literair

Hernehim Cultuurpagina's
Pagina Literair

Herzien op: 4 december 2009.

Nieuws - Recensies archief

Introductie < themapoëzie > Gasten

Open podium < nieuwe gedichten en blog

Redactie en Gasten < verhalen, columns

Open podium < verhalen, columns

Literaire rubriek, actuele verslagen - Auteurs

Deze pagina wordt niet meer bijgewerkt - links kunnen niet werken of voeren naar onbedoelde pagina's Navigeer naar het nieuwe HERNEHIM via de knoppen hiernaast	Pagina wordt t.z.t. verwijderd - links kunnen niet werken of voeren naar onbedoelde pagina's HOME Nieuws Blog en proza Themapoëzie Vrije poëzie Vertaalproject Proza Activiteiten Over schrijvers Archief Contact

Literaire artikelen - beschouwingen, verslagen, recensies

*Artikelen ouder dan januari zijn verwijderd ... maar blijven bereikbaar op een archiefpagina>*

Podia bezocht in het laatst van november - Pintohuis Amsterdam en Serah Artisan Zaandam - Indrukken van John Zwart

Het Pintohuis van Amsterdam is een voormalig koopmanshuis vlakbij de ongeveer even oude Zuiderkerk uit de zeventiende eeuw, dat in gebruik is als een filiaal van de Openbare Bibliotheek (hoe lang nog?) en het is gelukkig niet rigoureus verbouwd. Met enige regelmaat vinden er soms kleinschalige bijeenkomsten plaats. Zo presenteerde daar op vrijdagavond 20 november Nymphaeum Pers uit Leerdam - dat het blad "Nynade" uitgeeft - in de persoon van eindredacteur de heer Ton Kelder een gedichtenbundel van een van zijn mederedacteuren Karel Wasch. Omdat deze al vele jaren 'Vriend van Hernehim Cultuur' is, gaf ik gehoor aan zijn uitnodiging om dit kleine feestje te komen meemaken. Ook al omdat ik in de voorgaande maanden een recensie schreef op de betreffende bundel *"Onlangs nog".* Karel had ook diverse dichters uit de hoofdstad gevraagd om aan de sfeer van de avond bij te dragen. Zo zouden Annelie David, Loes Essen, Barney Agerbeek, Merik van der Torren, Pom Wolff, Jan Aarts en Hans Plomp elk twee gedichten uit de bundel laten horen en - je kunt een dichter toch niet weerhouden van zijn eigen geluid - ook nog een bescheiden keuze uit hun eigen werk. Het was een barre rit vanuit Friesland, ik had het KNMI niet nodig om te ervaren dat november 2009 wellicht de natste maand ooit ging worden. Toen ik - nog juist een paar minuutjes vóór acht - binnenkwam riep een OBA dame mij tot verbazing toe: "U kunt hier bij mij een kaartje kopen!" Dat kon toch niet wáár zijn? "Ik dacht het toch niet mevrouw". "Bent u dan een van de optredende dichters?" Neen mevrouw, ik ben wel dichter maar vanavond treed ik niet op, wat ik wel deed is een recensie op deze bundel schrijven die gepubliceerd is in Hernehim Cultuur en ik heb op Karel's uitnodiging een reis van 150 km gemaakt. Het leek erop dat ze met tegenzin accepteerde dat ik de beurs niet trok...	Het huis van De Pinto, de bouw waarvan misschien wel onze grote schilder Rembrandt heeft aangezet tot een minstens even indrukwekkend Rembrandthuis, dat hij iets verder oostwaarts liet verrijzen.
De woonkamer, nu ingericht als leeszaal, heeft een schitterende plafondschildering, met rijk vergulde elementen, die recent werd gerestaureerd. Onvoorstelbaar dat dit pand in de jaren zeventig bijna op de slooplijst stond van Stadsvernieuwing.	Met inbegrip van dichters en redactieleden waren er zo'n 35 mensen op deze presentatie afgekomen, met enig inschikken passen die wel in de leeszaal, een minpuntje daarbij: niet voor iedereen is er dan goed zicht op de sprekers. De eerste van hen Ton Kelder, relativeerde nadrukkelijk zijn kennis van de poëzie. Hij was een bètaman, had hoegenaamd niets met poëzie, hetgeen hij illustreerde met een verhaal over een laat aangeschafte scheurkalender, die bij toeval - de keus was beperkt - een kalender met gedichten werd. Hij gaf die een plekje op het toilet. Zo las hij zijn eerste gedichten gehuld in de damp van zijn excrementen.. hm. Waarom hij dan toch eindredacteur van een literair blad is, zou vraagtekens kunnen oproepen... dat besefte hij blijkbaar ook, want hij haastte zich te verklaren dat zijn bèta-achtergrond hem uitstekend in staat stelt om teksten in prozavorm te redigeren. Bij poëzie, dáár is geen beginnen aan: dichters verzinnen zelf woorden of gebruiken bestaande woorden in een ongebruikelijke context, terwijl de dichters zichzelf ontheven achten van elke regel van de grammatica. Met andere woorden: gedichten kún je niet redigeren. En wat de bundel van Karel Wasch betreft: Die heet "Onlangs nog", dat zou erop kunnen duiden dat het een verzameling van gedichten is, die min of meer recent werden geschreven. `Nou, niets is minder waar. Niet één gedicht staat erin dat Karel onlangs nog schreef` . Ook de overhandiging van het 'eerste exemplaar' werd uitgevoerd als een komisch 'stukje voor twee heren'. De bundel is namelijk reeds in juni gedrukt en er waren dus al vele exemplaren in omloop. ("even kijken of ik mijn eigen exemplaar niet weggeef, neen het is de goeie: er staat geen opdracht voorin")
Gelukkig waren de inleidingen bij de verschillende gasten-dichters weer wat beknopter, anders was het wat te veel cabaret van Ton Kelder geworden. Eén moment moest ik even de wenkbrauwen fronsen. Bij de aankondiging van Loes Essen, ex-redacteur van dit Hernehim Cultuur. Aan het publiek werd bekendgemaakt dat Loes opgenomen werd in de Nynade-redactie. De eindredacteur stond toen even stil bij haar persoonlijke achtergronden en gedegen poëtische opleiding. Geheel terecht refereerde hij ook aan het feit dat zij op twee jaar ervaring kan bogen bij Hernehim met redactiewerk `en nu dus óók bij Nynade´. Een uitspraak die vragen bij mij opriep zoals: verkeert men in Leerdam in de veronderstelling dat Loes beide redacteurschappen naast elkaar vervult? Maar natuurlijk voelde ik mij niet geroepen met een interruptie de aangename stemming te bederven. De bundel bevat vele knap geschreven, soms ontroerende gedichten, ik ga er in dit bestek niet meer uitvoerig op in, de lezer kan immers volstaan met even simpel omlaag ´scrollen´ op deze pagina. Daar staat een uitgebreide recensie. De keuze die gemaakt werd voor de voordrachten had mijn warme instemming. Ook het feit dat Karel Wasch zelf het gedicht *`Schoon wellicht´* voordroeg, was een plezierige ervaring, een gedicht dat gedebuteerd werd op de Hernehim Cultuurmiddag die georganiseerd werd in Amsterdam in juni 2007. Het werd destijds opgenomen in de gelegenheidsbundel `Schoonheid´.	Dichter en biograaf Karel Wasch heft het glas op zijn nieuwste bundel ´Onlangs nog´
Schoon wellicht Misschien is sterven wel de laatste uitgetrokken veer, maar mogelijk zijn we meer nog voor onszelf uitgesneld, in schijn slechts uitgelicht. Een hand valt terug op gesteven linnen. Het raam waait open, de wind dooft steels een kaars. De laatste stamelklank op paarse lippen bewasemt flauw, gebroken spiegels van de nacht. Zacht uit de verten, klinkt nog het geruis, maar ongenaakbaar is het al. En zonder weerga ook wellicht © Karel Wasch	Het hoogtepunt lag voor mij in het laatste gedeelte van het programma, waarin onder andere de voordrachten van Jan Aarts en Hans Plomp niet nalieten om indruk te maken. Naast de keuzes uit de bundel van Wasch, die in grote trekken samen- vielen met mijn favorieten ook door hun eigen werk. Gebed van de kunstenares Heer wees uw schepster genadig Veelvormige bewoner van alle Cellen van mijn kloosterlijk lijf Laat mij u hullen in De helderheden van alle dagen Mij kleden in de glans Die u past als mijn hand Aan uw lijnen loopt en Wij kleur geven aan de nacht Eens liep ik over de Franse wegen En zag om mij heen wat anderen Deden met uw evenbeeld Ontzetting greep mij aan en Ontsloot mijn hoofd Als een verre herinnering Tekende ik uw gelaat Op afvallige leisteen Zie mij nu aan mij In de nacht in mijn nood Uw schepster uw dienares uw Héloïse © Jan Aarts
© John Zwart - voor Hernehim Cultuur


Hernehim in de Kargadoor - een voorlopig afscheid - Verslag van John Zwart

De derde Zondichtmiddag van Hernehim Cultuur op 15 november was de laatste van het jaar 2009. Wellicht komt er nog eens één in 2010, maar dat hangt af van de verdere ontwikkelingen. Deze aflevering was tegelijk gevarieerd maar vertoonde als rode draad ook een telkens opduiken van kinderpoëzie, liedjes en jeugdlectuur. De belangrijkste rol hierin hadden Jos van Hest en Jos Versteegen onze hoofdgasten, en de muzikant Roelof Ruis. *"Spaghetti met dropveters"* en *"Litanie voor de liefste"* activeerden de onderhoudende verhalen van Jos van Hest en *"Wijnand gaat op reis"* en de jeugd-tvserie *"Klokhuis"* stimuleerden Jos Versteegen weer om ons over die kant van zijn talent uitgebreid te vertellen. Onze muzikant Roelof Ruis liet ons enkele delen van een *kindersymfonie* horen, voor accordeon bewerkt en door een hedendaagse Russische componist geschreven. Van zes genomineerden voor een Gedicht van de Maandprijs konden we er vier op het podium roepen: Wim Hartog, Koos Hagen, Louise en Aukje Tillema. Anneke Wasscher liet zich vertegenwoordigen door haar echtgenoot Martin Vinken. Het Friese gedicht van Miranda Mei lieten we lezen door de aanwezige deelnemer met de meest authentieke Friese tongval: Jan Kleefstra. Alle genomineerden kregen een prachtige langstelige rode roos.	Roelof Ruis (Haarlem)
De winnaar op het thema `keerpunt´ werd Koos Hagen met zijn gedicht *`Laatste deur`*.	Op het thema ´sport´ viel de keus op `Gymnastiek` van Aukje Tillema, die daardoor totaal verrast was.
Laatste deur Everyman (Philip Roth) Dichter kon niet, ik moest wel gaan liep langs slingerpad berouw en hoop stond aan zonnebaan vervoering liftte mee naar de nimf bij de bron liet mij onderdompelen, raakte gewond beklom zonder gids hooggebergte waarheen zocht levend water, volgde verlichte pelgrims naar de algenezer in de woestijn en keerde om, vluchtplaatsen voorbij nog eenmaal gokhuis verzande haven koersvast over zee verdronken vragen terug naar waar ik nooit was weggegaan.	Gymnastiek Een zongebruind lenig lijf geeft aan een bang bleek meisje opdracht tot dartele danspasjes haar houterigheid verheft hem in laatdunkende onverschilligheid met een laatste restje zelfrespect danst zij een zes

De twee winnaars van de beide prijzen kregen een uitvoerig juryrapport te horen van Jos van Hest, die daarop nog aanvullende toelichtingen gaf, vervolgens ontvingen ze een oorkonde en een boekenbon. Na de pauze, waarin de accordeonist Roelof Ruis nog een aantal nummers speelde, kregen we een synthese van muziek met poëzie te genieten. Want Jan Kleefstra had een achtergrondopname meegebracht op cd waarmee hij de perfecte sfeer creëerde voor zijn *"noorderlicht". Gerrit Vennema* liet ons met zijn nieuwste bundel *"Als in Arcadië"* kennismaken, een nieuwe publicatie in zijn reeks innerlijke landschappen. Anke Labrie nam ons allemaal mee naar haar kindertijd met gedichten over een bruiloft rond de boerderij bij de buren... en een kinderimpressie over de grote watersnoodramp van 1953. Baban las gedichten uit zijn bundel *"Lontananza"* en Monica Boschman zette ons weer aan het denken met een aantal van haar korte gedichten uit de reeks *52 gedichten, haar werk van 'elke week een gedicht'. Een meer uitgebreid verslag over de Zondichtmiddag* van 15 november is te lezen op de pagina Activiteiten. © John Zwart - 18 november 2009 Zoek een goede avond uit, (een zondagmiddag mag het ook zijn) loop de grachten langs en kijk ...	Een historische kelder onder Oude Gracht 36, Utrecht werd in een jaar tijd al een vertrouwde plek, waar we die dag toch met een lichte weemoed de deur achter ons dichttrokken. Misschien ooit in 2010 nog eens een HC Zondichtmiddag... als een soort reünie. Wanneer een paar vrijwilligers zich melden vinden ze bij John Zwart altijd een willig oor.

Het volledige verslag - Wordt verwijderd, daarna nog te lezen op de archiefpagina Activiteiten
De derde Zondichtmiddag van Hernehim Cultuur ligt alweer enkele dagen achter ons. We moesten het opnieuw stellen zonder de ervaren presentatie van Jet van Swieten en de voorbereiding kwam tot stand ondanks een sterk uitgedunde redactie. Maar dat heeft nauwelijks invloed gehad op de manier waarop we nu terugkijken op die middag van 15 november. De laatste aflevering van het jaar heeft een positieve indruk achtergelaten. Wat er door de mensen op het podium werd geboden was heel gevarieerd, terwijl er -als schijnbaar bij afspraak- gelijktijdig toch iets van een rode draad ontstond, door regelmatig inhaken op liedjes, kinderpoëzie en verhalen, wat zelfs door de muzikant werd opgepakt. Natuurlijk, er hadden veel meer mensen moeten komen. Maar Amsterdam en Rotterdam waren sterke magneten, en er waren nóg meer podia die dag. Dan nog een slecht weerbericht en overal intochten van Sint-Nicolaas... Ik had voor mezelf gesteld:' Als 25 wordt overschreden, dan zal ik niet teleurgesteld zijn, welnu we gingen voor de pauze met 27 door de 25 heen, en wat méér zegt: ook na de pauze nog! Twaalf dichters-schrijvers-performers droegen elk hun aandeel bij aan deze geslaagde middag. Daarbij nog een geweldige muzikant, zodat het nauwelijks werd opgemerkt dat we twee afzeggingen hadden. Dat ook onze oorspronkelijk bedoelde hoofdgast Ingmar Heytze er niet was kon maar weinig deren. Deze dichter is zo verbonden aan de stad en aan die kelder waarin we waren, dat hij schijnbaar toch aanwezig was. Er werden enkele anekdotes over hem verteld nadat voorafgaand zijn gedicht uit "Utrecht voor beginners" werd gelezen. De tekst die op de buitenmuur van de Kargadoorkelder is aangebracht als 'gevelgedicht'. In september was het maandthema op Hernehim Cultuur "Geheim". Toen stond Ingmar Heytze bij ons te lezen met zijn "Geheim gedicht" als gastdichter:	Jos van Hest, afgelopen zondag in de rol van eindjury zowel als begeesterd voordrager die demonstreert hoe hij een basisschoolklas boeit met poëzie Jos Versteegen, gastdichter en ook liedjes- en tekstschrijver voor theater en tv © Eigen foto's Hernehim Cultuur
Ingmar Heytze (r) naast trotse Baban, 'n maand eerder in de Kargadoor Roelof Ruis (Haarlem) kreeg een aandachtig publiek © Eigen foto's Hernehim Cultuur	Geheim Gedicht Vannacht heb ik een zoen begraven. Hij lag dertien maanden tussen ons in en jij had al een paar keer gevraagd: wat ligt daar nou toch steeds. Toen je eindelijk sliep, drukte ik de zoen met mijn lippen in een doosje vol watten en liep naar de tuin. Daar groef ik een graf van twee monden diep onder de beuk. De duizend zoenen die volgend jaar rood en zoet uit de takken komen waaien, zijn allemaal voor jou. Uit: "Schaduwboekhouding". Uitgever Podium, Amsterdam - 2005 We leerden de hoofdgasten Jos van Hest en Jos Versteegen ook eens van een heel andere kant kennen en Roelof Ruis haalde loopjes, akkoorden, trillers en dreunen uit zijn instrument. Voor de meeste van ons een verrassende kennismaking met de accordeon in een solistenrol, een ware demonstratie van ongekende mogelijkheden. We hoorden Piazolla (tango nueva), Scarlatti en diverse hedendaagse Russische componisten. Door het terloops noemen van de titel "Spaghetti met dropveters" kwamen we in een geanimeerd gesprek over de prentenboeken die Jos van Hest schrijft, telkens in samenwerking met een illustrator, zoals Wilbert van der Steen. Zo volgden we bij het gesprek over de poëzie ook het spoor van gedichten die geschikt zijn voor jonge lezers. De manier waarop hij de aandacht van een schoolklas vangt en vasthoudt, kregen we te zien met een levendige demonstratie. Jos van Hest heeft ook acteertalent. Een voorbeeld van zijn dichtkunst dat geschikt is voor jong publiek is het gedicht "Litanie voor de liefste".
Met Jos Versteegen hadden we eerder in het jaar al een gesprek, waarin zijn achtergrond als boerenzoon uit Limburg vooral aan de orde kwam, in verband met zijn bundel "Slapen bij een warme man". Nu waren we nieuwsgierig naar andere aspecten. In zijn cv staat onder andere: ´Jos Versteegen studeerde Nederlands en Indonesisch... in 1983 vertaalde hij de roman ´Bumi manusia´ van Pramoedya Ananta Toer, samen met Ina Slamet-Velsink´. Het boek kreeg in het Nederlands de titel `Aarde der mensen´. Hoe komt zo´n jongen uit Noord-Limburg er op om Indonesisch te gaan studeren? Hij had geen banden met het land, maar hij was fervent lezer van het `Bulkboek`. Daaruit kwamen de sfeer en geuren van de Oriënt onontkoombaar in zijn geest. Samen met een vriend viel het besluit: ´wij gaan Indonesisch studeren´. Via het redacteurschap van het blad ´De tweede ronde´ waaraan hij vele jaren verbonden was (´het knalde wel eens hoor, binnen de redactie, maar dat hoort toch óók? je mag best wel eens botsen´) kwamen we toch weer op het jeugdrepertoire. Want Jos Versteegen heeft vaak meegewerkt aan het tv-programma `Klokhuis´ waarvoor hij vele liedjes schreef. Ook theaterteksten van zijn hand werden op de bùhne vertolkt door Joost Prinsen, Adéle Bloemendaal en Jenny Arean. Wijnand gaat op reis Er was een jongen, Wijnand J. van Dale, die bij een onderzoek met röntgenstralen ging zitten op zo'n bundel toverlicht en toen de deur uitvloog, al was ie dicht. ........ Hij zweefde van Den Helder naar Rosmalen en stoof toen door naar China en Bengalen. Hij boorde dwars door alle mensen heen, hij ging door hoofd en hand, door merg en been, ........ Hij gluurde in de buik van kannibalen en schrok van gruwelijke avondmalen: de witgeschoeide voetjes van een kind, een linkerarmpje met een roze lint. Hij rook de binnenkant van kardinalen, kon van de dranklucht nauwelijks ademhalen, ......... Fragment van een gedicht van Jos Versteegen uit: "Ik zet mijn tanden in de paus" Liedjes uit het programma 'Klokhuis' (Vassalucci)	Litanie voor de liefste Bestemaat met zwart haar Kornuit met witte bef Gabber met roze tong Bruinoog met allerfijnste wimpers Natneus met stugge snor Bontsnuit met flaporen Ziel zonder zorgen Heer zonder geld Vriend zonder meer Onbedwingbare vlooienbaal Sentimentele janker naar de maan Opgewonden struikrover Angsthaas en mensenredder Grootbek en kleinhart Brulboei van bravoure Bedelaar met bedelaarsogen Bedelaar met bedelaarsbek Beestachtige bietser Happer van hapjes Snoeper van brokken Vreter van restjes Vanger van boeven Beschermer van weduwen Troost voor weesjes Riem onder mijn hart Hart onder mijn riem Tweede ik Jos van Hest
Laatste deur Everyman (Philip Roth) Dichter kon niet, ik moest wel gaan liep langs slingerpad berouw en hoop stond aan zonnebaan vervoering liftte mee naar de nimf bij de bron liet mij onderdompelen, raakte gewond beklom zonder gids hooggebergte waarheen zocht levend water, volgde verlichte pelgrims naar de algenezer in de woestijn en keerde om, vluchtplaatsen voorbij nog eenmaal gokhuis verzande haven koersvast over zee verdronken vragen terug naar waar ik nooit was weggegaan.	Van zes genomineerden voor een Gedicht van de Maandprijs konden we er vier op het podium roepen: Wim Hartog, Koos Hagen, Louise en Aukje Tillema. Anneke Wasscher liet zich vertegenwoordigen door haar echtgenoot Martin Vinken. Het Friese gedicht van Miranda Mei lieten we lezen door de aanwezige deelnemer met de meest authentieke Friese tongval: Jan Kleefstra. Voor alle genomineerden was er een prachtige langstelige rode roos. Met instemming van iedere aanwezige ging de roos van Miranda Mei naar de muzikant. De winnaar op het thema `keerpunt´ werd Koos Hagen met zijn gedicht *`Laatste deur`. Op het thema ´sport´* viel de keus op *`Gymnastiek`* van Aukje Tillema, die daardoor totaal verrast was. De twee winnaars van de beide prijzen kregen een uitvoerig juryrapport te horen van Jos van Hest, die daarop nog aanvullende toelichtingen gaf, vervolgens ontvingen ze een oorkonde en een boekenbon.
Juryrapport De Hernehimprijs (Gedicht van de Maand) bij het thema Keerpunt gaat naar de dichter van het gedicht Laatste deur. Die titel verwijst uiteraard naar de dood; de ondertitel Everyman naar de korte maar heftige roman die schrijver Philip Roth laat beginnen met de begrafenis van zijn hoofdpersoon. En Everyman, vertaald als Alleman heeft natuurlijk weer te maken met het middeleeuwse Engelse toneelstuk Everyman en het dito Nederlandse Elckerlyc. Kortom, dit gedicht over de dood gaat over het leven en nog wel het leven van iedereen. Onze levensloop, misschien wel onze levenssloop met twee s-en in het midden. Ga er maar aanstaan. Dat het de dichter lukt om van dit aloude en grote thema een gedicht te maken, komt door de veelheid van beelden in dit toch compacte gedicht, door de zintuiglijke en emotionele landschappen die worden opgeroepen. En ook omdat het raadsel in stand wordt gehouden. De levensreis naar de laatste deur eindigt met een prachtige slotregel: 'terug waar ik nooit was weggegaan'. Net zo intrigerend als de beginregel: 'Dichter kon niet, ik moest wel gaan'. Jos van Hest - Utrecht 15 november 2009	Koos Hagen (Amstelveen) - met genomineerdenroos - leest het winnende gedicht 'Laatste deur'. Hij werd juist onlangs geselecteerd als de eerste Amstelveense Stadsdichter. © Eigen foto Hernehim Cultuur
Gymnastiek Een zongebruind lenig lijf geeft aan een bang bleek meisje opdracht tot dartele danspasjes haar houterigheid verheft hem in laatdunkende onverschilligheid met een laatste restje zelfrespect danst zij een zes	Juryrapport De Hernehimprijs (Gedicht van de Maand) bij het thema Sport gaat naar de dichter van het gedicht Gymnastiek. In al zijn karige eenvoud - drie grammaticaal juiste zinnen, verdeeld over drie korte strofes van zeer korte regels, soms een regel van maar één woord - schetst het een aangrijpend beeld van macht en onmacht, van arrogante superioriteit en afhankelijke kwetsbaarheid. Het zongebruinde lenige lijf van de bevelvoerder staat in schril contrast met het bange, bleke lijfje van zijn pupil. De alliteraties (lenig/lijf, bang/bleek) versterken die tegenstelling. Hier staat een machtswellusteling in de gymzaal die de houterige motoriek van zijn leerling gebruikt om nog hooghartiger en ongeïnteresseerder te worden dan hij al is. En het kind? Het geeft moedig gehoor aan een onmogelijke, want lief- deloze opdracht: het meisje danst een zes. Gelukkig, denk je als lezer, toch nog een voldoende. Gymnastiek is een mager, een letterlijk dun gedicht, dat desalniettemin rijk en gelaagd is. Er worden gewone woorden gebruikt, die diepte krijgen. Gymnastiek is een hautain portret van de hoogmoed. Maar ook een filmpje waarin het slachtoffer uiteindelijk overwint, al is het met de hakken over de sloot. Het gedicht telt met titel en al 31 woorden, deze beschouwing telr er 195. Jos van Hest - Utrecht 15 november 2009
Na de pauze, waarin de accordeonist Roelof Ruis nog een aantal nummers speelde, was er direct zeer geconcentreerde aandacht voor Jan Kleefstra met `noorderlicht´een muzikaal-poëtisch landschap. Eenheid van klanken en de gesproken tekst. Gerrit Vennema liet ons met zijn nieuwste bundel kennismaken, voerde ons door een Arcadisch landschap. Anke Labrie nam ons allemaal mee naar haar kindertijd met gedichten over de bruiloft met feeën, een prinses en een prins, bespied rond de boerderij van de buren... en haar impressie over de grote watersnoodramp, waar doorheen dramatische details toch het kindvertrouwen sprak 'dat het toch allemaal weer goed zou komen'. Na weer wat muziek - o, wat konden we genieten van de jazz - kwamen Baban en Monica Boschman nog aan het woord. om mij de eerste ring vol adem lucht om van te leven de tweede ring vol plannen ze trekken steeds aan mij de derde ring vol wat al was fluisteringen van altijd ze dragen mij gebonden door genen en meer, ze omarmen mij wanneer ik later los van adem en plannen ben en mee fluister © Monica Boschman	Aukje Tillema, winnaar in het thema `Sport` met Gymnastiek © Eigen foto Hernehim Cultuur
Monica Boschman	Als in Arcadië Als in Arcadië, zwerf ik door jouw landschap. En wat ik zoal tegenkom: Lusten nagejaagd met een lach, over heuvels Gedachten uitgewisseld naast een koele stroom Tijdloos musiceren te midden van ruisend groen Zwijgende vertering bij zonlicht aan de einder. En overal… je zachte adem! Als in Arcadië, leg ik mij te rusten in jouw landschap. © Gerrit Vennema. Uit zijn gelijknamige bundel. Najaar 2009
Voor de twee hoofdgasten en de muziek was er nog een flesje wijn met een 'boodschap': de eerste Zuid-Afrikaanse cabernet-sauvignon die onder ecologisch verantwoorde condities wordt geteeld en het "fair trade" label draagt voor goede arbeidsomstandigheden. Tenslotte gaf ik als afsluiting, in de vorm van het gedicht *"Die Liebende"* van Rainer M Rilke een huiswerkopdracht mee. Wie er niet bij was maar wel geïnteresseerd in het nieuwe vertaalproject is hier de LINK naar de betreffende pagina op de site. De minder vrolijke berichten werden zorgvuldig tot het laatst bewaard: Het is jammer dat de Vrienden van Hernehim Cultuur (VvHC) niet massaal kwamen opdagen. Het is voor de afzienbare tijd namelijk de laatste Hernehim Zondichtmiddag in de Kargadoor geweest. De Hernehim- redactie is deze herfst sterk gekrompen. Het groeiende team sinds twee jaar werd opeens een krimpend team. Met enthousiasme werd destijds besloten tot het instellen van een Gedicht van de Maandprijs en het drie- maandelijks organiseren van een kwaliteitspodium. Het mag duidelijk zijn dat dit voorlopig niet meer binnen de mogelijkheden ligt. Maar het betekent geenszins het einde van de Hernehim Cultuursite. De waarde die deze Literaire Pleisterplaats op het internet gedurende acht jaren opbouwde is te kostbaar om zomaar door de vingers te glippen. Ik wil dus niet zeggen dat deze Zondichtmiddagen voorgoed tot het verleden behoren: mocht zich spontaan een aantal vrijwilligers melden om het organiseren ervan mee op te pakken, bestaat altijd de mogelijkheid deze kortstondige "traditie" na een rustpauze nieuw leven in te blazen. De toezeggingen voor deelname van Ingmar Heytze en Job Degenaar blijven voor de toekomst gestand. Ik sta altijd open voor enthousiaste doeners. In mijn herinnering kwam iedereen naar mij toe om me nog even de hand te schudden, wat ik als een bijzonder persoonlijk gebaar heb beleefd. Dank je wel allemaal! © John Zwart / JohnN / John Newswatcher - 18 november 2009	Een historische kelder onder Oude Gracht 36, Utrecht werd in een jaar tijd al een vertrouwde plek, waar we die dag toch met een lichte weemoed de deur achter ons dichttrokken. Misschien ooit in 2010 nog eens een HC Zondichtmiddag... als een soort reünie. Wanneer een paar vrijwilligers zich melden vinden ze bij John Zwart altijd een willig oor.


Podia recent bezocht - Bibliotheken Amsterdam en Nieuwegein - OP OBA en NLP2009 - door John Zwart

Morgen volgt er een verslagje over de derde Zondichtmiddag in de Kargadoor. Maar eerst nog wat schrijven over wat er van week 45 en 46 te melden valt. Dat krijg je als je zelf druk bent met het voorbereiden van een live podium in Utrecht en je wordt tussendoor ook nog eens geveld door de H1N1 griep (de Mexicaanse, ja). Dan kom je helemaal niet meer aan schrijven toe. Op 31 oktober nam ik zelf deel aan het OBA Open Podium in Amsterdam. Wie zag en hoorde ik er nog méér? Liliane Cataldi, na 'n lange afwezigheid (had ze een soort writersblock?), Mirjam Al, alom bekend, al uit de jaren negentig, de jaren van 'de Badcuyp'. Hiltje Hettema, Amsterdamse Friezin die de meeste van ons ook wel kennen, die heeft altijd wel iets over dieren, meestal met een lach. Ook regelmatig te beluisteren op de Dichtersmiddagen van Café Eijlders, bij het Leidseplein. En Rhea Ruppert, dat was voor dit OBA Podium een debutante. Tenslotte was er nog Cor Bakker, altijd goed voor een paar opmerkelijke observaties. Temidden daarvan zat ik zelf een poosje op de verhoogde dialoogzit, samen met Jos van Hest. In de afgelopen tijd heb ik meer dan ooit bedacht dat `dichten voor de eeuwigheid´ maar zeer weinigen gegeven is. Bijna alle poëzie is tijd- en modegevoelig. Als dat dan zo mag zijn, is er niets mis mee om gedichten te schrijven met een beperkte houdbaarheidsdatum. Ik ging dus een beetje op de actualiteitstoer, met een drietal gedichten: op de crisis in de financiële wereld, `Wonderbaarlijk slijk`, op de zelfzucht van wie al teveel heeft, `Flamboyants´ en tenslotte een ´ode aan Anna´, geen meisje, maar een Friese melkkoe, wier kinderen en kindskinderen worden uitgemolken.	Rhea Ruppert in duet met Jos van Hest Liliana Cataldi in de OBA

Jack Koehorst (voorzitter) leidt het programma en de gast in	Later, voorzichtig opgekrabbeld en koortsvrij, bezocht ik op dinsdag 10 november de Bibliotheek van Nieuwegein, waar de Nieuwegeinse Literatuurprijzen 2009 (één voor proza en één voor poèzie) tijdens een bijzondere literaire avond werden uitgereikt. Een zware reis uit Friesland door de stortregens. Er was een opkomst van ongeveer 50 mensen in de bibliotheek, ongetwijfeld voor een aanzienlijk deel bestaande uit genomineerden. Als gast was de tv-actrice en filmscenario-schrijfster Marieke van der Pol uitgenodigd. Zij kreeg het leeuwendeel van de avond toebedeeld voor haar verhalen en anekdotes over de filmwereld en haar research voor het script van `Bruidsvlucht` Een film die gaat over meisjes die als bruiden ´met de handschoen´, of als 'verloofden', naar Australië en Nieuw-Zeeland vlogen in het jaar 1953, tijdens de grote naoorlogse emigratiegolf. De acteurscarrière (soaps) van Marieke van der Pol ging vrijwel onmerkbaar over in het schrijverschap. Tijdens haar acteerbestaan volgde zij een opleiding voor het schrijven van filmscenario's. Nog vóór de recente film `Bruidsvlucht´ bewerkte ze de roman `De tweeling´ van Tessa de Loo tot speelfilm. Die kreeg een aantal Oscarnominaties en dat leverde van der Pol heel wat smakelijke anekdotes op over haar ervaringen in Los Angeles. Een vlot en gemakkelijk vertelster, zonder vaak het papier te raadplegen. Nauwelijks te stuiten ook, de organisatie leek wel beschroomd om haar een tijdslimiet op te leggen. Persoonlijk had ik liever wat meer tijd zien toebedeeld aan de genomineerden (het waren er 25 in getal!) waarvan er zeer vele aanwezig waren. Het leek mij toch een teleurstelling voor een genomineerde: als je uitgenodigd wordt en uiteindelijk krijg je -omdat je geen winnaar bent, noch tot de eervol te vermelden behoort- zelfs niet eens één minuutje microfoontijd.
Ik merkte tussen de aanwezigen binnen de categorie Poëzie zo al drie Vlamingen op: Erik Wauters (Mechelen) "als het de tijd krijgt", Paul Vincent (Aalst) "Bestemming" en Vera De Brauwer (Etikhove) "(Over)gave". Allemaal ruim 200 km van huis. Het uitroepen van de winnaars en de prijsuitreiking kwam op mij dan ook over als een enigszins door de klok gedreven aangelegenheid. Eerst kwamen winnaar en eervolle vermelding in de categorie Korte verhalen aan de orde. (52 kandidaten). De jury had flink wat algemene kritiek. Lang niet alle inzendingen voldeden qua inhoud en opbouw aan de criteria die het tot een 'kort verhaal' maken. Veel teksten hadden de vorm van een ´cursiefje´ of waren meer aan te zien als een ´observatie´, 'verslag' of ´column´. Vaak ook nog slecht geredigeerd, ongecorrigeerde grammaticale en spellingsfouten (wat eigenlijk een dood- zonde is, in een inzending die wil meedingen in een wedstrijd), slordig typwerk van het op papier ingezonden proza. Ik verwachtte bijna de uitspraak: "Wegens het geringe gemiddelde niveau van alle inzendingen heeft de jury besloten niet tot uitreiking van een prijs over te gaan". Maar zo erg was het niet. Er was een winnend verhaal *"Vergane glorie"* van Wilma Hollander. Onder deze clichématige titel valt een aardig, gevoelig verhaal te lezen, dat aan het einde nèt aan de veilige kant van de grens naar sentimenteel blijft. Winnares Hollander was op vakantie in Griekenland en werd door haar vriendin per sms op de hoogte gesteld. De vriendin Jolanda Borg nam de NLP2009 Proza (een glas- kunstwerk, 'French Carafe') in ontvangst en las het verhaal. Ik kreeg de indruk dat het verhaal zich ook in Griekenland afspeelde: een oude man, een leven lang verliefd op zijn vrouw Elena, blijft na haar dood alleen achter, maar in zijn dromen wordt hij nog iedere nacht door haar bezocht in de gedaante van een prachtige jonge vrouw zoals zij er ooit heeft uitgezien. Het verhaal is in het eerstvolgende nummer van het tijdschrift "OpSpraak", nr 41, te lezen. Een eervolle vermelding kreeg *"M aa n"* van Marleen Schmitz, eveneens in druk verschijnend in "OpSpraak". Toen kwam de categorie Poëzie aan bod (75 kandidaten). Ook hier blijkbaar toch wat aarzelingen bij de jury. Men vond namelijk dat er geen gedicht was dat opvallend boven de rest uitsprong. Men twijfelde over drie gedichten van een vergelijkbaar niveau. Ze hebben er een uur lang over vergaderd om *"Het Perspectief"* als winnaar aan te wijzen. Winnares Inge Boulonois uit Heerhugowaard was wel zelf present om haar prijs - hetzelfde glaskunstwerk als in de categorie proza - te ontvangen en haar gedicht voor het publiek te lezen. Het werd geschreven op het bekende schilderij van Johannes Vermeer "Gezicht op Delft". De twee andere gedichten waren dus goed voor een eervolle vermelding: *"Bestemming"* van Paul Vincent, en eveneens "Tijd van steen" van Gerrit Pleiter. Voor alle drie de gedichten geldt ook dat ze worden gepubliceerd in nr. 41 van het tijdschrift "OpSpraak". © John Zwart - voor Hernehim Cultuur. 17 november 2009	Marieke van der Pol temidden van de poëziewinnares Inge Boulonois (links) en Jolanda Borg (rechts) voor de prozaprijs van Wilma Hollander Winnares Inge Boulonois leest haar winnede gedicht Het Perspectief © Foto's: Eigen foto's Hernehim Cultuur
Vergane glorie De oude man brengt zijn hand omhoog. Hij vertrekt zijn lippen, alsof hij weet dat hij zou moeten glimlachen, maar er niet zeker van is hoe dat moet. Vroeger zou hij het hebben geweten. Vroeger toen hij een jonge man was en op de kade stond, zijn zwarte haar wapperend in de wind, zijn grove knuisten stevig gesloten om het dikke touw van zijn vissersboot. In die tijd was zijn lach brutaal en verleidelijk charmant. Als hij zijn boot afmeerde zag je de meisjes uit de stoffige huisjes van het dorp tevoorschijn komen. In groepjes paradeerden ze giechelend over het havenhoofd heen en weer, hun hoofden verlegen afgewend, maar hun donkere ogen steels gericht op de knappe zeebonk, wiens gulle lach 's nachts hun onrustige dromen binnendrong. Daar, aan dat wankele tafeltje in de oude taverne, dronk hij zijn tsipouro, vertelde hij sterke verhalen over huizenhoge golven, over masten die knakten in oorverdovend natuurgeweld. Onder het felle neonlicht zong hij uit volle borst de liederen van het vaderland... Wilma Hollander NLP2009 proza (fragment)	Het perspectief In een oogwenk overspannen we de eeuwen. Monsteren het straatje, de opgedoekte plaats en tijd. Verzadigd blaken huizen in het strijklicht. Ramen zijn echt uitgekeken op de overkant waar kwasten verf tot leven mengelen, voorgevels per toets verrezen, spelend kroost verstarde op de stoep.Een open deur blijft een handwerkende vrouw omlijsten. Een steeg met meid geeft beeld en tijdgeest perspectief lichtecht pigment. Nog goed is het voor kijkers bij het leven. De rust van toen schuifelt met ons mee naar nu, naar dit moment waarop wij passanten zijn -- Inge Boulonois - NLP2009 poëzie


"Onlangs nog" - Gedichtenbundel van Karel Wasch - recensie van John Zwart
	"Onlangs nog" Gedichtenbundel van Karel Wasch (Amsterdam) een uitgave van Nymfaeum Pers, Leerdam - 2009. ISBN 978 90 79 923021 Als omslagillustratie zie je twee schimmen in een mistig, halfduister landschap. Vaag herkenbaar zijn de contouren van een oudere vrouw en een man die zich langzaam van ons lijken te verwijderen. De maker hiervan is Egge Altena. Het omslag lijkt symbool te staan voor de inhoud van de bundel. De dichter Karel Wasch beweegt zich van 't ene beeld of scène naar 't volgende. Foto's in een boek of aan de wand, of beelden op het scherm van de herinnering.


Herinneringen en reflecties, vaak voelbaar geladen met mededogen. Hier is allesbehalve een hermetische dichter aan het woord. Je weet onmiddellijk waar hij het over heeft, het is dan alleen nog zaak de diepere lagen te ontdekken, maar ook dat gaat niet moeizaam, als de gevoelsregisters maar openstaan. Er is veel herkenning als ik zo kris-kras wat lees. Een hele reeks gedichten werden eerder al gepubliceerd in het tijdschrift "Nynade", (dezelfde uitgever) waarop ik geabonneerd ben. Hier en daar een gedicht ertussen gestrooid dat ik in eerdere bundels las, bv in "Alsof er iets van mij overbleef". Ook tref ik poëzie aan die in de afgelopen jaren eens een plekje vond op Hernehim Cultuur als themagedicht of actualiteitsgedicht. Een aantal mededichters wordt geëerd zoals die bewonderde Welshman, over wiens leven de dichter een biografie schreef: "Dylan Thomas". Met het korte gedicht "Zwarte adem" krijgt Cor Vaandrager zijn respect en de Vlaamse dichteres Iris Vandecasteele zal ontroerd zijn geraakt door "Een dag", een afscheidsmoment voor lang, misschien zonder een weerzien. Karel Wasch wordt soms ook gevraagd door de Evangelische Omroep voor hun ochtendprogramma 'dit is de dag', waarin met diverse gasten over de actualiteit van het moment wordt gepraat. In die uitzending van amper ander- half uur luistert er altijd een dichter mee, die aan het einde moet proberen in dichtvorm een reflectie te geven op hetgeen hij hoorde. Het is dus 'instant' dichtwerk, en soms als zodanig ook herkenbaar. Het is riskant om zulk gelegenheidswerk ook in een verzamelbundel op te nemen, maar de dichter probeert wel een extra dimensie aan zijn samenvatting te geven. Ik wil er twee noemen: "Kredietcrisis", dat ook op Hernehim Cultuur geplaatst werd als actualiteitsgedicht, evenals zijn cynische kijk op de machthebbers die van het ene ontwikkelingsland naar het volgende vliegen, waarbij onderweg de copieuze diners nog naschudden in hun buiken: "Ontwikkeld verder"	Nog een viertal gedichten wil ik speciaal noemen: Het indrukwekkende "voordat hij zich overgaf", al vaak herlezen in "Alsof er iets van mij overbleef" en meerdere andere publicaties en natuurlijk ook horen voordragen. Ik kan begrijpen dat de dichter vond dat het in dit boekje niet mocht ontbreken. Een verdrietige begripvolle ontmoeting aan het strand. Twee vrienden, één die zich onttrokken had aan het toezicht van de psychiatrische inrichting. Dan wordt het beeld wreed verstoord door de medische beterweters. "Ontvoerd" is een ontroerend gedicht over zijn moeder, die in het nu allang niet meer mee doet, maar die in voorbije episoden onder de herhalingstoets blijft verschijnen. Het realisme van 't vergane tegenover de herinnering waarin zij er steeds weer is "...vermijden kan ik haar nog niet. Wat moet ze nog van mij?..." "..of zij mij nog groet of wegwuift met vermoeid misbaar." Een blik vanuit het raam levert het gedicht "Zwerver" op, van zo'n man met zijn plastic tasje, wiens leven op dood spoor raakte. Wat nog wordt versterkt doordat hij zijn uren slijt op lang verlaten roestige rails. Eerder ook in "Alsof er iets van mij overbleef" '"Schoon wellicht" is voor mij ook een aangename herkenning, het werd namelijk voorgedragen op een Hernehim podium dat plaatsvond in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam in de zomer van 2007 en toen opgenomen in de gelegenheidsbundel "Schoonheid" "...Een hand valt terug op/ gesteven linnen. Het/ raam waait open, de wind/ dooft steels een kaars..." Als momentopname van het ogenblik van het sterven. Ze zijn niet allemaal treurig of melancholisch hoor, de gedichten. Er zijn ook vrolijke, sommige getuigen van de liefde voor zijn vrouw. De 39 gedichten zijn samengebracht in een handzaam boekje dat gemakkelijk in de binnenzak past. Fijn boekje om te hebben. © John Zwart, voor Hernehim Cultuur - oktober 2009.



Nieuw Bericht: nu lezen? - over SMS-poëzie, recensie !zalig verrukt! door John Zwart
Nieuw Bericht: nu lezen? (eerder gepubliceerd op Pomgedichten.nl ) De twee nieuwste stromingen in de poëzie zijn slam en sms-poëzie. Sinds de slam inmiddels haar bestaansrecht wel heeft bewezen, terwijl het dichten op een telefoonschermpje nog in het experimentele stadium verkeert, kan het wellicht geen kwaad een korte tussenbalans op te maken.
De slam knipoogt vaak naar 'standup comedy', naar rap, of speelt met onver- wachte associaties. Soms lijken slammers een verwantschap met de klank- dichters onder de vijftigers te hebben. In de loop der jaren ontwikkelde zich een genre waarop een beoordeling mogelijk is die enigszins objectief is, althans zich aan de heftigste discussies ontworsteld heeft. Natuurlijk is het feit dat slam vooral in wedstrijdverband wordt beoefend regelmatig aanleiding voor controverse: was nu nummer twee niet een gerechtvaardigder winnaar geweest... Maar echte winnaars en bijna- winnaars worden in elk geval steeds door de kenners (h)erkend. Het candlelight niveau en effectbejag werd door onafhankelijke jury´s allang uitgezeefd.	Hoe anders is dat met de sms-poëzie. Die heeft zich nog nauwelijks objectieve criteria verworven. Er zijn nog geen erkende regels voor gevormd, anders dan dat het poëtische bericht in de vorm van 160 tekens gegoten dient te worden. Door de gsm providers wordt goud geld verdiend aan het massaal heen en weer flitsen van sms-jes door de jeugd. Geen wonder dat sms-poëzie onmiddellijk in handen viel van de commercie. En wat weet die van kwaliteit van poëzie? Het stimuleren van het zenden van sms-poëzie door de organisatie van een jaarlijkse wedstrijd binnen het Festival van Vlaanderen door de Dienst Communicatie van de KPN Group Belgium/BASE is dan ook allerminst een onverdacht evenement. Bart Vandesompele (Hoofd Communicatie) bekent dat hij zelf verslaafd is aan sms-en, hij zal dan ook een gratis abonnement hebben en hopen dat het betaalde smsverkeer in navolging omhoog gestuwd zal worden.

Vandesompele had zich beter van elke betrokkenheid kunnen onthouden en zich moeten beperken met de naam van de prijs (peanuts voor een gigant als KPN Belgium/BASE) aan het concern te verbinden. Maar Vandesompele nam zitting in de jury, weliswaar zonder deel te nemen aan de stemming, maar er is ook nog iets als psychologie binnen een jury. Zijn gewicht als de geldschieter zal zeker in de schaal hebben gelegen. Deze verdenking komt direct bij mij op na bestudering van het winnende gedichtje. De inhoud is bijna een directe reclameboodschap voor sms-verkeer en vertoont tevens de grootste gelijkenis met het beeld van een "normaal tienersmsje" in tegenstelling tot de andere niet bekroonde inzendingen die er meer als korte poëzie uitzien. Ik heb weinig goede woorden over voor het uitverkoren werkje. De enige waarde vindt het in de uitgelichte kreet ´!zalig verrukt!´ (mijn god hoe krijg ik dat eerste uitroepteken op zijn kop?, echt iets voor verslaafde sms-ers maar zo schrijft toch geen normaal mens?) - die dan ook werd gekozen als titel voor de gehele verzameling van de 34 uitverkoren inzendingen in het bundeltje dat werd gerealiseerd door het Poëziecentrum van Gent.	Poëzie moet compact zijn, poëzie in de vorm van een sms-schermpje dus dubbel zo. Dit winnend gedicht had veel gecomprimeerder gekund en daarmee zelfs nog aan gewicht hebben gewonnen als de hele bovenste regel werd weg- gelaten en als volgt was begonnen: "mijn gezicht verspringt van bedrukt naar zalig verrukt..." Dat dit het effect is als gevolg van een ontvangen sms-je spreekt zo voor zichzelf, is dermate overbodig, dat het totaal onbegrijpelijk is hoe de jury hierin het beste sms-gedicht van 2009 ziet. Vandesompele verstout zich een grootheid als Johann W von Goethe te citeren: 'in der Beschränkung zeigt sich erst der Meister' maar daarvan is dit winnende gedicht zeker geen voorbeeld. Nee, hier is geen ´Meister´ aan het woord die de kunst van de ´Beschrankung´ beheerst. En smileys zijn natuurlijk te vermijden als de pest in de poëzie en dan behoeft de rest ook niet in die rare "rebus"vorm neergezet te worden. Mijn mening blijft zelfs na de suggesties tot verandering dat ´t poëtisch gehalte van het winnend werkje mager is en vooral al te duidelijk reclame bevat.

Het bekroonde gedicht van 2009 1 sms van jou, en mijn :-) verspringt van bedrukt ! zalig verrukt ! Twas tss 3stan & =olde vast veel beter gelukt, als ze opt knopje "verzenden" hadden gedrukt. Ingezonden door Kristof Frederickx	De eervolle vermelding van Ann Langeraet komt mijn inziens veel dichter bij echte poëzie: De geur van inkt en koffie op een regenachtige dag. Een bed. Woorden die als snoepjes over de lakens kruipen. Ervan eten tot je draaierig bent. En altijd jou. Ja heus, het kan: romantisch toch, en géén 'candle light'.
Enkele bladzijden verder mag Christiane Vandoren parafraseren op de regen, waarvan ze in haar sms meldt dat die als pijpenstelen valt; via dit cliché kan zij verkondigen 'ik wil pijpen [...] me niet vervelen' Mijn conclusie moet zijn dat de sms-poëzie nog lang niet volwassen is, men doet maar wat, vaak intuïtief. En KPN bobo's kunnen er maar beter met de vingers vanaf blijven. © John Zwart - 31 oktober - voor Hernehim Cultuur !Zalig verrukt! - Poeziecentrum Gent - september 2009 ISBN 978 90 5655 324 1 NUR 306



Blauwe Boeddha - Een recensie - voor Hernehim Cultuur, door John Zwart.

Tibet stond deze zomer in de aandacht, vanwege het bezoek van zijn bijzondere balling de Dalai Lama. Maar de interesse voor het land werd eigenlijk alweer onmiddellijk overspoeld door de spanningen in Iran en Afghanistan rond de verkiezingen, gepaard met een toenemend geweld in deze landen en in Irak. Misschien goed om juist nu weer even de aandacht te richten op 'het dak van de wereld' met een bespreking van de poëziebundel 'Blauwe Boeddha'. Deze bundel, met als subtitel 'dichters voor Tibet' verscheen bij De Witte Uitgeverij te Leiden, ISBN 9-789078-809869. Een bloemlezing, die werd samengesteld door Gerard Beentjes en Will van Sebille. Jan Willem den Besten verkeerde 14 jaar lang onder Tibetanen die in India in ballingschap leven. Een vriend van hem, een Tibetaanse monnik, werd in zijn thuisland tot een politiek gevangene. Zijn misdaad was: het schrijven van een gedicht... Uit dit gedicht sprak de hoop op de terugkeer van de Dalai Lama. Hij schreef het uit op een plakkaat dat hij op de kloostermuur plakte. Er is maar heel weinig voor nodig, voor een dichter in Tibet, om te worden gearresteerd en als politiek subversief element uit de samenleving te worden verwijderd. Politieke gevangenen worden in het systeem van de Chinese machthebbers behandeld volgens methoden die lijken te zijn gekopieerd uit de tijd van de culturele revolutie onder Mao. Zij worden 'heropgevoed' en het bezit van pen en papier is ten strengste verboden. De mentale kracht van poëzie wordt in alle tijden door overheersers gevreesd.	Den Besten werd door zijn ervaringen de initiator om Tibetaanse dichters te willen helpen hun werk via buitenlandse kanalen te verspreiden. Men wil de monddode dichters blijven steunen in hun pogingen hun werk uit te geven bij buitenlandse uitgevers. Beentjes en Van Sebille benaderden een groot aantal Nederlandse dichters om poëzie beschikbaar te stellen voor een benefietbundel. 43 Dichters, zeer uiteenlopend qua naamsbekendheid, vinden we bijeen in Blauwe Boeddha. Ze kregen een plekje in alfabetische volgorde van hun namen, zo vinden we heel uiteenlopende benaderingen van het onderwerp door de bundel heen, waardoor men met interesse blijft lezen. De dichter Willem v Toorn overhandigt een exemplaar aan de Dalai Lama


Eric van Loo verschafte met zijn gedicht 'In het voorbijgaan' de titel van de bloemlezing, fietsend door grauwe straten plotseling getroffen door het beeld van de Boeddha: "...tot je op een waterkoude dag opkijkt,/ iets je aandacht trekt hoog op een balkon:/ een blauwe boeddha, op de rug gezien..." Adriaan Krabbendam denkt zichzelf afdalend van het dak van de wereld en kan er dan niet omheen: "...nu struikel ik/ over een man die hier niet hoort// doof is of dood/ een boventoon van staatswege/ rood van vogel of inborst/ blauw als een boeddha//..." Alexis de Roode probeert het bannelingprobleem dichterbij te brengen door de 'koning van IJsland' door de wereld te laten reizen, en vraagt zich af of er wel iets kan worden uitgericht: "...Ik kan rondtrekken met een rugzak vol boeken/ en schreeuwen/ als de koning van IJsland op bezoek komt..." Bas Rompa legt het accent op de vredelievendheid van het boeddhisme in de liefde voor het kleine in het dierenrijk: "...wees altijd aardig voor de mest- kevers./ laat ze rustig oversteken wanneer jullie/ paden kruisen op de grote heide//..." Hester Knibbe spoort ons aan tot meditatie: "...terug bij de murmel van water en/ mannen die onder gitten platanen/ in hun leven bladerden, ..." Samensteller Beentjes gelooft in de uiteindelijke overwinning van 'de zachte krachten': "...op witte hoogvlakten draaien paarse monniken/ molens van het levenslot. Geboorte is het begin// niet en dood niet het einde..."	F. Starik is op zoek naar de kern van het conflict en vindt dat in de K van kwaadheid versus drie V's: "vriendelijkheid, verdraagzaamheid, vrede." Henk van Zuiden ziet een bovenaardse aanwezigheid in het gedachtegoed van de monniken die naar een verbond streven "...naar overzijde een brug/ tussen mooie bedoelingen./..." (...) "...bewaak vonken uit het Nirwana, hang leven niet aan een zijden draad,/ reik voorbeeld aan dochters en zonen/ en laat ze in grote vrede wonen." Een verzameling veelkleurige poëtische visies van enkele tientallen Nederlandse dichters, die het boekje heel lezenswaard maken, die wordt ingeleid met de vertaling van Lambert van Amelsfoort van een gedicht door de zesde Dalai Lama en dichter Tsangyang Gyatso: "Witte kraanvogel leen me je krachtige vleugels, ver zal ik niet vliegen, even naar Lithang, dan keer ik weer terug" "Blauwe Boeddha" dichters voor Tibet - ISBN 9-789078-809869 De Witte Uitgeverij. € 10,oo goed besteed geld, voor leesstof van een zeer behoorlijke kwaliteit en daarbij ten bate van de Tibetaanse dichters. © John Zwart - Hernehim Cultuur 30 augustus 2009



Hernehim in de Kargadoor - voor de tweede keer een Zondichtmiddag - een kort verslag door Frans Terken, (mmv JohnN)

Enkele uitvallers, toch evenveel belangstelling Op de zonnige zondag 23 augustus reisden heel wat dichters af naar de Kargadoor aan de Oude Gracht in Utrecht. Er waren wat afzeggingen door zomergriep en ook de presentatie lag onder vuur. Maar met een aantal prima genomineerden voor de Gedicht van de Maandprijzen en interessante vooraanmeldingen voor het Open Podium hadden we toch een prachtig vooruitzicht op een mooie middag. Muziek was er ook: Jascha van Roy uit Nieuwegein, ons eerder al bekend van CAFEstival en John Zwart van de HC redactie nam adhoc de presentatie waar.	Twee keer drie gedichten waren genomineerd als mogelijk 'Gedicht van de Maand' voor de afleveringen april en mei. Voor de pauze stonden voor de beide prijzen vijf genomineerden (net als de vorige keer was er één dichter dubbel genomineerd) op het programma. Eerst een kort gesprekje van John met Anneke Wasscher (Leek), dat was degene die voor februari en maart bij de kanshebbers was, Angela Hart (Steenwijk), nú met 'n dubbele nominatie, en met Vera De Brauwer (Maarkedal, Vlaanderen). Hun inzendingen waren de drie beste gedichten op het thema *‘toekomst’* van april. Elk van hen kreeg de gelegenheid naast hun nominatie ook nog enkele andere gedichten voor te dragen. Toen moest het verlossende woord komen, éven werd de spanning opgevoerd: zou iemand die nu al drie keer bij de kanshebbers was, het gezegde "drie keer is scheepsrecht" bevestigen?

Gedicht van de Maand - thema 'toekomst' van april Zou het dus *"Toekomstbeeld"* gaan worden, waarin Anneke Wasscher de vage verwachtingen van een jong meisje beschrijft? Of zou Angela Hart, niet eerder bij de uitverkorenen, maar een graag gevraagde gastdichter, gaan winnen met *"Wat was, zal zijn", gebaseerd op een oud bijbels verhaal? Maar het werd het oersterke sonnet "Barrière"* van Vera De Brauwer, waarin de schaduw van de dood een belemmering vormt tot voluit leven. "Een lekker hopeloos gedicht" zo vat Jos van Hest samen in zijn juryrapport.	Gedicht van de maand - thema 'helden' van mei In mei was het thema *‘Helden’. Weer drie genomineerden samen in het krijt: naast de eerder genoemde Angela Hart, hoorden we ook Hannely Krutwagen* en Joop Scholten. Tja, wie werd het? Niet *"Pendulum swing"* met de speculant van Joop Scholten, niet de *"Held"* van Hannelly Krutwagen die eigenlijk een liefdesverklaring inhoudt aan haar huidige partner, maar "Het huis met de dubbele luiken" waarin Angela Hart ons even terugvoerde naar de tweede wereldoorlog en de heldenrol wordt gespeeld door een onschuldig kind. "Dat dubbele hiervan, ook al gesuggereerd in de titel" was een sterk argument voor de uitverkiezing genoemd in het juryrapport van Jos van Hest.

Het vertaalproject In het vertaalproject behandelden we vanaf mei een Engels gedicht. Vele enthousiaste bezoekers van deze site hebben zich gebogen over het werk van dichter Dylan Thomas, *"Do not go gentle into that good night"* Het onderwerp werd met klanken ingeleid. Eerst het originele gedicht en aansluitend mochten we een indrukwekkende, gezongen uitvoering met groot orkestbegeleiding van John Cale beluisteren. Vervolgens was het woord aan Anke Labrie met een treffende vertaling. Zij kreeg vooral lof voor haar consequent aanhouden van het duivels moeilijke rijmschema. Speciaal voor haar vertaling was uit Vlaanderen Lisette Waterschoot uitgenodigd. "Niet zozeer een vertaling", erkende ze zelf, als wel een ‘her’taling van het gevoel dat dit gedicht haar bracht. In eigen woorden gaf zij de inhoud ten beste, eveneens indrukwekkend. Deze versies, evenals de andere vertalingen zijn op de speciale pagina van deze site terug te vinden. Beide voor presenteren geselecteerde dichters Anke Labrie en Lisette Waterschoot werden verrast met een exemplaar van de biografie van Dylan Thomas, van de hand van Karel Wasch. Het boek werd beschikbaar gesteld door de biograaf zelf.	Dylan Thomas (1914-1953)

)	Verder werd het open podium dankbaar gebruikt door Frans Terken, voor een deel bijgestaan door Joop Scholten in een wisselwerking, daar de beide dichters al bijna een jaar lang poëtisch op elkaar reageren. Interessant te horen wat er daaruit ontstaat, Vera de Brauwer verraste met gezongen gedichten, vooral met bijval voor een gedicht in het Vlaams "Van de reëne in de soepe", Hannelly Krutwagen deed nog een paar gedichten over haar moeder, onze éminence grise dhr. J.C.Aachenende las prachtig in het Frans en het Duits, en ook anderen die al in de eerste programmadelen hadden opgetreden kwamen nog even terug.
	© Frans Terken - voor Hernehim Cultuur met dank aan John Zwart voor zijn aanvullingen met enige feitelijke informatie.
De lezers zijn gewend dat onze verslagen worden geïllustreerd met actueel fotomateriaal. Meestal is redacteur John Zwart ijverig in de weer met de camera. Doordat hij die keer geheel verantwoordelijk was voor de presentatie hebben we over 23 augustus maar weinig fotomateriaal. De redactie van Hernehim Cultuur is u erkentelijk voor toezending van uw foto's die tijdens de tweede Zondichtmiddag werden gemaakt. Dus: wilt u ons helpen met uw zelfgemaakte foto's: graag!	Het bovenstaande is een verkort verslag. Meer uitgebreid kunt u lezen over verloop en achtergronden van dit podium op onze Pagina Activiteiten. Daar vindt u ook de winnende gedichten en het volledig juryverslag. Alle ingezonden Dylan Thomas vertalingen staan te lezen op onze speciale Pagina Vertalingen Daar vindt u ook een beschouwing over het resultaat van het project. Eerstkomende Hernehim Zondichtmiddag 15 november 2009


Verbeelding, humor en erotiek - in poëzie bezongen in Drente - een verslag van het 3e Drentse Open-Dicht festival
Het zit ze gewoon heel erg mee, de enthousiaste organisatie van het nog jonge Drentse Open-Dicht poëziefestival - of heeft (zoals sommigen beweren) Simon Vinkenoog vanaf zijn hemelwolk er persoonlijk op toegezien dat het deze derde zondag in augustus opnieuw een echte zomerdag moest worden, daar middan in de vrije natuur van Zuidoost Drente? Laat het een gelukstreffer zijn, drie keer op een rij, en geen één regendag, dat zal zeker helpen om dit poëziefestijn de wortels te geven voor een blijvende traditie. Ze hebben hard gewerkt achter de schermen, dat blijkt. Een verrassing voor mij was het zeer verzorgde programmaboekje dat het publiek - van het overigens gratis evenement - voor een kleine bijdrage van 4 euro werd aan- geboden. Goed besteed geld, want dit "Drents Open-Dicht Magazine" gaat een collectors item worden: "Eerste jaargang - nummer 1" toont aan dat er voortaan jaarlijks zo'n fraai boekje zal worden uitgegeven. Zéker om te bewaren als tastbare herinnering, om nu en dan nog eens in te bladeren - de mooiste foto's weer tr bekijken van de deelnemers, en de plaatjes die de sfeer en natuuraspecten rondom weergeven; én vooral om de gedichten te herlezen. ISSN 1878-7800, uitg. WoudlandPers Uitgeverij.	Het 3e Drentse Open-Dicht weer drukker bezocht dan 't voorgaand jaar
Ko de Laat - festivaldichter 2009	Ko de Laat zegeviert op de heuvel met de Steen in Schoonoord Het is de Tilburgenaar Ko de Laat die naar het oordeel van de jury van het Drentse Open-Dicht de prijs van "festivaldichter 2009" verdient. Hij kan vanaf 16 augustus dit wapenfeit aan zijn indrukwekkende cv toevoegen. Als dichter kan hij als volgt worden gekenmerkt: humoristisch en onder- houdend, Zo komt de prijs terecht bij een soortgenoot van eregast 2009 Driek van Wissen. Ko de Laat heeft het schrijven in de genen, een oudoom en zijn vader leefden al goeddeels voor en van de pen. Ko is een duizendpoot, een onvoorstelbaar productieve duizendpoot. Schijnbaar even moeiteloos als een jongleur vijf ballen in de lucht houdt schrijft hij dagelijks op zijn weblog, wekelijks een actueel snelsonnet op gedichten.nl en ook nog elke week een column op tilburgz.nl. Schrijft impressies van het dagelijks leven als een Brabantse Simon Carmiggelt en geeft dan nog - sinds 1990 al - jaarlijks een nieuwe gedichtenbundel uit. Voor een leuke liedtekst, voor journalistiek werk of (semi)commerciële teksten kun je ook nog eens bij hem terecht. Wordt die man dan nooit moe? Schijnbaar niet, want hij reist ook nog naar vele andere uithoeken van het land om aan festivals mee te doen. En met succes blijkt hier, in Schoonoord!
Twee festivaldichters en één hoofdgast. Twee "festivaldichters" - de jurywinnaars van de voorgaande jaren - heeft het Drents Open-Dicht opgeleverd: Gijs ter Haar en Pom Wolff. Beide hier weer aanwezig en voorbereid opnieuw een bijdrage leveren. Er is er nu weer één bijgekomen: Ko de Laat, die hier ook al vaker stond. Hij doet het nu in de ogen van de jury het best. Een echt kroonjuweel is deze dag Driek van Wissen, thuis in deze regio, maar in ons hele taalgebied bekend als meester van het 'light verse' en de vorige "Dichter des Vaderlands". Net als de "festivaldichters" kennen we Martin Beversluis van eerdere jaar- gangen van dit festival, de man met zijn karakteristieke gladde schedel. Hij maakt indruk met de gedreven voordracht van het gedicht voor Vinkenoog waarmee zijn optreden opent. Zonder er kwalificaties aan te verbinden heb ik hier toch wel vijf deelnemers genoemd die bijzonder hebben bijgedragen aan de glans van de derde editie van het Open-DIcht. De beide slamdichters 'sec' met hun 'performance', Beversluis met zijn vuur en "van Wissen en de Laat' (hé dat klinkt al als een duo!) mede door hun flexibiliteit en improvisatietalent waarmee ze hun verbindende teksten op het podium ten beste geven - en zo uitstekend contact met het publiek houden. Zoals van Wissen zichzelf inleidt: "Een week of vier geleden werd ik gevraagd of ik dit jaar de hoofdgast van dit festival wilde zijn. Vorig jaar hadden ze Simon Vinkenoog er voor gehad... die is intussen overleden..." Ach, je hoeft niet overal een voorspellende betekenis aan te hechten en ik heb na een korte bedenktijd ingestemd, voegt hij toe, na die eerste zin, uitgesproken met meesterlijke pauzes.	Driek van Wissen - hoofdgast 2009 sonnetten en sonnettettes © Eigen foto's Hernehim Cultuur
Twee thema's, of nog meer? Er hebben twee zaken naast elkaar gelopen, die op dit festival samenkomen. Een gedichtenwedstrijd en de selectie van dichters die optreden op het festival, die niet deelnamen aan de gedichtenwedstrijd, maar wel meedingen om tot festivaldichter van het jaar door de jury te worden uitgeroepen. Adri de Fluiter, beeldend kunstenaar, opende een jaar geleden de festivaldag. Eerder al nam hij het initiatief om "natuurkunst" te propageren. Resultaat werd een wandeling met als thema *"OverLeven"* (aangelegd op het terrein van Ellert en Brammert, het blijft openbaar toegankelijk tot 1 jan.2010). Voor de gedichtenwedstrijd van Stichting Drenthe Poëzie werd hetzelfde thema gekozen. Maar de aspirant-deelnemers aan de festivaldag moesten zich profileren met het verbinden van de woordkunst van poëzie met de beeldende kunst.	Het thema in de strijd om de derde festivaldichter te worden, werd daarom *"Verbeelding"*. In de voordrachten passeren themagedichten, zodanig aangekondigd, soms blijken ze "Overleven", soms "Verbeelding" als thema te hebben. Voor de argeloze toehoorder wel eens wat verwarrend. Bij een aantal van de aspirant-festivaldichters blijft het thema "verbeelding" ver te zoeken, terwijl de jury de instructie had vooral dáár scherp op te letten. Als me al een accent is bijgebleven lag het nogal op de "erotiek". De lijnen naar beeldende kunst liggen daarin ook voor het grijpen. Maar ik heb poëzie over schilders en beeldhouwers en hun modellen, over de verbeelding die echt originele metaforen in erotische poëzie aan de toehoorder laten, toch een beetje gemist. De hedendaagse dichter is veel meer geneigd om 'man en paard' of zo u wilt 'lid en holte' te benoemen op niet mis te verstane wijze. Wel beeldend, maar, hoewel verre van preuts vind ik dat toch jammer, ik kan er zo van genieten als men mij mijn eigen "Verbeelding" laat.
Simon Vinkenoog - (een foto van Edith Ringnalda)	Hoofdgast en inspirator van het jaar 2008 De geest van Simon Vinkenoog waart ook voelbaar en hoorbaar rond. Hoewel het al een jaar geleden is dat zijn bezweringen op deze plek klonken is het overlijden van de levende flowerpower legende zo vers in de hoofden van de dichters dat hij voortdurend aanwezig lijkt te zijn.

Van start Na Mart Brok (samen met Rensje Plantinga het kloppend hart van de organisatie) en Pietersz van Calumburgh - in de eerste twee jaargangen - is nu Zeno Roos presentator, die de aandacht van het ene naar het andere podium leidt. Drie podia staan opgesteld in een halve cirkel rond de heuvel met de Steen. Een jaar geleden werd de beeldend kunstenaar Adri de Fluiter betrokken bij de opening om het thema van dit jaar aan te kondigen. Brok en Plantinga grijpen opnieuw de mogelijkheid aan om het thema van 2010 bij het publiek van vandaag al onder de aandacht te brengen. Ja, zet het maar vast in je agenda: 15 augustus 2010, een vierde Open-Dicht met thema "Kookkunst" Joop Zwiep, sterkok uit Zweeloo, zet als smaakmaker mosselen voor en Mart Brok leest een mosselengedicht, de andere dichters kunnen nu in de komende maanden hun potjes op het vuur zetten om de volgende zomer iets verrassends op te dienen. Een terugblik is er ook: In het Magazine gedenkt Mart Brok de hoofdgast van 2008, Simon Vinkenoog: "Oh God, wat moet ik nou..." zijn gedicht is in negatief gelegd over een foto van de dode dichter door Martijn de Wijk. Dan is het woord aan Pom Wolff, dat is het privilege van de festivaldichter van het voorgaande jaar. Stevig zet hij een aantal van zijn succesnummers neer, zoals zijn Houellebecq-gedicht "ik kan het gewoon niet aan" en het mooie vader-gedicht "een zinloos uur" (er is er een vertrokken / en één is blijven staan meer is het niet...ik adem nog / en jij in mij niet minder...) Dat laatste weet altijd te ontroeren, hoe vaak je het ook hebt gehoord - niet in het minst omdat de podiumervaring zijn voordracht steeds meer doet winnen aan zeggingskracht. De eerste erotiek komt voorbij, er klinkt een versregel over "glanzende schaamlippen" maar het straalt geen plezier uit. We kennen de zwarte romantiek, zo bestaat er ook zwarte erotiek, leert ons Wolff. En Simon Vinkenoog blijkt gedurende het hele festival nooit ver weg. Wolff bracht iets mee wat hij tegen een stijl van het podium neerzet: het is een schildering in vlammend geel, oranje en rood.: Teksten erop "Verdom de oorlog" en "Make peace". Een werkstuk van Luc Paard, die in deze laaiende kleuren het vuur van Vinkenoog symboliseert en Pom Wolff leest er zijn gedicht bij waarmee hij Vinkenoog nog tijdens diens leven al eerde:	Zeno Roos beent snoerloos van podium naar podium om te presenteren Pom Wolff "......we moesten lachen en ook dat verging" © Eigen foto's Hernehim Cultuur
tegen vuur tegen de staat van stalen tanks en moddersporen over ruggen van oedeem tegen een kennelijke staat van onzin tegen macht of leger nog tegen een staat van onvermogen een staat van dienst en lintjes als je oud bent een bom kan slechts een steen verlichten voor open monden, taal als taal voor verwondering en adem voor ieder woord, voor iedereen een babyschreeuw dat is een lintje	Genoeg nu over de festivaldichter van geweest. Op een ander podium wordt het estafette-stokje overgenomen. Verleden jaar schreef ik een beetje gek- scherend over "de enige dichter die optrad in korte broek en op sandalen".. Hij is er weer, Bernhard van Loon, ik herken hem nu ook van "de kuiltjes in het zand, waar "zij" haar voetafdruk had gezet, die zich langzaam vulden met water". Maar waarom zou de ene dichter wél reeds bekende gedichten mogen herhalen en de andere niet? Van Loon is de eerste dichter die het niet alléén doet achter de microfoon, er zullen nog meerdere volgen. Hij wordt bijgestaan door Jouke van der Krieke, die hem muzikaal ondersteunt, en ook eigen liedjes zingt. Van Loon schreef een cyclus van gedichten op de maanden van het jaar en met juni beleefde Bernhard van Loon een hoogtepunt: "kruisjes en rondjes in je kruis te zetten / een sappige perzik of droge abrikoos...". Ik zei het al: de "erotiek" was even aanwezig als Vinkenoog op het derde Drentse Open-Dicht, maar laat ik niet flauw zijn, ik zal ook niet zeuren over het ontbreken van de verbinding naar de beeldende kunst, want verbeelding is alom aanwezig in het werk van Van Loon: metaforen, immers dáár houden veel dichters en poëzielezers toch van?
Als je Martin Beversluis ooit ontmoette zul je hem nooit vergeten. Hij zou een oude Chinese wijze kunnen zijn, ware het niet dat op de plek waar je dan spleetogen zou verwachten er open, diepe poelen zinderen. Kijk hem aan en hij kijkt terug, bij jou naar binnen. Alsof hij zichzelf lanceert barst hij los, met een gedreven voordracht. Poëzie vol felle emotie "hoe wij genieten van al die ellende" en diepzinnig- heid "we kijken naar het universum vanuit de gevangenis van het denken". En natuurlijk een passioneel werk over Simon Vinkenoog - die zijn levenslust van begin tot einde behield - dus waarin Beversluis hem brandend doet recyclen tot as en daarmee nieuwe voeding van de grond, weer aarde. . Het zal mij later verbazen dat de jury deze dichter geen plekje toewijst bij de beste drie, waarmee ik niet gezegd wil hebben dat Ko de Laat geen terechte winnaar zou zijn. Immers een jury is een jury en een verslaggever is een verslaggever.	Martin Beversluis
Ria Westerhuis - Delia Bremer - schildert met de rug naar het publiek toont niettemin kwetsbaarheid © Eigen foto's Hernehim Cultuur	De eerste vrouwen stappen de podia op. Delia Bremer, lang golvend blond haar dat neervalt op eenvoudig zwart, blote voeten. Van eerdere jaren ken ik haar als de maakster van eigenzinnige liefdesgedichten. Geen rozengeur en zo, maar de realiteit. Over hoe het al héél wat is, als datgene wat we liefde noemen standhoudt tot het gloren van de volgende ochtend. Vandaag is ze niet zo cynisch als toen, maar er is treurnis: ze kan niet vertrouwen op haar gezichtsvermogen. Zij verbeeldt zich een verloren liefde te zien, maar weet dat het niet kan... "...alsof ik je opnieuw een lied hoor zingen..." Zij verbeeldt het zich maar. En de verbinding naar het thema maakt ze heel concreet door te schilderen terwijl ze voordraagt. In een samenwerking met Ria Westerhuis houdt ze zich inmiddels ook bezig met gedichten in het Drents. Niet zo vreemd in een tijd en streek waar Daniël Loohues wereldberoemd werd tot ver over Drentse grenzen met zijn Drentse liedjes. "Hier kom ik weg" en 't giet zo-as 't giet klinkt ons Hollanders anders in de oren dan de Drent, die gewend was aan zulke geluiden op de achtergrond bij zijn happen van de paplepel. "Laat ik als de wiedeweerga weggaan uit Emmen, want het regent dat het giet!" Maar nee hoor, dat betekent het niet. En zo is het ook met de gedichten die wij van Ria in duet met Delia horen, het klinkt allemaal gemoedelijk, het publiek schenkt applaus... maar twee dames vertrekken met opgestoken veren: "Wat een vieze gedichten, ze moesten die twee vrouwen opsluiten!" Heus, dit boze commentaar is goed vertaald door Ria en Delia zelf, ze vertellen het mij met een geuzenblik in de ogen. Ja lezer, goed begrepen, hun bundel "Minnezinne" bevat erotiek... op zijn Drents. Ik zei het al: het is een warme dag, het is niet te vermijden.
Vanuit Gent is de Vlaamse Erika de Stercke gekomen, ze heeft een hele batterij attributen meegebracht. Paspoppen, onderdelen ervan, letterlijk zelfs, dat zijn haar rekwisieten bij haar voordracht. Ze zet er achteloos één 'n lampenkap op bij wijze van hoofd. De versregels een woordspel, vaak op klank gekozen, in het momentum van een voordracht niet steeds gemakkelijk te doorgronden. Maar ook schildert zij met woorden, laat landschappen opdoemen. Ja "verbeelding" roept ze op, als zij "op het gebinte van de gekalkte boerderij een bemost pannendak laat rusten". Maar in scherp contrast hiermee eindigt ze plotseling met onverbloemde erotiek. Het zal immers nooit gebeuren dat Vlaanderen achterblijft bij Holland, op welk vlak dan ook.	Erika de Stercke
Driek van Wissen - Hoe bouw ik het op ... ach laat ik toch maar met Berend Botje,,,, *Niet voor de poes* "Dankzij de grotemensenwetenschap Is door een kleine ingreep in mijn genen De angst voor u als kat geheel verdwenen" Zo sprak de muis, "vindt u dat niet knap?" "Hap", zei de kat, "ik heb nog steeds een gen Waardoor ik dol op domme muizen ben."	Daar is Driek van Wissen! Over de impressie die deze "hoofdgast" maakt staan hierboven al wat regels. Zijn faam geniet hij natuurlijk vooral vanwege zijn schijnbaar moeiteloos voortdartelende vrolijke sonnetten. De dringende behoefte aan contact met het andere geslacht die Erika de Stercke doet natrillen met haar slotgedicht doet hem spontaan(?) besluiten zijn repertoire te herzien. Het sonnet dat volgt kent natuurlijk een wending, waarin de nare eigenschap in bed van vooral mannen, het snurken, de hoofdrol speelt. Hierin toont hij zich toch de meester van vormvaste, rijmende gedichten. "Vind maar eens wat geschikte rijmwoorden op snurk" zegt hij na het lezen van het gedicht waarin een vrolijke noot gezongen wordt door het "mannen- koor van Urk". Een poosje geleden schreef Van Wissen in samenwerking met een tekenaar een boekje met dierengedichten. Uiterlijk een kinderprentenboek met rijmpjes, de inhoud biedt aan volwassenen ook veel vrolijkheid. De dieren zijn net mensen, aldus Driek, ze hebben net zoveel afwijkingen als wij en dus kennen ze ook een psychiater "Dierendokter Dik" "De grote dierendokter Dik / is heel goed, maar niet goed snik...". De raad die deze dierenzieleknijper geeft verraadt veel van de gedachten van de dichter over deze beroepsgroep. We maken kennis met een papagaai die lijdt aan het syndroom van Gilles de la Tourret. Van Wissen wijdt ons ook in in de geheimen van het "snelsonnet" door hem gracieus genaamd "sonnettette": een gecomprimeerde vorm waarin de terzinen tot twee regels zijn ingedikt. De chute wordt dan heel bondig, het leent zich bijzonder voor een gedicht op de actualiteit. Hij plaatst er vrijwel wekelijks één op gedichten.nl Lach mee met "Niet voor de poes" als Japanse wetenschappers bij een muis het gen manipuleerden waardoor het diertje geen angst meer had voor een kat.
Ko de Laat vertoont in stijl veel overeenkomst met de hoofdgast. Het dagelijkse leven, het nieuws, dat alles geeft hem ontelbare aanknopingspunten voor veel gedichten op rijm, vrolijke kwatrijnen en ook sonnetten en snelsonnetten. Niet alleen plezier maar ook weemoed spreekt er uit zijn werk dat om de toegankelijkheid gewaardeerd wordt door een groot publiek.	*De weekafsluiting* De weekafsluiting was voor vele scholen Een rotsvast vrijdagmiddagonderdeel De kinderen playbackten hun idolen Verzorgden stukjes pointeloos toneel Of dansten zeer aandoenlijk uit de pas Het lijkt voorbij met zulke capriolen De roosters zijn te vol, van klas tot klas Geen kind niet wetend hoe het is bestolen Weet straks nog wat de weekafsluiting was.
Wibo Kosters - begint zich steeds meer te ontpoppen als slammer	Twee zulke dichters als Driek van WIssen en Ko de Laat opvolgend, geeft geen gelukkige programmering, dus ertussen was Paul Borggreve geplaatst. Iets heel anders, toch was het misschien beter geweest om op die plek bijvoorbeeld Wibo Kosters te horen, voor het nodige contrast. Vorig jaar liet ik hem gitaarspelen, maar het was een mondorgeltje, misschien kwam het omdat ik zelf deelnemer was dat ik dit toch duidelijke verschil niet heb opgemerkt, dus vandaag kijk en luister ik met extra aandacht. Puur op de kracht van het woord Wibo, de slammer klinkt erin door! de moddrfokkrz, crapuul dat in goten afglijdt tot aan grondwaterniveau, ze praten over me, 's avonds plakken ze aan mijn raam en zeggen dingen over mij en de blauwschimmelkaas, je wil het niet weten...
Paul Borggreve doet zijn voordracht in wisselwerking met een hele markt- kraam. Voor elk gedicht van hem staat een schilderij van Groninger beeldend kunstenaar Kees Wiersema model. De gedichten zijn contemplatief, we zitten met 'n recessie als gevolg van de kredietcrisis opgescheept. We zijn schuldig: Flitskapitaal en piramidespellen, alles valt onder het zwaard van zijn oordeel, dat op "aanbidding van de Mammon" neerkomt. Elk gedicht in de cyclus wordt met het geschilderde beeld onderstreept en besloten door de dichter met een devote diepe knieval.	Paul Borggreve maakt een dramatische knieval voor de Mammon
Slotact van Gijs en Pom epontaan besluit © Eigen foto's Hernehim Cultuur	Op het omslag van het Magazine staat het fotoportret van Ingeborg Klarenberg, zittend op een grote zwerfkei. Eén van de jongste deelneemsters van het Open-Dicht van 2008, die destijds veel indruk maakte op Pom Wolff - hij luisterde ademloos naar wat zij las van haar handgeschreven blaadjes. Ook nu zijn er tegen het einde van de middag weer verschillende aankomende talenten, die vanuit de "Kunstbende" hebben deelgenomen aan de Gedichten- wedstrijd op het thema *Overleven. Tijdens hun optreden begint de jury de balans op te maken. En Driek van Wissen* doet zijn tweede voordracht. Ik voel al een tijdje dat het wel erg veel is wat ik allemaal zal moeten verwerken, niet alles beklijft nog. Tegen half vijf lijkt het feest ook een beetje in te zakken. Maar misschien ligt dat ook aan mij en aan een deel van het publiek bij wie grenzen van het vermogen tot opnemen worden bereikt. Pom Wolff en Gijs ter Haar besluiten van het laatste optreden een slam- spektakel te maken. Met gedreven voordracht bouwen ze een gezamenlijke act waarin de volgende telkens inhaakt op het werk van de vorige, een ketting van indrukwekkende synthese. Beide podiumbeesten staan er als de profi's die zij inmiddels zijn: Gijs als een overhellende regenspuwer op een kerkdak waaruit de woorden golven, Pom die zijn bezweringen als vlammen laat komen vanuit een getormenteerd gemoed. Op de foto's zie ik dat hij al aardig vordert in het oefenen voor de indrukwekkende Komrij-onderlip. Zo is er vlak voor het einde toch nog de passie van een menselijke onweersbui compleet met bliksem en donder.
Prijswinnaars De jury onthult de prijzen: Plek nummer vier aan de jeugd: Laura van Loon, zeker een waardig opvolgster van Ingeborg Klarenberg, dus het omslag voor het Magazine 2010 staat hiermee al vast. De derde plaats voor Delia Bremer, de danseres en dichteres die in haar gedichten zo ongelukkig is in de liefde, maar samen met Ria Westerhuis de ene extase na de andere beleeft. De tweede prijs gaat naar een slammer, Wibo Kosters, en de festivaldichter 2009 verklapte ik al, dat is Ko de Laat: humoristisch en onderhoudend.	Laura van Loon - met haar gedichten haar leeftijd ver vooruit
© Foto's: Eigen foto's Hernehim Cultuur Verslag John Zwart - Hernehim Cultuur 18 augustus 2009	Zelfs een uitgebreid verslag als dit kan nooit compleet zijn, veertien dichters zijn besproken, maar wie zijn er nog... Ik ging voorbij aan Rik Holwerda ("lopen. lopen, lopen"), René Maertens ("puntdichten"), Petanak ("slechte beurt bij het NOC, startverbod"), Niek Satijn ("open dicht en slakkenslijm"), Mischa van Huijstee ("insecten- leven"), Gerdina ("poëziedingetjes") en de Dames Samen ("bekkenslag en alle dieren weg"). Wat betekenen die aantekeningen van mij? Ik zou het echt niet meer weten. Misschien kunnen jullie er zelf iets bij bedenken.



Tsjêbbe Hettinga in de Prinsentuin - bericht over een interview van John Zwart 15 augustus

BInnen de setting van het festival Dichters in de Prinsentuin wil ik graag een stukje schrijven over het interview dat ik had met de Friese dichter Tsjêbbe Hettinga (1949). Hettinga heeft al lang geleden een ongeneeslijke oogziekte opgelopen, waardoor zijn gezichtsvermogen in de loop der jaren zo is verslechterd dat hij nu al geruime tijd nagenoeg blind is. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Vincent Bijlo - blind geboren - die zich altijd van brailleteksten bedient, maakt Hettinga uitsluitend gebruik van zijn fenomenale geheugen. Alle poëzie die hij voordraagt is even toegankelijk in zijn brein als zijn ziende collega's simpelweg bladeren in hun bundels tot zij het gedicht van hun keuze hebben gevonden. Al heeft hij in Groningen Nederlands gestudeerd komen zijn gedichten tot stand in de hem meest vertrouwde taal: het Fries. "Ja, ik draag altijd en overal voor in het Fries. Natuurlijk vaak met projectie van een vertaling. Ik besef terdege dat het moeilijk is om te luisteren op gevoelsniveau en tege- lijkertijd ook intellectueel mee te lezen. Maar het publiek mag ook wel een beetje moeite doen".
Ik woon nu ruim 8 jaar in 'Fryslân' en kan het 'Frysk' inmiddels goed lezen en verstaan, mijn zelfkritiek belet me echter om het te spreken. Tsjêbbe Hettinga respecteert dit, en toont dat door aan het begin van het gesprek zelf ook onmiddellijk over te schakelen op het Nederlands. Hettinga's gedichten worden in het Nederlands vertaald - met inbreng van hemzelf uiteraard - door Benno Barnard en David van Reybroeck. Hij vindt zelf dat hij niet op hetzelfde niveau waarop hij zijn Friese originelen schept de Nederlandse vertalingen kan maken. Het Nederlands staat net een ietsje verder van hem af. Maar anderen schreven al Duitse, Engelse en Spaanse vertalingen.	Voor het eerst declameerde Hettinga zijn Friese gedichten voor een groot publiek op de Buchmesse van Frankfurt in 1993. Men was gefascineerd door zijn indringende meeslepende wijze van lezen, al kon men hem niet verstaan. In 1995 verscheen er een tweetalige bundel Fries-Nederlands: "Frjemde kusten - Vreemde kusten". Epische gedichten over mensen en Friese, maar ook ongedefinieerde landschappen. Allemaal heel gevoelsmatig en de lezer in zijn fantasie meeslepend. Sinds die tijd werd Hettinga een graag gevraagd voordrager door mensen die zijn benadering onderschrijven: "Om te genieten moet je openstaan en toegankelijk zijn". In die attitude draagt hij ook voor: "Ik kruip in mijn tekst en voer mezelf mee".
Ik kruip in mijn tekst en voer mezelf mee	Het is op die manier dat ook mensen die geen Fries verstaan zich op hun beurt door hem laten meevoeren. Het voordrachttalent van Tsjêbbe Hettinga is zo uitzonderlijk dat er in Groningen mensen zich aandienen, die speciaal voor hem op dit festival aanwezig wilden zijn. Dat waren bijvoorbeeld de mensen van de Blindenbibliotheek Groningen, waar hij na zijn studie een tijd werkte als opnametechnicus. Nauwelijks kan ik me nu nog voorstellen dat ik tot 2006 niets van deze dichter had gehoord, terwijl hij in 2001 de Gysbert Japicxprijs al in de wacht sleepte. In 2006 hoorde ik hem voor het eerst in Leeuwarden en werd onmiddellijk gegrepen toen hij me meezoog in een ware odyssee. Datzelfde jaar wijdde de VPRO een uitzending aan hem waar zijn tweetalige bundel "Fan oer see en fierder - Platina de zee" (2003) werd besproken. Toen hoorde ik voor het eerst het gedicht dat vervolgens mijn liefste Hettinga- gedicht zou worden: De Krûk, een broeierig dreigend verhaal dat handelt over de ontmoeting van een man en een vissersvrouw, ergens aan een Middellandse Zeekust gesitueerd, maar zonder dat duidelijk wordt precies wáár..
Recenter werk stuurt Hettinga de wereld in als DVD: "Het Licht van de Zee - La Luz del Mar" (2007). De beelden die hij laat opdoemen zijn heel levendig. "Hoe komen die tot stand, bij iemand die al lange tijd slechtziend is en nu vrijwel blind?" "Ik visualiseer de beelden vanuit herinnering,.kleuren spelen daarin een sterke rol. Ik beschik over een duidelijke herinnering uit de periode dat ik nog het zicht had". Hij vraagt zich soms af hoe dat werkt bij dichters die blind geboren zijn en zou daarover wel eens met hen van gedachten willen wisselen. Tijdens deze Dichters in de Prinsentuin vestigt Hettinga de aandacht op zijn laatste uitgave de DVD "Equinox" verschenen bij Friese Pers in maart 2009. Hij leest de cyclus "Under mûzebiters" - "Onder kiekendieven" die uit 5 gedichten bestaat. Met zijn toestemming publiceert Hernehim Cultuur er hiernaast één naar eigen keuze:	4 Nimmen sil it hearre, Want de sudersinne, dy't kwânskwiiis tasjocht, Swijt; en wat lytser as de mûzebiter wurdt, Wat grutter de langst skûljend yn it brekkend Koarn: eagen, dy't inoar sykje om te flechtsjen Under it skellen fan 'e seefûgels en De swarte hiinsten hymjend nei de wite stâl Fan 'e wolken, dy't leafde oer har hinne Gean lit en de fette trage middei, slacht har Losslein hier foar har eagen fan klaai, krûpt al Werom nei de rivier ferburgen yn lichte Seedampen fan de sompige delta wei, Liet de mêskleurige salmen tsjin 'e stream yn Skitterje, en komt en raast, bûten de tiid, Bûten de wetige romte, bûten sinnen.
De vertaling: 4 Niemand zal het horen, Want de zuiderzon die schamper toekijkt Zwijgt; en hoe kleiner de kiekendief wordt, des te Groter het verlangen dat schuilt in 't brekende Koren; ogen zoeken elkaar om te vluchten Onder het schelden van de meeuwen en De zwarte hengsten die hijgen naar de witte stal Van de wolken, waar de liefde over heen mag Gaan. En de vette trage middag schudt Het losgemaakte haar voor de ogen van klei, Kruipt al weer naar de rivier die zich hult in Lichte zeedampen uit de zompige monding, Laat de meskleurige zalmen tegen de stroom Schitteren, en komt en raast, buiten de tijd, Buiten de eigenwijze ruimte, buiten zinnenl © Tjebbe Hettinga. Uit "Equinox" 2009	© Tekst van John Zwart - Hernehim Cultuur - 13 augustus 2009 © Copyright foto's: Eigen foto's Hernehim Cultuur


Dichters in de Prinsentuin - Voor de 13e maal in Groningen - 29 juli tot 31 juli 2009 verslag van Loes Essen - geplaatst 12 aug.
Thema: L x B x H (x t)
*"Het grootste poëziefestival van Europa", zoals presentator Klaas Knillis Hofstra (als altijd van top tot teen in het wit) meermaals met trots (en enige dichterlijke overdrijving) zou verkondigen, ging van start op woensdagavond* 29 juli in Jazzcafé De Spieghel. Daar spraken dichters uit Nederland en Vlaanderen zich poëtisch uit over de uitgestrektheid van het Groninger landschap, zoals verbeeld in een film- reportage van Theo Uittenbogaard over een treinreis van de schrijver Bob den Uyl. Het thema, aangeduid met de formule, symboliseert de vier dimensies: lengte, breedte, hoogte en tijd. Het programma van voordrachten en andere activiteiten sloot hierop aan. Naast de tachtig dichters, die de twee volgende dagen in de Prinsentuin op het 'theeveld' en in de loofgangen, aangeplant in renaissancestijl, konden worden genoten, bood dit festival nog tal van andere activiteiten, zoals een wandeling door Groningen, die was georganiseerd door Marc Tritsmans, Han van der Vegt en Ward van der Houwen. Het publiek werd daarbij vanaf 'Spaceship Earth' meegenomen voorbij de dampkring, langs zonnen en planeten naar de verste uithoeken van het heelal. Han van der Vegt bracht samen met muzikant Jan Frans van Dijkhuizen zijn sciencefictionepos "Exorbitans" ten gehore, een lang en beeldend gedicht dat is gebaseerd op het Middeleeuwse epos 'De reis van Sint Brandaan'. Als elk jaar stonden er boekenstands op de omlooppaden van de Prinsentuin, met als nieuwtje een boekenruilbeurs.	Dichters in de Prinsentuin 2009 Een deel van het 'theeveld' © Eigen foto Hernehim Cultuur
Dichters in de Prinsentuin 2009 Klassieke rozentuin en loofgangen Dichters in de Prinsentuin 2009 - Niet alleen fotografen ook 'n tekenares	Dag 2 en dag 3, donderdag 30 juli en vrijdag 31 juli waren stralende dagen, de redactie van Hernehim Cultuur was op beide dagen aanwezig. Bij aanvang op het 'theeveld' werd bekendgemaakt, dat de dichters Eva Gerlach en Abdelkader Benali hadden afgezegd. Er waren echter nog zoveel dichters, al dan niet met klinkende namen, die hun opwachting maakten, dat deze mededeling vrij gelaten werd ondergaan. Het zonovergoten 'theeveld' zat en lag vol, leek wel drukker bezocht dan ooit. Het is ondoenlijk alle tachtig dichters aandacht te geven. Enkelen wil ik graag in het bijzonder noemen: Rutger Kopland, David Troch, Willem Jan Otten, Gerrit Komrij, Charlie May, Emma Crebolder. Rutger Kopland begon met een gedicht uit 1997: De laatste bevindingen Er waren zoals we dachten te weten twee werelden de echte en die andere dit onderscheid is onlangs bij nader onderzoek een overbodige illusie gebleken: deskundigen hebben in menselijke hersenen gezocht en geen verschillen gehoord of gezien integendeel, wat zij vonden was met geen pen te beschrijven, zo ongelooflijk eenvoudig zo mooi zij noteerden: "De nacht viel in de ramen van ons instituut, maanlicht streek over de jonge borsten van onze vrouwelijke proefpersoon en ja, de door haar hersencellen aangedreven apparaten zuchtten en in onze microscopen zagen we in haar moleculen melkwegen van verlangen Wij zoeken nog koortsachtig naar formules." Aldus enkele opgetogen, onbedoeld lyrische citaten uit hun verslag. Rutger Kopland - 1997
Rutger Kopland	Met geamuseerde ironie merkte hij op, dat wat de onderzoekers in het gedicht noteren nu juist datgene is wat zij niet met hun wetenschappelijke aanpak zouden kunnen vinden. Zij zien melkwegen van verlangen in de moleculen van hun proefpersoon, "maar als je moleculen meet, meet je moleculen, niets meer en niets minder en zeker niet zoiets menselijks als verlangen." Er volgden nog enkele gedichten: Gesprek, Ovidius, Een koraal (over de Leichtigkeit van een vertolking van Bach) en Brief. Naar aanleiding van Gesprek, dat over therapie handelt, merkte Kopland op, dat zwijgen van kardinaal belang is (we refereerden hieraan al eerder, zie de impressie van de Kopland-avond in Amstelveen 29 januari 2009; waarover ik eerder schreef op de proza pagina's van Hernehim Cultuur - L.E). Kopland: "Ik zou willen zeggen, dat ik zwijg over mezelf, want ik weet niet wie dat is". De foto's van Rutger Kopland, David Troch, Willem Jan Otten, en Emma Crebolder zijn van Jako Fennek (met dank).
Een koraal Volgens zijn tijdgenoten was Johann Sebastian Bach een virtuoos organist "hij speelde met een onnavolgbare "Leichtigkeit"". lichthandigheid zou je het kunnen noemen, maar dan zo licht dat het was alsof het geen handen waren die speelden ik vermoed dat ik wel weet hoe het klonk alsof ik hoor hoe hij het zelf is die daar boven in deze kerk in die kleine machinekamer muziek zit te maken je hoort het eeuwenoude mechaniek, het gekreun van scharnieren, het geklepper van toetsen het gekraak van de vloer, het zuchten van wind hoe er van lucht muziek wordt gemaakt en er een koraal langzaam door de ruimte zweeft als een onzichtbare gewichtloze vogel Leichtigkeit Rutger Kopland - 2004 Een koraal komt uit de cyclus 'Wat water achterliet' uit de bundel 'Een man in de tuin', uitgegeven bij Van Oorschot in oktober 2004.	David Troch
Willem Jan Otten	David Troch uit Vlaanderen fluisterde op de hem eigen lijzige wijze tot een geboeid publiek. 'Het begon met letters voor je naam' en hij bracht het thema in één regel metafysisch onder met: "Wie dood gaat krijgt een dak boven het hoofd". luisterrijk deze kamer is gemaakt voor kousenvoeten, voor het horen vallen van een naald. blind herkennen we elk geluid, het schuifelen en het stilstaan, het wegschuiven van het laken en het voorzichtig neervlijen naast het naakte lichaam dat het onze is. we protesteren eerst half binnensmonds, maar stemmen al snel het ademen tot één ritme af, tot er geen naald meer tussen past. zo wordt alles, alles zacht. David Troch - 2008
Willem Jan Otten over een man die een stok werpt voor zijn denkbeeldige hond Vidocq. /... Hij komt me tegemoet want nam het bospad andersom en losjes zwaait hij met zijn riem en roept met onbetwist gezag Vidocq, of werpt een stok die hij dan volgt met scherpe blik. Één ding aan hem is vreemd, althans zo menen sommigen van ons: hij heeft geen hond. .../ Hier zien we het thema fraai in filosofisch mysterie ondergebracht: om aan te nemen dat iets bestaat, hoeft het nog niet tastbaar aanwezig te zijn.	Gerrit Komrij 's avonds bij de Souffleur: Ik speel voor dichtertje in Nederland
Emma Crebolder	Voor het festival is een naam als Gerrit Komrij op de lijst natuurlijk mooi. Hij begon zijn voordracht met Duikvlucht Er hangt een hoge spiegel in de gang. Vooruit, ik kijk me zelf nog maar eens aan En voor het monster dat ik daar zie staan Ben ik - voorspelbaar - elke dag weer bang. Die man is gruwelijk die man moet dood Prachtige flarden bleven me bij, zoals: Als ik je van mijn liefde zou vertellen zou ik je, vrees ik, helemaal verliezen Één woord en al jouw achting voor me is vermoord ik gluur maar naar je hals en naar je handen... ik ben een bijl bekleed met eendendons... Komrij eindigde zijn voordracht met: "Ik speel voor dichtertje in Nederland" Een gedicht vol zelfrelativering (en en passant relativering van ons, en ons land erbij) door deze Portugese expat, dat hij 's avonds op het Souffleur-terras nog eens ten beste zou geven.
In de loofgangen bleef ik gekluisterd aan de voordracht van *Emma Crebolder*. Naar ik later vernam, kwam zij in de plaats van Kreek Daey Ouwens, die verhinderd was. Zij was ooit (om precies te zijn 1993) de eerste stadsdichter van het Nederlandse taalgebied (Venlo). Haar stem, zacht maar indringend als haar poëzie, trok mij aan. Steeds keek zij even op van de bundel waaruit zij voordroeg, diep in je ogen, bijna vorsend. Wanneer iemand toch durfde wegsluipen, maakte zij (al doorlezend) met een glimlach een gracieus armgebaar als om hem of haar hoffelijk uitgeleide te doen. Het is moeilijk te bepalen of hierbij van enige spot sprake was of niet. Tussen de gedichten door vertelde zij rustig en helder over de achtergrond van het werk. Zij heeft zich verdiept in cultuur en gedachtegoed van Zuid- en Oost-Afrikaanse stammen. Crebolder maakte intensief studie van talen als Ewe (Kerewe), Zuid-Afrikaans, Hausa en Swahili, dat zij inmiddels doceert. Ze kreeg van de ambassadeur van Namibië ooit het verzoek om een gedicht in het Swahili te schrijven en voor te dragen tijdens een banket van een conferentie tegen overbevissing door Spanje. Dit gedicht, vanuit de vis bezien, droeg zij met expressie voor in het Nederlands en in het Swahili. Een bijzondere ervaring. Met scherpe observatie en speelse geest laat zij haar gedichten spreken, zoals uit de bundel 'Dansen met een vos'. Voor mij een ontdekking, deze dichteres. Ik haastte mij haar bundels aan te schaffen.	Een danser in trance Zoals de zeldzame bosbok oprijst, het geluid van naderend onweer verdringt, zo verscheen de varenboom toen ik een en al oor was voor ondergronds stromen van water. Eeuwen hebben gewerkt aan het stollen van schors, aan het doorzeven van blad. Maar eerst kwam de boom als een danser in trance uit het niets op mij af. Emma Crebolder Van de dichters in de Prinsentuin 2009 is ook weer een verzamelbundel verschenen. Wie deze aanschafte tijdens het Festival ontving daar aan gratis bladwijzer bij met het gedicht "Niet kardemom, meergenaamd paradijskorrel, niet rozemarijn..." geschreven door Emma Crebolder. ISBN 978.90.77487.78.5
Een prachtige, unieke voordracht wil ik u niet onthouden: Charlie May bracht van het epische dierengedicht van 'Willem die Madoc maeckte' op vrijdagmiddag een indrukwekkende rapversie ten gehore, waarin heden- daagse en middeleeuwse motieven waren samengebracht. Reinaerd de Vos werd door Charlie met schwung en overtuiging tot leven gewekt. Een half uur lang voor een gefascineerd publiek. Met een selectie uit de 3469 versregels, alles uit het hoofd, begeleid door achtergrondmuziek, door hemzelf gecomponeerd. Als elk jaar werd Dichters in de Prinsentuin feestelijk afgesloten met een poëtisch en muzikaal samenzijn in en om café De Souffleur bij de Groninger Schouwburg. Ik deed zo maar een greep uit de veelheid; Een verslag, of impressie, van een zo rijk evenement als dit, doet altijd tekort. Je wilt eigenlijk eindeloos citeren, het werk van deze dichters de aandacht geven die het verdient, hun manier van voordragen memoreren, de ontspannen maar tegelijkertijd zinderend geïnspireerde (en inspirerende) sfeer beschrijven, de prachtige, rozengeurige omgeving, het stralende weer, alle mensen (zoals Correen Dekker, Maarten Praamstra en Arjen Nolles) noemen die dit weer mogelijk hebben gemaakt. Maar er is geen beginnen aan; altijd zal het te weinig eer doen. Ik kan alleen maar zeggen, mensen ga er volgend jaar heen! Beleef zelf deze unieke poëzie-ervaring.	Graag deel ik nog twee toepasselijke Kopland-citaten met mijn lezers: In Groningen Je kwam en gaat weer weg, ook nu zo zal het blijven tussen ons, ik ben een onbekende plek Een lege plek om te blijven Ga nu maar liggen liefste in de tuin, de lege plekken in het hoge gras, ik heb altijd gewild dat ik dat was, een lege plek voor iemand, om te blijven. © Loes Essen - voor Hernehim Cultuur, augustus 2009 De foto's van Rutger Kopland, David Troch, Willem Jan Otten, en Emma Crebolder zijn van Jako Fennek (met dank), de overige foto's zijn eigen foto's van Hernehim Cultuur.



Wizzelbörg - Gronings debuut van Nina Werkman - Recensie van een bundel in streektaal - geplaatst 18 juli 2009

Deze lente verscheen bij Uitgeverij Servo de debuutbundel "Wizzelbörg" van Nina Werkman (Groningen). Een boekje vol gedichten in het Gronings, of "Grunnegs" om bij het taaleigen te blijven. Met deze bundel bevestigt ze de band met haar geboortegrond en de vertrouwde oude taal van de mensen daar. Hoewel er vroeger thuis vooral Nederlands werd gesproken groeide ze op met een vader en moeder die onderling hun streektaal trouw bleven, daarom is Grunnegs voor altijd verbonden met haar jeugd. Vóór de verschijning van deze bundel zagen al vele Groningse gedichten van Nina Werkman het levenslicht en werden ze geplaatst in literaire bladen als "Krödde", "Noachs Kat" en "Liter". Nu zij al dit werk verzameld heeft kwam er hiermee een tastbaar anker met haar afkomst tot stand. Toen ik het boekje ter hand nam viel mij direct het opmerkelijke omslag op. Het is een foto van een kunstwerk van Nina zelf. Ik geef er even mijn eigen impressie van: Het is als de deegvorm van een gevuld rond brood, het is diametraal ingesneden, wat een glimp van de inhoud prijsgeeft. Van binnen- uit lijken twee handen de beide helften uitéén te drukken. Het deeg is nog zacht, het brood nog niet afgebakken. Symbolisch bevrijdt zich de inhoud uit haar omhulling. Grunnegers staan bekend als diepzinnig maar gesloten - je moet ze open breken om ze echt te leren kennen, dat lijkt de auteur met dit omslag te willen bevestigen. Maar misschien heb ik het wel helemaal mis en zien we een hard keramisch kunstwerk waaruit de naar vrijheid hunkerende geest zich met moeite tracht te bevrijden. Dit alles geeft te denken, zoals dat ook met poëzie hoort te zijn!	Nina Werkman
Lezend bemerk ik dat een Nederlandse vertaling ontbreekt. Hebben dichter en uitgever uitsluitend gedacht aan een regionaal lezerspubliek? Of gaat men ervan uit dat Grunnegs zo dicht bij het abn ligt dat een vertaling overbodig is? Als niet-Groninger heb ik 12 jaar in de stad Groningen en in Delfzijl gewoond - ik kan dus zeggen dat Grunnegs mij vertrouwd in de oren klinkt. Toch is lezen anders. Om de inhoud goed te laten binnenkomen bemerk ik telkens dat ik graag hardop ga lezen. Dat maakt veel verschil. Tegenwoordig laten veel poëzie-uitgevers hun bundels vergezeld gaan van een cd waarop de dichter het eigen werk voordraagt. Met de sterke voordracht van Nina Werkman zal deze poëzie nog dichter bij het gevoel van de lezer/ luisteraar komen. Een gemiste kans die wellicht nog goedgemaakt kan worden.	Wizzelbörg De bundel is verdeeld in drie afdelingen: I Dansen 2 Knopen veur t oftellen 3 Wizzelbörg.
De gedichten hebben een nostalgische, soms weemoedige sfeer. Je zou ook wel kunnen spreken van "heimwee" volgens de interpretatie: een terug- verlangen naar iets, of een tijd die voorbij is, maar alleen een bestaan krijgt in haar besef van nu. Bij de eerste twee gedichten word ik al blij verrast: "zai dij dragt" gevolgd door het prachtige "handenbinders" - waarmee Nina Werkman in 2005 de Jan Boerprijs won - het zijn oude bekenden voor mij. In het eerste deel, met die misleidende titel "dansen", is de jeugd in een streng milieu bijna voortdurend aanwezig. De perceptie van een kind, poëtisch zuiver geraakt met passende woorden door datzelfde kind dat intussen dichter en volwassen werd. In het kerngedicht daarvan `...ain roos allain, zel ik bie swaarde jassen pazen / om vast te holden, aan bovenste knoopsgat tou,...` In "Vervoaren" de hang naar veiligheid van het heel jonge kind in 'n gevaarlijke wereld ´...Waal is nait meer te zain...´ `...de zee is aibels daip / en t is plat ies doar wie op voaren...` besluitend met de geruststelling van de vuurtoren die juist tegen het invallen van de duisternis zijn licht ontsteekt `...mit vaaier aarms dij liekoet swaaien / kom mor bie mie, din bist op stee.` In het tweede deel gaat het om het kind dat groter wordt, soms proef je er een omkering in, mededogen van het kind met de ouderdom. In "Mooi weer" ´...wie kinnen te / vogelkieken goan, hest genog sloapen...` ´...wie lopen deur ons paark, / ik heb t ol stoet al in n puutje doan, / dat magstoe droagen`. Het kerngdicht `"Bezuik" heel teer ´Wie motten swaaien, t dut niks, t gaait over / loater of nait mor ik bin al weer vot en doe nog / veul te baang veur kuskes.` "t Dut niks": kenmerkend voor hoe de Groninger zijn emoties verbergt en daarmee juist niet. Terwijl de overwinning van de schroom behaald wordt in "Van wind en rag" met de onschuld van de verleiding door een engeltje: `ik bin n engeltje / ...ik bin t ja mor`. Met het laatste deel komen we in het hier en nu. Daarin vinden we ook landschappelijke en andere sfeertekeningen. In "Groene Strand" met een knipoog naar ´n bewonderde dichter: `Der sweemt wat geel deur dörre haaide - t het vroren en nog bluit de brem der / ...doar deur of over, nait van d´eerde - in dookgeel, twij - Koplandse - peerden.` in "Oet zicht": ´soms as mie stad mit heur benaauwde grenzen / te koareg wordt, te veul aan oren droest// ... bouw ik van mien gedachten / n nij hoes.` En, wat elke dichter bij tijd en wijle overvalt: ook hier de twijfel aan het dichterschap. Of het wel lukken zal in de eenvoudige taal van het land de grote gevoelens onder woorden te brengen: in toal van dou´. `Wol ik ook zo geern wat groters schrieven - mien woorden lieken mie nog mainst te klaain´. In "Grunneger zummer" `...heb wie wat keven / mien poëzie en ik, wat ik ook mog / verwachten, hou ik mie n dichter docht. / van hail dat denken is ter nait veul bleven.` En daar ben ik het dus grondig mee oneens: In "Wizzelbörg" is t er hail veul bleven! © John Zwart - juli 2009. Hernehim Cultuur	Hoogholtje Kinnen nog bienoa wel zien treden vinden op t hoge holt boven Wiemers, van wotterkaant tot wotterkaant, van dou hai doar hin en weerom runde omreden hai haar n vrund op t haim van boer wieder in t laand. Kinnen bienoa nog wel heur gegiebel heuren op padjes tussen bezzentoen en brugje, kinnen klaaine haand nog zain in klaaine hand. Twij leutje jonkjes dij doar mit nkander speulden dou, dij snoaks heur snouketugen deden in onder- waal, oet zicht van pa en moeke en van plietsie, dij mit heur mondjes dicht plezaaierritten reden op dooie houk van woagen. Zo stommegeern wol k waiten wat of ze zeden, dij leutje jong van boer, dij vervast ook al dood is nou, en hai. Aal waiten zunder vroagen. Hoogholtje = hoog vast houten bruggetje over een hooivaart. Zo zijn er veel woorden in deze gedichten die ons terugvoeren naar een tijd, al verblekend, die dan weer tot leven komt: Buusdouken = katoenen zakdoeken, die een onderliggende betekenis krijgen als ze deel uitmaken van het 'striekgoud' en 'doukjes voor t blouden' worden, in strakke pakketjes. Porstoulzuiken = paddenstoelen zoeken Op hozevörrels = op kousenvoeten, heimelijk lopen Twijduustern = schemering, toont de verwantschap die het Grunnegs met andere talen kent. Wizzelbörg - gedichten, uitgeverij Servo, Assen. 2009 ISBN 9789057860881 64 pag. 37 gedichten in de Grunneger toal.


Solidariteit - kunstenaars voor Iran 5 juli 2009 - Manifestatie Mozes & Aäronhuis - geplaatst 9 juli 2009

Zondag 5 juli in de Mozes & Aäronskerk aan het Waterlooplein in Amsterdam: De voormalige synagoge in een sociaal-democratische stad was de plek waar een aanklacht tegen de valse zonen van Allah klonk. De manifestatie van solidariteit bracht zeker 500 mensen samen. We zagen opnieuw de brute y-tube filmpjes en we hoorden uit de mond van de vertellers hoe de mensen in Teheran nu niet meer de straat op durven, maar hun onderlinge verbondenheid willen vasthouden. 's Avonds na zonsondergang gaan ze naar de daken, onbereikbaar voor de onderdrukkers, en roepen "Allahu akbar" en horen de antwoorden uit alle richtingen komen, stemmen die elkaar hun solidariteit betonen. Het religieuze karakter van de uitroep heeft de oorspronkelijke betekenis verloren, het is tot kreet van herkenning van en steun aan elkaar geworden. De oppositie in Iran heeft nu een martelares, de 27 jarige studente Neda Salehi Agha Soltan, die op 20 juni door een gericht schot op demonstranten om het leven is gebracht. Neda betekent in het Perzisch: stem en roeping. Het is een wonderbaarlijk Perzisch woord. Het woord "stem" betekent in het Nederlands het 'geluid' en de 'keuze' van iemand. En ook in het Perzisch heeft het woord "neda" (stem) beide betekenissen. Elke stem is tegelijkertijd een individueel geluid en een keuze. Maar "neda" betekent ook roeping, iemand wordt geroepen door een stem, door een andere stem. In een interview van een BBC correspondent met de verloofde van Neda Salehi verklaarde hij dat zij seculier was, géén aanhanger van Mousavi maar een vrijheidslievende, het was "Azadi" - de vrijheid - waar zij om riep. Niet zomaar voor zichzelf, maar voor haar hele Perzische volk. Neda-e-Azadi.	Green Isfahan
Neda Salehi Agha Soltan	"Een vreselijk ontvlambaar mengsel is ontstaan in Teheran: een gewelddadige Allah en de gewelddadige zonen van Allah en het Perzische verlangen naar Azadi. Wat een poëtische toestand, wat een episch drama". (Afshin Ellian) Schrijnende poëzie bracht dit alles voort. Niet van woede en vergelding, maar van bewogenheid, verdriet en hoop. Nafiss Nia las een reeks gedichten, over 'de kleuren van de zonsondergang', over de mensen die elkaar zoeken in verbondenheid. Zij schreef een nieuw gedicht speciaal voor de solidariteitsgedachte hier in Nederland. Narcis Zohrehnassab las een door haar nieuw geschreven revolutionair gedicht in het Farsi dat door Nafiss Nia in het Nederlands vertaald werd, in bezwerende strofen telkens beginnend met 'dit is niet de nacht'. Nasser Fakteh las een gedicht op Neda, die vermoord werd in Teheran, zijn geboortestad. Babak Amiri begeleidde zichzelf op gitaar, er waren blijkbaar traditionele Iraanse liedjes bij, het was ontroerend hoe soms het publiek spontaan begon mee te neuriën en te zingen. Amiri ondersteunde ook de Nederlandse Selma Peelem die haar liederen in het Engels zong. Het slot werd verzorgd door het Shandiz Ensemble: piano, cello en zang - Hamid Tabatabaei, Imre Keblusek en Mehrnaz Salehi. © John Newswatcher - voor Hernehim Cultuur, 8 juli 2009.
"Where is this place?" (Poem from a rooftop) Tomorrow, Saturday, June 20, is a day of destiny Tonight the cries of Allah-o-Akbar are heard louder and louder than the nights before Where is this place? Where is this place where every door is closed Where people simply are calling God Where is this place where the sound of Allah-o-Akbar gets louder and louder? I wait every night to see if the sounds will get louder and whether the number increases It shakes me I wonder if God is shaken Where is this place where so many innocent people are entrapped? Where is this place where no one comes to our aid Where is this place where only with our silence we are sending our voices to the world? Where is this place where the young shed blood and then people go and pray? Standing on that same blood and pray Where is this place where the citizens are called vagrants? Where is this place? You want me to tell you? This place is Iran The homeland of you and me. This place is Iran (Anonymus girl's voice on a nightly Teheran rooftop)	"Waar is dit?" (Gedicht vanaf het nachtelijk dak) Morgen, zaterdag, dan komt het er opáán Vanavond zal het roepen: "Allah-o-Akbar" luider klinken, luider nog dan alle voorgaande Waar is dit? Waar is dit, waar iedere deur gesloten is Waar de mensen gewoon maar God aanroepen Waar is dit, waar dat geluid van: "Allah-o-Akbar" steeds meer aanzwelt? Telkens blijf ik wakker om te weten of dat roepen luider wordt, of steeds méér stemmen klinken Het grijpt mij aan En ik vraag me af, wordt God niet óók geroerd Waar is dit, waar zoveel onschuldigen vastzitten, in de val? Waar is dit, waar ons niemand te hulp schiet Waar is dit, waar de wereld onze stem alleen in stilte vermoeden kan, zonder geluid? Waar is dit, waar de jongere zijn bloed vergiet en daarna de mensen in gebed gaan? ze bidden, terwijl zij in hun bloed staan Wáár is dit, waar gewone burgers straffeloos als 'tuig' worden geduid? Waar dit is? Zal ik je 't zeggen? Dit is Iran Het huis van jou en mij Dit is Iráán (Anonieme meisjesstem vanaf een nachtelijk dak in Teheran) Vertaling John Zwart - 8 juli 2009

Dwaas Vleugels die ik niet heb wil ik breken, het vliegen dat ik niet kan, stoppen ik wil thee drinken met de noga die ik niet lust mijn ogen dichtplakken van licht afscheid nemen en slapen. Ik wil terug naar het verloren moment naar de vergeten lach naar de tuin en de vijgenboom. Maar ik ga huiverig voorwaarts naar het blinde vooruitzicht, het voorspelbare toeval, het stille gezelschap, naar morgen met de hoop een tros druiven te plukken in het ochtendgloren. © Nafiss Nia	Het weerzien We leven in tunnels en kijken door ringen, figureren op afstand achter de schermen. Zoomen in op de hemel, blauw dat verstart - een schot door het hart - Wat willen we zien dat het bloed vloeien kan, dat geen ader gelaten ons voor genaakbaar behoedt? Geen handen die grijpen maar toetsend verslaan, de knop in de aanslag één vinger één duim en stroom voor de lader nabij. Ach Vader Uw bloedmooie dochter Neda van volk dat nu stemloos lijkt: zij is de toon van het water, het manend zwijgen als de nacht ondergaat © Louise



Poëzie tussen de damesliefde en op het dakterras - 27 juni 2009 - weer een OBA Open Podiumdag - geplaatst 29 juni 2009

Zaterdag 27 juni in de OBA. Het Open Podium was op laatste kennisgeving verplaatst van de 2e etage naar het expositiecentrum in de tussenverdieping. Daar loopt een thema-fototentoonstelling binnen het kader "Oog voor de vrouw" Momenteel met het focus op de lesbische vrouw, de hele maand juli nog te bezichtigen. Poëzie tussen panelen met collages naar de onderwerpen: vriendschap, liefde, dans, muziek - én levensgrote zwart-witte kunstfoto's. Veertien dichters waren er uitgenodigd, vijf ervan hadden blijkbaar besloten dat die dag liever buiten - misschien aan het strand? - moest worden doorgebracht. Toch nog zo'n 30 mensen waren er die, gezeten op kussentjes op de brede traptreden, amphitheatergewijs kwamen luisteren naar negen voordragers. Presentator Jos van Hest kon zijn taak ontspannen vervullen, en sommige dichters kregen heel royaal aandacht. Co Woudsma, was één van de gelukkigen aan wie Jos de meeste tijd besteedde. Woudsma, een open vijftiger, heeft al twee bundels op zijn naam staan, die werden uitgegeven bij de Bezige Bij. Aan elk ervan werkte hij 8 jaar. Zijn debuut was "Viewmaster" in 1997. "Geluksinstructies" volgde in 2005. Veel van zijn gedichten baseren zich op de inhoud van bijbelse verhalen, soms zelfs twee verschillende verhalen binnen één gedicht. Hij bevestigt dat hij een echte "researcher" is. Soms behoeven de onderliggende lagen enige uitleg. Hij heeft ook meegewerkt aan het boek "Filosofie van de zwijnen", dat in samenwerkingsverband tot stand kwam met prozaïst Klaas Rozemond en illustrator Jet Nijkamp. Over varkens dus, maar meer over biggetjes, "porky's". 21 Hoofdstukken telkens bestaande uit een verhaaltje, een tekening en een gedicht, dat laatste van Woudsma dus. Kamal Alzoughayar hebben we dit jaar al eerder gehoord in de OBA. Dit keer had zijn optreden wat meer voeten in aarde want zijn voordracht benodigde een beamer en een dvd-speler. Kamal is (impressionistisch) schilder én dichter en voor deze gelegenheid had hij een werkstuk gemaakt waar spectaculaire astronomische beelden, een zangeres met een lied, en popups van een serie van zijn schilderijen onderdeel van waren. Over de projecties en filmische beelden klonk de muziek en las hij zijn liefdesgedichten. De voordracht liet mij met enigszins verdeeld gevoel achter. Luisteren naar een lied, de impressies van schilderijen ondergaan, kijken naar wentelende en aanstormende sterrenstelsels en dan óók nog luisteren naar poëzie is veel gevraagd om gelijktijdig te doen. Ook is de taalvaardigheid van Kamal nog niet goed genoeg voor een boeiend interview, er vallen veel pauzes waarin hij zoekt naar woorden. Nederlands is een moeilijke taal voor wie niet vertrouwd is met het Noord-Europees idioom. Dat kan tijd vragen, misschien moet hij nog 'rijpen', zijn gedichten zijn wel degelijk poëtisch. Ineke Riem, jong, pittig, roodharig. Heeft een jaar de Rietveld Academie geprobeerd in de nieuwe opleiding `schrijven`. Zij had als kind altijd getekend en gedichten geschreven, dus dacht na de middelbare school dat die nieuwe Rietveld voor haar dé opleiding was. Ze is vóór het tweede studiejaar gestopt, had er niets geleerd, volgens eigen zeggen. Vervolgens is ze de autodidactische weg weer ingeslagen. Op aanraden van haar moeder deed ze mee aan een gedichtenwedstrijd in het maandblad Libelle binnen het kader van de Libelle Zomerfeesten. Ze heeft gewonnen, haar gedicht verschijnt in het julinummer van het damesblad - ze hoopt mét een kadertje over de dichteres plus foto. Ze schrijft heel verdienstelijke poëzie, uitstijgend boven het 'damesbladniveau' en mocht ook meedoen met ´t project Blauwe Boeddha van de Witte Uitgeverij	Fotopaneel expositiecentrum Poëziepubliek Co Woudsma
Kamal Alzoughayar geïnterviewd door presentator Jos van Hest	Hans van der Werff, sympathieke vijftiger, vertelde een autobiografisch verhaal over de kortstondige vriendschap die hij sloot met een kraai. Ja inderdaad, met een vogel! Een open en eenvoudig verhaal, met toch nog wel een onderlaagje. Verder was er nog een drietal dames uit Amstelveen, die daar al vijfentwintig jaar in een schrijvers-dichtersgroep bijeenkomen en nu pas voor het eerst het OBA Open Podium bezochten. Carla Muller, één van hen, las ook poëzie. Ellen Imhof las een paar gedichten waarvoor zij inspiratie opdeed tijdens haar vakantiereizen. Van de "OBA oudgedienden" namen Gusta Bastian, Fieteke Leenes en Conrad van de Wetering aan het podium deel. Het was weer een heel gevarieerde middag die besloten werd met een hapje en drankje op het dakterras, waar in informele sfeer ook nog gedichten werden gelezen. Volgende aflevering zaterdag 25 juli, en vier weken later natuurlijk de Zondichtmiddag van Hernehim Cultuur in de Kargadoor van Utrecht: op 23 augustus. Ineke Riem, jong, pittig, roodharig gaat Libelle lezeressen aan de poëzie brengen Verslag: John Zwart - 28 juni 2009 © Foto´s: eigen foto´s Hernehim Cultuur



Texel revisited - 21 juni 2009 - een deelnemersimpressie van JohnN - geplaatst 25 juni 2009

Vooral weer winderig net als verleden jaar, maar dat hoort nu eenmaal bij een eiland. Met snel zeilende wolkenluchten gescheiden door glasheldere blauwe wakken, waar doorheen een zon priemend knalt, toch nog goed voor roodverbrande konen. Met aandacht van de mensen en van de natuur die met zwalkende 'havsulen' boven ons hoofd luidkeels commentaar geeft, met een gestoorde haan die midden op de dag de ochtend kraait. Met verwarrende autoritten over het eiland dat met zeven dorpen zijn best doet veel groter te lijken dan de drieëntwintig strekkende kilometers van de werkelijkheid, waarop buslijnen met vele haltes in ál die dorpen en bij ieder kampeerterrein en naar elk bungalow- of attractiepark leiden, waardoor een rit van 't ene uiteinde naar het andere een uur drempelsdansen wordt. Maar toch, helemaal aan het Eierlandse Gat, waar je de Vliehors van het volgende eiland óver die stroomgeul al ziet opdoemen, openen zich deuren van een onverwacht, bijna overdadig, luxe verblijf voor één nacht, met voorzieningen die onmogelijk in een korte tijdsspanne voluit te genieten zijn: o, wat moet er toch véél kunnen als de mens met vakantie gaat, zijn we daarom permanent zo gejaagd en moe...? Maar de zonnewendezondag 21 juni kent een rustpunt van verbeelding: het Midzomerschans Festival aan de Waddenzeedijk, waar een niet té massaal publiek komt rondslenteren van kunstenaar naar kunstemakers, van muzikant naar zangers, van folkloristisch vermaak naar een eigentijdse acteerprestatie. De smalle Schansweg één parkeerlint tussen witbewolde groene schapenweiden. "Laat de auto zoveel mogelijk op de Helderse kant achter", was het verzoek van de organisatie, dat schept wel verplichtingen naar de mensen die over zo grote afstanden op dit gróóte eiland uitgestrooid worden. Dat men echter ook een beetje rekent op flexibiliteit van degene die wel met eigen paardenkrachten de oversteek maakt is begrijpelijk. Een handicap kan zich op een eiland voordoen met de communicatie: mijn mobieltje dat óók al nabij het Sneekermeer aangeeft geen bereik te hebben, blijkt nu - eenmaal het hoofddorp Den Burg voorbij - het nut van telefoneren niet meer serieus te nemen. Heel vervelend als je maatje uit Den Haag nog moet aankomen en je op afspraak met elkaar bent overeengekomen contact op te nemen zodra van wal wordt gestoken uit Den Helder.	Als geluidsscherm was er voor de dichters een tipi/tent opgezet Luisteraars binnen en buiten onder de zeilende cumuluswolken
Rik Comello laat het oude Griekse epos herleven op het centrale podium Kalliope heeft zich alweer bij haar sirenen gevoegd voor haar eigen optreden	Natuurlijk treffen we elkaar binnen de wallen van de Schans waar mijn telefoon me nijver meldt dat er vier onbeantwoorde oproepen op me wachten, waar ik nu niet meer op te wachten zit. Intussen leest Karin Beumkes onverstoord dóór onder de halfopen beschutting van een tipi-tent, waar de dichters zowaar beschikken over een miniatuur geluidsversterkertje. Ook Frans Terken, sinds afgelopen winter weer actief op de podia, en Edith de Gilde, voor de tweede keer ook uit het Zuid-Hollandse naar dit eiland getogen, nemen elk een blok voor hun rekening. Vooral van Frans horen we nieuw werk. Pom Wolff dobbert blijkbaar nog ergens op het Marsdiep, hij zal zich later nog aansluiten. Rik Comello en ik staan voor onze hoofdact in het programma op 't centrale podium waarvoor een grote tentaccommodatie is opgezet en waar zelfs een professionele geluidsinstallatie staat. Flexibel als we zijn doen Rik en ik maar even een 'wandelend overleg' terwijl we ons zonder de geplande voorbereiding naar het binnenterrein van de Schans begeven. En passant voeren we een wervingsactie uit voor een actrice die spontaan de kleine rol van Kalliope in onze Odyssee-act wil waarnemen. Els, de partner van Rik is ziek, en de mogelijke stand-in is nog niet aanwezig. Maar met zoveel artiesten om ons heen - én onze charme niet te vergeten - lukt het al in de tweede poging een dame te strikken die het aandurft. Vlak voor onze aanvangstijd treffen we nog maar vier personen aan in de podiumtent, waarin er minstens plaats is voor vijfenzeventig mensen en méér. Dichtbij gaat juist een muzikaal programma van start, terwijl wij ons testen van de microfoons doen - en juist dàn komt er een wolk over die wèl begint met uitregenen, aanzwelt tot een korte maar hevige stortbui en iedereen die zich op het open middenterrein bevindt stormt de tent binnen: volle bak! Odysseus kan uitvaren voor zijn zoektocht naar het eiland Ithaka en Kalliope speelt zonder enige plankenkoorts haar verleidingsrol om de Griekse held van zijn thuisreis te weerhouden. Daar pak je ook mensen mee die het niet zouden opbrengen om naar een stel saai voorlezende dichters te komen luisteren. Rik en ik beschikken over 'n flink bestand van zee-poëzie, dus daarmee kunnen we gemakkelijk dit uitéénlopend publiek ertoe bewegen langer te blijven. Deze hoofdact wordt voor ons het hoogtepunt van de dag. De eigenvolk kring van 'dichters-onder-elkaar´, die wederzijds zo graag de maat nemen, bevalt ons minder. Daarbij ontstaat zo gauw een zurig sfeertje, dan maar liever nieuwe contacten of frisse zeewind.
We nemen na het eten ruim de tijd voor bijpraten, borrelen hoort daar ook bij, er gaan maanden voorbij dat we elkaar niet zien en er zijn nog zóveel zeemansverhalen die we van elkaar nog niet kennen. Dat bestand aan levend proza tussen ons beide groeit gestadig aan, ook als we samen naar de veerhaven terugrijden gaat dat nog dóór, en tijdens de overtocht op het ijzeren strijkijzer waarop onze benen de deining missen. Natuurlijk roepen we elkaar nog iets toe, de volgende dag, elk weer op eigen plek terug: Den Haag - Friesland: "Dag Sjonnie! Ik bedoel, dag der aarde enige engel van een mannelijk zeegeslacht, hier met die andere oude zeerot, je enige echte eigen andere dichterlijke compaan van een wereld die maar weinig mensen van binnenuit kennen. Kortom; met die die ene. Als ware ik het schampschot tussen de Willem Ruys en de Oranje. Met mij dus... In juni, juli en augustus. Wederom was het een stralende dag. Daar. Op het Texelse. Zij het minus enkele “mal ententes” jouwerzijds. Die [gelukkig maar] aan mij voorbij gingen, omdat ik er al was, et cetera. Desondanks en wat niet al, ik hoop dat we elkaar kunnen blijven treffen omdat het iedere keer weer tot wederzijds oud nieuws en echte dromen leidt. Volgens mij, juni, juli en augustus dan. Weest gegroet. Ik zie je, ik zag je en ik zal je... Tot dan, Rik" "Hoi Rik! Altijd weer een plezier om samen op een of ander festival(letje) te staan. En ik mag wel zeggen, zonder jou had het voor mij op Tessel niet compleet geweest, en ja 'mal ententes' hadden misschien wel een onverdiende invloed gekregen op mijn impressie, zodat ik wel zeggen móet: jij hebt een groot aandeel in mijn goede gevoel over deze nieuwe eilandbelevenis, zelfs mijn spontane aanwerving van een misschien wel veel betere Kalliope, (dat geldt niet voor Els natuurlijk, maar tóch...de kinky hornblaas ster), schrijf ik ook voor een belangrijk deel op jouw konto. En dan, inderdaad, die plotse heftige regenbui, dat kon eigenlijk geen toeval zijn. Eindelijk gerechtigheid en zelfs een rechtstreeks ingrijpen vanuit de hemel. De goden zijn dus niet geheel en al onrechtvaardig en ze tonen gevoel voor een stel vrolijke, cynisch- positieve zeerotten. Anders dan de zee zelf, die de mens die haar bevaart een rotzorg zal zijn. But you made the difference man! En niet te vergeten die schitterende Utrechtse meiden van Divina die ons bijna een half uur op één plek vasthielden met hun sirenenzang, en dat nog zonder dat we elk met een hand aan de mast gespijkerd stonden. En niet te vergeten het vlammend roodharige Gothic sterretje van Harmony Glen die 't klaarspeelde om jou, geharde zoutwaterbonk, een brok in de keel te zingen.. Tessel, en geen Tesselschade. On se rencontre, bien sûr! John." © JohnN Voor Hernehim Cultuur een impressieverslag van zijn deelname aan het tweede Midzomerschans Festival op Texel. 23 juni 2009. © Copyright - Eigen foto´s Hernehim Cultuur - 2009	Toi & Moi een pantomime act van levende beelden op het centrale veld Divina - een a capella groep van 16 vrouwenstemmen uit Utrecht Harmonyglen met hun eigen interpretatie van Ierse Folk



Sunsation in Flevoland in de ban van de dynamiek - 20 juni 2009 - verslag John Zwart - geplaatst 24 juni 2009

Alweer de 28ste keer, het poëzie, performance en muziekpodium Festival Sunsation, in de voormalige openheid van de Flevolandse akkervelden tussen Lelystad en het dorp Swifterbant. Ooit gestart toen cultuurliefhebbers het gevoel hadden dat er nauwelijks cultuur te proeven was op deze schaars bewoonde voormalige zeebodem van eindeloze monocultuurakkers. Nu is dat maar betrekkelijk, het is maar wat je onder het begrip 'cultuur' verstaat. In de jaren dat deze polders tot ontwikkeling werden gebracht kon men ervaren dat hier de grootste collectie nog ongeschonden historische en voorhistorische bodemschatten verborgen lag. De Amerikaanse land-art kunstenaar Robert Morris vond ergens in Oostelijk Flevoland een plek om een landschapsingreep te verrichten, die was geïnspireerd op de voorhistorische overblijfselen van zonnewende vieringen, zoals het Schotse Stonehenge. Aardwallen in concentrische cirkels met daarin op zuidoost, oost en noordoost een vizier dat van binnenuit blik gunt op de zonsopkomst, vanaf een toen nog maagdelijke horizon opstijgend in het winterpunt, het lentepunt of het zomer- punt, waarvan de zon zich vervolgens weer terugtrekt: Het Observatorium.	Swifterbantmensen Klokbekers liggen in de grond, asvlek merkt het haardvuur; tij vloeide zorgzaam sediment, conserveerde oercultuur. Onberoerd bleef het daar rusten tot het opeens te kijken lag. Nieuw land duikt op, dijkomringd als gold het hier de jongste dag. Maar dit is ouder dan het oude - waar dagelijks werd rondgewroet - hier toont zich even prehistorie totdat die dragline graven moet. © JohnN Geschreven b.g.v. 25 jaar Flevoland. Gepubliceerd in "De Vriendenkring" Cultuurhistorisch Tijdschrift voor Flevoland.
De astronomische en natuurbeleving is in de loop der jaren verloren gegaan. Natuurlijk roepen presentator van het jaar, òf de jarenlange inleider Heer Bol, nog altijd: *"zon kom, Zon Kom, ZON KOM!"* - wijlen Johnny van Doorn citerend, die dat alweer vijfentwintig jaar geleden voor het eerst op deze plek uitriep. Maar verder is het alternatieve karakter allang verloren gegaan met een professioneel podium, optreden door renommee's, ondersteund door de onmisbare techniek. Ook het publiek heeft zich aangepast en gedraagt zich anders. Kwamen de oorspronkelijke bezoekers hooguit met een kleedje of kussentje en een rugzakje, nu slepen de mensen hele tuinmeubelsets mee, picknickmanden en koeltassen. Het noordoostvizier Zonsopgang 20 juni 2009 © Eigen foto Hernehim Cultuur
Met flinke sponsoring kun je veel doen, maar dat betekent ook dat 't intussen allerminst nog een laagdrempelig podium is. Een kleine tegemoetkoming is dat ruimte wordt geboden aan de winnaar of winnares van de jaarlijkse Almere Poëzieprijs, om zijn of haar 'aanstormend talent' te komen tonen. Het pakt dit jaar heel eigenaardig uit, ik had me verheugd op de komst van Saskia van den Heuvel, die op mijn verjaardag, de 20e mei, tot winnares werd uitgeroepen - de zondag ervóór was ze nog bij ons, bij Hernehim in de Karga- door in Utrecht. Maar géén Van den Heuvel, die aangekondigd wordt, Gerrit Pleijter verschijnt, 'n keurige grijze heer, de aow-gerechtigde leeftijd al gepasseerd. Geen dichter die je onmiddellijk als 'aanstormend talent' karakteriseert, wel is zijn gedicht fraai en echt poëtisch van woordkeus. Maar in welke hoedanigheid is hij hier? Het is me nog niet helder, ik heb zijn portret gevonden op de website van de Almere Poëzieprijs, maar zonder toelichting, misschien een publieksprijs? Wie maakt ons wijzer? Het thema van dit jaar is *'de dynamiek'. Het is inderdaad dynamisch geweest - en nòg rond de locatie, al jaren springen overal de windturbines uit de grond. Sinds verleden jaar scheert vlak langs het landschapsobject de zanddijk van de nieuwe Hanzespoorlijn. En om de plek vanaf de snelweg te bereiken moeten we nu opeens eerst twee grote rotondes nemen, die uitvindingen van nieuwe verkeersvertragingsterreur. De lege horizon van Robert Morris van voorheen is ver te zoeken. De eregast zou Simon Vinkenoog* zijn, maar Simon - die toch bijna nooit 'nee' zegt tegen een uitnodiging - is er niet. Waarom, dat horen we pas halverwege 't programma uit de mond van Bart Chabot die het aandeel van Simon heeft overgenomen. Het roken dat schijnbaar nooit invloed had op de onstuitbare vitaliteit van de bejaarde Vinkenoog heeft toch zijn sporen achtergelaten in het lichaam. Het aderstelsel in zijn benen blijkt ernstig aangetast, dezer dagen moest een onderbeen van de legendarische dichter worden geamputeerd. Toch zal hij weer dansen met zijn Edith, volgens Chabot, al is het op één been of op welke andere manier ook, want Vinkenoog's levensenergie is niet kapot te krijgen en 'naar omstandigheden maakt hij het goed', liet hij ons - als altijd even optimistisch - horen. *"Je leven een vuurwerk, of niet"*, citeert de biograaf van Herman Brood, die graag komische teksten op alle ondeugden mag schrijven, we krijgen dit keer een hilarisch verhaal, gemaakt op zijn cocaïne experimenten.	Gerrit Pleijter Simon Vinkenoog gefotografeerd in Schoonoord tijdens het Drents Open Dichtfestival van verleden jaar. © Eigen foto's Hernehim Cultuur
Anneke Claus Sofie Cerutti	Dit verslag verloopt niet helemaal chronologisch maar dat is onder invloed van alle onverwachte feiten die de aandacht vragen. Er is nòg een ontbrekende deelnemer, Tonnus Oosterhoff, heeft zich verslapen. Er is altijd wel een dichter die niet de avond tevoren al naar het hotel in Lelystad komt om liever nog wat in z'n eigen bed te kunnen slapen maar in conflict raakt met zijn wekker - soms kan een changement de situatie nog redden, soms is de vertraging zo hopeloos dat het geen zin heeft om nog te schuiven. De presentatie wordt gedaan door Vincent Bijlo in duo met zijn vrouw Mariska Reijmerink. Thom Ummels, Sofie Cerutti en Anneke Claus, die zijn er allemaal al vanaf het begin, om vijf uur. De beide dames hebben het koud. Sofie grijpt een onbeheerd vest, achtergelaten door Vincent die het verwisselde voor een jas, tengere Anneke kleumt in haar rode trui voor een piepklein elektrisch kacheltje naast het podium. De jonge Anneke Claus, is erg succesvol: de laatste tijd zie ik haar steeds vaker in de aankondiging van podia door het hele land. Zij werd kort geleden gekozen als de nieuwe Stadsdichter van Groningen. Sofie Cerutti vertegenwoordigt de nieuwe trend van sms-poëzie, korte gedicht- jes ingekaderd binnen het schermpje van de mobiele telefoon van 160 tekens, spaties inbegrepen. Thom Ummels behoort tot de 'founding fathers' ;van dit festival. Vorige maand verscheen van hem bij Uitgeverij Contrast zijn bundel *"Stilte en storm". Heel veel in het overig programma is poëtisch muzikaal of muzikale poëzie, hoe je het maar wilt benoemen. Mariska Reijmerink* zingt een gedicht van Emily Dickinson, zichzelf begeleidend op de piano: *This is my letter to the world.* Het trio Drie eilanden brengt gedichten op muziek met zang van Dick Vestdijk: Lucebert, Marsman en Slauerhoff: *Alleen in mijn gedichten kan ik wonen, allemaal goed verstaanbaar met heel heldere stem gezongen. Mark Boog* staat met 4 man op het podium, inclusief hemzelf. Hij zingt begeleid door zijn muzikanten zijn eigen gedichten, o.a. uit de bundel Encyclopedie van de Grote Woorden: Geluk en Liefde. Maurice Buehler wordt ook omringd door een band, met een knipoog naar het thema dynamiek: *"Poetry in motion". De twee pure muziekitems die er uit springen zijn No blues* met een prachtige mix van donkere bluesklanken gemixt met de heldere tinkeling van de Arabische ud - zij treden in de eerste helft van het festival op, het slot komt voor rekening van Roosbief met haar band. Een knappe synthese van 'naieviteit' met professioneel muziekmaken, die ik fijner ervaar om 'live' te horen dan zoals eerder gehoord via radio of tv.. Een meisje met pit die ik zonder aarzeling in het volgende rijtje toevoeg: Nienke Laverman, Wende Snijders, Leine. Allemaal getalenteerde jonge zangeressen met verschillende stijlen die ik het eerst 'live' hoorde op een poëziepodium. © John Zwart - 23 juni 2009
Hoofdrekenen (een en een) Idealiter schaffen we het af. Dat ene woord. Gewoon niet meer gebruiken. Twee lettergrepen. Klinkt als: KRIE. Van de krekel. En: SUS. Als de zoon van God. De lippen eerst terugtrekken, daarna tuiten. Dat nooit meer doen. Hoogstens voor 'wiedes'. Het verschil zal direct te merken zijn. Aan den lijve. De beurs voelt zwaarder op de borst. Geld is een afspraak. Vooral aan houden. Anders lost het op. Hij gaf mij het zwaarste woord. Hij hoefde er niks voor. Twee lettergrepen. De lippen eerst terugtrekken, daarna tuiten. Het werd vreselijk licht. Wij hielden onze adem in. Eén voor een losten alle andere woorden op. Anneke Claus raak me aan raap me op breek me open sluit me af eet me op trap me stuk gooi me neer raak me kwijt zet me bij bewaar me goed verzamel me Sofie Cerutti	No blues - Synthese van Amerikaanse en Arabische stijl Roosbief - Puurheid en naïviteit uiterst professioneel
	© Eigen foto's Hernehim Cultuur


Haarlemse Dichtlijn - 31 mei 2009 - verslag John Zwart - geplaatst 3 juni 2009

De Haarlemse Dichtlijn is al een Pinkstertraditie aan het worden. Het is een initiatief dat voortkwam uit de maandelijkse donderdagavonden in Taverne de Waag aan het Spaarne, op de hoek van de Damstraat. "Woorden in de Waagschaal" is de kreet die de lading van een open podium vol poëzie, proza, muziek en interviews moest dekken, bedaard en bedreven in goede banen geleid door Dries Havermans. Telkens een seizoen lang vanaf de herfst tot aan de afsluiting in deze zelfde meimaand. Dat podium in de Waag is in wezen al een voortzetting van iets wat eerder begon in Café Snaefell. De "Dichtlijn", kwam tot leven in hetzelfde jaar dat de Waag vaste stek werd, in 2004. Haarlemse dichters hingen toen hun pennenvruchten buiten op aan een waslijn. Overigens heeft die Waag al een roemruchte cultuurhistorie, Cobi Schreier verzamelde er al muzikaal talent in de jaren zestig.	Nu is de Dichtlijn een evenement met een festivalkarakter geworden dat stevig op de benen staat. Die conclusie mag je wel trekken bij de vijfde jaargang, die liefst negentig dichters uit het hele land weet aan te trekken. Aangespoord door Dries Havermans en Sonja Kagie, ga ik op de Pinkster- zondag voor de tweede keer meedoen. Door de vrolijke en ongedwongen sfeer en het decor van de mooie historische binnenstad van Haarlem, heb ik deze keus opnieuw gemaakt en zal ik het Pinksterfestival Vurige Tongen op Ruigoord aan me voorbij laten gaan. Op zulke dagen is de wereld veel te groot voor een enkel mens, zelfs als je die beperkt tot Amstelland-Kennemerland. Net als op de ochtend van Pinksterzondag 2008 ben ik al wakker op het moment dat mijn radiowekkertje afloopt, door de zon die mijn gezicht beschijnt door een kier van het gordijn. Vroeg op weg, want stranden en allerlei festijnen zullen heel wat auto's aanlokken. Honderdvijftig kilometer moet ik er voor rijden - een mens zijn hobby is zijn lust en zijn leven - net als van de zeilers die mij overal voor bruggen met opstaande klep laten wachten. Op de Afsluitdijk is het helemaal mis: verleden jaar groot onderhoud aan de bruggen, deze zomer wordt tot augustus gewerkt aan de Lorenz én de Stevin sluizen. Files voor de wegverleggingen én een sluis vol bootjes en een paar echte schepen, die allemaal de Waddenzee op willen. Ruim de tijd om al wachtend een broodje te eten en koffie te drinken. Zeilers die mij overal voor bruggen met opstaande klep laten wachten
Warm en moe stort ik mij te Haarlem de Appelaar parkeergarage in, nog juist tien minuutjes respijt om de opening in de Vishal mee te kunnen maken. De Vishal, een van de schilderachtige aanbouwsels van de grote St.Bavo kerk, die er temidden ligt als een kip tussen haar kuikens. Er wordt allang geen vis meer geveild, het is een expositieruimte voor beeldende kunst geworden, prachtig licht valt door het glazen dak. Glazen dak? Ja, en nu er een paar honderd mensen zich verdringen rond het midden, waar de journalist-dichter-schrijver Nuel Gieles zijn openingsspeech laat horen voelt het aan als de tropische kas van de Hortus in Amsterdam. Maar laat ik niet die vervelende Hollander zijn, die altijd iets te mopperen heeft, óók als de zon eindelijk eens heerlijk schijnt, laat ik vooral positief zijn. De speech van Gieles is geestig en gevat, hij heeft er heel wat herkenbare dichtregels in gestopt die met zijn proza net weer een andere richting gaan dan je dichtersgeheugen doet verwachten, Nijhoff en Beets komen hier nog even tot leven. En Haarlem heeft een nieuwe stadsdichter: Sylvia Hubers, die bij haar benoeming van dichter-goudsmit Wim Groenhart een prachtig sieraad opgespeld gekregen heeft, in de vorm van twee initialen.H en S dooréén gevlochten - de H van Haarlem waar doorheen zich de S van het Spaarne kronkelt. Maar net zo goed háár eigen initialen, zelden gezien dat een stadsdichter in naam zo'n eenheid met de stad vormt In slamcafé Cicero schijnt ooit het woord "pantykousje" gevallen te zijn, als de ultieme lustafknapper. Zoals in Duitsland een kledingstuk gelijkend op de ooit populaire hotpants, maar dan als gebreide wollen onderbroek gedragen, de bijnaam "Liebestöter" kreeg. Zo is de Haarlemse Liebestöter dus het "pantykousje", dat woord mag gedurende de rest van de dag niet gebruikt worden. P.M. Delèfre heeft een lied geschreven voor deze dag en laat dat lied nu juist over... pantykousjes gaan!. Gelukkig gaan we nu de buitenlucht in, daar stelt het dweilorkestje "Huiskamergeluk" zich op om door de binnenstad te meanderen van de ene dichtlijnlocatie naar de andere dichtlijnlocatie, en zo worden alle dichters naar hun voordrachtstek geleid. ... en langs Spaarnes boorden gaat een lijn die zoemt van woorden die weten ruilt voor diep ervaren van heilloos in de verte staren tot bijkans een liefdevol gevoel	De Vishal Nuel Gieles opent met zwier Huiskamergeluk
	We wandelen tussen het flanerend publiek door over Vismarkt en Klokhuis- plein naar de Damstraat waar ik een plekje zoek op het terras van Café Koops - het is veel te mooi weer om binnen te gaan voordragen - ik ben niet bang voor buiten lezen zonder microfoon. Ons groepje voornamelijk grijze heren, 50, 60 zelfs 70 plus, ook twee dames, gelukkig wat jonger. De van oorsprong Bosnische Sanja Percela, die eerst oorspronkelijke gedichten uit het Servo-Kroatisch naar het Nederlands vertaalde, maar nu ook direct in het Nederlands dicht, en Jacqueline Duurland, die een fascinatie heeft voor de Amerikaanse schilder Hopper. Jos Zuijderwijk uit Amsterdam, onvermijdelijk met baseballcap, verder herken ik Louis Lazaroms van een eerdere ontmoeting in de Waag. Tussen de poëzieblokjes door kunnen we genieten van het virtuoze accordeonspel van Roelof Ruis, heel wat anders dan het gejengel door de daklozen voortgebracht bij de ingang van onze supermarkt. Dichters bij Café Koops in actie
Autist Als je hoger moet zingen ga je op de tafel staan. Je spreekt te hard en eentonig alsof je niet geniet. Als je echoot ben je nauwelijks te verstaan. Wat je niet ziet is er niet. Je leeft je eigen leven en spreekt je eigen taal maar ik weet het, jij bent geniaal Louis Lazaroms	Zoals Hopper dichten Zoals Hopper dichten, zo dat je eenzame kamers ziet met kille kleuren en bleek licht. De secretaresse die niet bukt, de doorzakker die niet drinkt en de echtgenote die niet neukt. Zoals Hopper dichten, zodat huizen zich openen en primaire tinten spreken. De vrouw die aan het venster wacht, de trein die aankomt en de verf die de tijd tart. Jacqueline Duurland
Ik neem even een 'time-out' om ook nog wat dichters op andere locaties te gaan beluisteren. "Letters" is vlakbij, een horecalocatie in de voormalige drukkerij van Joh. Enschede&Zn. Hier zagen vroeger al onze nieuwe bank- biljetten en postzegels het levenslicht. In de lounge daar een groepje geheel gedomineerd door dames, waar ik als uitschieters Jeanne Wesselius uit Amsterdam beluister en Gusta Bastian, die me wat macabere poëzie laat horen. In de Waag hoor ik Willem Brand en Sylvia Hubers, wissel er een groet met John Broekhuis. Dan wil ik eigenlijk nog even snel met het bootje 'de Waaghals' naar de molen 'de Adriaan' meevaren, waar ik Joop Scholten weet en Frans Terken uit Leiderdorp, maar het bootje heeft helaas vóór half vijf de veerdienst al gestaakt. Een interessante locatie had ook het Archeologisch Museum geweest, waar de oude Hr Aachenende, Koos Hagen, Max Lerou uit Den Haag, Pandorra en Pom Wolff samen een interessant gevarieerd dichtersgezelschap vormen, maar daar nog heen te lopen, dat wordt nu te laat. Ik moet terug voor de afsluiting voor Café Koops. Daar kan ik nog 'met verve' mijn gedicht: 'Onderhuurders' laten klinken. Een mooi besluit na de middag die ik begon met 'Hoe zal het Haarlem gaan', mijn bijdrage aan de door de Haarlemse Dichtlijn uitgegeven jubileum bloemlezing.	Letters
Schoon, blauw De wereld werd wakker, schoon, blauw. Ik kookte een ei. De buurman liep in zijn tuin. Ik kon niet zien waarheen waarvoor. In het kleine universum werd mijn kerel wakker. Hij draaide zich om. Er was een balans in deze dingen. In precies afgepaste hoeveelheden deed het leven zich aan mij voor. Precies. En mooi. Ik had nog net wat zout op mijn ei kunnen strooien. Meer van deze dingen zou alles hebben verklooid. Sylvia Hubers	De jager op zijn fiets Zie de jager op zijn fiets, de generaal van zijn eigen eenmansleger. Hoe voller zijn tassen, hoe leger zijn hoofd. Zingevende Zen of mediterende tik. Hebben wij niet allemaal een blinde vlek en nooit genoeg? Wie niet jaagt, wie niet leeft. Zie de jager op zijn fiets voortgedreven straat na straat gaat hij en geeft al wat in zijn ogen bruikbaar is het liefst het eeuwige leven. Willem Brand
Napraten en genieten in de Vishal	We gaan nog even een paar drankjes genieten in de warme vishal, zonder warme vis. De drie prijswinnaars van de schooldichtwedstrijden worden geëerd en ze mogen hun winnend gedicht voor de microfoon laten horen aan een publiek dat voor 80% uit dichters bestaat. Dries Havermans reikt de prijzen uit in gesloten dikke enveloppen. Het valt mij op hoe zelfbewust de Haarlemse dichtende jeugd is, op die leeftijd in hun plaats had ik ongetwijfeld beschroomd staan hakkelen. Hannes Kuiper, met zonneklep, heeft buiten een schilderij gemaakt tussen de klok van één en vijf uur, onder impressie van de Haarlemse Dichtlijn. Het doek wordt bij opbod geveild met opbrengst voor een goed doel. Vanuit enkele leden van het orkestje Huiskamergeluk heeft zich tenslotte een dixieland formatie gevormd en zo eindigt de dag in dans en gezellige prietpraat. © John Zwart - 2 juni 2009 - voor HC Foto´s © Hernehim Cultuur - eigen fotomateriaal


Hernehim in de Kargadoor - aflevering 1 van 17 mei 2009 - beknopt verslag - geplaatst 21 mei 2009

Voor een eerste aflevering in een serie van drie dit jaar, in een voor ons nieuwe stad, kunnen we tevreden zijn over de Hernehim Cultuur Zondichtmiddag van 17 mei. We hadden ruim 30 mensen binnen in de Werfkelder op Oude Gracht no.36 waar goede dichters en sfeervolle gitaarmuziek klonken. Vijf genomineerde dichters voor twee HC Gedicht van de Maandprijzen stonden in het eerste deel voor het voetlicht. Anneke Wasscher met "Alleen" - Nina Werkman met "wat hij liet" - Jos Versteegen met "Gewond" konden gedrieën hopen op de prijs voor het thema "Gemis' (februari). De uitslag bracht blijdschap voor Nina Werkman uit Groningen. Hier volgen het winnende gedicht en het juryrapport van Jos van Hest wat hij liet Nu nog een doosje maken met een zijden voering, de plaats bepalen voor het absolute oor, de warmte, handen die houden, het toveroog dat alles ziet. Al wat zich achter dag en daad verstopte, wat niet geworden is of al geweest, het visioen van hoe het klopte: geen schaduwen dan haasjes op behang; de vrede van Tiberias, regels die adem gaven, de schommel zang en hemelvaart; een eeuwig later waarin het voor- goed ging komen, met al wat heel en evenwaardig, wat eigen aardig, een leven lang in orde was. Een poosje blijven in het zachte gras en dan wat pijnlijk overschiet begraven, voor altijd in het hart, woorden van dood en dromen; dat ik zijn moeite loon en nu alleen verwachten wat hij liet. Nina Werkman "Wat een geheimzinnig gedicht! Met regels waar je meteen een associatie bij krijgt, die per onmiddellijk een beeld bij je oproepen. En ook met regels die dat niet hebben, die ‘open’ blijven, maar op een aangename manier open. Een gedicht dat prikkelt om tot in de puntjes begrepen te willen worden, en tegelijkertijd een gedicht dat door mag stromen zonder dat alles op een vaste plek hoeft te vallen. Een buitengewoon vrolijk en speels gedicht, ook een muzikaal gedicht dat klinkt, mede door zijn verstopte rijmklanken (liet / ziet; verstopte / klopte; behang / zang; evenwaardig / eigen aardig; overschiet / liet; adem gaven / begraven) en onnadrukkelijke alliteraties (leven lang; dood en dromen; dag en daad; handen die houden; geworden / geweest). Een wonderlijk aspect van het gedicht is de tijd waarin het zich afspeelt: er is een wisseling van tegenwoordige tijd en verleden tijd, een verschuiven van wat er moet gebeuren (in de eerste regels) naar wat er was, naar een toekomst die herinnering is tot een laatste regel waarin het nu, de toekomst en het verleden samengaan. Het gedicht begint met Nu nog, tegen het eind duikt de tijdsbepaling een leven lang op, onmiddellijk gevolgd door Een poosje. Er is sprake van een eeuwig later waarin het voorgoed ging komen, en van een nu alleen verwachten wat hij liet. Al die wisselende tijdperspectieven maken het gedicht enorm intrigerend." Jos van Hest Opnieuw Anneke Wasscher met "historie"- Daan de Ligt met "Atlantikwall - Frouke Arns met "rad van fortuin", als de kanshebbers voor de prijs voor het thema "Historie" (maart). Hier was de uitslag gunstig voor Daan de Ligt uit Den Haag. Hieronder het winnende gedicht en opnieuw een juryrapport. *Atlantikwall* er ligt een oude bunker onder 't zand men zegt: hij is vervallen en verlaten toch hoorde ik er iemand zachtjes praten een herfstdag, er was niemand op het strand er ging een steen opzij, er kwam een hand en even later zag ik twee soldaten ze oogden traag, hun legerjas vol gaten ze klommen over de betonnen rand er huizen schuwe geesten in dit land gerezen uit de schrijnen der fanaten ze nemen 's nachts bezit van onze straten en kalken vreemde tekens op een wand Daan de Ligt "In drie kwatrijnen met het omarmend rijmschema abba en met slechts twee rijmklanken, mannelijk en vrouwelijk, komt het beeld van een bunker letterlijk tot leven. Als in een droom klimmen twee al langer dan een halve eeuw dode maar nog immer levende soldaten in slow motion uit een bunker, uit hun graf, onder het zand vandaan. Twee schimmen verrijzen uit het verleden, eerst hun stem, dan hun hand, dan hun jas; ze worden levend in nachtelijke straten van nu, in nachtelijke hoofden van huidige dromers voor wie de oorlog niet is afgelopen. Het is een mysterieus, onrustbarend gedicht dat nachtmerrieachtige trekken krijgt. Vooral de laatste regels zijn in dit verband zeer onheil- spellend. Na meer dan zestig jaar kalken de soldaten hun leuzen op een muur; wat ze precies schrijven blijft in het gedicht onleesbaar, maar dat het niet anders dan woorden van weerstand zijn, schrikbarende tekens die gevoelens van onbegrip en schuld oproepen, lijkt duidelijk. Het gedicht wordt regel na regel, kwatrijn na kwatrijn steeds beter, niet alleen qua beeld maar ook qua klankkleur. Het eerste kwatrijn is nog wat braaf, een inleiding waarin een omgeving met een historie wordt neergezet; in het tweede kwatrijn valt het accent op de spook- achtige, sinistere gebeurtenis die daar plaats vindt; in het derde kwatrijn wordt dat vervreemdende beeld nog intenser en krijgt het een nog grotere geldigheid. Het gaat daar niet meer om twee soldaten maar om tal van schuwe geesten die opdoemen uit de schrijnen der fanaten en die de levende lezer ter verantwoording roepen." Jos van Hest De muziek werd verzorgd door Mooncrow en de presentatie was in handen van Jet van Swieten. Van Jos Versteegen en Nina Werkman verschenen recent bundels waarover in vervolggesprek vragen werden gesteld. Nina heeft zelfs alweer een nieuwe bundel die nog op stapel staat, maar in de loop van dit jaar uitkomt bij Uitgeverij Holland in de Windroos reeks. Van Daan de Ligt kwam een tijdje terug, in 2007, een laatste bundel uit. Verder werden er na de pauze ook gedichten gelezen door: Monica Boschman, dhr. J.C.Aachenende, Simon Mulder, Leonice Leite da Silva, Hiltje Hettinga en Anke Leenders. John Zwart had nog een toegift. Hij las een gedicht dat hijzelf bijdroeg aan het project "Poëzie in het Park" van Amsterdam Wereldboekenstad 2008/2009. Hij liet zien hoe moeilijk een willekeurige Amsterdammer het een dichter maken kan, wanneer hem wordt gevraagd een dichtregel op te geven... waar de dichter vervolgens binnen een paar dagen 'n compleet gedicht rond dient te creëren. De dichtregel die een Bijlmerbewoner hem verschafte voor Poëzie in het Bijlmerpark luidde: "beter voorkomen dan oplopen". Toch lukte het binnen de limiet een gedicht te schrijven! Verder werd nog de aandacht gevestigd op het vertaalproject, waarin een Nederlandse vertaling kan worden ingezonden van een gedicht van Dylan Thomas, die voorgedragen mogen worden op het volgende podium van Hernehim Cultuur in Utrecht, 23 augustus. De mensen die hebben opgetreden, zowel als het publiek dat alleen maar kwam om te luisteren, allen waren zeer tevreden. We gaan vol goede moed naar de 23e augustus! Het was zeer de moeite waard en het gaat wéér mooi en boeiend worden. En evenals 17 mei: de entree steeds gratis. Een meer uitgebreid verslag volgt morgen op de pagina "Activiteiten" © Hernehim Cultuur - 21 mei 2009	Foto´s © Hernehim Cultuur - eigen fotomateriaal Anneke Wasscher (Groningen) Jos Versteegen (Amsterdam) Nina Werkman (Groningen) Daan de Ligt (Den Haag) Frouke Arns (Nijmegen) Presentatie Jet van Swieten (Nieuwegein) Muziek Mooncrow (Utrecht) Dhr.J.C.Aachenende (Amsterdam) in de pauze in gesprek met Loes Essen (H.C. Redactie) . Simon Mulder (Amsterdam)



Verjaardagsgedichten - aanvulling op ons bericht over de jarige OBA hieronder - geplaatst 8 mei 2009
Zou OBA directeur Hans van Velzen eventjes op deze site hebben gelezen, wat wij ervan vonden? Van de voordragers op 2 mei, waaruit een keuze moest worden gemaakt voor het feestprogramma van 16 mei als afsluiting van OBA-90 in het Theater van 't Woord?. Vandaag kregen vijf (niet drie) mensen de uitnodiging om daar op 't podium hun ode nogmaals te laten horen. De lijst wordt aangevoerd door Leonice Leite da Silva en Paul Roelofsen. Verdere namen: Tenny Frank, Martin van de Vijfeijke en David Kraal. Het programma vermeldt voorts optreden van Mustafa Stitou, stadsdichter van Amsterdam, die ook zijn speciaal voor de OBA geschreven gedicht zal voordragen. Zijn gedicht *"Tempel"* zal tevens op een wand in de entree worden aangebracht. Schrijfster Renate Dorrestein komt vertellen over en lezen uit haar nieuwe roman *"Is er hoop"*. De presentatie is in handen van Martijn Donders en er is muziek van Danny van Kessel (piano) en Sanne Landvreugd (saxofoon). Voor meer informatie verwijzen we onze lezers graag naar de OBA site.	Mustafa Stitou © Eigen foto's Hernehim Cultuur
	Tempel Keer deze tempel de rug niet toe hier strijken talrijke goden neer van ademende waarheden is deze tempel vergeven hier bespreekt het brein het brein bezingt wonder wonder en tegen wonder hier wordt de beul bestudeerd en de bij er staan heelallen op de planken droefenis stelpende alfabetten de letters der ketters vliegen klapwiekend op de rede beent over het water hier kwijnt de kwelgeest weg autocraat wordt onttroond kind gekroond (schedels in de regen schedels in de zon) hier wordt betekend benevens beneveld kan men hier sterven leren en leven? hier stokt het hanige heilige woord het eindvonnis wordt versnipperd hier keer deze tempel de rug niet toe Mustafa Stitou - Stadsdichter van Amsterdam 2009

Verjaardagsgedichten - een extra Open Podium van de jarige Openbare Bibliotheek Amsterdam - geplaatst 6 mei 2009

Niet de laatste zaterdag van de maand, maar de éérste op 2 mei, een ongebruikelijke dag, kwam een aantal dichters bijeen op het Cultuurplein op de tweede étage van de OBA. De reden was de uitnodiging van het Open Podium om een serie gedichten te schrijven op de viering van het 90 jarig bestaan van deze Amsterdamse bibliotheek. Jos van Hest introduceerde de mensen en voerde een gesprekje met hen, zoals dat ook altijd gaat op de 'gewone' Open Podium bijeenkomsten. Deze keer werden alle voordrachten aandachtig gevolgd door bibliotheek- directeur Hans van Velzen, die ijverig aantekeningen maakte. Op hem rustte de taak om een drietal gedichten te selecteren voor het eindfeest in het Theater van 't Woord op zaterdag 16 mei. Er was dus eer te behalen. Eén deelneemster leek te pogen de directeur te willen hypnotiseren, geheel afgewend van presentator Jos van Hest en het overige publiek - wat bij hem uitlokte tot de terloopse opmerking dat er óók nog anderen aanwezig waren. Vergeeflijke hilariteit. Het publiek was niet zo talrijk als we dat op de vaste OBA-OP dagen gewend zijn, 't waren voornamelijk de deelnemers met vrienden, vriendinnen of partners. Misschien was het niet genoeg bekend, anderzijds lokt een voordrachtmiddag, die uitsluitend op de OBA verjaardag als thema is gericht, niet sterk genoeg, zolang buiten de lentezon schijnt.	Toch waren de verschillende invalshoeken boeiend genoeg en Jos wist van een tweetal bijdragen een leuke act te maken door een parodie op het bidden van het Onze Vader en zijn expressieve voordracht van een leuke dadaïstische bijdrage als vrolijk slot. U merkt het, het was wel degelijk een amusante middag. Nog steeds groeit het aantal deelnemers van niet-Nederlandse origine. Deze mensen weten vaak een veel persoonlijker inhoud te geven aan zo'n thema als 'Jubileum van een Instituut' dan de autochtone dichter. Soms is hun hartstocht zó groot dat Jos van Hest uitroept: "nou zeg, kan het niet een onsje minder?" Strofen langs historische lijnen waren er natuurlijk ook, vooral door de Amsterdammers en andere Nederlanders. Maar vaak door de tijdgeest even aan te raken met een detail, zoals het leesverbod van sommige boeken in de oorlog, het inschrijven van uitleenkaarten met de kroontjespen, de metafoor van de bibliotheek gezien als een boekenmolen, herkend in het gebouw. Dhr. Van Velzen moet kiezen, dat blijft altijd een moeilijke taak. Wij willen hem zeker niet beïnvloeden, maar - zonder suggestief te zijn - hebben wij een tweetal uitgekozen uit alle poëzie die ons die middag heeft aangesproken. © John Zwart - voor Hernehim Cultuur, 5 mei 2009

OBA 90 Ik ben geboren in de librije niet de voorraadkamer van de keuken ik leed honger maar leerde wat van een manuscript dat zei: wie opgaat in boeken zal verstand, fantasie en gevoel ontwikkelen en daar een soep van maken die over negentig jaar nog en naar meer smaakt op de zevende verdieping, lees hemel. © Paul Roelofsen	Bij jou Ik ken je niet zo lang Maar bij jou, voel ik me thuis Een veilige plek… Heel fijn… Open en warm ben je voor mij Zo warm als een moeder Jij weet alles of bijna alles En ik heb veel met jou gelezen. Je accepteert me zoals ik ben Ik accepteer je zoals jij bent Nu ben je negentig! Bijna een eeuw Jij bent een geschiedenis geworden. © Leonice Leite da Silva


Een nieuw vertaalproject van Hernehim Cultuur - 1 mei 2009 Redactie HC - geplaatst 2 mei 2009

Tijdens de regenachtige late herfst van 2008 kwam bij de redactie het idee op om het ultieme regengedicht - van Verlaine, in originele Franse versie - als een vertaalproject aan onze dichters-lezers voor te leggen. Een 'uitdaging', zo noemt men alles tegenwoordig modieus, jammer dat daardoor dit woord zo afgesleten is. Hoe dan ook, een flink aantal van de HC dichters pakten het op, en serieuzer dan we hadden durven hopen.	Genoeg reden om het nog eens te doen. Na een half jaar willen we de dichters met vertaaltalent uitdagen om het gedicht *'Do not go gentle into that good night'* van de Britse dichter Dylan Thomas (Swansea, Wales) te vertalen. Drie maanden heeft u de tijd om in te zenden. In ons podium van 23 aug. in Utrecht willen we een aantal van de vertalers uitnodigen om voor de microfoon het resultaat voor te dragen. Misschien de eerste op 17 mei al?
*Een project voor de tijd van lange lichte avonden tot de nacht valt:* Do not go gentle into that good night Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rave at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Though wise men at their end know dark is right, Because their words had forked no lightning they Do not go gentle into that good night. Good men, the last wave by, crying how bright Their frail deeds might have danced in a green bay, Rage, rage against the dying of the light. Wild men who caught and sang the sun in flight, And learn, too late, they grieved it on its way, Do not go gentle into that good night. Grave men, near death, who see with blinding sight Blind eyes could blaze like meteors and be gay, Rage, rage against the dying of the light. And you, my father, there on the sad height, Curse, bless me now with your fierce tears, I pray. Do not go gentle into that good night. Rage, rage against the dying of the light.	Dylan Thomas Cigarettes and whiskey...



De Eijlders Dichtmiddag van april - 19 april 2009 Verslag van John Zwart - geplaatst 30 april 2009

Amsterdam - Tijdens de Culturele Bazaar, het laatste weekend dat Amsterdam het feit nog kon vieren dat zij Wereldboekenstad was - wás ja, 't is alweer voorbij - brachten we van Hernehim Cultuur nog een snel bezoek aan Eijlders bij het Leidseplein. We waren druk deze dagen, in de aanloop naar een nieuwe maand, met een nieuw thema op Hernehim Cultuur: "helden", in de aanloop naar de eerste aflevering van ons nieuwe 'live' podium in Utrecht. (zondag 17 mei, notéér die dag!). Maar Eijlders wilden we in de late middag van 19 april toch niet missen. Een recordaantal dichters - het leek wel of bijna alle stemmen die daar de laatste jaren klonken te horen zouden zijn - gingen poëzie lezen. Niet van henzelf maar van andere, gerenommeerde dichters die ze bewonderen.	De lentezon had de mensen naar buiten gelokt, naar de terrassen, de pleinen en de parken, maar alléén al het grote aantal van 35 deelnemers zorgde ervoor dat er flink veel volk kwam opdagen voor de belangrijkste deelnemer "met stip": dichter Pom Wolff. Hij was de volgende in de rij van trotse uitverkorenen die er op kunnen bogen een 'Eijldersbundel' te mogen samenstellen. Niet allen hielden zich aan de suggestie van de organisatoren om vooral liefst poëzie van anderen, in plaats van zichzelf, voor te dragen. Maar de deelnemers die zich daar wel aan hielden kwamen met prachtig werk van beroemde namen zoals J.C.Bloem, Jan Hanlo, Hans Andreus, Jan Arends Wislawa Szymborska en Jan Slauerhoff, dat zijn degenen die ik mij zo gemakkelijk herinner. Opmerkelijk veel dode dichters - van alle alleen Wislawa Szymborska nog in leven - wat hoopgevend is voor de overlevings- kracht van het klassieke gedicht in een tijd waarin hermetische gedichten in vrije vorm bon ton lijken te zijn.
Pom Wolff in actie	Sander Koolwijk voor 't eerst in Eijlders
Van de mensen die zich vóór het plechtige moment van de presentatie van de bundel lieten horen waren er enkele op uitnodiging van Pom Wolff gekomen: Karlijn Groet, naar wie door hem consequent wordt verwezen als de dichteres 'met de gekwelde lip', Marc Tiefenthal uit het bevriende Antwerpen en slam-collega Sander Koolwijk. Ook Friesland ontbrak niet ondanks de weinig vleiende wijze waarop Wolff zich meestal over de Fryske poëzij pleegt uit te laten: "gedichten in het onverstaanbaars". De 'éminence grise' van de Amsterdamse dichters, de hr. J.C.Aachenende ontbrak evenmin, we verheugen ons erop dat wij hem op 17 mei ook gaan horen in Utrecht. Ook Frouke Arns, die we tot voor kort alleen kenden als Juveneva, was er. En ook zij komt op 17 mei naar de Kargadoor als één van de kanshebbers op de Hernehim Cultuurprijs voor 't Gedicht van de Maand.	Frouke Arns
	Pom Wolff heeft zich bij de keuze uit zijn werk voor de bundel 'De ziekte van Guigelton' allerminst terughoudend gedragen. Er staan juweeltjes in uit zijn productie van recente jaren, sommige vaak en graag gehoord op vele podia, de meeste ook al eens gelezen op zijn eigen website Pomgedichten. De gedichten van Pom Wolff geven je beurtelings een onverwachte oorvijg, laten soms schrikken en dan weer is er een tedere streling. Hij weet met korte fragmentarische verzen wezenlijke emotie op te roepen, of op zijn minst je tot herlezen te brengen en aan het denken te zetten. Wat ik in zijn proza mis, vind ik volop in zijn poëzie. Blijf vooral dichten Pom! © John Zwart - voor Hernehim Cultuur
Foto's: Eigen foto's Hernehim Cultuur


Het laatste weekend Amsterdam Wereldboekenstad - 18 - 19 april 2009 Geplaatst 21 april 2009

Vorig weekend sloot Amsterdam het Wereldboekenstadjaar af met het laatste interactieve element: een veelzijdige Culturele Bazaar in de fraaie Tolhuistuin aan de Buiksloterweg, direct gelegen aan de plek waar GVB pontjes de fietsers en wandelaars van Noord met Centrum verbinden en omgekeerd. Vooral het weer was een enorme positieve factor voor dit schitterend besluit: door de lentetuin werden we begroet met kleurige tulpenperken, uitbundig roze prunuskruinen en nog veel meer andere blijmakende bloesembomen. Amsterdam Wereldboekenstad had de formule van de Poëzie in het Park- reeks van afgelopen zomer weer eens tot leven gebracht - met een paar publiekstrekkers als Stadsdichter Mustafa Stitou, schrijfster en columniste Nelleke Noordenvliet, bestsellerschrijvers Suzanna Jansen en Herman Koch - met poëzie aan de wasdroogmolen, wapperend in het windje - met poëzie bungelend aan de bomen - met een podium voor de resultaten van een poëtische internationale studentenuitwisseling - met werk uit workshops. Maar voorál met *Dichters in het Gras*, een flinke afvaardiging van de vele tientallen dichters, die in de loop van het vorig seizoen geheel belangeloos aan de evenementen in al die Amsterdamse Stadsparken hebben bijgedragen. Dichters die de poëzie heel dichtbij de mensen brachten in de betrekkelijke rust van één van de tien Stadsparken uit de reeks, in een intieme sfeer vanonder een parasolletje.	Affiche voor Frankendael met een dichtregel van Annie MG Schmidt. Dezelfde foto staat model voor het omslag van `Het beste van Poèzie in het Park`
Met poèzie bungelend aan de bomen	Telkens waren vooral de omwonenden - de dagelijkse gebruikers van de Amsterdamse parken - er tevoren bij betrokken door enthousiaste lieden als Jacques Brooijmans, die langs kramen en deuren gingen om de Amsterdammers dichtregels te ontfutselen. Aan de Dichters in het Gras dan de opdracht om in korte tijd rond zo´n regel een gedicht te schrijven. Ook de stadsdeel wethouders leverden hun bijdragen in de vorm van inspiratieregels. Al deze dichters werden door de organisatie beloond met de 100 beste van alle gedichten die zo tot stand kwamen te bundelen. Een gelegenheidsuitgave van Amsterdam Wereldboekenstad: *`Het beste van Poëzie in het Park´* ISBN 978-90-70532-38-3, Stichting Ex ex Uitgevers, Amsterdam. Tachtig dichters schreven samen de honderd gedichten van de bundel, die werd samengesteld door Mick WItteveen, Jacques Brooijmans en Jos van Hest. Twintig van hen waren dit weekeinde vanuit de verschillende stads- delen, maar ook van ver buiten Amsterdam opnieuw bijeengekomen in deze Tolhuistuin in Noord. Een groene setting weliswaar wat kleiner dan de parken, waarin we vorig jaar uitzwermden, maar toch in de sfeer van een ontspannen picknick. Hier volgen nog hun namen, de meeste zijn ook al goede bekenden van Hernehim Cultuur en vele van hen traden op in de OBA: Marjet Cliteur, Vera De Brauwer (Maarkedal, Vlaanderen), Jako Fennek (Zwitserland), Kees Godefrooij, JohnN (John Zwart, Friesland), Ezra de Haan, Tonny Hollanders, Ineke Holzhaus, Anke Labrie, Nafiss Nia, Olga Orman, Paul Roelofsen (Alkmaar), Joop Scholten, Juan C Tajes, Merik van der Torren, Gerrit Vennema (Den Haag), Jeanne Wesselius, Pom Wolff, Co Woudsma en Jos Zuijderwijk.
De muzikantengroep De Kift speelde lustig door in de grote tent, het programma dat daar binnen parallel liep was - vanwege de maar kleine onderlinge afstanden, soms wat storend voor de dichters die aan een ingetogen voordracht de voorkeur geven, maar toch was de braderie- achtige sfeer zeker niet onaangenaam onder de vrolijke lentezon. Dat de verschillende programma onderdelen omspeeld werden met zangoptreden van Wende Snijders en Leine zorgde, samen met het uitgelezen weertje, ook voor veel bezoekers. Hoe een individueel deelnemer de dag persoonlijk heeft ervaren kunnen we illustreren met een impressie die we konden overnemen van de weblog van Vera De Brauwer uit Oost-Vlaanderen die, evenals de groep uitwisselingsstudenten uit Duitsland en België een lange reis heeft moeten maken: "Poëzie in het gras - Tolhuistuin 18 april 2009 Een impressie van mijn deelname aan het slotevenement van “Poëzie in het park” in de Tolhuistuin in Amsterdam: Opnieuw was ik één van de “Dichters in het gras”. Ik had het geluk helemaal aan de ingang/ uitgang te staan: iedereen die toekwam of vertrok, moést langs mij passeren. Als een soort visboer moest ik mijn waar aanprijzen en zo kon ik vaak enkele mensen “strikken” voor een voordracht. Ik liet hen altijd kiezen: gedichten in vrije vorm, sonnetten of gezongen gedichten. Tot mijn groot plezier kozen ze zonder uitzondering om te starten met gezongen gedichten. Het was dan ook het geschikte weer om te zingen: de zon scheen, er was een effen blauwe lucht, iedereen was in lente- stemming. Wat me ook opviel: dat ze zo'n waardering hadden voor de sonnetten. Toen ik na de voordracht kaartjes uitdeelde waarop mijn weblogs vermeld staan, vroeg men steeds wat “gorgelrijmen” waren. De naam Cees Buddingh' deed bij niemand (?) een belletje rinkelen, maar toen ik de Blauwbilgorgel begon voor te dragen, kenden ze het zogoed als allemaal (één iemand kon zelfs een deel van de tekst meezeggen) en toen wilden ze mij er als toemaatje graag enkele horen zingen. Samengevat: geen grote drommen publiek tegelijk, maar wié naar me kwam luisteren deed dat met gemeende belangstelling, vroeg steeds zélf naar nog meer gedichten, vroeg hier en daar uitleg, gaf complimenten én bedankte me achteraf voor de voordracht. Ik vind het een goede formule met veel interactie. Misschien was de locatie minder goed dan in de grotere parken: de dichters zaten te dicht bijeen en er was teveel hinder van het nabij gelegen podium waar de muzikanten aan het optreden waren. Hoe dan ook vond ik het een geslaagde namiddag en een mooie afsluiter van de evenementen rond Poëzie in het Park... Vera De Brauwer, 21 april`	Metéén lezen natuurlijk in die bundel, wáár sta ik...? Luisteren even afwisselen met rustig lezen
Hieronder een willekeurige greep poëzie uit de bundel: Op blote voeten Laat deze nazomer me goedgunstig zijn me vertroetelen met warmte en rode wijn met daverend dubbelliggen in goed gezelschap en rozig ontspannen in een bruisend bubbelbad Laat me zwevend wandelen op blote voeten aarde ruiken terwijl mijn handen wroeten laat me lui in het gras uitstrekken naar de wolken staren die over trekken Laat me jou zien zoals je bent en ik omhels je zoals je bent laat me stil zijn en vol geste strelend stralen is het beste Ik wil de zon voelen op mijn tenen Jou zien dansen op je blote benen De muziek van je lach voelen trillen En, ...zomaar IK HOU VAN JOU gillen! Everdina Eilander, sept. 2008 Opdrachtregel: "Ik wil de zon voelen op mijn tenen".	Hoopvol al tijden trim ik tussen bomen, langs water van de sloterplas met in mijn hart de klaagzang van de geuzenlaar mijn longen vuil, mijn oren vol van bouwkabaal en stemmen van lawaaiig kroegverlaten op het ritme van mijn pas dreunt diep in mij de wens van ieder mens steeds groen te willen zien stadsvogels horen zingen Jako Fennek Opdrachtregel: "het klaaggezang van de Geuzenlaar" © John Zwart - Voor verslag - Hernehim Cultuur



Podia bezocht in maart - Centr. Bibliotheek Amsterdam - Meer Woorden meer Kleuren Utrecht Geplaatst 4 april 2009

De Openbare Bibliotheek Amsterdam op 28 maart in de opmaat naar de Week van de Poëzie, De Kargadoor Utrecht* als de plek van samen- komst op 29 maart voor de Redactie van Hernehim Cultuur en voor hen het 'voelen van het badwater' aldaar via het Podium "Meer Woorden meer Kleuren". Het is een drukke maand geweest voor de HC redactie, definitief zetten we een samenwerking op met Stichting De Kargadoor in Utrecht. Hernehim Cultuur gaat een reeks Zondichtmiddagen organiseren in het Cultureel Centrum de Kargadoor te Utrecht rond de auteurs die met hun werk een nominatie kregen voor de Hernehim Cultuur Prijs van het 'Gedicht van de Maand'. Week van de Poëzie opening zaterdagavond in de OBA. Boven: Het OBA Podium weer goed bezocht, ondanks het lenteweer.* Hiernaast: Gerrit Vennema (r), naast J.C.Aachenende vaste bezoeker.	Maar op zaterdagmiddag 28 maart waren we eerst nog in Amsterdam, bij het OBA Podium van Jos van Hest en Riet Lamers. Bijna even goed bezocht als vier weken eerder, ondanks 't lenteweer. Telkens duiken daar weer nieuwe deelnemers op die van gastvrouw Riet Lamers voorrang krijgen op de 'wachtlijst'. Ja, die is er inmiddels, door de animo van aanmeldingen. HC zal dus ook in de toekomst dit podium, waar ook regelmatig dichters hun nieuwe bundels komen voorstellen, met veel belangstelling blijven volgen. Paul Roelofsen (Alkmaar) werd door Jos van Hest in zijn interview uitgebreid aan het woord gelaten over zijn band met August Willemsen en vooral zijn vertalingen uit het Portugees. Gerrit Vennema (Den Haag) werd in november Vriend van Hernehim Cultuur - omdat het jaar al bijna om was schonken we hem een exemplaar van Dichters uit het Web en als dank kreeg ik zijn eigen beheeruitgave 'Scherven Zomerlucht" in tegengebaar. Op het OBA Podium verraste hij met alwéér een nieuwe bundel "Een god voor even". De bundel bevat liefdes poëzie. Hij las er enkele gelaagde gedichten uit, waarin een erotische ondertoon. Deze bundel wordt verspreid via de Selexyz Boekhandel in Den Haag, maar ze is ook te bestellen bij de auteur zelf. De prijs, een bescheiden 11 euro.

Patty Scholten behoeft geen nadere introductie. Zij was een jaar geleden de gastdichter op het Jaarpodium in Het Theater van 't Woord en kreeg toen het eerste exemplaar overhandigd van de jaarbundel "Van de Oosterdokskade 2007". Toegankelijke dichteres waarvoor Jos van Hest graag ruim de tijd neemt. Patty Scholten staat vooral bekend als dichter van vormvaste poëzie, met een grote voorkeur voor het sonnet. Die zaterdag presenteerde zij in de OBA haar nieuwste bundel "Noem mij dier", zojuist verschenen bij Uitgeverij Atlas. Het zijn klassieke sonnetten over de relatie tussen mens en dier, vaak kritisch maar niet belerend. Prijs 15 euro. ISBN 97 89 0450 15019 *Maakbaarheid* We schiepen Herman, de transgene stier en een doorkijkkikker vol met doorkijkdril voor wie het bange hart beloeren wil. De mens zit met de dieren flink te pieren. Een rillend naakthondje, behaarde mieren en koeien die bestaan uit enkel bil. Een oor groeit op een muis tot een paskwil. In varkens kweekt men mensgeschikte nieren. Zelfs scheppers schiepen we in overschot, eenvoudig als de schepdrop bij Jamin: Ganesha, Horus, Allah, God. Biedt dan het dierenrijk geen tegenspel? Wij werden ooit gebaard door een apin. De dieren schiepen dus de mens. Jawel.

Foto en poëzie exppositie aan de wanden	Mike Platenkamp (Kargadoor) en Jet van Swieten (Hernehim)
De zondag 29 maart, hebben we onze liason met De Kargadoor beklonken. In het pand aan de Oude Gracht 36 in het centrum van Utrecht wordt ook geëxposeerd. De wanden tijdens ons bezoek waren gedecoreerd met kunst in de vorm van zwart-wit foto's op A3 formaat, geflankeerd door gedichten. Op de begane grond is een ruimte voor workshops en een kleine bar. De poëzie voordrachten worden gehouden in de werfkelder, waar 'n publiek van 50 bezoekers of méér gemakkelijk een plaatsje vinden binnen een opstelling met bankjes. De akoestiek in de ruimte beneden is zonder meer uitstekend. Hernehim Cultuur zal op deze locatie graag de taalliefhebbers ontvangen op de volgende data: 1. zondag, 17 mei 2009 aanvang 14:00u - deur open vanaf 13:00u. 2. zondag, 23 augustus 2009 3. zondag, 15 november 2009. Op deze dagen zullen de Prijzen voor het Gedicht van de Maand worden uitgereikt. Jet van Swieten, die regelmatig Open Podia heeft geleid bij OpSpraak in Nieuwegein, gaat in 't vervolg de Hernehim dagen presenteren. Jos van Hest (Amsterdam) roept de winnaars uit.	Deze vroege lentedag waren wij zelf gast van Baban, die ook in de Kargadoor zijn podium Meer Woorden meer Kleuren houdt, telkens de laatste zondag van de maand. Baban is een aantal jaren geleden uit Iraq naar Nederland gekomen, de oorlog ontvlucht - hij schrijft zijn gedichten inmiddels in het Nederlands. Zijn inleiding ging over de somberheid die de mensen in zijn greep heeft, zoveel oorlog en dreiging en nu nog een crisis en economische recessie er bovenop, terwijl nu juist de lente te beginnen staat! De mensen merken niet eens dat de wereld om hen heen weer kleur begint te vertonen, alleen de kunstenaars en de dichters, zij zien het. Opeens na de kleurloosheid van de kille winter: warmte en kleuren. Monir Goran bespeelde sfeervol de "ud", het snaarinstrument uit het Midden-Oosten dat de voorloper is van onze luit. Acht dichters pakten de microfoon, naast Nederlands klonk er ook Arabisch - zelfs als je het niet verstaat muzikale poëzie, die zich laat genieten. Een drietal, Hanneke van Eijken, Jolies Heij en Daan Doesborgh gaan aanstaande zondag 5 april met elkaar de competitie aan in de KargadoorSlam van Gijs ter Haar. Voor hen was het een soort vóórpremiere van hetgeen zij daar laten horen. Daan Doesborgh leek ons een zeer geduchte tegenstander, maar er zullen nog méér rivalen zijn. Marcel de Roos, ook 'n ervaren podiumdichter, liet eveneens knap werk horen. De zee en de liefde waren favoriete thema's, waarmee Baban zelf en ook de meeste andere dichters zich lieten gelden. Dat ging ook op voor uw redacteur, als dichter beter bekend als 'JohnN', die in het programma van Baban ook 10 minuten vulde met vertalingen en eigen werk. © John Zwart voor Hernehim Cultuur - 3 april.
Hanneke van Eijken - Marcel de Roos - Daan Doesborgh	Kargadoor Utrecht centraal, centraler kan het niet, hier in het hart dat slaat en bonst tegen trap en klok gevel de grachten, slanke straten langs kaden een ademhalen van tenger lente- licht door monden aan willige takken het bloeisel beknopt boven roerloos water, dat eeuwenlang aderde Ik zoek de werfkelder, de cargadoor die poëzie regelt en opslaat in de bakstenen tunnel het woord geeft om het woord dat metsel is rondom een vracht aan gedachten ik denk de dichters die ondergronds taal trekken als messen die smeren vegen langs de wang van bange geesten hun waar bewaken die eenzame kennis is ik denk deze dag de zon daar ergens met haar wolkeloze warmte in stemmen pathetisch verklaren dat zij liefde is ontnomen aan de dood vind ik het pand aan de Oude gracht vind ik Baban met zijn - meer woorden meer kleuren- de juiste man © Louise

Podia bezocht in februari - Eijlders Amsterdam - de Kargadoor Utrecht - Centr. Bibliotheek Amsterdam Geplaatst 1 maart 2009

Er werden de afgelopen maand weer drie dichterspodia bezocht door verschillende redactieleden van Hernehim Cultuur. Op 15 februari was dat het roemruchte Café Eijlders bij het Leidseplein in Amsterdam, waar een enorme rij van 27 dichters elkaar in hoog tempo moesten opvolgen. Op 22 februari waren we in Utrecht in De Kargadoor, in de oude werfkelder aan de Oude Gracht, daar werd het *"meer woorden meer kleuren"* program- ma: Arabische Muziek, Nederlandse en Arabische poëzie en demonstraties kalligrafie, beluisterd en bekeken. De kunstenaar maakte de hele middag ter plekke telkens op de poëzie geïnspireerd werk waarbij als uitgangspunt de Arabische schrifttekens dienden. 28 februari was het alweer tijd voor het maandelijkse OBA Podium van Jos van Hest en Riet Lamers, waar Hernehim Cultuur vrijwel nooit ontbreekt. Hiernaast: Hiltsje Jongsma (Fries-Nederlands) en Peter Goedhart in Eijlders Hieronder: Koos Hagen en Bram de Waard
	Peter Goedhart viel ons op met mooi poëtisch werk en ook Hiltsje Jongsma - allang geen onbekende meer voor Hernehim - bracht mooi tweetalig werk. Ook van Koos Hagen lazen we al prachtige bijdragen, nu konden we hem ook eens beluisteren met zijn eigen stem. Nienke Esther Grooten, ooit eens inzendster op deze site, daarna lange tijd stil, toonde haar jeugdig talent dat zij zo vaak nog verborgen houdt. Kees Godefrooij las weer uit zijn zwarte romantiek en Floor Voerman en Sander Brouwer ontbraken natuurlijk ook niet, zodat de 'harde kern' van Eijlders zich weer liet gelden als vanouds Hieronder: Nienke Esther Grooten en Kees Godefrooij in Eijlders
Trappetje af, onder straatniveau aan de oude Oude Gracht waar ooit de stad Utrecht werd gesticht, beland je in de Kargadoor in een werfkelder. Een gewelf waar geen enkel straatrumoer doordringt. Het is een ruimte met een eigen karakter, een heel intieme sfeer, niet voor claustrofoben. Baban, van oorsprong uit Irak, presenteerde. Poëzie vooral zonder papier, van Anne Broeksma, Tuvit Shlomi, Stephanie Tillieux. En nog andere poëzie, Nederlandse maar ook Arabisch-Nederlandse gedichten. Monir Goran bespeelde de ud, een Arabisch snaarinstrument verwant aan de luit, zonder fretten. Araz Mori schiep kalligrafische kunst. *"meer woorden, meer kleuren"* is een passende titel voor het kleurrijk programma. Hieronder: Anne Broeksma en Tuvit Shlomi in de Kargadoor
	Gelijktijdig met de Kargadoor in Utrecht trad onze Anne Borsboom op in Brielle in een Cultureel Etablissement dat luistert naar de naam 't Kont van het Paard. Anne las nieuwe gedichten en proza en liet merken dat zij zich even goed thuis voelt bij Vivaldi en Bellini als bij good old café jazz. Hernehim Cultuur was er niet bij, maar er was gelukkig wel iemand die een foto maakte. Hieronder: Anne Borsboom met de saxofonist van trio Andriessen
Hieronder: Udspeler Monir Goran en Arabische kalligrafie - de Kargadoor

In de OBA viel Wim Hartog op, die meegebracht was uit Den Haag door Edith de Gilde, met knappe poëzie. De jonge generatie was deze keer ook goed vertegenwoordigd door o.a. Danika Vuurvogel en Naomi Beyer.	Het OBA Open Podium van 28 februari trok 52 bezoekers.


Feestelijk Theaterpodium in Centrale Bibliotheek Amsterdam John Zwart - Geplaatst 3 februari 2009
Iedere maand een Open Podium in de OBA, dat vindt jaarlijks zijn weerslag in een bundeltje, waarin de organisatoren Jos van Hest en Riet Lamers, de gasten bloemlezen die zij vanaf februari tot en met december hebben ontvangen. Afgelopen zaterdag 31 januari was het dus weer zover. Maar omdat het intussen alweer vijf jaar geleden is, dat dit tweetal het initiatief nam, was deze januari-aflevering niet alleen het jaarfeest maar tegelijk ook een lustrum. Tegen drie uur zaterdagmiddag stroomde het Theater van 't Woord, in de nok van 't nieuwe gebouw op het Oosterdokseiland bij het CS, bijna helemaal vol. En dat zegt wel iets voor een poëziemiddag, want we hebben 't hier over een schitterend amfitheater met 270 zitplaatsen! Vijfenveertig dichters, die in een orale marathon elk slechts 1 gedicht kwamen voordragen, hadden ongetwijfeld wel enige 'aanhang' mee- gebracht, maar het is duidelijk dat deze voorstelling ook de nodige publieksbelangstelling wist te trekken. Vanaf 2004, met een paar rijtjes stoelen in de foyer van de oude vestiging aan de Prinsengracht, maakte het OBA Podium dan ook een flinke groei door, in deelname en bezoekers. Kwamen er eerst slechts een aantal Amsterdamse dichters, nu komen ze van buiten de hoofd- stad tot uit de verste uithoeken van het land.	En wat de bezoekers dan ervaren is niet alleen de poëzie, ook allerlei 'performers', zangers, muzikanten, singer-songwriters hebben de weg naar de OBA gevonden in de laatste jaren. De uitstraling van het nieuwe gebouw, vanaf midden 2007 in gebruik, helpt daar wellicht óók aan mee.
Dhr H.van Velzen, directeur van de OBA in zijn openingsspeech Jos van Hest de presentator. Kruipt soms in de huid van een dichter, die niet zelf aanwezig kon zijn.	*Kleurrijk en klankrijk programma* Een muzikaal begin door het duo Jo-Ann bestaande uit Joostje Jochems (zang) en Annemiek Steinebach (piano) liet ons wennen aan de sfeer van de theaterzaal. Directeur Hans van Velzen, hield na dit korte muzikale intro zijn openingsspeech, duidelijk met verdiende gelukwensen. Hij prees de initiatiefnemers Jos van Hest en Riet Lamers voor hun enthousiasme waarmee ze alle jaren aan het Open Podium voortbouwen. Hij verwees ook naar de ontmoetingsfunctie die de nieuwe bibliotheek vervult en zag in het succes van het open podium het bewijs ervan. Ook in het interview van de hoofdgast Tsead Bruinja door Jos van Hest werd ernaar verwezen - want steeds méér mensen uit een steeds groter gebied ontdekken de OBA als een plek om hun kunnen op een geïnteresseerd en welwillend - maar toch ook wel kritisch - publiek uit te proberen. En dat houdt allang niet meer op bij de landsgrenzen, immers we vormen één taalgebied met Vlaanderen. We zien dan ook regelmatig Vlaamse deelnemers verschijnen achter de OBA microfoon. Bruinja (juist als tweede geëindigd in de race om het DdV-schap) en van Hest worden het erover eens dat die titel *"Dichter des Vaderlands"* eigenlijk een te beperkte benaming is, en wellicht ook wel een beetje te "oubollig" klinkt. Vervolgens betrekt Bruinja (geboren Fries) de taalgemeenschap met Vlaanderen wat chauvinistisch ook op Friesland. De Friese taal en het streekeigene Nederlands krijgen van hem alle aandacht in zijn poëzie-promotieplan. Hernehim Cultuur wil hierin veel verder gaan, want ook met het Zuid-Afrikaans voelen we ons verbonden door verwantschap, minstens zoveel als met het Fries. Elisabeth Eijbers en Antjie Krog zien wij als Zuid-Afrikaanse dichters ook als dichters van ons eigen taalgebied. Poetry International beziet dat blijkbaar net als wij, immers brachten ze juist voor de Gedichtendag 2009 de cyclus 'Waar ik jou word' van Antjie Krog uit. Rep je naar de boekhandel, het boekje is bijna uitverkocht: ISBN 9 789057 592980. Ook konden we op het OBA Podium het vorig jaar regelmatig exotische klanken beluisteren van deelnemers uit Suriname en van de Antillen, tot ons genoegen meestal gevolgd door een vertaling in het Nederlands. Maar soms is poëzie die je niet kunt verstaan alléén al muziek.

Zulke deelnemers waren het ook die ons deze zaterdagmiddag, tussen al het gesproken woord door, hun plezierige muzikale afwisseling boden. Raj Mohan liet ons mooie Hindoestaanse zang horen in prachtige dynamiek, onder gitaarbegeleiding, en Henry Muldrow zong zijn vrolijke liedjes, gevolgd door amusante animatiefilmpjes die geprojecteerd werden op het grote scherm. Door de beperking van de jaarbundel, waarin niet meer dan ongeveer 50 gedichten passen, zijn er maar evenzoveel dichters in de bloemlezing *"Van het Oosterdok 2008"* opgenomen. Terwijl er met de gestage groei van de populariteit van het OBA podium in 2008 er wel een paar honderd hebben opgetreden. Het wordt ondoenlijk een bloemlezing samen te stellen uit allen zonder dat er een kwaliteitscriterium op wordt losgelaten. En dat is nu juist wat Jos en Riet niet willen. Ook in de bundel moet hun credo "alle talent krijgt een kans" tot zijn recht komen. Als oplossing is ervoor gekozen alléén nieuwe deelnemers, de mensen die in 2008 voor het eerst achter de OBA microfoon stonden, te publiceren. Vijftig in getal, de 45 aanwezigen volgden elkaar in een alfabetische marathon op, voor wie verstek moest laten gaan nam Jos van Hest de honneurs waar. Iedereen las het gedicht dat in de bundel staat en iedere bezoeker kreeg 'n gratis exemplaar van het boekje uitgereikt. Zij kunnen het thuis nog eens rustig nalezen. Wie staan er in? We gaan ze niet allemaal noemen, we beperken ons tot de namen van de mensen die óók op Hernehim Cultuur publiceerden: Gusta Bastian, Annelie David, Vera De Brauwer, Jako Fennek, Edith de Gilde, Peter Knipmeijer, Lisan Lauvenberg, Jan Storms, Jet van Swieten, Gerrit Vennema, Jos Versteegen en Karel Wasch. Drie van hen wonnen in 2008 de Hernehim Cultuurprijs* voor het Gedicht van de Maand, twee van hen waren daarvoor tenminste één keer genomineerd. Nieuwsgierig geworden naar wat zij lieten horen? Je kunt nog een gratis exemplaar mee krijgen bij een bezoek aan één van de komende Open Podiumdagen van de OBA. Zolang de voorraad strekt, dat natuurlijk wel... John Zwart voor © Hernehim Cultuur - 3 februari 2009 Eerstvolgend open podium: 28 februari 2009 15:00 - tweede etage.	Tsead Bruinja - Een volle zaal dichters en publiek Vera De Brauwer uit Vlaanderen en Raj Mohan uit Suriname



Herman de Coninckprijs 2009 - Uitgereikt in Antwerpen door John Newswatcher - Geplaatst 30 januari 2009
"Nieuwe Sterrenbeelden" de beste bundel 'Poëzie is de strijd tegen de cliché's', het credo van de organisatoren van de Herman de Coninckprijs van de stichting Boek.be en de Provincie Antwerpen. Op 29 januari - gedichtendag - werden de prijzen uitgereikt aan de uitverkoren dichters onder de genomineerden voor de Herman de Coninckprijs 2009 in de Arenberg Schouwburg van Antwerpen. Peter Verhelst verwierf met zijn bundel "Nieuwe Sterrenbeelden" de juryprijs voor de beste dichtbundel van 2008. De jury - bestaande uit Lieve Coppens (voorzitter), Friedl Lesage, Piet Piryns, Marc Reynebeau en Liesbeth Imbo - roemde de hoge kwaliteit van de Vlaamse poëzie van 2008, welke in aanmerking kan komen voor de prijs van deze jaargang. Zij had er dan ook een forse taak aan om tot een eindoordeel te komen over wat nu de 'beste bundel van 2008' moet zijn. Uiteindelijk viel de keus op "Nieuwe Sterrenbeelden", uitgegeven bij Prometeus/Standaard Uitgeverij. "Een prachtige, met vakmanschap geconcipieerde bundel".	Peter Verhelst een geconcentreerde laureaat
Uit het verslag blijkt verder dat de jury is 'gevallen' voor zijn puurheid en taal zonder omhaal. "Verhelst experimenteert in zijn bundel niet met vorm, hij gebruikt geen ingewikkelde taal of opzichtige metaforen. Maar zijn taal en beelden werken, overrompelen de lezer en slagen er in de complexiteit te verwoorden van wat aan de oppervlakte eenvoudig en eenduidig lijkt.. kortom een dichter die zich naakt en kwetsbaar opstelt en daar zijn kracht uit puurt." Zesduizend euro groot is de juryprijs voor de beste bundel. De jury reikte óók een prijs uit voor het beste debuut. Deze viel toe aan de bundel "Tijd en landen" van Willem van Zadelhoff. Hij was in de ogen van de jury "een overtuigende debutant" en deze kwalificatie werd beloond met duizend euro.	Over "het beste gedicht van 2008" had de vakjury geen stem. Daarop kon elke internet-bezoeker van Boek.be zijn stem uitbrengen. Hieraan was geen geldprijs verbonden, maar als het Vlaams publiek je gedicht uitverkiest is dat op zich natuurlijk al een grote eer. Men stemde het vaakst op "Moeders", en daarmee komt de dichter Luuk Gruwez al heel plezierig in het zonnetje te staan. Zijn gedicht is op posterformaat in een grote oplage gereproduceerd en hij krijgt ook al veel aandacht omdat hij in opdracht van Stiochting Lezen Vlaanderen voor dit jaar het Gedichtendagessay "Pizza Peperkoek & andere geheimen" heeft geschreven, dat deze dagen overal in de boekhandels van Vlaanderen te koop ligt
Luuk Gruwez, de publieksprijs winnaar De prijsuitreiking was extra feestelijk door de deelname als gast van Ramsey Nasr, die nog minder dan 24 uur tevoren juist was toegejuicht als de kersverse Dichter des Vaderlands van Nederland en hier weer hartelijk begroet als de voormalige Stadsdichter van Antwerpen. Verder traden Bart Moeyaert en Joke van Leeuwen, de huidige Stadsdichter, op. Hernehim Cultuur beschikt nog niet over vrijgegeven gedichten uit de gelauwerde bundel "Nieuwe Sterrenbeelden", wel plaatsen we graag ter kennismaking een gedicht van winnaar Luuk Gruwez: "De zwijger" Buitenkansje: . Onze Vlaamse lezers kunnen een gratis poster met zijn winnende gedicht "Moeders" bekomen als zij zich naar de gerenommeerde boekhandels reppen - bijvoorbeeld om het Gedichtendagessay aan te schaffen, of anderszins - want zoals altijd geldt: 'zolang de voorraad strekt, de oplage is beperkt!' © Hernehim Cultuur - 29 januari 2009	De zwijger Ze huren mij voor feesten en partijen ter wille van mijn veelbesproken zwijgen waarmee ik hen vermaken moet als uitgelezen lekkernij. Ik word voortreffelijk vergoed, gevierd, vereerd, gesavoureerd voor elk uur stilte uit mijn mond. En met een koele handschoen van glacé mag een der fraaiste dames mij soms aaien, genadeloos langs kin en wang. Mijn lijf blijft stil, een willoos lijk. Hún mond staat open als een gulp. Ik ben hun kippenkluif, hun pruim met spek, hun bitterbal, de made in hun kaas: de vulling voor een ziel die zich verveelt. Ik ben hun allerliefste tamme knecht, begaafd met een voornaam gebrek. En wordt het laat, dan moet ik hen verlaten. Dan ben ik moe van hun geschater. Ik neem een bad en spoel hen van mij af. Want ik wil niemand mee naar bed en ik verzwijg dat ik besta, zelfs bang om in mezelf te praten, als stonk ik in mijn slaap nog uit hun bek. © Luuk Gruwez


Maandelijkse Poëziemiddag - Café Eijlders Amsterdam
Impressie van aflevering 18 januari 2009	door Loes Essen
Zo langzamerhand kan men in poëzieland niet meer om Eijlders heen. Vanuit Zeeland, Groningen, Friesland, ja zelfs Zwitserland stromen de dichters toe om op dit podium te mogen staan. Achterin het café moet je een trappetje op naar keuken en toiletten. Daar, tussen de verhoogde zitjes aan weerszijden, is het podium. Steevast tref je links en rechts de dichters Es van Essen en Sander Brouwer. Ja, Eijlders is een begrip. Eijlders, Korte Leidsedwarsstraat	Historie. Op de site van Eijlders lezen we, hoe begin 1943 een bordje ´Voor Joden verboden´ verplicht gesteld werd, Eijlders hing dit aan een rubberen zuignapje. Het liet - tot niemands verrassing - al snel los en belandde voortaan achter een kachel. Vanuit het café werden ondergrondse activiteiten georganiseerd - of dit ongemerkt langs John Eijlders heenging weten we niet, maar hij zat vele maanden gevangen wegens vermoede betrokkenheid bij opslag van wapens in zijn café (in de banken?). Studentenverenigingen (ook al verboden in die jaren) vonden een ontmoetingsplek in dit door kunstenaars (o.a. Bertus Aafjes, Ed Hoornik, Koos Schuur, Bert Voeten en Jan Elburg) goedbezochte café. De naam als anti-nazi café was snel gevestigd en dit trok veel volk aan. Later was het ook de plek waar leden van de 'Vijftigers' samenkwamen. Hans Andreus, Remco Campert, Bert Schierbeek, Simon Vinkenoog en vele andere schrijvers bezochten het regelmatig. Het legendarische tijdschrift 'Braak' werd er opgericht.
Telkens exposeren nieuwe kunstenaars op de wanden van Eijlders	In 1998 herstelden Mieke van Beeren, eigenaresse destijds, Floor Voerman, Dirk Oudshoorn en Kees Godefrooij de vroegere dicht- middagen, sinds een paar jaar worden die gepresenteerd door Ron Offerman en Paul Lokkerbol. Thema van 18 januari: "Is het dan nooit genoeg?" Deze regel moet de dichters inspireren. Na vieren stroomt het café vol. Ik zie bekende gezichten; Simon Mulder, Pom Wolff, Tenny Frank, en natuurlijk de dichters van de 'oude kern' zoals nestor Dirk Oudshoorn en Sander Brouwer. Zij zullen allen voordragen uit eigen werk. Er zijn ook opmerkelijke nieuwe gezichten gekomen. Meer dan 20 dichters, de meeste hier al eens besproken, dus wil ik me beperken tot de nieuwkomers.
ODE AAN EIJLDERS De waterloze gracht vol winderige regen stuwt ijlend het tempo van mijn tred, de ziel onder mijn arm zoekt zorg. Dwars op de wereld, haaks op het heelal, lonkt Eijlders. De pas vertraagt - ontvlucht de nacht. Achterin, aan de ronde tafel, zitten kaartend, schakend of galmend de ridders van weleer in hun nis. Genevervorsten. Kroegvorstinnen, Geile ouderdom wasemt drank her en der. Raadsheren en adviseuses, denken zij zelf. Oud, zo oud zijn we nochtans. Ballen en balken versleten, vrouwen op hol, wat mannen vertraagd nog op jacht. Mijn schaakmaat verleid ik: Gul neemt hij de giftige pion. Toch sneuvel ik weer in een duivels mat. Dan zetelt de prachtreet van een heel jongedame boven op mijn witte vorstin. Ongepast - maar weet zij veel, met al haar digitale borrelpraat! Hemelse Vrouwe op Leeftijd, op wie ik hier al jaren wacht - de iemand die me nog zou willen. Mijn vlees zo zwak, zo zwak, de geest, edoch, nog willig als een stier. Kom op zo'n avond tot me, vorm je mond rondom mijn dier, ontruk me aan dit cerebrale spel. De nasleep van mijn brein gedenkt nu Swing, de zwarte panter op mijn zwarte jasje, mijn rechter hand hem kroelend, terwijl de linker zulke foute zetten deed. Requiscat In Pace Sierksma, oktober 2008	Een tengere jongeman in kostuum, David Kwa verbijstert alle aanwezigen met een apocalyptisch werk, dat hij in galopperende cadans over de mensen uitstort, een poëtisch doorwrocht werkstuk over doemprofeten en door wormen aangevreten harten... Een ware belevenis. Ik kan niet bedenken wie hem tot voorbeeld strekte, wel krijg ik associaties met Fellini, Goya of Breughel de Oude. Beeldend, overrompelend, verpletterend. Hij oogst enorm applaus. Ook Sierksma verrast. Hij opent met de uitspraak: Een mooi gedicht aanhoren / is de hemel binnengaan / net vóór de deur gesloten wordt. Dan volgt zijn Kil Drieluik, Skiën aan Zee, Rijmen Reëel en Zeerijp. Zijn Ode aan Eijlders moest het publiek tegoed houden maar de HC lezers krijgen het hiernaast cadeau. Anne Koster is niet nieuw, maar ik wil haar toch noemen, omdat ze me heeft geraakt, ontroerd, met haar intense poëzie, voorgedragen met doorleefde stem, die krachtig is en rauw, maar toch nu en dan breekt. Bijgebleven zijn: "De hemel hangt te laag vandaag..." en "een hand die streelt komt dichterbij dan ooit een pen met inkt..." Ze eindigt met een bitter gedicht over het gemis aan een God, aan een vader voor iedereen: "er is geen vader / wij zijn kinderen van een gebeuren .... God is stil" De voordracht van Philip Fokker (was hier 5 jaar geleden, maar voor mij nieuw) wordt direct verstoord door geschreeuw van iemand om bier. De verstoorder doet ongewild het thema wel erg veel recht… Er vallen ruwe woorden, maar gelukkig wordt adrem en met humor gereageerd op de ruwe intermissie. De dichter pakt de draad weer op "....raap de alledaagsheid maar op/ het is niet eng." Het volgend gedicht 'Sleutelkind', geeft beelden van eenvoud: "het sleutelkind in mij keert maar zelden terug / om thee te drinken aan de keukentafel". Het laatste gedicht 'Rooseveltlaan' geeft alledaagse observaties weer, kaal en zuiver als een zwart-wit-film. Wouter Ydema draagt zonder papier voor, gedragen, met een cadans die aan slam doet denken. Op het internet vinden we hem terug en kunnen citeren: "Een ochtend in de polder Noem een schip; denk aan blauw. In de wolken melkwit koeien staan vlak boven het land mist een aantal poten daar het zonlicht graast de velden leeg."
	Ik moet het helaas hierbij laten, ik zou iedereen wel willen bespreken maar beter is dat u als lezer zelf eens komt luisteren en meebeleven! Tot een volgende keer (elke derde zondag van de maand). © Loes Essen


Alleen al in de running te zijn is een eer Redactie HC - Geplaatst 19 januari 2009
De Prijs der Brabantse Letteren 2009 90 Kandidaten zijn er, van gevestigde zwaargewichten tot prille debutanten. Er zijn ieder jaar vele prijzen in heel letterenland maar er is altijd ook veel mededinging. De kans om bekroond te worden blijft dus toch steeds klein. Maar, zoals we zelfs zien bij de kleine Hernehim Prijs Gedicht van de Maand beschouwt bijna elke dichter het al een eer genomineerd te worden. Zelfs menigeen voelt zich gevleid als hij of zij gevraagd wordt als gastdichter op een nieuw maandthema. Het gaat bij veel prijzen dus bepaald niet in de eerste plaats om de 'knikkers' maar vooral om de bevestiging te krijgen gewaardeerd te worden. Jeanine Hoedemakers is 'in de race' voor de Publieksprijs van de 2009 editie van de Prijs der Brabantse Letteren. Stemmen mag: LibraLink. Met haar gedichtenbundel "Sierlijk vallen" dingt ze mee. Tot 1 maart zal ze nog in spanning moeten zitten....	"Sierlijk vallen" is bijzonder, een bundel klein van formaat, passend bij de kleine gedichten die er in staan. Haiku en senryu zijn favoriete dichtvormen van Jeanine Hoedemakers. Ondanks de kleine afmetingen van het handgebonden boekje, dat werd uitgegeven door 't Schrijverke in 's Hertogenbosch in de zomer van 2007 staan er 184 van in dit compacte bundeltje. De bundel zal slechts bij weinig boekhandels in voorraad zijn, het best kan men zich met de dichteres zelf in verbinding stellen. De prijs van het kleinood bedraagt slechts 8 euro. De HC redactie beschikt niet over een recensie-exemplaar maar uit de besprekingen in andere media bleven de volgende twee bij ons naklinken: de dood ademt niet die luchtstroom langs mijn gezicht is de wind geweest tijdens het wegen houdt zij haar borsten vast alsof dat scheelt .


Jubileumfeestje op komst - De Centrale Bibliotheek Amsterdam en het Open Podium - Geplaatst 1 januari 2009
De Bibliotheek	Het Open Podium
Het jaar 2009 wordt een jaar om te vieren voor de Centrale Openbare Bibliotheek van Amsterdam. In februari is het al 90 jaar geleden sinds de start van de OBA, met tot 2007 een centrumvestiging in een aantal grachtenpanden aan de Prinsengracht - maar in juli 2009 is het alweer twee jaar dat de opvallende nieuwbouw op het Oosterdokseiland met veel feestgedruis in gebruik genomen werd. We moeten nog 10 jaar wachten voor een echt gróóts jubileum, als de OBA in 2019 'n volle eeuw bestaat, maar ook het komend jaar zal zeker niet ongemerkt voorbijgaan. In het begin eenvoudig een vestiging waar je boeken kon lenen, is inmiddels de OBA uitgegroeid tot een veelzijdig brandpunt van allerlei activiteiten. Je kunt er internetten, geboeid in 'n luisterboek wegzinken, muziekcd's en DVD's luisteren, kijken en lenen, maar ook zijn er allerlei evenementen te beleven. Er worden exposities verzorgd, regelmatig zijn er lezingen, interviews met bekende schrijvers en dichters in het Theater van 't Woord op de hoogste étage, waar óók regelmatig concerten plaatsvinden. In de Mulischzaal is er een maandelijks Filosofisch Café en vanaf het Cultuurplein op de 2e étage zendt Amsterdam FM Radio elke donderdag en vrijdagmiddag een 'live' cultuurprogramma uit. Op datzelfde Cultuurplein ontvangen Riet Lamers en Jos van Hest maandelijks dichters, prozaïsten en muzikanten op hun Open Podium.	Komende maand, januari 2009, is het vijf jaar geleden dat dit Open Podium is gestart. Lamers en van Hest waren toen al de drijvende krachten achter dit initiatief, dat straks zijn eerste lustrum mag vieren. Sinds 2007 gebruikt Hernehim Cultuur dit Podium mede als ontmoetingsplek voor de internet dichters die hun werk virtueel bij Hernehim publiceren, maar elkaar ook wel eens in levenden lijve willen aanschouwen en beluisteren. Vanaf januari 2008 werd telkens het Gedicht van de Maand bekroond, wie ervoor genomineerd werd kreeg een uitnodiging, de winnaar mocht op een vraag- gesprek met Jos van Hest rekenen. Sindsdien komen er deelnemers van ver buiten Amsterdam tot zelfs uit Vlaanderen. Riet Lamers en Jos van Hest waren vanaf het begin enthousiast. Jos blikt terug op de allereerste middag: "Een vijftal dichters las voor en er zaten ook nog zeven mensen in de zaal. Gastvrouw Riet Lamers en ik vonden dat we ermee door moesten gaan. En dat deden we dus". De opzet vanaf het begin was: iedereen krijgt een kans, rijp en groen, plezierschrijvers en (semi)professionals. En zo is het nog steeds. Alle genres zijn welkom, gedichten, liedjes, columns, proza-fragmenten, brieven. Het moet wel eigen werk zijn en men moet zich beperken tot 7 minuten per optreden.
Op de bordestreden het Loflied op Amdam van Simon Vinkenoog*	Jos van Hest - al 5 jaar vol aandacht In principe kan iedereen zich aanmelden per email aan openpodium@oba.nl maar inmiddels is het aantal aanmeldingen zo groot dat de eerstvolgende aflevering meestal is volgeboekt waarbij er voorrang wordt gegeven aan de nieuwkomers. Het kan dus zijn dat je een paar maanden moet wachten. Maar je komt altijd een keer aan de beurt op de laatste zaterdag van de maand. Op zaterdag 31 januari wordt het jubileum gevierd. Dan verschijnt de bundel "Van het Oosterdokseiland 2008" met 50 gedichten van vijftig verschillende dichters, die alle gedurende het afgelopen jaar optraden. Aanvang 15:00u en de presentatie en het lezen van de poëzie wordt met muziek omlijst. Alle bezoekers krijgen gratis een exemplaar mee. © John Zwart - 31 december 2008 - voor Hernehim Cultuur

Hierboven nog enkele beelden van de OBA Podia in november en december 2008


© Copyright Hernehim Cultuur 2001 - 2009 voor oudere artikelen ga naar archief 2008


Home Hernehim Cultuurpagina's

De culturele pagina's worden onafhankelijk geredigeerd en mede mogelijk gemaakt door Hernehim Beheer bv