Het woord houdt een soort gek-verklaring in. Mensen die niet nuchter meer kunnen 
denken en plots door een vreemde manie worden beheerst krijgen dit soort aanvallen.
Jaar voor jaar, zodra er maar iets méér dan een nachtvorstje voorspeld wordt, breekt
de koorts uit. Niet onder de Friezen, Overijsselaars en Noord-Hollanders. 
Het eerst worden onze radio en tv babbelaars uit het Gooi ermee geïnfecteerd. 
En zij verspreiden het vervolgens onder de Randstedelingen. 
Ik heb er nooit last van gehad - als je bedenkt dat in de ruim 100 jaar dat de 
'Vereniging de Friese Elf Steden' bestaat, die tocht maar 15 keer is gehouden, sta je 
wel stevig met je benen op de wal - zolang er nog niet meer dan een vliesje op de
windwakken ligt. Toch heb ik wel de noodzakelijke mentaliteit van een elfstedenrijder.
Want Beerenburg drinken en hossen kunnen we allemaal, maar 200 km afzien...

In de jaren vijftig waren er een paar strenge winters, waarin het natuurijs goed genoeg 
was voor het maken van lange tochten. Jong nog, nam mijn vader mij eens stiekem 
mee op de Noord-Hollandse Dorpentocht die twee afstanden kende: 40 km en 80 km.
Mijn moeder wist niet beter of wij zouden samen de 40 km gaan rijden door de
Noord-Hollandse droogmakerijen. Op die grotere afstand mochten er geen kinderen 
inschrijven - mijn vader liet me bij een koek-en-zopie wachten op de ijsbaan in de
Oostzanerpolder en schreef in voor twee deelnemers, voor 80 km. Hij schatte mijn
prestatievermogen blijkbaar hoog in: die jongen kan dat wel. 
Maar hij zei er niets van. 
Hij vertelde onderweg wel allerlei over de dorpen en dorpjes die we passeerden: 
Landsmeer, Oostzaan, Haaldersbroek, Wijde Wormer, Jisp, Purmerend, Midden-
Beemster, De Rijp, Schermerhorn. Pas toen ik een bord Heerhugowaard op de dijk
zag staan besefte ik dat ik intussen wel heel ver van huis was geraakt. Ik begon te
vermoeden dat er iets met die 40 km tocht aan de hand was - we waren al heel wat 
uren onderweg maar er stonden zeker nog een stuk of acht lege stempelvakjes op
mijn kaart!

---

De zon zakte lager en onze schaduwen op het ijs werden langer.
"We zijn al een flink stuk over de helft, we gaan nu weer naar het zuiden" zei mijn 
vader bemoedigend, nadat we ons stempeltje in Heerhugowaard hadden gehaald. 
Terug richting de Zaan, een hele boog rond het Alkmaardermeer: het ijs op het 
meer was afgekeurd. Eindelijk kregen we Oost-Knollendam en daarna Wormer in
zicht. De schemering begon te vallen en er waren al veel minder mensen op het ijs.
Gelukkig bijna in Wormerveer bedacht ik, maar met schrik bedacht ik toen óók 
dat onze fietsen bij de Oostzanerpolder in Zaandam stonden. 
Vader reed weer voorop maar zijn tempo was gezakt, hij zette nu even aan. 
"Ja, we moeten toch ons eindstempel nog halen", zei hij en keek even om. 
"Dan krijg je een medaille..."

Op hetzelfde moment haakte zijn schaats in een scheur en hij maakte een 
lelijke smak, waarbij hij zijn vrije been achteruit zwaaide. De achterste punt van
zijn schaats drong zich door mijn broek in mijn scheenbeen. Ik bloedde als een
gewond rund. We bonden er strak een zakdoek omheen en sukkelden naar de 
EHBO post op het Zwet bij Wormer. De helper desinfecteerde de wond met 
jodium, toen pas voelde ik pijn. Er ging een dik drukverband omheen. 
"Moeten we iemand vragen om jullie naar huis te brengen?" 
"Onze fietsen staan nog in Zaandam", zei ik, "en dan krijg ik geen medaille..."
Mijn vader zei niets, maar ik denk dat hij blij was dat ik toch nog verder wilde.
Het was nog niet helemaal donker, het laatste stuk naar Zaandam zou nog wel 
lukken. Ze waren juist de marktkraam met de stempelpost aan het opruimen 
toen wij als laatste aankwamen. 
"Jullie hebben honderd km gereden, door de omleiding bij het Alkmaardermeer
was de route veel langer. De medaille krijg je thuis over de post en er wordt 
"100 km" in geponst!" De man keek mij nog eens goed aan in het bijna-duister: 
"Maar was jij eigenlijk niet véél te jong voor zo'n afstand?" 

John Zwart – 3 februari 2012

In de film leren we Wislawa Szymborska goed kennen als mens door de opnamen
in de stad Krakau waar zij bleef wonen – en de gesprekken in haar appartement
in aanwezigheid van haar vriendin Katarzyna Kolenda-Zaleska. 
Als 86 jarige toont Szymborska zich in de film een opgewekte, zelfs enigszins 
frivole vrouw. Koket brengt zij dagelijks haar make-up aan en lacht vrolijk om de
grappen van Katarzyna en de opgehaalde gezamenlijke herinneringen. Van een 
reis naar Brussel bracht Katarzyna een fles likeur mee met een schenkkurk als
souvenir. Na het uitpakken blijkt de schenkkurk uitgevoerd te zijn als 'Manneken
Pis'. Schaterend laten ze het Manneke hun glazen volplassen. 
Gereserveerd is ze ook, zelden staat ze interviews toe en binnen haar privé 
omgeving weet slechts hoogst zeldzaam iemand door te dringen. Het is dus uniek
dat er voor de film van 2010 opnamen in de omgeving van haar flat tot in haar 
woonkamer worden gemaakt. 
Bescheiden is ze toch, haar literaire betekenis moet niet óvergewaardeerd worden 
in het beeld van de wereldgeschiedenis: het zijn slechts gedichten. 
Goed geschreven, maar niet meer dan dat. Ze is na de Nobelprijs in hetzelfde
appartement blijven wonen, al had ze zich meer luxe kunnen veroorloven. 

---

Wislawa Szymborska

(uit het Pools vertaald door Gerard Rasch) 
Uit: Einde en begin, Gedichten 1957 - 1997 

Van Wislawa Szymborska zijn er in Polen twintig bundels verschenen.
Een kleine 500 gedichten als oeuvre van 60 jaar dichterschap. 
"Waarom zo weinig?" wordt haar gevraagd. 
"Ach, ik heb een prullenbak", is het antwoord, "een gedicht 's avonds geschreven
moet de volgende morgen herlezen worden. Dan blijken ze vaak lang niet zo goed
als de dag tevoor".
Slechts een aantal van Szymborska's bundels is vertaald. 
Maar onder haar Poolse lezers is haar poëzie al vele jaren zeer populair. 
Haar laatste bundel verscheen in 2006: "Dwukropek". Het werd in Polen gekozen 
als het "beste boek van het jaar".
Wislawa houdt nog steeds van chocola en laat zich de Belgische bonbons goed 
smaken. En tijdens de gesprekken rookt Wislawa de ene na de andere sigaret. 
Zoals zovele van haar landgenoten is zij een kettingrookster. Haar gestel moet 
ijzersterk zijn gezien het feit dat ze toch de 88 jaar heeft volgemaakt. 
Ze heeft er geen sigaret minder voor opgestoken en geen glas voor laten staan. 

Wij werden getrakteerd op "bubbles" in de foyer na de vertoning van de film.
In gedachten heffen we vandaag opnieuw het glas, op en met haar. 

John Zwart, 2 februari 2012 

In Memoriam Wislawa Szymorska 01.02.2012

Zoals elk jaar, ook in 2012 voor de dertiende maal, weer een uitgebreide agenda van
activiteiten rond en op de Landelijke Gedichtendag. Door het hele land en Vlaanderen
volop dichters te beluisteren in boekhandels, theaters en de meeste bibliotheken op
donderdag 26 januari. 
Ook de Amsterdamse OBA had tevoren de poëten uit de hoofdstad en verre omgeving
opgewekt om hun werk op het thema "Stroom" in te zenden aan de drie mensen achter
het 'Open Podium': Riet Lamers, Monique Groeneveld en Jos van Hest. Zij gingen daar-
uit een keuze maken voor een programma van 3x een half uur van 15:00u tot 17:30u 
in de Centrale Hal op de begane grond. 

Het thema dit jaar was weer heel inspirerend, immers vrijwel alles in het bestaan is 
constant in beweging, dus 'stroomt'. Poetry International en Stichting Schrijven gaven 
dichteres Joke van Leeuwen opdracht voor de jaarlijkse gedichtendagbundel. 
Zij schreef er 10 nieuwe gedichten voor, onder het omslag "Half in zee" ligt het nu in de
boekhandels voor 'n symboolprijs van 2,50 euro. ISBN 978 902 144 22 04 

Hoevéél mensen zich actief met poëzie bezig houden blijkt wel uit het grote aantal
aanmeldingen die een gooi deden naar deelname aan de serie voordrachten in de 
OBA, terwijl er nog tientallen andere podia plaatsvinden op dezelfde dag.
De opdracht luidde dat 't gedicht hetzij het thema "stroom" als onderwerp zou hebben,
óf een ode aan een bekende bewonderde dichter inhoudt, óf een loflied op de poëzie
zelf. Dit blijken nauwelijks beperkingen: de lijst voordragers sluit af met 32 personen.
Ondanks de regen en harde wind zie ik deze middag vele gezichten van mensen die
ik goed ken: Vesna Blazic, Everdina Eilander, Aurora Guds, Jolies Heij, Fieteke 
Leenes, Til Schaap, J.C.Aachenende, Peter Abbink, Kees Godefrooij, Lennert Ras,
Paul Roelofsen, Martin van de Vijfeijke, Conrad vd Wetering, Jos Zuijderwijk. 
Directeur Hans van Velzen sluit de drietraps-marathon af met het bekendmaken van
de keus voor het mooiste gedicht uit de voordrachten van deze middag. 
Naar het oordeel van het team van het Open Podium "En/of" van J.C.Aachenende, 
dat natuurlijk nog eens opnieuw door de winnaar wordt gelezen. 
Het gedicht is een schoolvoorbeeld van een loflied op de poëzie. De OBA gaat het 
afdrukken op een mooie briefkaart die aan de bibliotheekbezoekers zal worden 
uitgedeeld. In opdracht van de OBA maakte Anke Labrie een schilderij dat het thema
abstract moet uitbeelden. Zij schreef hierop haar gedicht "zoals vogels..." . 
Het resultaat, een briefkaart in kleurendruk, wordt alle aanwezigen overhandigd.

zoals vogels altijd weer
in een dichte zwerm
uitwijken naar het zuiden 

zoals kuddes altijd weer
tijdens de grote trek
het dorre land verlaten 

zoals mensen altijd weer
in vermoeide massa's
vluchten voor elkaar 

zo probeer ik altijd weer
in mijn dooie eentje
te ontkomen aan mezelf 

Anke Labrie 

En/of

Poëzie – is de moeder van de filosofie,
de oma van chemie en van de physica,
de oudere zus van godjes en van goden,
en het wettige kind van de melancholie.

Ach ambtenaren en bestuurders van de literatuur,
en jullie, couturiers of ook haar parfumeurs,
denk niet dat de dichtkunst vernieuwend moet zijn,
krols, hups, jong en/of ontregelend ook.
Integendeel, wat ze moet is lopen als een trein.

J.C.Aachenende

Mijn eigen bijdrage is een ode aan de dichter van het licht Hans Andreus:

Bladspiegel te Haarlem

Het Donker Spaarne ziet zijn tegendeel
de overzijde badend in het licht
alleen van daaruit zien ze schaduwzij
wat men ervaart bepaalt alleen het zicht.

Wie langs 't Donker woont ziet 't leven vrolijk:
de overoever kaatst de kleuren van de zon
hij kijkt ten venster uit en leeft het licht als
toen de dichter die de klanken horen kon.

Een meisje danst lichtvoetig pizzicato haar
blonde hoofd getooid met bloemenkroon
hij slaat een blad op, wil de bloemen lezen
in de spiegel van die trage stroom 

John Zwart 

Verslag 31 januari 2012 

wij waren geen jongens
wij hadden vaders, wij waren zonen. het volstond niet
dat wij driemaal daags spek en spinazie vraten.
de hemdsmouwen moesten omhoog,

wij moesten tonen hoe hard wij de spieren in onze bovenarmen
op konden spannen. wij zweetten als zwijnen, groeven bloederige kloven
in onze handen, wroetten in het stof waarin onze voorvaderen
al jaren liggen te liggen

en kregen het vuil amper onder onze vingernagels vandaan.
wij moesten voelen met wat wij tussen de benen geboren waren, jongens,

maar hadden niet eens een eigen kamer
waar wij voorovergebogen, met opgetrokken knieën
en met de neus in andere werelden zaten.

wij ondervonden aan den lijve dat doordringende boerenstank
je harder in het gezicht kan slaan dan wat vuistdikke boeken. 

Inge Boulonois

(4e-20e plaats Turing Gedichtenwedstrijd 2011-2012)

In Taverne De Waag, hoek Damstraat-Spaarne, vlakbij het als 'n Christo kunstwerk
tijdelijk ingepakte Teylers Museum, is het maandelijkse podium "Woorden in de
Waagschaal" nog altijd aan populariteit aan het winnen. 
Zelfs zo dat, tijdens de feestdagenmaand, ik uit de boot viel wegens een te groot 
aantal inschrijvers die allemaal bijzonder graag rond het interview en de voorlezing 
van Midas Dekkers hun poëzie wilden laten horen. Op 27 december was de geliefde
droogkomische bioloog de hoofdgast met als focus zijn boek "De Larf" waarin hij 
het verschil tussen een dierenjong en 'n mensenbaby reduceert tot slechts details.
Kleine mensjes zijn niet anders dan larven, is de mening van Dekkers, die het 
menselijk ras niet boven het dierenleven stelt. 

Maar goed, in januari ontving ik een e mail van Dries Havermans, als vaste podium
presentator, dat de spijtoptanten van december op 24 januari een herkansing kregen:
gegarandeerde microfoontijd in het eerste of het derde blok.
Ik vraag me af of de bijzondere ambiance van het oude waaggebouw de plek kan 
blijven waar de Haarlemse Dichtlijn en Woorden in de Waagschaal per traditie al
gedurende een reeks van jaren neerstrijken. Want in deze maand van de Nationale
Gedichtendag was het weer minstens zo druk als rond kerstmis. 
Zonder overdrijving: als je wat laat komt, kom je niet verder dan de deuropening... 
en zo is het ook nu.
---

Maar Wiener weet mij (bijna) te overtuigen: de relatie Ezra – Quirina heeft drie
jaar geduurd en had blijkbaar bij afspraak een datum van uiterste houdbaarheid.
Of dit voor Quirina ook vanaf het begin duidelijk is geweest blijft enigszins in 
de nevelen gehuld, ik mag hopen van wel. 
De nieuwe roman heet "Sjanghai massage" en sluit aan op het einde van de 
affaire Ezra-Quirina. Ezra had de drie jaar met haar als vitaliserend voor zijn 
middelbare leven ervaren, maar blijkt meer moeite te hebben om los te komen 
van Quirina dan hij zich had voorgesteld. Blijkbaar ging de gehechtheid dieper 
dan hij zich aanvankelijk voorgenomen had. Hij raakt zichzelf kwijt en valt zelfs 
in een "writer's block". Is dit dan toch simpelweg een vorm van liefdesverdriet?
Sommigen zeggen: "de beste manier om snel uit het dal van liefdesverdriet te 
geraken is een nieuwe liefde beginnen". 
Ezra lijkt toch vooral bezeten te zijn door zijn lustgevoelens naar jonge meisjes.
Hij gaat een aantal keren naar Amsterdam om daar Chinese lichaamsmassages
te ondergaan, uiteraard verricht door jonge Chinese vrouwen. 
Als hij zijn naakte lichaam op de buik moet uitstrekken, zijn kin en neus in een
gat in de massagetafel, verbaast hij zich erover en geniet tegelijk van de enorme
kracht in die kleine Chinese handjes. De weldadige pijn van de massages over-
stemt zijn pijn over het voorbij van Quirina. Maar de mooiste ervaring voor hem 
is toch de massage met de voetzolen, waarbij het meisje heftig knedend over 
zijn dijen, rug, schouders en nek loopt. Zoals hij het beschrijft een min-of-meer
orgastische ervaring. 
Hij blijft terugkomen voor een half uur met de negentienjarige Ming, en slaakt 
telkens in een verlossende zucht: "I like your style Ming". 

Marten Janse, de organisator achter "De Haarlemse Dichtlijn" brengt deze avond 
enkele smaakmakers als opwekking voor de presentatie van zijn gedichtenbundel
"De nacht van de Eenhoorn", die op gedichtendag zal plaatsvinden in Boekhandel
Blokker te Heemstede. 
Een cyclus van drie gedichten, met als rode draad de dood, van afstandelijk tot 
invoelend leest hij ons. Eerst betreft het een mens, tenslotte een hond.

We krijgen als bezoekers ook weer een boekenlegger cadeau met één van zijn
gedichten. 

Valappel

De hof is nat en de regen
maakt mij doof. De wormen,
blind en dom, hebben maar
één doel.. –en ik haat ze.

Ik maak gebruik van het
gewicht van water en strek
mijn takken naar je uit
in een onmogelijk gebaar.

Ik zou je willen koesteren en
dragen, beschermen, optillen
en laten glimmen in de zon.

Gevallen vrouw, vlakbij mij,
liggend op het donker mos,
ik bracht je voort, ik liet je los.

© Marten Janse  

Het boek van Wiener heeft wel een stempel op de avond gedrukt.
Een stempel van mengeling van pijn en wellust. Het lijkt wel alsof het langs occulte
wegen de keuze van de dichter-voordragers heeft beïnvloed. 
Er is een dame, wier naam mij even ontschiet, ze draagt een gedicht voor over de
onbemerkte dood van haar partner. Na een intiem samenzijn, waarbij ze nog in 
elkaars armen liggen, zijn hoofd rustend op haar borst, doet zij de schokkende
ontdekking als bezoek zich aandient. Scherper als zó kan de wellust en de pijn
nauwelijks tezamen uitgebeeld, als zij besluit met de macabere woorden: 
"de dood gaat stinken!" 
Simon Mulder is er ook, zijn gedichten vaak doordrenkt van nostalgie en 
"Weltschmerz".
Jolies Heij grijpt naar haar slam-repertoire, ook de geuren van decadentie vallen 
op een bepaalde manier blijkbaar in de toon: 

eva's lied 

met hem 
verstond ik me eindeloos 

met hem 
werd alles van waarde 

waardeloos 
voor hem 
verbrandde ik al mijn boeken 
trok ik mijn nazikleed aan 
trok plunderend 
van erf naar erf 
om de vossen op te jagen 
uit schedels te drinken 
klaagzangen te reciteren 
op rijm en geslachtsdelen 

aan kruizen vast te nagelen 
aan het einde van iedere dag 
spelde hij mijn naam 
smeerde stroop om mijn lippen 

bood me een slaapplaats aan 
waar het geurde naar klaprozen 
ik het bloed van mijn schouders 
spoelde 
niet meer dacht aan 
vlag en vaderland 

of hoe je hiervoor afzien moet 
toen zijn as de bunker verliet 

was het ook hiermee gedaan  

© Jolies Hey 

Ja, mijn eigen werk had ik vooral uitgezocht op het thema van de Gedichtendag 
"Stroom", maar ik vind het teveel van treurnis worden om daar te lang op door 
te gaan. 
Ik laat het bij mijn "Noch mens noch vis" op het kindertrauma van de 
surrealistische schilder René Magritte. Met respect aan Wiener zeg ik door 
mijn map te hebben gezocht naar "Lolita poëzie" om de avond liefdevol te 
laten eindigen. Het beste wat ik vinden kan zijn de gedichten van onvervuld 
verlangen in de eenzaamheid van de zeeman: 

Wat nog meer 

Ik mis jouw mij nabij zijn, samen tegenaan
Ik mis jouw stem, die ik meer nog voel dan hoor
Ik mis je warme adem langs mijn oor
Ik mis je speelse vrolijkheid, zo blij spontaan 

Ik mis hoe je me gretig kust, zo zalig zoet
Ik mis het vlinderstrelen door je zachte hand
Ik mis het hoe je beeft als passie brandt
Dat, en nog meer mis ik – maar ik moet 

© JohnN 

© Verslag John Zwart – 30 januari 2012 

Het is een extra drukke week geweest. Dat lijkt misschien niet zo te zijn omdat er 
op deze site weinig is veranderd de laatste dagen, maar dat is juist een gevolg van 
die drukte. 
Deze webmaster kan maar één ding tegelijk, terwijl "multitasken" het nieuwe credo 
is dat de maatschappij zienderogen verovert – met veel dingen naast elkaar bezig 
zijn binnen éénzelfde tijdseenheid, dat klinkt werkgevers als muziek in de oren! 
Maar de "loonslaven" leggen het vaak ook aan zichzelf op: 
"vrouwen zijn er bijzonder goed in" roepen de "onderzoekers"- en natuurlijk voelen 
de vrouwen zich daardoor gevleid en verplicht om deze veronderstelling ook zelf 
wáár te maken. Je kunt immers niet onderdoen voor je seksegenoten, toch? 
Dat ze daarmee zichzelf misschien wel overbelasten is iets waar ze later wel achter 
komen, zodra de "burn out" zich aandient. 
Maar goed, ik ben een man en dus erg slecht in "multitasken", bij mij draait een 
stukje schrijven tijdens het eten koken gegarandeerd uit op verbrande aardappels 
of 'n pan zwaar aangekoekte rijst. Dus dat soort dingen heb ik na een paar mislukte
pogingen maar afgeleerd, immers het vreet tijd als je door "multitasken" dubbel 
werk moet doen en dan ook nog de troep moet opruimen.
---

Ik denk trouwens dat die lofliederen op de uitzonderlijke kwaliteiten van vrouwen 
die zich tijdens hun bezigheden in tweeën of zelfs in drieën kunnen splitsen, 
vooral geïnspireerd zijn door de rechtse helft van ons land, die het bezuinigen op 
uitgaven die juist onevenredig "multitasken" moeten voorkomen in hun vaandel 
voeren. Dat die uitgaven het combineren van gezinstaken met werken buitens-
huis beogen te faciliteren ziet men liever aan voorbij: "multitasken" als een vorm
van "eigen verantwoordelijkheid nemen". En als dan de "burn out" zich aandient?
Daarvoor moet natuurlijk eerst het ontslagrecht nog even grondig worden herzien.
Dan draait de machine weer heel kostenefficiënt.
In Japan vielen er mensen in slaap op het werk tijdens de grootste economische
"boom" omdat ze teveel uren maakten, als ze het niet meer aankonden gingen
ze uit tijdwinst niet meer naar huis en bleven op het werk slapen. Productiejagen
in de Chinese fabrieken waar onze mobiele telefoontjes in elkaar gefrutseld 
worden leidde tot een golf van zelfmoorden. 
Laat het hier in Europa niet zover komen. Dan maar erkennen dat we niet meer
economisch aan de absolute top staan, maar wel mentaal gezond gebleven zijn.

© John Zwart – 29 januari 2012 

China en Brazilië, twee "mega-landen" die het afgelopen decennium flink op gang zijn
gekomen "rijke landen" te worden. Dat merken we hier in kikkerland ook heel goed - 
niet alleen doordat we onze rechtse politici, in koor met de bazen van de grote
globaliserende ondernemingen, dagelijks horen over de "opportunities" die daar liggen
te lonken - we merken het óók door de versneld stijgende wereld energie en grond-
stoffenprijzen. Was vroeger de oudijzerboer een marginaal bestaan, tegenwoordig is 
de groothandel in afvalmetalen, vooral koper, "big business". 
En als afval veel waard is lokt het stelen van andermans eigendommen die, als afval
aangeboden, leuk geld opbrengen. 

Onze overheid heeft het ontstaan van nieuwe problemen meestal veel te laat pas in 
de gaten. Of om één of andere reden sluit ze er liever de ogen langdurig voor, getuige
de bankencrisis, de woningprijzen en de fiscale hypotheekrente aftrek. 
Ook bij onze softdrugs gedoog-constructie vergaten we gemakshalve de productie
controleerbaar en waterdicht te organiseren. 
Nu wordt er in toenemende mate zwaar ingezet op opsporing en opruimen van
hennepkwekerijen, wat in wezen hetzelfde is als water naar de zee dragen. 
Bovendien is de penoze wendbaar en altijd scherp op nieuwe "opportunities".

Met het stijgen van de metaalprijzen hebben we vergeten een controleerbaar, 
waterdicht georganiseerd inzamelings en verwerkingscircuit van afvalmetaal op 
te bouwen. De maatschappij is kwetsbaar, we kunnen niet al ons bezit op 7/24-
basis bewaken. Overal liggen essentiële kabels, spoorsignalering etc., alle 
belangrijke gebouwen en monumenten zijn beveiligd met bliksemafleiders, 
overal buit die lijkt voor het grijpen te liggen. 
Als u of ik een mooi beeld zien in de openbare ruimte zullen we dat bewonderen,
er misschien een foto van maken, er zijn echter lieden die ernaar kijken met de
blik: wat is het gewicht aan brons, in stukken gezaagd en omgesmolten - en wat
brengt dat op. 
Niemand met gezond verstand zal een treinontsporing riskeren voor een bos 
koperdraad. Niemand van u zal een monument voor Westerbork, "het voor-
portaal van de dood", kapot slaan om er met wat bronzen brokstukken vandoor 
te gaan. Toch moeten we er onze waarden en ons leven tegen beschermen - 
tegen de hersenlozen.
Even hersenloos als de Google-computer die vandaag bij het zoeken naar 
<Monument Westerbork> mij een busreisje naar Krakau aanbiedt met gratis...
een bezoek aan Auschwitz. 

© John Zwart – 23 januari 2012

"...in Almere Binnen meet een pik al gauw een halve meter..."

Voor een bijzonder laatste optreden zorgde John Epkes, hij is buiten mededinging 
begreep ik, want zijn optreden is een afscheidsact. Afscheid van het dichterschap?
Van de Zaanstreek? Beide? Een journalist van de locale pers publiceerde een 
bijzonder denigrerende recensie over zijn werk. John heeft een grote mond maar een
kwetsbaar dichtershart. Hier haalde hij zijn gram met een geïmproviseerde monoloog,
waarbij hij aangaf wel een paar vrienden achter te laten. 
Voor elk van hen had hij een cadeautje. 
We moesten stemmen, op de locatiewinnaar en daarna, na een laatste optreden, 
op "wie van de drie", de festivalwinnaar. 
Ik had de overtuiging dat Pom Wolff Jolies Heij wilde laten winnen, eerder noemde 
hij haar al de Joop Zoetemelk van de slamkampioenschappen, nu zou ze hier op 
een eerste plaats eindigen en is ze die naam van 'eeuwige tweede' kwijt. 
Maar de zaal zou beslissen over "wie van de drie". Ik had al even gekeken waar 
Petra van Rijn zat: aan een tafel met vijf fans, dat zat wel goed, zo vertrouwde ik, 
tóch geen slammer die wint hier in Zaandam. Mijn stem voor ronde drie ging naar 
Nienke Grooten, als aanmoediging om dóór te gaan met haar eigen persoonlijke stijl.
Voor 'wie van de drie' dacht ik, wordt het vast Petra van Rijn - ik vertrok al vóór de
einduitslag: het was middernacht en ik had nog twee uur autorijden voor de boeg: 
"Morgen lees ik wel of ik het bij het goede eind heb gehad". 

John Zwart – januari 2012 

Hotel California 

Straks weer 
voor de achttienduizendste keer 
Hotel California op alle radio's 
en weer 
ben ik voor even terug 
in de doorrookte kamer 
waar de nachten dagen werden 
Hotel California en weer 
deze kick voor Frenk 
kijk eens, 
de naalden liggen klaar 
op de koelkast in de keuken 
onder de poster met het zeepmeisje 
naast het gasstel met het hete water 
ja, wij koken de naalden altijd uit 
er is een shot voor iedereen en weer 
Hotel California 

nu een requiem 
voor de verraden jeugd, in memoriam, 
voor de jongens die het niet haalden, 
de vrienden die zich versnoven, 
de klinieken bevolkten, de pensions, 
ze kwamen er nooit meer uit 

California, je weet wel, van de soep 
en de bouillonblokjes, 
en die hit uit de toptweeduizend 
doorgedraaid, dolgedraaid 
doodgedraaid, 
tijd om een tijd te vergeten 
You can never leave.... 

© Petra van Rijn 

Blondie springt in de bres voor moslimvrouwen, die óveral vréselijk onderdrukt worden - geweldige empathie van die man, zij zouden zijn voeten moeten kussen, die vrouwen. 
Dat doen ze niet, integendeel nam onder Nederlandse moslimvrouwen het aantal
hoofddoekdraagsters steeds meer toe in gelijke tred met de PVV aanhang. 
Wetenschappelijk bewijs is er niet, maar het één zou best eens iets te maken kunnen
hebben met het ander. Paradoxaal stellen ze zich teweer tegen de man die belijdt dat
hij zo voor hun vrijheid vecht.
Hij is wellicht geobsedeerd door die zwarte spookgewaden met zo'n eng gaasraampje
bovenin. Die ken ik héél goed. Van 30-40 jaar geleden – toen de eerste moslima 
Nederland nog moest betreden – toen zag ik ze in levenden lijve in Abadan, Basrah en
Baghdad. Dat vond ik niet leuk nee, maar in Nederland kwam ik ze nooit meer tegen, 
ondanks de "moslim-tsunami" van Blondie. 
Het Amsterdam Historisch Museum had enkele jaren geleden een expositie met thema
hoofddoeken. Ik ging kijken, had Blondie dat maar gedaan: prachtige foto's, video's en
vitrines met modellen. Eenvoudige tot kostbare exemplaren, een rijkdom aan kleuren 
en sommige zelfs uitdagend. Hoezo onderdrukking? Wie draagt een blinddoek? 
Ik ken het Oosten en het Westen, bang ben ik alleen voor extremisten. 
Streng orthodoxe joden met pijpenkrullen en zwarte hoeden vind ik eng, vele Israëliers
vinden dat óók - en mannen met tulbanden en lange baarden die opdracht geven tot
rechtspreken volgens de sharia zijn eng – en bleke mannen met een fixatie die deze 
overal willen verbreiden. Ook heel eng. 
De extremisten zijn de gemeenschappelijke vijand. Alleen extremisten zien dat niet, 
die zien hun extremisme als "normaal". We moeten niet wachten op kopieergedrag van
dat van Anders Breivik in Noorwegen, waarover achteraf de discussie wordt gevoerd:
"toerekeningsvatbaar" of "ontoerekeningsvatbaar"? Misschien is een vooronderzoek 
van de geestelijke toestand van nieuwe volksvertegenwoordigers zo gek nog niet, de
risicofactor van uitgebreide besmetting is te groot. 

Van mij mag alles zolang niemand er last van heeft. Als Beatrix er bij wil lopen als 
een hobby-bijenhoudster moet ze dat helemaal zelf weten, al vond ik het persoonlijk 
géén gezicht. Het lijkt een bagatel, die shawl om Beatrix' hoed, maar er speelt iets 
mee wat al behoorlijk diep ingevreten is in de Nederlandse samenleving.
Misschien was samen hartelijk lachen de beste remedie geweest - en dan bedoel ik 
niet: om de koningin.

© John Zwart - 19 januari 2012 

...hoezo onderdrukking...

Iedere TV kijker met jaren des onderscheids krijgt meteen een beeld, van één van 
de typetjes uit de glorietijd van "Van Kooten en de Bie" (VPRO jaren tachtig). 
De vieze man, een uitvergroot stereotype: smoezelig, regenjas, die zich schichtig 
beweegt en met een geknepen keelstemmetje suggestief dubbelzinnige praatjes 
verkoopt. Eigenlijk een karikatuur...
maar regelmatig ervaar ik: de vieze man bestaat écht! 
Je kunt er zomaar één in het wild tegenkomen - gisteren nog, in een slechte 
vermomming maar ik had hem meteen herkend. 
Hij deed zich voor als hoofdredacteur van het blad "Story" en zou Matthieu Slee 
heten, maar ik had hem dóór, het was de vieze man! 
Zijn hoofd scheef op zijn nek, het kwijl liep hem uit de mondhoek, als gevolg van 
de opwinding die zijn eigen praatje hem bezorgde. 
Hij had een schandelijke primeur: over een BN-er, een politicus, een staatssecretaris.
Ja, ja, dat had u niet gedacht he? Doet zich allemaal maar voor alsof ze net zo 
keurig zijn als wij. Maar ondertussen... zijn kwijl drupt. 
Staatssecretaris Henk Bleker doet het met een vrouw van nog niet de helft van zijn 
eigen leeftijd! Dat had hij nu maar eventjes onthuld, onze vieze man. 

De Vieze Man – Karakter in de series Van Kooten en De Bie. 
Kees van Kooten als > De Vieze Man  
Hadassah de Boer – NPS presentatrice kunstprogramma's.
Barbara Rijlaarsdam – NRC journaliste.

Maar voordat ik nu deze aanleiding aangrijp om als een gemankeerde PVV-er te 
gaan roepen: zie je wel dat we die knoflooklanden rap uit de Eurozone moeten 
gooien, komt er nu een herinnering bij me op: 

In januari 1953 voeren twee Nederlandse passagiersschepen, de "Oranje" en de 
"Willem Ruys" op tegengestelde koers door de Rode Zee. Het gebeurde regelmatig
dat deze schepen, beide ingezet in lijndienst op Indonesië, elkaar onderweg tegen-
kwamen. Men zocht elkaar zelfs op zodat ze spectaculair langs elkaar heen zouden
scheren. Op ramkoers tot op een afstand van enkele scheepslengten. Dan gaf men
op beide schepen gelijktijdig een flinke roeruitslag. 
Voor de passagiers zag het eruit alsof de passeersnelheid van de wegzwenkende 
schepen nóg groter was dan de werkelijkheid. 
Die dag reageerde men iets te laat, de twee schepen schampten tegen elkaar aan
met enorme schade – zonder dodelijke slachtoffers weliswaar, maar dat was meer 
geluk dan wijsheid. Nadien is er nooit meer gestunt door Nederlandse schepen.
Nu blijkt dat die "Costa Concordia" er een vast spektakel (!) van maakte om met 
zijn 10 meter (!) diepgang elke reis (!) even te doen alsof ze Isla del Giglio gingen 
aanlopen – om met de scheepshoorn de dorpsbewoners even te laten schrikken. 
Hoe ondiep het dicht onder de kust is toont de positie van het schip: slechts voor 
een derde weggezonken. Dat reduceert het verweer van de gezagvoerder – dat de 
klip, waaraan hij zijn schip open reet, niet op de kaart stond – tot een farce. 
Steeds opnieuw ditzelfde risico gelopen dus!  
Columbus stak met een klein scheepje op goed geluk in zee uit Genua, koersend
naar het westen, omdat daar het 'goudland' verondersteld was te liggen. 
Maar het zijn nu heel andere tijden met zware verantwoordelijkheden, 
te groot voor avonturiersgedrag. 

© John Zwart – 15 januari 2012. 
---

De "Costa Concordia" is gebouwd in Italië in 2005 en behoort aan de 
Italiaanse Rederij 'Costa Cruises', gesticht in 1924 te Genua. Het bedrijf 
had 16 cruise-schepen (nu nog 15 dus) in de vaart onder Italiaanse vlag 
– het maakt deel uit van de Amerikaanse Carnival Cruise Lines, die 
een fusie is aangegaan met het Britse P&O Princess. 
In die drievoudige binding is 't de grootste cruise-operator op de markt.
De Costa-tak van het concern is de prijsvechter, een soort EasyJet op 
zee dus. Op de Middellandse Zee route kun je op een Costa schip al 
boeken voor een 7 daagse trip vanaf 600 euro per persoon. 
De boekingssite van Carnival Cruise Lines was vandaag nog operationeel.
Je kon vanmorgen nog voor de volgende cruise op de "Costa Concordia"
boeken. Het waarderingscijfer van schip en reis was 7,6. Grappenmakers
waren er druk mee grieven te posten over slechte service 
("we waren maar net aan boord of het schip kapseisde") 
waardoor het waarderingscijfer dramatisch kelderde. Inmiddels heeft men
de feedback op de site geblokkeerd. 
Diverse schepen van Carnival Cruise Lines doen regelmatig Amsterdam aan.

Het is gek, maar dingen die gek zijn, zijn al gauw niet meer gek.
Dat is het gekke van gewenning. Twee jaar geleden maakten de meeste gewone 
mensen (de 'occupyers' zeggen 99%) zich er nog heel erg boos over als iemand 
de boel in de soep liet lopen en toch een bonus van een miljoen pakte én bij 
vertrek ook nog een vertrekpremie meegraaide. 
Andere mensen (hoog op het zand en in de hiërarchie, zeg ik maar) riepen wel 
dat het allemaal contractueel en reglementair was gegaan en dat veel van deze 
kritiek door afgunst was ingegeven. 
Maar voor het gezond verstand bleef het toch getolereerde diefstal. 
Toen het opeens nodig bleek dat miljarden staatsschuld werd gemaakt om de 
banken overeind te houden was er al minder aandacht voor wat voormalig premier
Wim Kok (sic!) ooit "exorbitante zelfverrijking" noemde. De mensen hoog op het 
zand maakten graag gebruik van de verschoven aandacht, veroorzaakt door de 
grote getallen - en gingen rustig dóór met scheppen. Niet van de berg, maar nu uit
de kuil, al zo diep dat 'n schep meer of minder niet meer opvalt. 

Mark Rutte wierp zich enthousiast op de taak om de kuilen te dichten door flinke
lasten-verhogingen voor de gemiddelde belastingbetaler – geheel volgens liberaal 
model: de winst voor ons, het risico voor de burger. Maar sinds een half jaar blijkt 
dat we met de prijs voor de reddingsoperaties nog maar een heel klein deeltje van 
de rekening hebben betaald. De echte rekening bleef tot voor kort zorgvuldig in 
de kast: 'the cupboard with the skeleton' zoals de Britten plegen te zeggen. 

Die gigantische stijglijn van de euro ten opzichte van de dollar blijkt vooral 
lucht te zijn. Jarenlang, misschien al vanaf invoering, is de euro eendrachtig 
uitgehold door belastingontwijkende profiteurs, onverantwoordelijke regeringen
en roekeloze bankiers. 
Stapelende tekorten verhuld zodat het feit, dat de euro langzamerhand net 
zoveel lucht bevatte als de beursnoteringen tijdens de 'bubble', buiten zicht 
bleef. In een halfjaar tijd liet men ons wennen aan transfers van bedragen 
van honderden miljarden euro. 

Het ging als de dokter, aan wie die de moed ontbrak een fatale diagnose 
bekend te maken: de patiënt merkt het straks vanzelf wel... 
Jan Kees de Jager had rustig beweerd dat de laatste cent van alle leningen 
die uitstaan, terug gaat komen en mét rente. Tegen beter weten in. 
Jokkebrokken noemde ik het verzachtend, want over een zittend minister 
mag je geen harder woorden gebruiken. 
Een kleine groep zit nog gerieflijk op het zand, maar dat is op Europese 
schaal wel ten koste gegaan van een onafzienbaar moeras waarin de rest 
moet zien overeind te blijven 'door eigen verantwoordelijkheid te nemen', zoals
het nu heet. Voorbeeld Amerika, waar hele bevolkingsgroepen sappelen in 
dubbele baantjes om in een land van sociale onderontwikkeling te overleven. 
Moeten we ons per se aan de V.S. blijven spiegelen? 

© John Zwart – 07.01.2012                    (wordt vervolgd)  

JohnN 

(Wie het eerste deel gemist heeft kan nog een poosje hier terecht)

Lezers van (voorheen) Hernehim Cultuur,
bij het verhaal over het Fluxus Poëziefestival 2011 liet ik u eind december achter met
een blik in de toiletruimte van het gribuscafeetje Fellini. U zult het met mij eens zijn 
dat wijlen deze grote Italiaanse filmregisseur Federico Fellini zich in zijn graf zal
omdraaien over het misplaatst gebruik van zijn naam. 
Maar goed, ik kwam daar terecht door zelf in te schrijven, de reis was gemaakt, dus: 
vooruitkijken maar naar wat nog komen zou. 
Pom Wolff zat met Rob Vos in een zijkamertje, volgestouwd met enkele poppenhuis
tafeltjes waar wat stoelen omheen gepropt waren. We kwamen hooguit met z'n achten
binnen maar het leek toch meteen vol. De vierkante meter voor de toog en het biljart
was het "podium".

"We gaan beginnen", zei Rob. Het was 19:35u en er was nog nul publiek. 
"Waar is Gerard Beentjes?" vroeg ik in het algemeen. "En waar is Simon Mulder? 
Die moet toch dit blok openen?" 
"Simon komt pas later" antwoordde Kees-Jan Sierhuis op mijn laatste vraag.
Annemarie Kuster uit Alkmaar zag ik ook al niet. Wie zouden er dan tegenover mij
beoordeeld worden? 
En door wie - alléén door Pom Wolff met Kees-Jan Sierhuis als 'sidekick'? 
Jolies Heij werd voor de microfoon gevraagd! 
"Jolies Heij?" Die zou toch pas in De Kade optreden, tegen 22:00u? 
Wat gebeurt er toch... 

Het festival bleek niet alleen geteisterd te zijn door problemen bij het vinden van 
locaties, maar ook nog door een regen van afzeggingen of mensen die niet kwamen
opdagen, en zat daarbij óók nog zonder juryvoorzitter. 
Heel jammer, het leek alsof Rob Vos zijn uiterste best had gedaan het tóch door te
laten gaan, maar er beter aan gedaan had het af te gelasten. 

Jolies Heij droeg haar gebruikelijke slamwerk voor. Confronterend. "Het aandeel van 
de genitaliën is weer groot", zou de oude dichter J.C.Aachenende hebben gebromd, 
ware hij aanwezig geweest. Daarna was het mijn beurt. 
Ik had mijn keuze door de stad Zaandam laten bepalen. De houthaven, de tijd van 
eerste aantrekking tot het zeemansleven in mijn vroege puberteitsjaren. Vrijheids-
gevoel bij het uitvaren, de avontuurlijkheid van het bestaan, ook de eenzaamheid. 
Naar het applaus van het 'publiek', slechts bestaande uit mede-deelnemers, viel het
even goed in de smaak dan de stoere voordracht van Jolies. 
En toen was het blokje afgelopen, andere opponenten waren er niet. Een duidelijk 
zwaar aangeschoten figuur in een rode tabberd kwam binnen die ons trachtte wijs te
maken dat hij sinterklaas was. Betere illustratie van de Toon Hermans conference 
kon ik me niet voorstellen. Hij had een cadeautje meegebracht voor de organisator,
het duurde even voor het overvloedige plakband verwijderd was, toen kwam 'n spaar-
varken tevoorschijn. Een symbolische bedelnap ter bestrijding van de kosten van 
het 'feest'. Ik deed er niets in, mijn bijdrage was al aan de benzinepomp afgedragen,
ik denk dat dit blokje zonder publiek ook van anderen niets opleverde. 
Na het vertrek van de zwalkende sint moest de tijd verder gevuld. Pom Wolff greep 
zijn kans, pakte de microfoon en declameerde... 
"ze zouden hem in zijn paarse schimmelreet moeten neuken". 
Met dit jaarlijkse succesnummer van de pompornsite waren we helemaal thuis in
slammersland.

"Ik vraag me af wat Pom Wolff gaat doen", zei ik tegen Jolies Heij. Ze lachte dat 
het wel moeilijk jureren zou zijn. "Het is één van ons twee voor wie de avond nu al 
voorbij is", zei ik, "maar we zijn toch onvergelijkbare deelnemers". 
Jolies was het daar volledig mee eens. 
"In zijn plaats zou ik een munt opgooien, dat komt nog het dichtst bij eerlijkheid".
... 
(wordt vervolgd) 

© John Zwart – 06.01.2012 

Bij Lemmer werd een geweldig stoomgemaal gebouwd dat bij opstuwing in het
noorden het overtollige water op de Zuiderzee kan uitslaan. 's Winters bleven 
de voeten droog op de "dyken" die de dorpen met de buitenwereld verbinden. 
Maar toen er op diverse plaatsen elektrische gemalen werden geïnstalleerd 
kwam het Ir. D.F. Woudagemaal alleen nog maar in actie bij situaties zoals
nu: veel regen, langdurig aanhoudende noordwester die de zee opstuwt tegen 
de deltadijken.
Het gemaal is "wereld industrieel erfgoed" en werd tot museum. Maar het is door
de jaren heen inzetbaar gebleven bij extreme omstandigheden. Nu loopt 't storm
van mensen in Lemmer. Ze willen allemaal dat 90 jaar oude stoommonster in zijn
volle werking zien. Alleen is de Zuiderzee nu IJsselmeer geworden - en ook in de 
Afsluitdijk kan men niet spuien als de zee te hoog staat. Dat beperkt de opvang. 
Maar ze drááien nu nog in Lemmer. Gelukkig maar, want het Sneekermeer staat
inmiddels al zo'n driekwart meter boven peil. Boten liggen onbereikbaar te bonken
tegen hun onzichtbare steigers en ik ben al 2 meter van mijn achtertuin kwijt. 
Het huis blijft wel droog, toch ben ik blij dat het waterschap beloofde dat het peil
in 2 dagen 20 centimeter omlaag wordt gebracht. 
Laat die drijfstangen maar zwaaien jongens! 

© John Zwart – 05.01.2012 

Ik haal mijn optimisme voor 2012 liever uit de "vóórwelvaartse tijd". 
Als kind klaagde ik eens tegen mijn oma dat we op 2 januari alweer naar school 
moesten: die vakantie was maar zó kort vanaf eerste kerstdag... 
"Altijd vakantie is nooit vakantie", zei mijn grootmoeder - ze was een wijze vrouw 
met vier klassen lagere school. Zo maakte ze mij met een simpele uitspraak 
veel duidelijk. De functie van geluk en ongeluk in het leven, onder andere. 
Eigenlijk vind ik mijn grootmoeder een veel groter filosoof dan die Amsterdamse
straatjongen die zo wordt overgewaardeerd. Daarbij raakt de balans zoek. 

In 2012 zal er wel weer genoeg te klagen zijn en dat moet ook. 
Maar geen overdosis graag, evenredig gedoseerd. In balans met het zoet. 
Ik herinner me de nieuwjaarsmorgens, toen de wijze filosofe Maartje De Ruyter 
(mijn grootmoeder dus) nog leefde. 
Dan gingen we met het gezin bij haar op bezoek "te nieuwjaarwensen". 
Dan zat ze klaar met thee en koffie - zoete krakelingen erbij, vers op de 
oudjaarsavond gekocht bij bakker Zwan. 
En we gingen er altijd heen over het ijs. En sneeuw lag er óók, áltijd. 
Dat doet de herinnering met een paar gebalanceerde kinderjaren. 
Het poetst de klachten uit. 

Een goede balans gewenst dit nieuwe jaar! 

© John Zwart – 01.01.2012 

Achter het stille raam 

achter dat hoge stille raam, 
uitziend over de tuin 
die niet meer is 
-parkeerblik- 
ziet mijn oog slechts donkerte 

mijn blik keert om, 
droomt neer in boomkruinen 
waar door lindelente 
gestorven jonge vrouwen 
voorbij fietsen 

en achter mij haar stem 
ik ben nu heel oud, jij bent 
het enig kleinkind 
dat mij nog bezoekt 
ik ken je als je praat 

ik kan je mijn lange leven 
gaan vertellen, avonturen 
weinig en toch zoveel gebeurd 
dat nu als een zucht voorbij 
schijnt door het harde werken 

weer neem ik afscheid 
ze raakt mijn hand met bei' 
haar handen, ja je bent het echt, 
de andere morgen roept ze: 
zuster, ga ik nou dood? 

ik kijk omhoog 
-van tussen het blik- 
naar het hoge donkere raam, 
nu weet ik zeker: ik zie 
haar schim, zij lacht naar mij. 

© JohnN