kraaiachtigen

Hernehim Natuurpagina's
Kraaiachtigen

Alles van waarde is weerloos

Lucebert.

Informatie

Doelstellingen en antwoorden op
veel gestelde vragen

Ganzen

Kraaiachtigen

Libellen

Mussen
Sijsjes

Natuurbeleving
Terug naar de Introductiepagina
Link naar Cultuurpagina

Verstoorde Ochtendrust - (column)
Wel eens op die leuke brutale en toch schuwe zwarte vogels gelet? Met hun grijze nek en parmantige stappen? Ze zijn nooit alleen: altijd met 2, of 4, of méér. Altijd een veelvoud van twee, paartjes, onafscheidelijk.

Half slapend nog knijp ik mijn ogen tot spleetjes tegen het felle licht van de vroege ochtendzon… Iets heeft me wakker gemaakt maar ik weet niet wàt, het gordijn onthult het zicht op een lege stille straat. “Ká”, hoor ik. En weer “ká, ká”. Er zit een kauwtje op het dak, maar meestal word ik daar niet voortijdig wakker van.

Nou ja, als je toch al opgestaan bent…denk ik, en trek me terug in de badkamer.
Lekker hoor die douche, daarvan word je echt helemaal helder.
Boven het klaterende water uit hoor ik nu en dan opnieuw het geluid van een vogel. Drukte maken die beesten, 't is voorjaar…

Aankleden, één been in een broekspijp. Wat hoor ik nòu weer?
Geritsel en gekrabbel. Op zolder… Op zòlder? Muizen? Muizen in huis, in de lente, in zo’n hermetische nieuwbouw?
Zolderluik open, uitschuiftrap naar beneden, het geritsel stopt abrupt.
Voorzichtig steek ik mijn hoofd uit het luik omhoog en kijk, niks te zien. Tijgersluipgang de zolder op, niets verroert zich…
“KÁ!!” vlak bij m’n kop, ik schrik me een ongeluk. Zo hard klinkt een vogel die op het dak zit niet!

Ik krijg een náár vermoeden. Vlak achter me verdwijnen de rookgaspijp van de cv en de afvoer van de ventilatie achter het dakbeschot, daarbóven zit de nep-schoorsteen. Op die pijpen zitten vogelroosters, daar komt nog geen mus doorheen.
Ik klop tegen het beschot naast een pijp. Paniekgefladder van veren en gekras van nagels. Tweede keer opnieuw hetzelfde effect.
Het moet een kauwtje zijn die een weg naar binnen heeft gevonden, maar hij kan er onmogelijk weer uit!
“Ká” hoor ik, zachter nu, buiten. Natuurlijk, kauwtjes zijn altijd in paartjes bij elkaar!
Dáárom dat roepen naar elkaar waarvan ik wakker werd.

Moeizaam werk ik het beschot rond de afvoerpijp los. Er ontstaat een opening en een wit oogje kijkt me angstig aan. Dan is het gat groot genoeg om er een hand doorheen te steken.
Eerst een handschoen aan, maar de vogel wringt zich in een spleet waar-ie eigenlijk niet in past, en laat zich niet bij de poten pakken.
Er zit niets anders op, de hele plank moet weg, dan kan hij zelf kiezen.
Zolderluik open, slaapkamerraam open en geduld oefenen….
Ze roepen weer naar elkaar terwijl die ene op de zolder rondfladdert.
Een half uur later vliegt-ie de slaapkamer uit. Eindelijk kan ik luik en ramen dichtdoen.

Plòf, hoor ik op zolder! Verschijnt wéér het kopje van een kauwtje vanachter het schot.
Wie zegt dat vogels geen taal hebben? Die ene riep naar de ander...
Hij riep: “help!” “help!”

Publicatie 9 april 2004

Kraaiachtigen in een oude bosoase - (artikel)
Oude buitenplaatsen, zoals we die kunnen vinden in het oosten van het land, in het noorden in Groningen en Friesland, langs de kust in Kennemerland en langs de Utrechtse Vecht, zijn als bosenclaves in hun omgeving. Juist waar zulke oude houtopstand als 'n oase in het vlakke land van de wijde omgeving staat is die in trek bij koloniebroeders zoals blauwe reigers en roeken. In Friesland kennen we nog vele zeer oude parken die ooit zijn aangelegd als de tuin van – intussen vaak al eeuwen verdwenen - 'stinzen'. In een ander artikel, over 'stinzenplanten' maakte John Zwart al eens gewag van de voormalige Jongema State nabij het dorp Rauwerd in midden Friesland. Deze keer ging zijn aandacht uit naar kraaiachtigen in Joure, daarvoor richtte hij de schreden naar Heerema State.

Elke vogel zingt zoals hij gesnaveld is.

In Joure ben ik op de zaterdagmiddag even het park van Heerema State ingelopen. Dat ligt in het verlengde van de winkelstraat, de Midstraat. Vroeger heeft daar een gelijknamige 'stins' gestaan, maar die is al lang geleden gesloopt. De gemeente Skarsterland heeft ervoor in de plaats een gemeentekantoor van beton, aluminium en glas neergezet. Gelukkig, de oude tuin is er nog, een wandelpark voor de Jourenaren.
In de 18^e eeuw stond parkaanleg onder invloed van de Engelse stijl. Het was gebruikelijk dat een kunstmatig 'natuurlijk' landschap rond de buitenplaatsen werd gemaakt. Slingerende grachten werden gegraven die vijvers in nier-, komma- of ellipsvorm verbonden. Romantische paden meanderend erlangs, hier en daar bruggetjes er overheen.
De uitgegraven grond werd allemaal op één plek opgehoopt en zo ontstond dan een heuvel in een van nature vlak landschap. Ook bij Jongema State in Rauwerd is een uitkijkheuvel te zien, op Heerema State is het een prominente 'berg' van een meter of 15 hoog centraal in het park, begroeid met heel oude bomen.
Alleen de zuidoosthelling is boomloos, daar is het ooit ingeplant met botanische krokussen, 'boerekrookjes'. In de loop der tijden vermeerderden ze zich bij duizenden, de grashelling is elke lente een paarsblauwe zee - met in het midden een zwarte modderbaan van 't deel der jeugd dat er sport van maakt op hun brommer of scooter de heuvel op en af te scheuren. Ik probeer mijn ogen maar zoveel mogelijk te sluiten voor tekens van gebrek aan respect, het lukt me niet altijd.

In de oudste boomtoppen van Heerema State huist een roekenkolonie. Deze dag was alles in volle lentedrukte, voortdurend vlogen de vogels af en aan.
Langs de weg die ten behoeve van het gemeentehuis door het park voert staan oude afgeknotte linden en wilgen. Ze zijn inmiddels meestal uitgehold in de koppen, dáár wonen de kauwtjes in, die ook het open klokkenhuis bewonen van de oude toren, een paar honderd meter verderop aan de Midstraat. Zo wonen in Joure bij elkaar wel enkele honderden kauwtjes, die in de herfst en het voorjaar elkaar opzoeken. Soms maken ze prachtige groepsvluchten, cirkelend boven 't oude hart van Joure.
Kauwtjes zijn holenbroeders, net als steenuilen en spechten, terwijl de roeken – vaak samen met blauwe reigers – boven in oude bomen broeden. Maar op Heerema State wonen ze zó dicht bij elkaar dat de bomen vol met kauwtjes èn roeken zaten en dat was vaak aanleiding tot ruzie. De roeken groter en sterker, maar de kauwtjes in de meerderheid, die lieten zich niet meteen wegjagen. Een schreeuwen van jewelste zoals je ook op heel oude begraafplaatsen hoort. Veel mensen vinden dat luguber maar eigenlijk is het de klank van de overlevingsenergie in de natuur.

Ik heb een tijdje met mijn hoofd in de nek naar boven staan kijken om een paar individuele vogels te observeren. Eén roek zat al een poos op een van de hoogste takken te balanceren in de wind. Nu en dan gaf hij een (balts) schreeuw, leuk om te zien, roeken gebruiken hun héle lijf bij het "zingen". Zingen ja, want dat is het toch eigenlijk. Mensen vinden het misschien niet zo mooi, maar zo is hij nu eenmaal gebekt en hij doet echt zijn best.
Een andere roek, een paar takken verderop, gaf soms antwoord maar gedroeg zich wat rustiger. Op zeker moment zaten ze vlak naast elkaar, geoefende ogen zien dan het verschil tussen mannetjes en vrouwtjes. Het mannetje oogt iets forser. Hij vloog weg, het vrouwtje bleef zitten. Binnen een minuut kwam het mannetje weer aanvliegen met een forse tak in zijn snavel die hij het vrouwtje aanbood: "Zullen we samen een nest bouwen?"
Veel vogels maken hun oude nest van het vorige seizoen weer in orde. Veel van die bouwsels zitten zo stevig in elkaar gevlochten dat ze de herfst- en winterstormen kunnen doorstaan. Ook proberen ze een oud nest van een ander stel in te pikken. Je ziet, het kraken was allang door de roeken en kraaien uitgevonden lang voor de Amsterdamse Krakersbeweging ontstond.
Maar na een periode van schermutselingen en het over en weer stelen van bouwmateriaal komt alles toch nog goed, zodat de herinnering daaraan hen 't volgend voorjaar weer vastbesloten laat terugkeren op dezelfde plek.

Publicatie 19 maart 2004

Terug naar het hoofdartikel

Hernehim Cultuur en Natuurpagina's
Naar Hernehim Cultuur

De Natuurpagina's worden onafhankelijk geredigeerd en mede mogelijk gemaakt door Hernehim Beheer bv