themapoezie archief 2010

themapoezie archief 2010 dec > jan

december 2010

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2010

Redactie: John Zwart
Redactie assistentie Anneke Wasscher
Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: vieren

Laatst bijgewerkt: 31.12.2010

Hernehim opent aan het begin van elke maand een nieuw thema.
Een openingsgedicht van een gerenommeerde dichter zet de toon.
Alle dichters die zich door het thema aangesproken voelen kunnen
toepasselijk bestaand of nieuw geschreven werk inzenden.
Het thema staat de hele maand open. Een afgesloten thema blijft
staan onder het actuele zodat alle inzendingen tenminste gedurende
een volle maand op deze pagina te lezen zijn.

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Themapoëzie archief 2010
Verslagen en recensies

archief 2010

archief 2009

archief 2008

december 2010 januari 2011
Thema van de maand: vieren

Illustratie: malle babbe - 1635
Olieverf op doek 75x64 van Frans Hals
Expositie: Staatliche Museen, Gemäldegalerie Berlin BRD

Malle babbe van Frans Hals is een heel andere vrouw dan die van Rob de Nijs:

zij balanceert op de grens van ongeremdheid en gekte, en de wijze uil ziet toe...

Karel Jonckheere (1906-1993)

Winterthema

Vanaf 1 december gaan we ons richten op “vieren”. Een voor de hand
liggend thema voor de laatste maand van het jaar – immers in geen ándere
maand worden er 3 grote traditionele feesten gevierd: St.Nicolaas, Kerstmis
en Oudjaar. Natuurlijk hebben veel dichters daar mooi werk op geschreven
en dat zien we weer graag binnenkomen, maar vooral hopen we de fantasie
te stimuleren om de minder voor de hand liggende wegen te volgen die
“vieren” ons wijst. Want “vieren” betekent óók de teugels een beetje lossen:
het paard of 'n mens meer vrijheid laten. Ook kunnen we wat minder streng
op onszelf zijn en alles niet zo zwaar nemen. Ons werk voortaan wat rustiger
aan gaan doen.
Met zijn “vieren” vormen we samen ook een bijzondere eenheid: een kwartet,
een muziekensemble, de vier heemskinderen, de vier windstreken,
de seizoenen en de klassieke elementen water, vuur, aarde en lucht.

Zoals al vele jaren gebruikelijk houden we het thema in januari aan, dus alle
tijd om misschien zelfs geheel nieuwe poëzie te schrijven!

Voor de introductie van ons winterthema "vieren" richtten we de blik op het zuiden,
waar de keus viel op de Vlaamse dichter Karel Jonckheere, (Oostende 1906).
In zijn geboorteplaats studeerde hij aan het Koninklijk Atheneum.
Hij vertrok vervolgens naar Gent voor een leraren opleiding. In die stad werd hij
sterk geïnspireerd door een dichter van de voorgaande generatie: Karel van de
Woestijne (Gent 1878).
Karel Jonckheere was een echte onderwijsman, hij behaalde zijn bevoegdheid als
leraar middelbaar onderwijs in de Germaanse talen en van 1929 tot 1946 gaf hij
les aan diverse scholen in Vlaanderen.
Tegelijk ontwikkelde hij zich als een reiziger, hongerig naar kennis van andere
culturen en exotische oorden. De lange vakanties bij het onderwijs zullen hem
daartoe meer dan gemiddeld in staat hebben gesteld. Hij reisde naar India,
Zuid-Afrika, Congo, Cuba, Mexico en de Verenigde Staten. Anders dan later de
nóg reislustiger Cees Nooteboom, bij wie het reizen uitmondde in reisverhalen en
in vreemde oorden gesitueerde romans, stimuleerde het reizen Karel Jonckheere
vooral in zijn dichterschap. Maar in zijn poëzie bleef ook de invloed van zijn
geboortegrond: Oostende, aan de zee - oerband van het leven. Hij wou echt aan
den lijve het leven op zee ervaren en maakte toen een reis op kabeljauwvangst
mee op een trawler naar de wateren rond IJsland. Ook is zijn werk doortrokken
van autobiografische elementen.
De bundel "Spiegel der Zee" (1946), zijn meest bekende werk, werd in 1947
bekroond met de Staatsprijs voor Poëzie. In het vervolg op zijn loopbaan als leraar
was hij in verschillende functies in dienst van het Ministerie van Opvoeding en
Cultuur. In 1956 viel hem opnieuw de Staatsprijs voor Poëzie toe, voor de bundel
"Van Zee tot Schelp". Onze oudere lezers zullen zich Karel Jonckheere nog
kunnen herinneren van de Nederlandse televisie als gevat causeur, toen hij samen
met Hella Haasse, Godfried Bomans en Victor van Vriesland het programma
"Hou je aan je woord" maakte, een satirisch forum in begin jaren zestig.
Jonckheere stierf in 1993 te Rijmenam op 87 jarige leeftijd.
De keus is gevallen op een gedicht van Jonckheere dat de controverse aangaat
met het thema. Hernehim Cultuur wil altijd stimuleren niet gelijk te kiezen
voor hetgeen voor de hand ligt. Het vieren van feestdagen, van verjaardagen lijkt
blijheid, maar is dat niet altijd. Een kind kijkt uit naar z'n verjaardag, kan haast niet
wachten... Voor een oudere mag wéér een jaar ouder soms gestolen worden.
De winterse feestdagen lijken het symbool van licht en vrolijkheid, maar wie
eenzaam is zit de dagen uit tot alles weer normaal is.
Die aspecten zitten in Anti-nieuwjaar van Karel Jonckheere.

Anti-nieuwjaar

Altijd en ergens oudejaarsavond
op een ster in een boek of een brief
ik vier mijn tijd niet in namen
ik hef geen punch op een dief.

Eeuwen zo oud als mijn jaren
mijn jaren zo jong als de wind
die met datumloze gebaren
mij uit de kalenders ontbindt.

Deze avond blijf ik afwezig
betrek een aanwezigheid
op einders die mij genezen
van mijn vergankelijkheid.

Karel Jonckheere
uit: "In de wandeling lichaam geheten",
Manteau Brussel 1969

inzendingen

ingezonden themagedicht

vieren en andere linkse hobby's

de gedichtendag gaat mij voorbij
eerst moet er voor het brood gestreden
de geest van deze maatschappij
verfoeit ten diepst onledigheden

de fiscus doet mij telkens kond:
pas op! de maand is rap verleden
ik wacht uw penninkskes terstond
uw schone vers stemt niet tevreden

voor luchtige onthaastigheden
biedt nijverdag geen tijd voor mij
verlokkend aanbod moet gemeden
gedichtendag gaat mij voorbij

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Ademloos

Weet je nog
hoe jij
de teugels
vieren liet
Jouw handen
losjes
het commando gaven

Dat hoeven
nauwelijks
de aarde raakten
De paarden
draafden
op het ritme van je stem

Weet je nog
dat om ons heen
de vrieskou zweefde
als een waas
van wit
gewolkte adem

Boven fier
geheven hoofden
èèn woord genoeg kon zijn
Het beeld
vertraagde
tot een
stapvoets gaan?

Themagedicht op: vieren
Käthy de Jong

ingezonden themagedicht

Lente vieren

Aan het raam gezeten
zal ik de komst van lente vieren
het zachte groen
en zachter geel
van bol plots bloem

Aan het raam gezeten
voel ik nu
de veile tocht
door reet en kieren
ontkenning van de wollen sok

Aan het raam gezeten
zoek ik troost
bij weer- en sneeuwberichten
van winterse genoegens
de zondebok

Aan het raam gezeten
tel ik bloemen
door vorst & gevolg
als een handtekening
in mijn raam gegrift.

Themagedicht op: vieren
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

geef mij
eenvoudig blauw winterblauw
het schoonst voor lage zon die
schijnt uit handbereik en kijk
je overwint de vaart van
zonnewind
om waar dan ook naartoe
in ogenknip voorbij de maan
je blik als zeus gericht op
het bestaan en vier het hoe gedachten
toch sneller dan 't licht

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

hoe dan ook

dat ik je alleen maar
hoef te denken
en het mooi in mij spat

hoe klein het kan zijn
koffie in de zon
op een ochtendterras

leven in eenvoud
liefde kon worden
en hoe dan ook

een woord zoals wij
weer uiteenvalt
in een ik en een jij

Themagedicht op: vieren
Pom Wolff

ingezonden themagedicht

Trouw is de stam van trouwen

Elke dag opnieuw vieren wij
trouw de stam van trouwen
plechtig aan elkaar beloofd
vastgelegd met sierlijk schrift
in een officiele acte en bezegeld
met een kus.

Nu vierenvijftig jaren verder
vieren wij nog elke dag de dag
van toen de dag van nu de dag
van het werkwoord trouwen
met; "Mijn liefste ik hou van jou,
ik blijf je tot mijn dood toe trouw !"

Want de essentie van het werkwoord
Trouwen is de stam: Trouw!

Themagedicht op: vieren
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Haast U

de oliebollen
kunnen nog besteld

de Eiswein
is in prijs verlaagd

zo ook de straatkrant

hij hunkert
naar uw warmte
voor slechts 1 euro 80

goedkoper
kan haast niet

haast u
er moet gevierd.

Themagedicht op: vieren
Jelou

ingezonden themagedicht

Het einde

De scheurkalender op z’n dunst.
We ezelen de files in, de winkels
uit met mondvoorraad voor tien.
De oude kuddegeest drijft ons weer bij elkaar.

Om samen van alles te nemen, te eten,
kwinkslagen te kaatsen en oud zeer te soppen,
onze hoofden dik gevoerd met roes
terwijl de koelkast zoemt van welbehagen.

Aan alles komt een begin.
Klokslag scheurt het jaar zich los,
het jongste uur ontfermt zich over ons,
zoent zich wijd in. We drommen vrieskou in
voor namaaklicht en gierende bewijzen van bestaan.

Veel later staan we zeldzaam traag
en zeldzaam langzaam op. We gaan
het jaar weer overdoen –

Themagedicht op: vieren
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Vieren

het oude jaar is bijna op
draagt alle sporen van gebruik
het nieuwe komt zo uit de kast
zoals het schoonschrijfschrift
waar je zo goed op hebt gepast
– zo smetteloos en onbevlekt –
voorzichtig schrijf je in het net
"2011" op het etiket

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Arabella

en dan moeten we nog over kerstmis schrijven
hier geen boom die 't een bal kan schelen
geen lichtslang, ledsnoer lampjespiramide
noch interactieve vrolijk roodgemutste
hohohokabouter

tenminste één kalkoen die niet had hoeven sterven
ik noem haar Arabella
zij die volgepropt zit met gebeden
vruchteloos maar vol gevederd
en wachtend tot we vergeten
dat laatste kalenderblad te scheuren

Themagedicht op: vieren
René Brandhoff

* 28 december - dag van de onnozele kinderkens

ingezonden themagedicht

Kandelaar

mijn nachtkaars
gaat niet uit
helder brandt zij
in duistere uren

haar kleine vlam
behoed ik
op dwaalwegen
in mijn leven

jaar na jaar
hernieuwt zich het
innerlijk vuur
van Kerstmis

Themagedicht op: vieren
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

Gemis

'Gaat het jou wel goed,
wat is er dat je mist'
vroeg mijn versmadend lief,
en ik doorzocht voor haar
mijn hoofd, mijn hart en leden.
Vond er steeds andere zaken
als lezend in een lang vergeten brief.

Nee, niet de wilde hartstocht
die is wellicht voorgoed verdwenen
want lijfelijke liefde dooft
als zij niet langer wordt gevoed.
Nee, diep opwellend uit het hart
spreiden heel andere beelden
en staan symbool voor alles ooit beloofd.

Het warme welkom wil ik noemen
het weerzien vieren met 'n verfrissend glas
gezeten in een hoekje van de bank,
die oogopslag bij een boeketje bloemen
dat weer -als altijd- écht niet nodig was.

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Last post op de oude hoorn

De last post op de oude hoorn
gebarsten tonen gemorste wijn
beste wensen voor het nieuwe jaar
vergezellen uit een oude wonde
schreeuwend schreien om de
laatste nooit meer te herhalen in
koper　verspilde verstilde seconde
valse beloftes in een gedicht rond
oude woorden opnieuw geschikt
geboren in een dronken nacht
verdwijnen als in het morgenlicht
de kater woord na woord verkracht.

Themagedicht op: vieren
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Jaarwisseling

Hoofs en gebukt rijpt de tijd
onder de torenslagen.
Het nieuwe jaar sleept het versleten
Nog met zich mee,
de trappen op van het vergelijk.
Wat overhelt is het verspilde woord,
dat zonder tegengeluid werd geuit,
tijdens ondermaatse dagen,
die naamloos onderuitgezakt,
op kalenders en telramen,
zijn weggedoken.

Ik geef het jaar handen,
vol oude wensen,
en een stem zonder geluid,
om op uit te rusten,
als schreeuwen
aanstaande is.
Geen nieuwe beloftes straks.
In het voorbijgaan zwaai ik,
nog wat namen uit.
Nee niet meer omkijken!
Wat was is voorbij,
de toekomst klinkt nog vrij en leeg.
Hoe vol ben jij van
het vorige jaar geweest?

Themagedicht op: vieren
Michel Martinus

ingezonden themagedicht

Witte kerst

Een slotverklaring is lang geen verdrag,
geschiedenis kent waarde van papier,
het mooie woord maakt geen gedicht
van verzen voze lading -

zoals het venster aangekleed door
keurmeesters in hun eigen convenant
van zelfbemeten ruimte in het spel
geen waarheid in het midden laat.

Sneeuw dekt het wantrouw van
een wereld waar engelen tot vervelens
steeds weer vergeefse zangen zingen.

De witte wade dempt de scherpte van
het hardst geluid en dekt het voze ijs
dat wacht en 't eist zijn tol

Themagedicht op: vieren
JohnN

Of Europa op de drempel
van zeker, zeuren of zeuro

ingezonden themagedicht

Decemberblues

dit is de maand december, dit is waar
wij denken in verlichting

buiten rollen de eerste bundels al
door sparretakken van ontworteld

fatsoen en groeien huiskamers
uit tot versierde tempels

de dagen raken op en sterven
doen we allemaal een keer

tijdens de aanloop naar het einde
van het jaar omdat we vallen

over snoeren van de kerst, ingewikkelde
bomen opzetten, we weten het allemaal

zo goed dat leven nu is en vroeger
een woord als heengaan zonder betekenis

maar de kaarsen zijn in houders
gevat van mijn nog donkere gedachten

ik zal ze ontsteken wanneer de stroom
stagneert opdat ik verlicht wederkeer

Themagedicht op: vieren
Louise

Een herplaatsing van een vorig jaargang
die heel toepasselijk is
zeker gezien al het gemopper alom

ingezonden themagedicht

(zonder titel)

Ze lijkt alleen
weggezogen in nieuws
wat niemand dragen wil.
Alleen in het besluit
niet te willen vechten
of weten welke kansen
ze laat liggen.

En als buiten witte
vlokken versmelten
met opgedroogde tranen,
tovert de winter een
lach rond haar mond.
"Kijk wat mooi.
warme chocomel?

Om het leven te vieren?"

Themagedicht op: vieren
Yvonne Koenderman

ingezonden themagedicht

Het morgenlied voor de bruid

Bruidje lief, ontsluit je ruiten,
doe wat maanden staat geschreven
en in d'akkers is te lezen,
bruiloftsgasten staan al buiten!

Oleanders en laurieren
zullen deze morgen sieren,
nu wij hier de bruiloft vieren.

Zilver straalt aan beide voeten.
Oh, de vreugd, want in haar haren
vlocht ik bloesems, dobbelparen.
Met jasmijn zal zij u groeten.

Laat de zon de dag bestieren,
vlucht in vrijheid alle dieren,
nu wij hier je bruiloft vieren.

Waar de bloei niet meer kan wachten,
bruid, verschijn! Nu nog een meisje,
zing je straks een ander wijsje.
Laat je lief niet langer smachten.

Hoor de klokken feller luiden.
Wees een bruid met d'andre bruiden
voor de kar trekt naar het zuiden.

Toon je kleed, jij die wilt trouwen.
Geen gedraal kan ons nog sussen;
laat je lieve lippen kussen.
Ken met ons de plicht der vrouwen.

Daar komt ze!
Daar is ze! O, hoe schoon, hoe mooi!

Oleanders en laurieren
zullen deze morgen sieren,
nu wij hier de bruiloft vieren.

Themagedicht op: vieren
Ad van Schijndel

ingezonden themagedicht

Liefde voor een nacht

Nachtelijk duister;
verlaten straten.
Neonreclames
van zwoele
nachtclubs
weerschijnen
op natte keien
van de grote stad.
In jazzy sferen,
tussen sigaretten-
rook en de hese
klanken van een
bariton saxofoon,
en de zware tonen
van een contrabas
op een verder
onverlicht podium
en een even onverlichte
dansvloer jaagt hij
natte dromen na.
Zijn hand lichtjes
om haar leest,
en zij….
haar tong beweegt
tussen zijn lippen
soepel op weg
naar de rand
van overspel of
wordt het
weer een zoveelste
one -
night -
stand.-

Themagedicht op: vieren
Hein van den Assem

ingezonden themagedicht

De toon gezet

ik streel zacht de stilgevallen vleugel
verleid de toetsen tot een melodie
met klanken van een voorjaarsrapsodie
in jubel om het vieren van de teugel

verzin ik vingervlug een lichte tune
voor ‘t gedicht en proef de tinteling
in klingelklokjes, de zindering
van zomerrokjes in ’t weidse groen

aan het venster landen kleine guiten
die op de rand van ongehoord
in close harmony van lente fluiten

mijn handen volgen hun slotakkoord
in stipjes langs het blauwe buiten
trilt de echo van het laatste woord

Themagedicht op: vieren
Hanny

ingezonden themagedicht

Christmas Carols

Tot waar Anton Pieck voorbij kwam,
verstijft de kou bomen en huizen rond
de Harderwijker Vischmarkt.

Stilte haast aarzelend genieten, bang om in
dit gewijde beeld in te grijpen en schoonheid
te verstoren. Als het doek opgaat voor
de Christmas Carols, schuiven sprookjesfiguren,
uit Dickens, als in een wintervoorstelling,
door de straten langs de huizen aan
dit plein van de stad.

Zij zingen u een zalig Kerstfeest en
een gelukkig Nieuwjaar toe.

Themagedicht op: vieren
Michel Martinus

ingezonden themagedicht

tellen van de plooien

en dat ik tóch weer nieuw begon al
weet ik dat ik ook weer zeggen zal
ach anders niet dan een rondje zon
zonder begin of eindstation want

elk nieuw is oud hooguit 'n onhoorbaar |
klik van teller die zonder zin de plooien
telt die tijd in het oneindig vouwt alsof
begin of eind in chaos geldt - neen

niets strekt je tot behoud je wentelt wat
verstrooit dan weer voor nieuw uit oud

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

voor Kerst

vandaag is het een onbestemde dag, er is
nog niet gekozen voor de vorst of dooi

de straat vindt mist en natte sneeuw, een
vogel merkt de oprit met zijn poten

laarsjes doen de vogel na, de klemtoon van
een voetafdruk vormt onbekende tekens

het kind, met goudglans in het pasgewassen
haar, verwacht een wonder op de stoep

een kofferbak van auto kent de kunst van
toveren, de kerstboom krijg applaus

het maakt niet uit wat deze dag gaat doen
want ongetwijfeld viert men hier straks feest

Themagedicht op: vieren
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Kerstavond naar zee

tien meter zwarte stalen wand
ladder tegenaan staat schraag
en regen gutst gestaag omlaag
een koffer trekt aan elke hand

in de maag wentelt een steen
verspreidt inwendig kou
'we wachten al, waar bleef je nou!'
klinkt dwars door liergedender heen

er zakt een touw, een haak eraan
'n koffer zwiert aan dek
de tweede snel erachteraan

de ladder vuil en glad als spek –
voorzichtig nu, zeil er niet af
uitvaren is genoeg voor straf

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Bijna Kerstmis

Het stadshart is haast dichtgeslibd
Wensen drommen op het trottoir
langs etalages stikvol koopbaar.

In geslepen banen sluizen trams
verlangens door, bij vlagen gierend,
bellend. Auto’s horten dampend
door het steedse heen, zebra’s
over tussen citybags met koopwaar.

December stuwt ons weer de winkels in,
het infarct van kassa’s langs.
Muzak bespeelt intussen onze oren.
Alles liegt dat vrede wordt geboren
in overdaad –

Themagedicht op: vieren
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Feestje

Zij zeurt over yoga
en bijt op haar nagels
Hij denkt: laat maar lullen
en hapt in zijn bier

Zij denkt: aardige knul
wel wat eenvoudig
Hij denkt: leuke meid
doen we het bij haar of hier?

Zij heeft naar gedroomd
en kramp in haar been
Hij sliep als een roos
dronk thee en verdween.

Themagedicht op: vieren
Ton Huizer

ingezonden themagedicht

De laatste rit

Wat valt er nog te vieren
als aan het einde van de rit
de zwart omfloerste trom
zich in een doffe roffel roert.

Wat valt er nog te vieren
nu alles al is geschreven
de liefde vaak bedreven
de fles geleegd is tot de bodem.

Wat valt er nog te vieren als voor
de laatste rit onthecht van alle aards
bezit je je laatste weesgegroetje bidt.

Er valt dan niets te vieren, want voor
arm of rijk, heel slim of dom
roert aan het eind gelijk de trom.

Dan kun je huilen, woedend tieren
want je beseft　dat aan het einde van de rit
niets meer, niets meer valt te vieren !

De Moraal ?:
Feest bij het leven als een beest,
aan het eind van de rit kan het niet meer...
dan ben je er............................!!

"Goed zo, u heeft het begrepen !"

Themagedicht op: vieren
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Advent

Stilweg gaan de dagen,
de dagen van december.
Bomen uitgekleed
tot op hun blote bast,
tuinen winterklaar,
de hemel leeg en bleek:
het wachten lijkt begonnen.

Wij kunnen niet wachten,
slepen onze huizen vol
vrede op aarde,
vieren het vertier,
bedrinken ons aan de verval-
dagen van het jaar,
lijken het wachten zat.

Themagedicht op: vieren
Atze van Wieren

ingezonden themagedicht

Lichtviering

december, donkerste maand
brengt glanzend levenslicht
in dagen van duisternis

buiten huiveren bomen
winterse kou bevriest
al, wat naakt en kwetsbaar is

na vier keer advent
gaan dagen weer lengen
Kerstmis, zonnewendefeest

Themagedicht op: vieren
Marion Spronk

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

november 2010

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2010

Redactie: John Zwart
Redactie assistentie Anneke Wasscher
Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: hervonden herinnering

Laatst bijgewerkt: 30.11.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

november 2010
Thema van de maand: hervonden herinnering

Illustratie: de volharding der herinnering - 1931
Olieverf op linnen van Salvador Dali
Expositie: Museum of Modern Art, NewYork NY, USA

het introductiegedicht

Martinus Nijhoff (1894-1953)

Wie we zijn, dat zetelt in ons hoofd. Waar de prikkels van onze zintuigen tot
bewustzijn komen. De wetenschap die dagelijks hersenen doorvorst heeft het
allemaal verkend: wáár precies de oogzenuw ons de beelden brengt, waar zetelt
het gehoor, waar vindt het spraakvermogen plek.
Maar hoe het werkt?
Ons brein een raadsel, misschien in de kern een eeuwig raadsel. Laten we het
dan maar positief benaderen en ons verwonderen, onder diepe indruk van een
mysterie dat vergelijkbaar is met dat van het heelal.
De kleinere mysteries ervaren we soms, onverwacht. Het blijkt zómaar dat we
dingen hebben onthouden die we niet meer dachten te weten. Voorwerpen kunnen
herinneringen oproepen, glasheldere beelden waarvan we niet meer wisten dát we
het wisten. Toch liggen ze blijkbaar ergens opgeslagen. Geluiden en geuren zijn
misschien nog veel sterkere stimulantia om onze wonderlijke "harde schijven" aan
het werk te zetten. Dan zijn we van het ene moment op het andere plots in een
andere tijd en op een andere plaats.

Laatst kreeg ik een vierkant stukje linoleum in handen. Iemand had er een letter op
geschreven. Opeens zat ik weer in een oude harde schoolbank, achter een schrijf-
blad met een inktpot voorzien van een klapdekseltje. Vóór me een leesplankje, de
aloude aap-noot-mies. Mijn rechterhand in een bakje lettertjes - van linoleum.
Dat had dus die wonderlijke 'zoekmachine' bewerkstelligd.
Het geluid van een stoomtrein kan ook zoiets teweeg brengen. Mijn ouderlijk huis
stond aan het spoor en pas in 1948 reden er weer elektrische treinen. De stoomfluit
hoor ik uit mijn jongens-slaapkamertje.
De geur van oververhitte stoom vermengd met smeerolie doet het weer anders.
Die bracht me opeens terug in de machinekamer van een stoomschip varend in de
Firth of Forth op een koude winterdag. Ooit was ik daar aan boord, maar dat schip
is al minstens 45 jaar geleden gesloopt.

Niet het bewust zoeken naar herinneringen maar de beleving van het verleden die
ons plots overvalt – daarvan verwachten we van u weer mooie gedichten gedurende
de maand november, een maand bij uitstek voor "hervonden beleving".

De dichter Nijhoff is één van de dichters uit de eerste helft van de vorige eeuw
wiens werk tot in deze tijd nog een grote algemene bekendheid geniet. Er is
niet alleen poëzie van zijn hand, er resten ons ook nog essays, theaterstukken
en veel vertaalwerk.
Zijn leven begon en eindigde in de stad Den Haag, waar hij bij wijze van spreken
tussen de boeken werd geboren. Zijn grootvader had in die stad in 1853 de
uitgeverij Nijhoff opgericht en was ook betrokken bij de eerste verschijning van
het Haags Dagblad Het Vaderland – vader Nijhoff was boekhandelaar.
Het is dus beslist niet verwonderlijk dat Martinus Nijhoff dichter en schrijver werd.
Toch ging hij rechten studeren in Amsterdam, maar hij heeft nooit het juridisch
vak uitgeoefend.
In zijn studententijd was hij al redacteur van het studentenblad Propria Cvres en
hij debuteerde met de gedichtenbundel "De wandelaar" in 1916. Aansluitend op
zijn rechtenstudie volgde hij letterkunde in Utrecht en was toen al op weg om
een leven lang dichter/schrijver te worden.
Een bijzondere vriendschap onderhield hij met de magisch realistische schilder
Pyke Koch, bij wiens schilderijen hij enkele gedichten heeft geschreven.
Nijhoff was als dichter een liefhebber van de klassieke vormen, met een voorkeur
voor het sonnet, maar hij zette zich af tegen het ronkende taalgebruik van de
tachtigers. Binnen de sonnetvorm streefde hij juist de waardering van de moderne
spreektaal na. Met als onderwerpen angst, eenzaamheid en het verlangen naar
het ongerepte, ontstonden romantische sonnetten die tot in onze tijd nog steeds
de lezer kunnen aanspreken.
Ook het door Hernehim Cultuur gekozen gedicht "De moeder de vrouw" als een
introductie van het maandthema getuigt daarvan. Het gedicht, dat is ontstaan bij
een familiebezoek in Zaltbommel bij de toen nieuwe – in 2006 weer vervangen –
brug, behoort tot de canon van de Nederlandse poëzie, Elke poëzielezer kan
wel spontaan een strofe voordragen.
Zijn tweede dichtbundel "Vormen" kreeg in 1925 de prijs van de stad Amsterdam,
en bij zijn overlijden in 1953 is de Martinus Nijhoffprijs als vertalerprijs ingesteld.
Ook in zijn sterfjaar werd aan hem postuum nog de Constantijn Huygensprijs
toegekend.

De moeder de vrouw

Ik ging naar Bommel om de brug te zien.
Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden
die elkaar vroeger schenen te vermijden,
worden weer buren. Een minuut of tien

dat ik daar lag, in ’t gras, mijn thee gedronken,
mijn hoofd vol van het landschap wijd en zijd -
laat mij daar midden uit de oneindigheid
een stem vernemen dat mijn oren klonken.

Het was een vrouw. Het schip dat zij bevoer
kwam langzaam stroomaf door de brug gevaren.
Zij was alleen aan dek, zij stond bij ’t roer,

en wat zij zong hoorde ik dat psalmen waren.
O, dacht ik, o, dat daar mijn moeder voer.
Prijs God, zong zij, Zijn hand zal u bewaren.

Uit: Verzamelde Gedichten. Prometheus 2007
(Nieuwe paperback uitgave)

Hier volgt nog een voorbeeld van de visualisering van hervonden herinnering
in het werk van Nijhoff:

"...
Ik maakte tussen de lissen
met de hand een wak in het kroos

Er steeg op van beneden
uit de zwarte spiegelgrond.
ik zag een tuin onbetreden
en een kind dat daar stond

Het stond aan zijn schrijftafel
te schrijven op een lei.
Het woord onder de griffel,
herkende ik, was van mij
..."

inzendingen

ingezonden themagedicht

Bovenkarspel – toen

Ons eerste huis, veel bloemen in de tuin,
daar plantten wij vertrouwensvol een boom.
Een baken in de straat, een levensdroom:
de lijsterbes, snelgroeiend, vogelkruin.

Beschaduwd door ‘t beschermende struweel
zong zachtheid nieuwe liefdevolle taal.
De ritselblaadjes deden hun verhaal.
Verwachte kind’ren bouwden een kasteel.

Nu resten beelden, wazig door een traan
die ongenood, boosaardig en voldaan
een gat brandt in mijn pantser: telkenmaal.

Ik ben weer op die verre plek en staar
op zoek naar iets dat overbleef, maar
ook de boom is weg. De kaalslag is totaal.

Iris Koetsier
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Het schrijven

Een man
hij zit aan het raam
zit bij het vallen van de avond aan het open raam
en schrijft

de dag lang was de kamer leeg
de tafel ongebruikt
de stoel iets weggeschoven

hij opende het raam hij wilde
inademen
hoe het daarbuiten is
het ruikt naar vroeger denkt hij
het ruikt naar avonden met haar aan zee
zonlicht dat sterft
wanneer het koud wordt staat hij op

hij sluit het raam
en zit
en leest wat hij heeft neergeschreven.

Joop Scholten
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

inktvlek

de inkt veegt verse letters weg, ze
werpt een smet op mijn verhaal

een vlek schetst zwarte tekening
herinnering herkent het beeld:

de blanke beuken schoolbank
ze houdt de glans van boenwas vast

in vak ligt vlijt van kroontjespen en
netheid wordt door inktlap nog bewaard

gedrag verliest de grip en inkt gaat
eigen gang, volgt nerven in het hout

schaamte zoekt een schuilplek achter
bange ogen, ik weet de straf berekenbaar

want schuld krijgt altijd wel een plaatsje
achteraan, waar oude bank de boete wijst

Anneke Wasscher
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

De twijfelaar

Te klein voor twee,
te groot voor één;
het blauwe ijzeren bed,
met drie matrassen,
beslapen met mijn
tweede liefde,
net zo onopgemaakt
als het beddengoed.

De liefde noch de lakens
werden gladgestreken.
Rimpelingen van
onenigheid,
golven van haat
en liefdesnijd,
die uiteindelijk
verdwenen, net als
het bed, dat bij het
grof vuil werd gezet.
Alleen deze foto op
een onverwacht moment,
is het enige dat rest,
van wat we samen
hebben gekend.

Hein van den Assem
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Schorteldoek

het is er nog
dat kiekje
gevonden in oma’s boezeroen

die markante kop
met diepe voren
de oogst van ploegen op het land

het is er weer
de geur van manchester
en pijptabak

opa niet

Hanny
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Voordeur

Ik zag de voordeur
in glans afgelakt
het raampje
erin uitgespaard
misschien 30X20

Ik zag de kleur
van moeders haar
mahonierood
omlijstte het
haar blozend gelaat

Ik zag haar mond
bewegen,woorden
tot zinnen vormen:
het beantwoorden
van mijn jeugdig vragen

Ik zou er minuten
naar kunnen kijken
de herinnering gestold
van die voordeur
in glans afgelakt.

Harry Daudt
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Bickerseiland

De maan scheen over de bogen.
De treinen reden over de dijk en
het gebouw van machinefabriek Jonker,
stak hoog en donker boven mij uit.

Voor mij op de cafétafel stond een kopstoot
en ik proostte op mijn oma.
De stem van mijn opa dacht ik te horen,
Ik rook nog steeds de geur van teer en olie.

Een auto reed de Bickerstraat in.
Ik voelde de handen van mijn vader en moeder,
terwijl ik als kind tussen hen in liep
en naar hen opkeek.

Mijn angst voor het donker lachten zij toen weg.
Ik dronk van de jenever,
Niets kwam er ooit nog terug.
Ik dacht aan het lied "Amsterdam huilt"
en had niets te lachen.

Ronald M Offerman
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Af en toe

Zo af en toe
viel er iemand uit mijn handen
Te zwaar, of niet goed opgelet

Het werden steentjes
op het pad
Scherpe steentjes, voelbaar
door de dikste schoen

Soms trap ik op zo’n steentje
en weet dan weer.
Dat had je beter moeten doen.

Ton Huizer
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Hervonden tijd

Ik weet nog die ene Koninginnedag
in zonnig Den Haag, waar duizenden
gestaag de vale kleden en
kramen afschuimden. Dat defilé
langs afgedankte waren;
van stoffige zolders gesleept
of uit muffe kelders gezeuld.
Kinderen die schamele muziek
over de dove horde uitsprenkelden.

Ik liep met geoefende blik
de rauwe bende af, op zoek
naar rafels van mijn jeugd.
Ik zocht roestige sleutels van
afgesloten laatjes, die niet
meer open wilden. Kon ik
hier mijn honger stillen?

Plots schoot hij mijn blikveld
binnen; draaide mijn uurwerk
pijlsnel terug. De keukenklok
van toen, ik schrok.
Zijn wijzers bevroren; zijn tijd
was blijven staan. En ik?
Ik was al maar verder gegaan.
Hij hield mij gevangen,
daar op het grauwe kleed.

Ik kan hem nu weer feilloos
plaatsen, aan de houten
keukenwand. De sleutel, op
de smalle schoorsteenrand.
Hij gidste me door mijn
jonge leven, van huis naar
school en naar de familiedis,
om me telkens weer
de tijd te geven, die ik nu
zo vaak… zo node
……………. mis.

Hein van den Assem
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Die ik lief heb

Wat ik dacht allang te zijn vergeten
kwam onder het koken ineens
weer in mijn weten,
ja, niet dat mijn ouders altijd
zongen, dat vergeet ik nooit.

Maar wát ze zongen dat kwam vandaag
als een bliksemstraal zo vlug
in mijn herinnering terug,
terwijl mijn ouders elkaar kusten
knuffelden, dansten en lachten, klonk het:

"O, was ik maar dood, want die ik lief heb
die krijg ik toch nooit en die ik niet mag
ja, die zie ik toch iedere dag en waar ik van hou
ja, die gaat met een ander op sjouw en die
ik niet mag, ja, die zie ik toch iedere dag !!

Kus...kus...hatsjee!"

Cor Visser
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Fractie

bakstenen op elkaar gestapeld
ik dicht er mortel tussen: het is een muur
schrijf ik "deur, raam, dak", het wordt een huis
ik laat de zon erop schijnen
aan de overkant poot ik een paal
niet zomaar één
er hangt een bordje aan: Bus

niets laat vermoeden wat er
in dit tafereel besloten ligt

maar als ik zeg dat de afstand
tussen halte en huis
een lichtjaar bedraagt
een fractie van de eeuwigheid
die haar van mij zal scheiden
en dat besef

Vera De Brauwer
Themagedicht op: hervonden herinnering

Kleine toelichting

Mijn moeder stierf op 49-jarige leeftijd aan borstkanker.　
"Fractie" vindt zijn oorsprong in een heel specifiek moment
toen zij nog leefde.　Ik was bij haar op bezoek.
Toen ik naar huis ging, vergezelde ze mij naar buiten en
leunde met haar rug tegen de bakstenen muur.
Ik stak de straat over en wachtte aan de bushalte. Ik zag haar staan,
in de zon, en besloot die scène te bewaren voor de toekomst.
Ik koos welbewust dat moment uit om het me later te herinneren.
Mijn moeder was nog dichtbij, ik hoefde maar de straat over te steken
om weer bij haar te zijn en toch leek ze zo onnoemelijk ver van mij
verwijderd.
Een "voorproefje" van de onmetelijke afstand die ons zou scheiden.

ingezonden themagedicht

Intramuraal

Zonder code zwaait de klapdeur
naar binnen open, de gang in.
Weer zit hij diep inhalerend
in het enige vertrek met asbakken.
In zijn hoofd balt sneeuw aan.

Nog prevelt hij mijn naam als ik binnenkom
en lijkt op wie hij was. Vroeger,
daar praten we over.
Langs de stroeve paden in zijn hoofd
sprokkelt hij herinneringen.

Warmte borrelt sneller op. We lachen
of we samen op reis zijn. Waarheen
doet niet ter zake: wie hier is
hoort bij elkaar – zo eenvoudig
als alles kan zijn.

Dan moet ik weer weg.
‘Morgen ga ik naar huis’, zegt hij
al jaren.　 En draait de volgende zware -

Inge Boulonois
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Droom

Ik ben weer jongen
en tot boer bestemd.
Lig wakker in
een winternacht zó stil,
dat alles om mij heen
gestorven lijkt.

Dan dringt tot mij door
het dof gebonk van paarden
die hun hoeven slaan
tegen het beschot.
Ook is het net alsof
ik vader roepen hoor.

Nu rechtop in mijn bed
wil ik schrijven wat het was
waarom ik huil,
maar het ontglipt mij.
Ik krijg juist dát niet op papier,
en was toch zo dichtbij.

Atze van Wieren
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Tussen heg en steg

staat het witte huis
waarin ik vroeger woonde
met gesloten ogen zie ik nog
de granieten keukenvloer
geëmailleerde pannen op het vuur

het bleekveld en de moestuin
een houten schuur op 't oude erf
die mijn vader zelf ooit bouwde
tussen overpad en achterbuur

er wonen andere mensen nu
achter de strak gevoegde muren
die elegante tuin en dubbel glas
ja, ik stond te gluren, even maar
en zag wat ongezien verdwenen was

want tussen heg en steg staat
nog steeds hetzelfde huis
maar die warm gevoerde jas
waarin ik woonde, is voor altijd weg

Hanny
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

In de Kruidenwinkel

Het blikkerend mes tussen z'n tanden
waterdruppels met het gebaar van een
jonge hond wegzwiepend van z'n haar
dook hij als een kruising tussen een
waterdemon en een enterende piraat
op naast de roeiboot en smeet met een
breed bruin armgebaar de bos opgedoken
druipende kalmoeswortels in het gangboord.

En... met een "Er zit nog veel meer!"
dook hij weer, nauwelijks een rimpel
achterlatend in het zwarte vlakke water.

Wat waren mijn broertje en ik blij
toen die slanke gebruinde man
voor het laatst opdook en zei:
"We hebben genoeg mannen,
aan de riemen, we gaan naar huis!"

Cor Visser
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Ochtend

Een jonge vrouw in de bus
kijkt op van haar glossy
glimlacht en ziet

de man achter het caféraam
voorbij slechts een glim
het is niet om hem

hij kijkt naar buiten en ziet de bus
haar niet

een meisje bij de halte
niet ver van hier
zoekt iets
in haar neus
in de rechterhelft
en bestudeert tegelijkertijd haar mobiel

over de letters glijdt haar hand
de linker zo snel
de woorden dansen al
en na de neus
herstelt ze kruislings
de slechte relatie
tussen linkeroor en dop

uit het oor klonk techno

de bus is zover
kijkt en draait het asfalt op
schakelt voorbij de beats
en het geluid sterft snel

de tijd schiet verder en
de mens danst onhoorbaar weg
het is weer doodstil in Metslawier

Bert Struyvé
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Vaasthollen

Zummerdoags mit pabbe
-veur op staang van fiets
leutje zuske achterop –
n plestieken emmer
aan t stuur
noar toen bie t spoor
eerbaaien plukken

Hou handen groaven
in waarmte zuiken
noar t begun
kleuren vaasthollen

Train veurbie gaait
achter roamen
minsken
verdwienen
in n landschop zunder grinsen

Herinnerns
valen
op boom van emmer
maank t geluud
van kienderstemmen

       Käthy de Jong
      Themagedicht op: hervonden herinnering
       (Gronings)

Vasthouden

Een zomerdag met vader
– voor op de stang van zijn fiets
het kleine zusje achterop –
een plastic emmer
aan het stuur
naar de tuin bij het spoor
aardbeien plukken

Hoe handen graven
in warmte, zoeken
naar het begin
kleuren vasthouden

De trein voorbij gaat
achter ramen
mensen
verdwijnen
in een landschap zonder grenzen

Herinneringen
vallen
op de bodem van een emmer
tussen het geluid
van kinderstemmen

       Käthy de Jong
      Themagedicht op: hervonden herinnering
       (Vertaling)

ingezonden themagedicht
het vreemde bed het huis is zwijgzaam en de straten worden stil ze slapen bijna als ik stem van heimwee in het vreemde bed herken een traptree kraakt nog verre voetstap volgt de maat van torenklok laat horen hoe de nacht haar ronde doet mijn angst verbergt zich muisstil onder last van donkerbruine deken stopt alle tranen in het lijf van lappenpop geruststellend geluid van buiten komt pas 's morgens weer terug, dan hoor ik vroege vogels met een lied het eerste leven maken © Anneke Wasscher	Anneke Wasscher Themagedicht op: hervonden herinnering
ingezonden themagedicht
De vlucht een dag in februari op het open veld somber als toen, er hing geen wonder in de lucht - de buizerd scheert laag over, komt gewillig op de hand het torenvalkje grilliger landt liever op het dak haar omgaan is bedachtzaam, met respect, zo kenden we haar niet ze houdt hem soeverein in toom een roodgeveerde indiaan met felle blik en ongenaakbaar, zij lijkt zeker van zichzelf wij staan er wat onwennig bij en weer is er die dag: de eerste kreet, haar hikjes en geluidjes het grijpen, veilig hechten als een diertje - en voor je t weet zijn twintig jaar voorbij © Lieve De Vos	Lieve de Vos Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Oog (naar psalm 139)

Weet je nog, vader, hoe vroeger
het gras werd gemaaid, hoe nauw
dat stak met paard en machine
en ratelende messen,

en weet je nog hoe toen de rollen
moesten worden omgedraaid:
geen zoon ontloopt zijn eerste keer.

Weet je nog hoe toen jouw ogen
mij de leidsels uit handen zagen,

ik scheef ging.

Atze van Wieren
Themagedicht op: hervonden herinnering

ingezonden themagedicht

Achter het stille raam

achter dat hoge stille raam,
uitziend over de tuin
die niet meer is
- parkeerblik -
ziet mijn oog slechts donkerte

mijn blik keert om,
droomt neer in boomkruinen
waar door lindelente
gestorven jonge vrouwen
voorbij fietsen

en achter mij haar stem:
"ik ben nu heel oud, jij bent
het enig kleinkind
dat mij nog bezoekt
ik ken je als je praat

ik kan je mijn lange leven
gaan vertellen, avonturen
weinig en toch zo veel gebeurd
dat nu als een zucht voorbij
schijnt, door het harde werken"

weer neem ik afscheid
zij raakt mijn hand met bei'
haar handen, ja je bent het echt,
de andere morgen roept ze:
"zuster, ga ik nou dood?"

ik kijk omhoog
- van tussen het blik -
naar het hoge donkere raam,
nu weet ik zeker, ik zie
haar schim, zij lacht naar mij.

JohnN
Themagedicht op: hervonden herinnering

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME


oktober 2010

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2010

Redactie: John Zwart
Redactie assistentie Anneke Wasscher
Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: stilte, verstilling

Laatst bijgewerkt: 31.10.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

oktober 2010
Thema van de maand: stilte, verstilling

Illustratie: Impressie opkomende zon - 1873
Olieverf op doek van Claude Monet
Expositie: Musée Marmottan Monet, Paris

het introductiegedicht

Marie Vasalis (1909-1998)

Iedereen wordt regelmatig met stilte geconfronteerd, gewenst of ongewenst.
We ervaren haar vele gezichten.
Hoe, dat hangt af van onze "gevoelstemperatuur".
Zij kan ons verwarmen maar ook verkillen, ze is groots of pijnlijk en we kunnen
haar koesteren of ontvluchten.
Stilte komt ons het dichtstbij in de dood. We zwijgen in respect en gedenken.
In bijeenkomsten scheppen stiltemomenten tijd voor bezinning, ruimte om te
denken aan de naasten die we missen. Intens gevoel van leegte komt over
ons als de stilte vlak naast ons staat op het kerkhof.
Bewust zoeken de mensen haar in stiltecentra, kerken of kloosters.
Dan komt het overdenken waarmee ze bezig zijn in de hectiek van alledag.
Dat kan helpen om op het kruispunt van wegen een zinvolle richting te kiezen.
Anderen vinden de stilte in de ziel van de natuur: in de bergen, de bossen of
aan zee. Maar het kan ook gewoon als visser aan de kant van de sloot.
In relaties tussen twee mensen kan de stilte allesbepalend zijn – in de warmte
van liefde is zij licht en spreekt in de lichaamstaal, maar zij drukt als een zware
steen wanneer men elkaar niets meer te zeggen heeft.

Hernehim nodigt u deze maand weer uit: doorbreek uw literaire stilte en deel
uw ervaringen in uw proza of poëzie. Alleen eigen werk uiteraard. We zijn
weer heel nieuwsgierig hoeveel gezichten van stilte/zwijgzaamheid u ons leert
kennen.
Ter inspiratie publiceren we een paar korte gedichten van Marie Vasalis.

Marie Vasalis was en is nog steeds een geliefde dichteres.
Haar gedichten zijn voor veel lezers toegankelijk. Mensen herkennen hun
eigen gevoel soms al in een paar treffende zinnen van haar hand.
"Onsterfelijk" mogen we deze voorbeelden wel noemen:
"...niet het snijden doet zo’n pijn,/ maar het afgesneden zijn."
"...Had ik je maar als kind gekend,/ die nu mijn kind en moeder bent." en
"...het rode, zuivere van de late zon/ te zien, te volgen – en de eigen weg
te gaan./ Het werd, het was, het is gedaan."
"M.Vasalis" gebruikte Margaretha Drooglever Fortuyn-Leenmans als haar
pseudoniem om te publiceren. Het is haar gelatiniseerde meisjesnaam.
Zij werd geboren in Den Haag (1909) en studeerde antropologie en genees-
kunde in Leiden. Vestigde zich als arts in Amsterdam (1934) en werkte
later als kinderpsychiater in Assen en in Groningen. Aan het eind van haar
werkzaam leven was ze als psychoanalytica verbonden aan de RUG.
Van 1964 tot haar dood in 1998 woonde zij in het Drentse Roden.
Van M. Vasalis verschenen bij leven drie bundels: 'Parken en woestijnen'
(1940), 'De vogel Phoenix' (1947) en 'Vergezichten en gezichten' (1954).
Daarna heeft zij niet meer gepubliceerd, maar ze schreef nog wel. Dankzij
haar drie kinderen verscheen er postuum toch nog een vierde bundel:
'De oude kustlijn' (2002).
Bij die gelegenheid publiceerde Hernehim Cultuur een beschouwing onder
de titel "Binnengelaten". Naast deze bundels schreef zij ook nog een novelle
en enkele essays.
In haar gedichten vinden we als thema de menselijke problematiek.
De dagelijkse werkelijkheid wordt soms pijnlijk precies neergezet. Een
voorbeeld is het zeer bekende gedicht "De idioot in het bad." Ongetwijfeld
is het beeld dat zij schetst gebaseerd op haar eigen ervaring als psycho-
analytica. Dat poëzie voor haar verweven was met haar dagelijks leven
bewijst het receptbriefje dat in het Letterkundig Museum te Den Haag wordt
bewaard. Daarop schreef zij ooit het gedicht: "Appelboompjes."
In haar privéleven bleef verdriet en verlies haar niet bespaard.
'De vogel Phoenix' is opgedragen aan haar jong gestorven zoon. In haar
bundel 'Vergezichten en gezichten' kunnen we de worsteling lezen met het
menselijk tekortschieten en de gebrokenheid der dingen.

De verbondenheid met ons maandthema vinden we bij Vasalis in haar
bespiegelingen over de natuur, met vingerwijzing naar het menselijk bestaan.
Thema’s als stilte en eenzaamheid behandelt zij bijvoorbeeld via struiken,
wind en bladeren. Personificaties, die karakteristiek zijn voor Vasalis.
De natuur dient als ingang naar het onderliggende. Binnenkomend in haar
gedicht kijken we in een spiegel, we zien onszelf en de ander.
Lezen van haar werk leidt tot verstilling en overpeinzing.

Braamstruik

Vlinders en bijen wijlen bij de roze bloemen.
De groene en paarse bramen zijn alleengelaten.
Zijn zij zichzelf genoeg? Missen zij niet het diepe zoemen
waarmee de bijen met de bloesems praten?
En ’t sprakeloze wankle evenwicht
waarmee de vlinders op haar blind gezicht
zich even nederlaten?

Kennen

Ik hoor de wind, omdat hij door de blaad’ren sleept,
ik zie de blaadren waar het licht op breekt.
Maar welke blaadren hangen er in stilte en ’t donker
en welke oren sluimren waar geen stem tot spreekt.
Ik voel de oude wanhoop van het instrument,
dat tot het uiterste gedreven
niets dan zijn eigen grens herkent

Beide gedichten uit: "Vergezichten en gezichten"

Erkenning.

Al tijdens haar leven werd haar werk zeer gewaardeerd, echter was zij
niet iemand die in de schijnwerpers wil staan. Slechts éénmaal werkte
zij mee aan een interview. Vasalis is een veelgelauwerd poëet.
Zij ontving in 1957 de Poëzieprijs van Amsterdam en in 1963 de
Culturele Prijs van Groningen. Ver na haar laatste publicatie werd
haar gehele oeuvre nog bekroond met de Constantijn Huygensprijs (1974).
In 1983 ontving zij de P.C. Hooftprijs.

inzendingen

ingezonden themagedicht

‘VREDENHOF'
Schiermonnikoog

Ga aan de Wassermann voorbij,
dat grauw gevaarte op het duin
en vindt de bijna vijftig doden
die geen naam hebben.

Op grijze steen gebeiteld:
Known unto God. Jawel,
maar vergeefs heeft lang geleden
een moeder hem gezocht.

Heeft nooit geweten
van deze verre kust
waar men hem
aan land heeft gelegd.

Ga aan de Wassermann voorbij,
vind de schelpbedekte graven,
luister hoe de wind verhaal doet
en hoor de branding ruisen.

Atze van Wieren
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Stil ruisende regen

Soms is het beter om te zwijgen
als woorden zonder waarde
zonder echo zonder akoestiek
niet weerkaatsen, niet beklijven.

Als klanken zonder inhoud
worden versnipperd, verstrooid
in flarden gehangen aan de
takken van de treurwilg in een
kluwen melancholisch babylonisch
onontwarbaar geheimschrift.

Waar de wind de geveerde bladertwijgen
meevoert door het diep donkere water
met alleen de stilte van de ruisende regen.

Cor Visser
Themagedicht op: stilte verstilling

ingezonden themagedicht

onzegbaar　

hier sta ik　
met mijn mond vol woorden　

wat ik zeggen kan　
voelt als van een ander　
wat ik zeggen wil　
zwijgt onder mijn huid　

maar mijn lichaam spreekt　
luister ...　

Monica Boschman
Themagedicht op: stilte verstilling

ingezonden themagedicht

de stilte

gisteren toen ik haar nog niet
wilde ontvangen in mijn
geblindeerde woning, wist ik
wel dat ik bang was

hoe kon ik weten dat ze mijn
vriendin zou worden en de
gesloten tombe van m'n
dromen openen kon

nu wil ik dat zij blijft
mijn lichaamscellen
hebben haar plaats
en ruimte toegewezen
eindelijk gaf ik thuis

ooit richt ik voor haar een
standbeeld op, omdat ze
roerloos luisteren kan
naar elke roemloze zin
die ik in gedachte heb

Anneke Wasscher
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Luchtkasteel

Hij blies lucht
pure lucht
in zijn kasteel

In de kantelen
de poorten, de burcht
waarin hij zich verschansen zou

Als de vijand
zich luidruchtig melden zou
aan de stadspoorten

Geschut & rammei
in stelling
zou hebben gebracht

‘Geef acht’
zou hij bevelen
aan het geronseld voetvolk

Dat zich tot
de tanden toe
had bewapend:

Hooivorken, schoppen
en ander gereedschap
van boerenkomaf

Want niemand
ontloopt de straf
voor het oorlogje-spelen

Ieder lijdt in stilte.

Harry Daudt
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

De stilte van de stad

Naar de stilte van de stad is ze gevlucht.
Ze woont daar rustig in een smalle straat
waar vrijwel geen verkeer door gaat
met op driehoog een overmaat aan lucht.

Zomers op het balkon slechts het geruis
van verre snelwegen. Voor haar is dat de zee
een andere keer een bos. In een bruin café
flink aangeschoten, komt ze soms weer thuis.

Het zware ronken van machines en tractoren
haar man die lacht en andere mannenstemmen,
het kind, ravottend met de hond, vrolijk gegil.

Geluid draagt buiten ver. Te moeten horen
de kreet, de klap en het geknars van remmen.
Waarom is iedereen ineens zo godvergeten stil?

Anke Labrie
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

voor wie bleef

en die leed
die lijdt niet meer

wie mee leed
lijdt nu alleen

blijft nog
het helpen dragen

JohnN
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Weerspiegeling

Even had ik tijd voor jou
en heb je stiltewoorden opgezocht.
Ik voelde mij al snel bekocht:
je huid zat dieper dan ik wou,

dan ik wou gaan de eerste keer.
Ik heb een lichter licht ontstoken,
je taal uitgelegd in stroken
langs een diep glanzend meer.

In de spiegel van het water
trok je beeld zich langzaam recht;
wat je lippen hebben voorgezegd
bewaart mijn hart voor later,

als ik weer de stilte zoek.
Want in het zachte waterwiegel,
in de lichtste spiegel-spiegel
is je huid een open boek.

Ad van Schijndel
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Dieweg 10 oktober

nog eenmaal komen zij buiten en dit is de dag
geen afspraak is eraan voorafgegaan
willekeurig zoals zij verdwenen in een
vorige eeuw zonder taal noch teken
de orgels hebben sindsdien gezwegen
bazuin noch trompet heeft hen gewekt

wat deed ze hiertoe besluiten deze dag in de herfst
was het de lage zon die over de heuvel gleed
het stervend geluid van auto's ver weg
de klik van het slot in de ijzeren poort
met het bord fotograferen verboden
geen honden en neem geen aandenken mee
violet en felroze bloemen op kruis of krans
van gebroken porselein zou nostalgisch zijn
op de schoorsteenmantel mooier dan as

geluidloos bestijgen zij de verbrokkelde
treden en glimlachen tegen het licht
de dames strijken hun kleren glad
de heren betasten de krul van hun snor en
kinderen pas kort uit de wieg wrijven hun ogen uit
bleke gezichten met heldere blik kijken streng
of olijk sluw of dom het spreken verleerd
lijken ouwelijk maar nog niet oud

zo wandelen zij bezadigd in de schaduw
tussen de graven en niemand die stoort
de burgemeester en welgedane notabelen
een opperrabijn met dochters één ongetrouwd
zij allen zijn verre familie terug in de tijd
zij gaan in vrede maar kennen elkaar
niet meer want het is zo lang geleden

Lieve De Vos
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Gefluister

Mijn handen heb ik op haar lijf gelegd
een houten leuning die mij kan omarmen.
Al is zij oud, verweerd het is vertrouwd
haar plek te weten op dit stille strand.

Vanaf haar rustplaats zie ik zon en zee,
de vleugelslag van meeuwen door het
blauwe zweven en de verte als een streep.
Alsof de wereld ophoudt achter de horizon.

En hoor de wind die zachtjes woorden wiegt,
gefluister van geheimen die gekerfd zijn
in de nerven van geblakerd hout
jouw naam geschreven zonder franje.

Käthy de Jong
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Meditatie

waar is de plug
in mijn denken
of zouden er
andere manieren zijn
om te verstillen

mijn adem resoneert
in zalig niets
onwetend van dat
wat de wereld beroert
ik ben vol-ledig

Marion Spronk
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

In verstilling samen

Mooier dan mijn woorden
spiegelt je houding zich in het water.
Jouw knielen is vol deemoedige trots.
Ik ben vier keer langs je blad gegaan
vol stille verbazing over wat
zo onverwacht door mijn nerven sneed.

En telkens als ik afscheid nam,
gaf je mij in de draaiing van de middag
nieuw zicht op waar wij samen kunnen gaan
en was er even rust in mijn bestaan.

Ik ben teruggekeerd,
want wilde weten waar anders jij dan ik
je stilte hebt gevonden.
En even heb je heel je lijf
verzet in een nieuwe pose
en mij de diepte van je hart getoond.

Jouw straling heeft geen woorden nodig.

Ad van Schijndel
Themagedicht op: stilte, verstilling

Bij het titelgedicht uit zijn bundel

ingezonden themagedicht

Stilte AUB?

elk hart voelt hier licht
en fluistert

stil
hier woont vergezicht
heel alleen
u bent hier
te gast

voor even
niet roepen
niet schreeuwen

gewoon stil
eerbiedige stilte

en laat de deur open
wanneer u weer gaat

Rudolf Schinkel
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

"hij liet een leegte na"

de stilte was ze wel gewend
hij was een man van weinig woorden
maar elke morgen ziet ze weer de
stukgelezen boeken roerloos staan
ze smeken om wat aandacht
soms streelt ze dan maar zacht hun rug

's middags kijkt ze door het raam naar buiten
de tuin draagt nu nog steeds zijn naam
toch zal ze morgen door het onkruid
misschien niet meer alle letters zien

's avonds kruipt ze in het grote bed
en huivert als ze nergens meer
een spoor van warmte vindt

's nachts rest haar dan geen keuze
ze vult de leegte met gemis

Anneke Wasscher
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Sereen

Water staart

een lok
uit mijn gezicht

Riet
wuift een traan
gebogen

strijkt
geheimen
in windoren

Stilte
kraagt mij

in vervoering

Jelou
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Stilte

Vooraf gaat tegenspraak: gekraak
van het plafond, geblaf, volhardend
getik van een vlieg tegen het raam,
pc-blieps. Dan de klank van niets.

Een witte vaas, geopende handen,
krant gevouwen op tafel, stoelen
in een waaier. Geen speld valt.

Alsof je oor, je oog de ruimte zelf
betrapt. Gedachten leggen zich
als zachte kussens neer. Het licht

trilt als een leesteken in een verhaal
dat alleen uit tegendelen bestaat:
het blijvende en weer voorbije van hier
en nu. En hoor: de koelkast slaat aan –

Inge Boulonois
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Stil

Wat ben je stil...
Kun je niet eens kuchen?
Of zuchten,
diep graag.
Desnoods met je wimpers knipperen,
heel luidruchtig!
Met je oren flapperen?
Mij goed,
als het maar geluid maakt,
zodat ik weet dat je er bent.

Vera De Brauwer
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

Krampachtig

Beleef en geef
Vergeet verzet

Een stille wenk
is al wat nodig is

Een vuist
bevat slechts duisternis.

Ton Huizer
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

de stilte

is het kwetsbaarste niets
en wordt daarom wellicht het meest geschonden
door me af te sluiten vind ik haar niet terug
maar voor haar teer geluid keer ik mij binnenste
buiten en al wat stoort slaat diepe wonden

JohnN
Themagedicht op: stilte, verstilling

ingezonden themagedicht

de stille stad

de stad is stil, het ritme van mijn voetstap
op de stoep loopt met me mee
is metgezel

de angst kijkt schichtig achterom, misschien
is er vlakbij wel iemand die zijn woede
in het donker koelen wil, zoekt schim
of schaduw wel een prooi

de nacht lacht schamper over alle onrust die
ze heeft teweeggebracht, ik buig beschaamd
mijn hoofd

dapper tel ik alle tegels en houd me aan het
vierkant van mijn denken vast

de stille stad hoort een cadans, gehaaste pas
die snel het einde vindt

Anneke Wasscher
Themagedicht op: stilte, verstilling

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

september 2010

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2010

Redactie: John Zwart
Redactie assistentie Anneke Wasscher
Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: varen ervaren

Laatst bijgewerkt: 30.09.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

september 2010
Thema van de maand: varen ervaren

Illustratie: Zeilen - 1874
Olieverf op doek van Ëdouard Manet
Expositie: Metropolitan Museum of Arts
New York City - USA

het introductiegedicht

Hendrik Marsman (1899-1940)

We zijn een zeevarend volk, zo hebben we lange tijd aan onszelf herhaald.
Tot het een mantra werd, waarin we bleven geloven tegen beter weten in.
Ver nadat het van ons miljoenen nog maar een handjevol was, die hun
brood op het zoute water verdienen.
Eens in de vijf jaar lopen we uit om vaarhistorie te bekijken in de haven van
Amsterdam, onwaarachtige romantiek van vroeger, vals opgeroepen met
glanzende schepen, smetteloze uniformen, een kroonprins met gemani-
cuurde handen gestoken uit zijn kraakwitte gesteven manchetten.
Toch kijk ik graag naar de schepen om hun gratie. Maar ik weet hoe vals
de romantiek is, weet van de stinkende verblijven voor de bemanning waar-
in ze opgepakt lagen als de spreekwoordelijke haringen in de ton, hoe de
mannen in de kroegen met gratis drank werden geronseld en nauwelijks
de helft van hen de reis 'uit en thuis' overleefde. Ik heb weliswaar niet
shanty-zingend hoeven zweten aan een handgedreven ankerspil, maar ik
heb wel aan het roer gestaan op een kleine kustvaarder, rollend en
stampend als een kermisattractie, terwijl we land's-end rondden bij wind-
kracht acht. Niks romantiek... Maar de taal is ons aller erfdeel.
Vele uitdrukkingen herinneren ons eraan, dat het varen ooit onlosmakelijk
aan het leven zelf verbonden was. Landrotten zijn we inmiddels en we
staan nauwelijks stil bij de oorspronkelijke betekenis van wat we zeggen:
'wat hebben we nog voor de boeg...' – 'we koersen aan op...' – 'eerst
kijken uit welke hoek de wind waait...' – 'we moeten ons roer recht
houden' en 'de beste stuurlui staan aan wal'.
Het leven, met als einde de dood, kan ook als een vaartocht worden
gezien, de overtocht van de rivier de Styx berust op eenzelfde symboliek.

HC - 31 augustus 2010

Het hiernaast gepubliceerde gedicht is van Hendrik Marsman (1899).
Een dichter door de redactie gekozen voor de introductie van het thema 
van september. Niet omdat hij zoveel werk over varen schreef, maar om te 
demonstreren hoe verschillend het varen te benaderen is, zonder meteen 
te denken aan de traditionele 'windjammers' die onlangs tijdens Sail 
Amsterdam 2010 van IJmuiden het IJ opvoeren. 
Hendrik Marsman is een dichter die mij aanspreekt als een tijdgenoot van
Jan Slauerhoff. Evenals Slauerhoff is ook Marsman (te) jong gestorven,
pas 40 jaar oud (1940). Behalve dat ze slechts één jaar in leeftijd verschillen
zijn er meer parallellen. Marsman, ook geboren in een provinciestadje (Zeist)
had ook een rebelse geest, was vooral opstandig tegen gezapigheid en 
burgerlijkheid die hoogtij vierde tussen de beide wereldoorlogen: 'wie in 
Holland op de grond stampt, zakt weg in de modder..' Slauerhoff dichtte in 
dezelfde tijd: 'in Nederland wil ik niet sterven, en in de natte grond bederven'.
Beide dichters zijn kosmopolieten.
Na een rechtenstudie en een vijftal jaren advocatuur besloot Marsman in
1933 om voor de literatuur te leven. Enige tijd voelde hij zich aangesproken
door de omwenteling in Duitsland maar toen hij zag wat er na de machtsgreep
van de nazi's gebeurde kwam hij tijdig tot inkeer. Hij ontvluchtte Zeist en 
Nederland, niet door te gaan varen zoals Slauerhoff, maar om zich in Frankrijk
te vestigen. Een voorbeeld dat later gevolgd zou worden door de 'vijftigers'.
Hendrik Marsman behoort tot de vooroorlogse expressionisten, wat duidelijk
spreekt uit zijn bekende gedicht uit 1929 'Paradise Regained': 'De zon en 
de zee springen bliksemend open:/ waaiers van vuur en zij;/ langs blauwe
bergen van de morgen/ scheert de wind als een antilope/ voorbij//...'
waarin hij als een expressionistisch schilder met brede streken tekeer gaat.
Hij was een bewonderaar van Paul van Ostayen en Herman van den Bergh, 
evenals Slauerhoff onderhield hij een tijd een band met Ed du Perron. 
Toen nazi-Duitsland in mei 1940 naar Nederland en richting België en Noord-
Frankrijk oprukte, besloot Hendrik Marsman samen met zijn vrouw vanuit 
Normandië naar Engeland te vluchten. 
Zij scheepten zich in op de 'Berenice' voor de oversteek, tijdens de zeereis
vond een ontploffing in de machinekamer plaats en het schip ging ten onder. 
Marsman kwam om, zijn vrouw Rien overleefde de ramp. 
Het gedicht uit 1927 was opeens realisme geworden.

John Zwart – augustus 2010

De overtocht

De eenzame zwarte boot
vaart in het holst van den nacht
door een duisternis, woest en groot
den dood, den dood tegemoet.

ik lig diep in het kreunende ruim,
koud en beangst en alleen
en ik ween om het heldere land,
dat achter den einder verdween
en ik ween om het duistere land,
dat flauw aan den einder verscheen.

die door liefde getroffen is
en door het bloed overmand
die ervoer nog het donkerste niet,
diens leven verging niet voorgoed;
want de uiterste nederlaag
lijdt het hart in den strijd met den dood.

o ! de tocht naar het eeuwige land
door een duisternis somber en groot
in de nooit aflatende angst
dat de dood het einde niet is.

Hendrik Marsman

inzendingen

ingezonden themagedicht

Losgeslagen

ik hang zeeziek
aan de reling van mijn leven

een voorjaarsbriesje heeft
me verleid hier te komen

om een koude storm
op me los te laten

Monica Boschman
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

aan de kust

de blauwe luiken gaan langzaam
open, stuk voor stuk losgemaakt
zodat de zon mij treffen kan

een eucalyptus wiegt in de wind
die van zee langs strijkt
en af buigt naar de inham

in de verte zie ik nog net
rood en wit voorbij golven
als een kleine speelgoedboot
in de noordenwind

Alie Jankind
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Afvaart

Soms denk je dat inschepen
al genoeg is.
Licht bepakt voor de reis
laat je achter
het aard-en nagelvaste.

Je liefkoost de reling,
deining beweegt je,
uit diepte komt licht boven.
Lachend werp je de meeuwen
kushandjes toe.

Grijs echter ligt het eiland op zee,
zijn beringde vinger
omneveld geheven.
Bars maant de hoorn tot vertrek:
je daalt benedendeks.

Atze van Wieren
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Goed gesprek

Daar ben je dan weer
Neem de tijd, kom op verhaal
Vertel me over muiterij,
Maleisische hoeren in Walvisbaai

De wenkbrauwen ineens gefronst
Diepe groeven, het is ook zwaar,
Hard werk, je vraagt je af,
Wat is het waard

Of ik dat weet

Je doet, je moet, ineens een wapen
Groot　vertrouwen in de kapitein
Beschermen tegen piraten
Er is geen keus, alleen water

In elke havenstad　zoek je er　één
Seks, maar ook graag blijven slapen
Maar met mij is het goed praten
Want je verlangt ook naar een nestje

Of ik dat weet

Corina Kappen
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

over stuurboord?

wat te veel overhelt
kantelt en zinkt
nu bakzeil halen of
straks op de klippen lopen?

Monica Boschman
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Nostalgia

'Herinnering' 'Vertrouwen'
'Geloof' 'Hoop' 'Liefde'
en 'Vriendschap'

grijze namen boven lang
verstorven kielzog, verbleekt
op een verdwenen rivier

verweerde bakstenen
fluisteren ze nog
als je stil luistert
waar bollende zeilen
en zwaaiende kruisen
eens natuurkracht vereerden

slechts dichtersstemmen
hoor je helder zingen, bezield
over hun namen en de herinnering.

JohnN
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Geen pottenkijkers (op 'zeilen' van Ëduard Manet)

Zij zeilen er vanaf
zeilen van het doek
alsof kleefkracht
deze zondag is verloren

Zij zeilen er vanaf
wind zucht nauwelijks
hoed blijft hoofddeksel
japon in de plooi

Zij zeilen aan ons
voorbij
hebben aan ons
geen enkele boodschap

Zij dromen zich:
open water
oever noch wal
geen pottenkijkers.

Harry Daudt
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Schepen op het droge (Tehuis voor Zeelieden)

Nacht in Prins Hendrik
in Egmond aan Zee
Een verzorgster loopt haar wacht

Langs verkleurde kaarten
van oude waterwegen
Naar verre, vertrouwde havens
voor mannen van de zee
die in dit huis passage kregen

Een scheepsmodel ligt afgemeerd
in een kooi van glas
Als een gestrande vis
in een lege kom, verlangend
naar het verre water

Maar hier wordt alleen nog
in dromen gevaren
Op witte kussens, onder grijze haren
reizen schepen door de nacht

Een rolstoel naast een bed
blijft achter op de kade
Als nutteloze vracht.

Ton Huizer
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Boot

ijverige handen strelen zijn kale lijf
zijn huid geschuurd,
weer als nieuw
een zwoele bries
droogt zijn pas gekleurde torso
in de verte lonkt het water
fluistert:
kom bij mij!
mijn lijf zal onder jou wijken
terwijl je van mij proeft,
zal ik je op mijn flanken
laten drijven
hij huivert, verlangend
haar stem klinkt na
over het groene veld

"ja, O ja !" roept hij　 hees
het water zwijgt,
maar glimt
en spiegelt
als nooit tevoren..

Ria Westerhuis
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Weer thuis

de namen van verre eilanden
ik laat ze te water
en zwem in de foto's
die bewijzen waar ik was

nu ben ik thuis
op het droge
mijn fiets staat
in de regen, op slot

verder weg
kan ik niet zijn

Monica Boschman
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Plimsollmerk

Er is niets
wat me drijft

Wel heel veel
Meer dan genoeg
om op te drijven

De rustige zeegang
van een gelukzalig
niets

Straks een beetje ziek
en dan nog veel meer
niets

Ik vraag me wel eens af:
'Waar heb ik het aan verdiend'

Ton Huizer
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

een roeier in de morgen

de roeiriem duwt het bruine water naar de kant
dat klotst een zwak protest

groen van kroos moet weerloos wijken, maar sporen
wijzen op een weg terug

gele lissen buigen zich voorover, ze willen zien wie
morgenrust verstoort

grijze reiger vliegt met klapwiek naar een and're plek
hij vindt de vis wel elders

berustend wachten witte waterlelies af, want varen
gaat voorbij

de libel in doorzichtig blauw zit stil, geboeid door de
beweging

zilver van de morgenzon raakt aarzelend het water
aan, een warm gebaar

een roeier in de morgen ziet geen kleur, hij heeft
het veel te druk

Anneke Wasscher
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Vaarwel

Jouw voeten
volgen vage sporen
je idealen achterna
over het vaste land
tot aan het einde
waar duinen wijken
voor de lokroep van de zee

Je peilt de diepte
gaat aan boord
van ver verlangen
je blik glijdt buitengaats
langszij zie ik nog eenmaal
jouw contouren
weerspiegeld in het water

Ik wuif vaarwel
je reis is al begonnen.

Käthy de Jong
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Magerman

hij dacht niet aan oeverloos water
toen hij de zee zag
verder dan dat dreef de chaos, het wrakhout
druipend van taan en olie

af en aan spraken vissen met open mond
over volle netten
zilte kaken, koraal en dronken land

een windvlaag strijkt door zijn haar
Caramba! Isabella
even is daar het weten van dat,
wat hij ooit heeft liefgehad

Hanny
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Averij

De nacht is uitgevaren
mijn dromen onbemand
al reik
ik je langszij
nog immer mijne hand

het donker woelt baren
nog enkel in gemis
geen dag
meer overstag
dan slechts in heugenis

ik zend je mijn gedachten
door golven, leeg je plek
het stuur
verbeurd aan guur
onstuimig weer aan dek

de dag laat op zich wachten
al geeft het licht soms hoop
je beeld
ietwat vergeeld
onder mijn kussensloop.

Jelou
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Struinen aan de kant

Natuurlijk
er is een wal
er is een oever
zwarter het basalt

Bij de hekgolf
van het kerend zeilschip
gevuld met stemmen
stemmen van doldrieste jeugd

Groener de stengels
van het riet
dat wuift en wuift
op het zwoel ritme van wind

Je hoort de karekiet
de eenden weggejaagd
door mijn slepende voetstap
en dat van het kind

Dat verwonderd
op – en rondkijkt
want struinend
gaat het zijn eigen weg

Een dobberend bootje
van papier gevouwen.

Harry Daudt
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

zeeziek

hier zit ik dan, met kotszak op mijn schoot
want ik heb me toch weer over laten halen
deze keer gezeten in de nieuwste vleugelboot
die ze me, in mijn geval, van harte aanbevalen

nog enkele golven en ik wil alleen maar dood
want ondanks pilletjes herken ik de signalen
ik moet wel gek geweest zijn toen ik dit besloot
waarom in vredesnaam geloof ik die verhalen?

ik kijk　 graag naar de zee, liggend op het strand
ook voor een frisse duik is zeewater geschikt
maar op een boot wil ik alleen maar naar de kant

dus van nu af aan gebruik ik eindelijk mijn verstand
welke prachtboot ook, ik ben voldoende afgeschrikt
ik zwaai mijn vrienden uit en blijf gewoon aan land

Anke Labrie
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Aan het land ontkomen

na het uitvaren
krimpt de opgeblazen wereld
tot wezenlijke proporties
havenhoofden
onbeduidend, het vuile land
een vage potloodstreep
op de einder -
meer is het nooit geweest

onbegrensde zee
bevrijdt verdrongen hang
naar eeuwigheidsbesef,
de filosoof
ontwaakt, het luide land
verliest zijn greep
weldadig heelt de stilte
de getergde geest

weer ging de dichter scheep
op een schuimgedragen schip
dat hem zijn regels leest

JohnN
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

de andere koers

de weergaloze stilte is vlakbij
er varen boten heen

ik hijs de vrijheid in de zeilen en
reis met kleur van vlaggenmast

wanneer ik weg ben hoor ik nog
alleen de stem van zee die zegt

beweeg maar mee met metrum
van getij en luister naar het
weerwoord van de tegenwind

niets meer, niets minder is
het leven

als golfslag me terugbrengt
naar het strand, heb ik het
wrakhout afgelegd en
vind een plek

Anneke Wasscher
Themagedicht op: Varen ervaren

ingezonden themagedicht

Zeilboot te Andijk

nog gehecht aan de dijk
dommelt de boot op het dragend nat

weer een dag staat: neerstrijkend
licht verzilvert de masten

morgenwind rimpelt het water,
laat losbollige vallen rinkelen

een fuut met jongen op de rug
beroeit de oeverloze tijd

dan gooit de boot haar trossen los,
de dijk lekt traag naar de einder weg

wind beademt zeilen, verscheept wolken,
waait verte nabij, woelt een mens om

ogen worden hemel en water
met zeilschilfers wit, spiegels

gestold in de weidsheid van het meer;
zoals de boot ook thuiskomt, nu pas -

Inge Boulonois
Themagedicht op: Varen ervaren

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

augustus 2010

Hernehim pagina thema poëzie	^Hernehim
Boeiend om te bezoeken. Vrij en onafhankelijk. © HC 2001-2010	Redactie: John Zwart Redactie assistentie Anneke Wasscher Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie
Thema van de maand: vakantie	Laatst bijgewerkt: 26.08..2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

augustus 2010
Thema van de maand: vakantie

Illustratie: Ezeltje rijden - 1898
Olieverf op doek van Isaac Israëls
Expositie: Rijksmuseum, Amsterdam

J.C. Bloem

De nachtegalen

Ik heb van 't leven vrijwel niets verwacht,
't geluk is nu eenmaal niet te achterhalen.
Wat geeft het? - In de koude voorjaarsnacht
Zingen de onsterfelijke nachtegalen

Insomnia

Denkend aan de dood kan ik niet slapen,
En niet slapend denk ik aan de dood,
(...)

J.C.Bloem - natuurliefhebber en sombermans.

Jacobus C.Bloem (1887-1966) las in zijn middelbare schooltijd het werk van
Jacques Perk en raakte als zestienjarige hierdoor geïnspireerd. Zijn vader - die
het burgemeestersambt bekleedde - kon zijn gezin een welgesteld bestaan
bieden, niet in de laatste plaats door een aanzienlijke nalatenschap. De jonge
jaren van J.C.Bloem leken hem daarmee eenzelfde perspectief te bieden als
later Adriaan Ronald Holst ten deel zou vallen: een economisch zorgeloos
bestaan, dat toeliet geheel in vrijheid te stoeien met de letteren en tegelijkertijd
ook te kunnen genieten van de andere geneugten des levens.
Maar het kapitaal ging teloor, rentenieren verkeerde weer in werken en de jonge
Jacobus moest contre coeur een rechtenstudie oppakken.
Hij was een ongemotiveerde trage student maar bracht het door intelligentie,
ondanks habitueel Leids cafébezoek, uiteindelijk toch tot afstuderen en zelfs nog
tot het schrijven van enkele gedichten, die in 1910 door Albert Verwey goed
genoeg werden bevonden voor publicatie in diens tijdschrift "De Beweging"

Vervolgens moest de nieuwbakken "meester" werken voor de kost als griffier bij
de rechtbank waarin hij niet bepaald uitmuntte door ambtsijver, maar zijn ontwik-
keling als dichter ging dóór: op 34-jarige leeftijd debuteerde hij met "Het verlangen".
Het verlangen in zijn leven werd gekleurd door verongelijkte gevoelens voor wat
betreft het verlies van een beschermd bestaan in welstand, zonder al te veel
inspanning - en wat betreft zijn emotionele leven door een fascinatie voor prille
jonge meisjes...
Hij werd nachtredacteur bij de NRC en kreeg er een gelegenheidsfunctie bij als
gecommitteerde bij de hbs eindexamens. Daar viel zijn oog op kandidate Clara
Eggink (1906). De jeugdige, sprankelende Clara zwom in het netje van Jacobus
en de relatie van het zeer ongelijke stel werd al spoedig bezegeld in een huwelijk
en met de geboorte van hun zoontje Wim.
Maar Bloem moest met ruzie weg bij de NRC alweer wegens zijn gebrek aan
werklust - gelukkig kon hij opnieuw als griffier aan de slag, bij het kantongerecht
in Lemmer. Ze vestigden zich in St. Nicolaasga.

In dit kloosterdorp voelde Bloem zich "verbannen", de vaderrol was de bijna 20
jaar oudere, sombere, luie en drankzuchtige dichter-ambtenaar al evenmin op
het lijf geschreven. 's Morgens bleef hij lang in bed zodra daartoe maar eventjes
de gelegenheid bestond.
Toch had hun bestaan daar in Friesland ook wel kleur: uit Amsterdam kwamen
er vaak collega's - na een avond doorzakken in de soos - met de nachtboot naar
Lemmer, vanwaar ze met de tram in het krieken van de morgen in 'St. Nyk'
arriveerden. Populaire gasten waren: Eddy du Perron, Hendrik Marsman en
Adriaan Roland Holst. Later kwamen ook Jan Campert en uit Friesland Theun
de Vries (Veenwouden) en Jan Slauerhoff, die in die tijd huisarts waarneming
deed in het dorp Beetsterzwaag.
Met de bevolking van St.Nicolaasga, waar de geregelde kerkgang de gewichtig-
ste gewoonte was, had het echtpaar Bloem weinig binding. Daar keken de
mensen argwanend naar het komen en gaan op alle mogelijke uren, van die
"Westerlingen" die zich te buiten gingen aan drank en waar Clara de voorbij-
gangers bij hun blik in de erker shockeerde door 's morgens ongegeneerd,
schaars of nauwelijks gekleed, te stofzuigen.
"En dat terwijl er herenbezoek was !"

De wisselende, maar meestal depressieve stemmingen van Bloem worden goed
gekenmerkt door het korte gedicht "de Nachtegalen", dat zijn inspiratie zeer
waarschijnlijk ontleent aan de bossen rond 'St.Nyk', gevolgd door de begin-
regels van het diep-sombere "Insomnia" hierboven.
Bibliografen schrijven dan ook over J.C.Bloem in deze trant:
"Bloems werk is doortrokken van het verpletterend besef dat we op de wereld
zijn om te sterven... "

Het huwelijk houdt zoals te verwachten was niet stand, ze scheiden na zes jaar
in 1932, waarna Clara een kortstondig huwelijk aangaat met Jan Campert.
Maar met tussenpozen wonen Bloem en zijn ex-vrouw daarna toch weer samen.
In zijn laatste jaren in een lat-relatie - in het zicht van elkaar, de één in een huis
en de ander op een woonboot - in de Wieden van noordwest Overijsel.
Kwetsbaar door excessief drankgebruik krijgt hij een serie hersenbloedingen.
De vierde, in 1966, wordt hem fataal.

het introductiegedicht

Jacobus Cornelis Bloem (Oudshoorn 1887-Kalenberg 1966)

De Dapperstraat

Natuur is voor tevredenen of legen
En dan: wat is natuur nog in dit land?
Een stukje bos, ter grootte van een krant,
Een heuvel met wat villaatjes ertegen

Geef mij de grauwe, stedelijke wegen
De’in kaden vastgeklonken waterkant,
De wolken, nooit zo schoon dan als ze, omrand
Door zolderramen, langs de lucht bewegen

Alles is veel voor wie niet veel verwacht
Het leven houdt zijn wonderen verborgen
Tot het ze, opeens, toont in hun hogen staat

Dit heb ik bij mijzelven overdacht,
Verregend, op een miezerigen morgen
Domweg gelukkig in de Dapperstraat

Uit "500 gedichten die iedereen gelezen moet hebben"
Gebloemleesd door Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries

Vakantie -
Vroeger heette augustus vooral "oogstmaand", tegenwoordig is het steeds
meer een vakantiemaand bij uitstek. In elk geval kan men in deze periode
vaak ruimschoots de vrije dagen oogsten die in de loop van het jaar werden
opgebouwd.
Voor veel mensen is het begrip vakantie gekoppeld aan reizen.
Dan is de voorbereiding al een heel project.
Turen op het internet of in brochures naar foto´s van alle mogelijke bestemmingen.
Prijzen vergelijken. Hoe gaan we erheen, met de auto of gaan we vliegen?
Zijn we graag actief of willen we juist luieren? Zoeken we rust of willen we vermaakt
worden? Cultuur of pretpark? Speuren we naar mooie plekjes voor de tent of willen
we ons laten verwennen? Dichtbij of in ver buitenland?

Misschien willen we diep in ons hart eigenlijk gewoon helemaal niet weg.
We moeten ook compromissen sluiten met een partner en eventueel ook nog met
de kinderen. Dat is al een kunst op zichzelf.
Veel hangt af van de gemoedstoestand waarin we op pad gaan.
Een rugzak vol verliefdheid of een koffer gevuld met ergernissen maakt zo´n
verschil !

Hoe dan ook zijn er gespannen verwachtingen.
Die heeft ook de Hernehim Redactie voor wat betreft inzendingen op dit thema.
Misschien raken er lezers geïnspireerd door de vakantie waarvan ze juist
terugkeerden.
Of ze laten ons invoelen waarom ze juist honkvast zijn, er zijn ongetwijfeld
evenveel uiteenlopende ervaringen als er mensen zijn.
De ambivalentie in het bekende gedicht van J.C.Bloem hiernaast, waar hij
zich laatdunkend over de natuur in ons land uitlaat, maar toch lyrisch wordt
door een ervaring op veel kleiner schaal - de aanblik van een Hollandse lucht
door een Amsterdams dakraam - toont aan hoe we ook dichtbij huis door het
vakantiegevoel bevangen kunnen worden.

inzendingen

ingezonden themagedicht

JohnN
Themagedicht op: Vakantie

Morgenstond
(vakantie voorbij)

de merel wekte de zon en mij,
zijn improvisaties parelden
omhoog omlaag weer hoog,
zonder conservatoriumles

ik speur naar zijn lied
fluwelig in de toppen,
ontmoet zijn goudgerand oog
voel klank die nog in stilte trilt

schaterlachend vliegt hij heen,
spot mij met mijn gebrek,
hangend aan taken van de dag
terwijl hij hangt aan takken hoog

en alweer zorgeloos zingt

ingezonden themagedicht

Harry Daudt
Themagedicht op: Vakantie

Berglandschap

Je ziet de verten
voelt de hoogten
onder je schoenen
het knerpen van stenen

Oog in oog
met zon en kleuren
schijnbaar niet
van deze wereld

Opstaan mag
na het vallen en de echo
de knie meermaals kapot
maar alleen de knie

Niet het moreel
verre van dat

ingezonden themagedicht

Willem van Lit
Themagedicht op: Vakantie

Waddenlandschap

De horizon op 't wad
is wreed geruimd
beneden vakken loden
lucht, die zelfs op klare
dagen moeiig pinkt in
overvloedig melkwit
nevellicht: een landschap
sluw van diepte.

Wolken worden breed
geveegd en vlak
bevroren op een wind
die medeklinkers snoeit
van stemmen en
die koude tranend
in de ogen jaagt: een
landschap blind van kleur.

De zee is glazig hars
en paars geblakerd,
uitgewaaid en
door en door spatvrij;
is zij schaduwloos omlijnd.
Het land krimpt naar
het water op 't einder;
landschap buiten mate.

Het zand is naadloos hard
gewalst en 't geelgrauwt
in de open wakken,
waaiert ver en verder weg,
de wadden langs,
Oneindig vergezicht, dat op de
blikken kwijnt: nuchter
landschap zonder hoogte.

ingezonden themagedicht

Vera De Brauwer
Themagedicht op: Vakantie

Overmacht

terwijl haar lichaam zich mee laat voeren
met de stroom en loom ter ruste ligt
spartelen gedachten stroomopwaarts tegen
al schijnt de zon, er moet zoveel
wachten op regen is geen optie

teveel te doen brengt ook verveling
zonnestreling doet zo'n deugd
als men zich eraan over geeft

dus laat ze wachten wat al wacht
strekt gewillig de slanke benen
en schikt zich naar Ra's overmacht

ingezonden themagedicht

Inge Boulonois
Themagedicht op: Vakantie

Toorop: Domburg - 1900

Hondsdag

Het duinpad zeult naar zee.
Als een loden deken valt de lucht.
Zon geeft de volle mep
en wind is weg gekrompen.

Het strand is vleesgeworden.
Buiken bakken zwetend
tot rode en gebronsde moten.

Aan de lopende band
gaan huid en haar het water in
om als een bonte branding
loom en eindeloos te deinen –

ingezonden themagedicht

Harry Daudt
Themagedicht op: Vakantie

Bestemming onbekend

De grote uittocht
volg ik via mijn teevee
de wegen
zwart van zeer bezwete mensen

Hun tent op het autodak
een caravan met vogelnaam
een kindertal op de achterbank
ze houden rechts en rijden zeer attent

Ik zou hen
pure stilte willen wensen
het geruis van peppels
op een lange rij

De stilte van oord en gehucht
zoveel dichterbij
waaraan geen mens
gedachten heeft gewijd

Daarover niet gewikt heeft
noch gewogen
geen blad, geen reisgids
schreef er over:

‘Bestemming Onbekend’.

ingezonden themagedicht

Hanny
Themagedicht op: Vakantie

Rum of jenever

zonder rand of kant
zo rimpelloos
en glad
draaien mijn handen
rond
palmenstranden

voel warm zand
en zoek zijn ogen
onder
de schaduwrand
van een
strooien hoed

ik draai hem rond
en rond
drink die blauwe zee
als een cuba libre
van zijn mond

de bal rolt

ingezonden themagedicht

Marion Spronk
Themagedicht op: Vakantie

Volzomer

de lijsterbessen zijn al weer oranje
het lover is voldragen groen
paarden zwaaien loom hun staarten

in de bermen groeit de boterbloem
klaver, leeuwenbek en grasklokje
vogels zingen minder luid

de Drentse A kronkelt naast het fietspad
het lammetje is schaap geworden
Schotse Hooglanders begrazen de hei

ingezonden themagedicht

Inge Deconinck
Themagedicht op: Vakantie

dansroes

ik hang aan de waslijn
swing
me droog
in
de wind
met
zicht op zee

ingezonden themagedicht

Anneke Wasscher
Themagedicht op: Vakantie

Olympia

eens luister van een tempel
nu vind ik stukken puin bij
zuilenrij

ooit bogen op bewondering
wat overbleef zijn resten van
gestapeld steen

een mythe werd bewaard door
de vergrijsde tijd, godinnen
overleven

de gids vertelt, vult leemtes
op waar eeuwenoud
is aangedaan

ik hoor de woorden, wieg ze
in de stilte van een warme
namiddag

nog één keer kijk ik om en
hecht verbeelding digitaal
in licht van wat het is

ingezonden themagedicht

JohnN
Themagedicht op: Vakantie

Eerste vakantie

Op de fiets naar Amsterdam
wat wisten we van armoe
er was wittebrood geweest
en ingeblikte scheepsbeschuiten

Niet naar CS eràchter
daar lag de veerboot een vlag-en-wimpel
feest - Kasteel Staverden daarop
mochten fietsen gratis mee

De gangplank in
en het kasteel koos zee

Pampus voorbij verdween de horizon
tot na lang turen je eindelijk
ontwaren kon hoe molenwieken
uit de golven rezen

Daar moest de haven wezen van
Harderwijk, de overtocht volbracht:
het nieuwe avontuur begon

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

juni - juli 2010

Hernehim pagina thema poëzie	^Hernehim
Boeiend om te bezoeken. Vrij en onafhankelijk. © HC 2001-2010	Redactie: John Zwart Redactie assistentie Anneke Wasscher Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie
Thema van de maand: de man - wat drijft hem	Laatst bijgewerkt: 29.07.2010

Hernehim opent aan het begin van elke maand een nieuw thema.
Een openingsgedicht van een gerenommeerde dichter, of uit de eigen
redactiegelederen, zet de toon.
Alle dichters die zich door het thema aangesproken voelen kunnen
toepasselijk bestaand of nieuw geschreven werk inzenden.
Het thema staat de hele maand open. Een afgesloten thema blijft
staan onder het actuele zodat alle inzendingen tenminste gedurende
een volle maand op deze pagina te lezen zijn.

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

juni - juli 2010
Thema van de maand: de man - wat drijft hem

Illustratie: Zelfportret met uil - 1911
Olieverf op doek op paneel van Jan Mankes
Expositie: Museum voor Moderne Kunst, Arnhem

het introductiegedicht

Bertus Aafjes (Amsterdam 1914-Venlo 1993)

De dichter van het introductiegedicht Lambertus Jacobus Johannes (Bertus)
Aafjes werd geboren in Amsterdam op 12 mei 1914, maar aantal en aard van
zijn voornamen verraden zijn zuidelijke afkomst uit een Rooms-katholiek gezin.
Hij leek die zoon te zijn die voorbestemd werd om priester te worden, zoals dat
zo vaak gebeurde in de grote r-k gezinnen aan het begin van de vorige eeuw.
Maar in het geval van Bertus Aafjes bleek dit een misvatting, hij brak zijn
priesteropleiding af, zag dat niet als zijn levensbestemming. Eind jaren dertig,
als jonge twintiger trok hem de verte en gelijktijdig ontwikkelde hij zijn dicht-
talent, maar de oorlogsdreiging verhinderde voorlopig het reizen.
Het waren vooral traditionele sonnetten welke hij schreef in die periode, die een
plek kregen in zijn debuutbundel "Het gevecht met de muze" (1940).
   (...)
   ik speel aandachtig met haar kleine voet
   en vang haar mooie enkels in mijn handen:
   ik denk, waar zullen zij nog ooit belanden,
   bemint zij mij voor immer en voorgoed?
   (...)
Tijdens de oorlogsjaren schreef hij protestteksten onder het pseudoniem
Jan Oranje. Hij preludeerde op de bevrijding met vaderlandslievende gedichten,
die ons vandaag misschien wat 'ronkend' in de oren klinken. Zodra de oorlog
voorbij was ontwaakte zijn reislust weer onmiddellijk: hij maakte en beschreef
zijn "Voetreis naar Rome" (1946). Tijdens die tocht kreeg hij de bevestiging dat
hij terecht besloten had dat het priesterschap - en zeker het celibaat - niet voor
hem waren weggelegd.
Hij was net tien, vijftien jaar eerder geboren dan de "vijftigers" en vond daarbij
niet de aansluiting omdat hij niet voluit voor het experimentele wilde gaan. Zijn
nog aan vaste vormen gebonden poëzie had echter een grote schare liefhebbers,
in 1953 viel hem al de vijfjaarlijkse Tollensprijs toe, voor zijn oeuvre tot dan.
Anders dan de vijftigers brak ook hij met tradities door de geldende moraal te
tarten, op realistische wijze erotische poëzie te schrijven waarmee hij, minder
opvallend dan tezelfder tijd Jan Wolkers met zijn proza, minstens even baan-
brekend was. Deze gedichten werden gebundeld in "Deus sive natura" (1979).
Een merkwaardige erkenning viel hem op late leeftijd ten deel, de Cestodaprijs
voor "moeiteloze taalbeheersing" - die hem in 1989 een bedrag van f 53,64
opleverde. Men dacht eerst de prijs toe te schrijven aan het Genootschap
Onze Taal, maar het bleek een grap van collega-schrijvers bij de HP, onder wie
K.Schippers en Eelke de Jong.
Nico Scheepmaker was de eerste winnaar, Bertus Aafjes de laatste. Hij liet ons
een omvangrijk oeuvre na, waaronder twee romans:
"Morgen bloeien de abrikozen" en "Tussen hoop en herinnering bloeit geluk",
verder talrijke verhalen- en poëziebundels, reisverhalen, aforismen, rijmpjes en
liedjes. Hij stierf in Swolgen (Venlo) op 22 april 1993, bijna 79 jaar oud.

De liefde Gods

Vreze des Heren heb ik nooit gekend;
nu nooit gekend? Want alles welbeschouwd
als zich de penis als een tulp ontvouwt,
trekken de priesters lang aan 't langste end.

Maar ach, de liefde Gods gaat dit te boven;
dezelfde penis wordt door haar gekust
en in de jongeling ontwaakt de lust
zichzelf met ziel en lichaam te verloven.

Lieve vriendin, vroeger was alles zonde.
Maar toen heeft God zijn aangezicht geschonden
in Auschwitz en hij raakte uit de tijd.

En ik? Ik heb de eeuwigheid gevonden
wanneer ik opgegaan in jou, verslonden,
niet langer wist van dag en uur en feit.

Bertus Aafjes
Uit de bundel "Deus sive Natura".
Erotische poëzie uit de jaren zeventig.

Eros & Psyche

In de Griekse mythologie waren emotie, leven en liefde
van mensen, goden en halfgoden met elkaar verweven.

De man - wat drijft hem

Het thema van de maand juni op Hernehim Cultuur

"Laten we maar meteen met de deur in huis vallen", dachten wij toen er een
introductietekst moest komen voor het thema "de man - wat drijft hem" in
aansluiting op "de vrouw - wat wil zij".
Want de deur staat natuurlijk wijd open voor de kreet "mannen willen maar
een ding", zo vaak uit vrouwenmond gehoord - Yvonne Kroonenberg schreef
in 1986 zelfs een boek met die titel.
Maar we moeten zeker niet in de kuil vallen die in de hoofden zit van mensen
die zo graag het "hoge" en het "lage" in de liefde willen scheiden als zaken
die niets met elkaar van doen hebben. Bij de titel van het gedicht* van Bertus
Aafjes gaan de gedachten naar 1 Korinthe 13, het Hooglied uit het Nieuwe
Testament van de Bijbel.
"Het wezen" van de liefde in deze lofzang daarop in dit heilige Boek gaat
uitsluitend over "de Liefde Gods", zo beweren tot op de dag van vandaag de
alwetende uitleggers van 1 Korinthe 13.
Hiertegen kwam de gelovige Rooms-katholiek Bertus Aafjes in opstand,
want hij ervoer de liefde van man en vrouw en hun fysieke aantrekking tot
elkaar juist in volle harmonie met het Hooglied.
Aafjes wees 't priesterschap af vanwege het celibaat maar bleef een devoot
Rooms-katholiek. Het gedicht, dat geschreven is in de periode 1969-1977,
krijgt in deze tijd weer een nieuw soort actualiteit.
Maar natuurlijk verwachten we dat niet alleen déze passie van de man zal
inspireren tot poëzie want "de man" is veel méér dan zijn biologische drift,
al dan niet gedragen door liefde - een oneindige reeks ándere passies drijven
hem, zoals dagelijks is te zien op de voetbalvelden, maar ook als we hem
gadeslaan poetsend op een oldtimer, of met zijn hele ziel en zaligheid één
met zijn gitaar. En, net als vele vrouwen, soms ernstig peinzend gebogen
over het wordingsproces van een gedicht.

John Zwart - 1 juni 2010

*) 'De liefde Gods'
Uit: "Deus sive natura" - Erotische poëzie.

*inzendingen*
ingezonden themagedicht

Cartouche
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Het enige echte naakte

Het mannelijke is het ware
dat zich onverholen toont
niet dat afgeronde zachte
maar het scherpe uitgelijnde
dat raadselachtig strakke
lichtelijk geprononceerde
dat zich aftekent in de
ribben van een wasbord

golven

schouderpartijen glooiend
naar een hals een hoofd
beklemtoond door een kaak –
en kinlijn zo uitgesproken
dat lippen kunnen zwijgen
zozeer spreekt de mond voor zich
glad het voorhoofd en ogen
die een hele wereld beloven

nog veel meer

een fraai billenpaar waaraan
niemand zich vertillen kan
boven een zuilengang waarop
geen hercules zich roemen kan
om nog maar niet te spreken
van de motor van dit schoons
het hart van de zaak dat alles
drijft en haar draaiend maakt

zijn onversneden trots en
wezen dat al te graag
de hemel wijst

de hel

ingezonden themagedicht

Monica Boschman
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

(m/v)

in jouw zonnebril
zie ik mijn ogen

zo zien we

jij ontspiegeld
ik gespiegeld

toch een keer
bijna hetzelfde

ingezonden themagedicht

JohnN
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Afdaling van de Olympos

Schoonheidservaring
ging verloren in het
verdwijnpunt van reflecties
van steriele gangen pas
geslierd door de dweilrobot

Dan danst opeens een
vuur langs schappen die de
vlam niet weten te vatten
ze bestaan immers maar
uit dode materie

die onaangedaan blijft onder
Venus' blozende armen die in
hun chaos orde scheppen zo
verlokkend - Verlokkend
gaat Venus voorbij

maar verliest onderweg haar
onsterfelijkheid als zij de steriele
werkelijkheid tussen ons terug-
plaatst: kan ik iets voor u doen?
Misschien

maar dat wil je niet weten

Uit de bundel "Schoonheid", gelegenheidsuitgave juni 2007
OBA (Amsterdam) naar aanleiding van 6 jaar Hernehim Cultuur

ingezonden themagedicht

Harry Daudt
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Drommen rond hun dromen

Ze drommen samen
rond een bal
het is hun werk,voetenwerk
en hun hele lijf
weet er alles van

Ze drommen samen
rond een bal
het is hun veld, ereveld
waarop hun schoenen
in de ban: schoen met zoveel noppen

Ze dromen samen
van een bal
die feilloos in het net
zal vallen
- als ‘t even kan -

Ze dromen samen
aan de mat van gras
met banger hart
juichen ze en zingen
als een man

Hun beider droom
maar al te vaak in duigen.

ingezonden themagedicht

Anke Labrie
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Mannen en Voetbal

Natuurlijk weet ik wel wat buitenspel is,
twee minuten uitleg waren echt genoeg.
Inzicht in een corner kost nog minder tijd,
een vrije trap is werkelijk kinderspel
en een strafschop is een fluitje van een cent.

Natuurlijk kijk ik met hem mee voor de tv.
‘Was het weer een schwalbe deze keer?’
Hier op onze bank maken wij dit samen uit,
de scheidsrechter kan ons nog meer vertellen.
Wij zitten er met onze neus toch bovenop.

Natuurlijk word ik ook een voetbalkenner:
‘Dat is een echte macho, neemt te veel risico.
Deze mist de penalty, kijk maar naar zijn ogen,
hij is bang’. En ik stijg in achting bij mijn man,
als de keeper deze bal inderdaad kan stoppen.

Natuurlijk volg ik Derksen en z’n team op zeven,
van der Gijp zijn onderarmen mooi in beeld.
Plaagstoten en veel zelfspot, ‘t is een verademing.
Voetbal is maar een spel, mits je de regels kent
leuk om te volgen met een glaasje witte wijn.

ingezonden themagedicht

Pom Wolff
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

van ergens vandaan en ergens naar toe

misschien dat ik daarom zo graag naast je zit
en nergens aan wil komen
om onderweg te zijn

dat de verwondering meereist
om haar later op ons te leggen
als sneeuw op sneeuw

om met weinig weer mooi te zijn
maken we de grond bijzonder
ons eiland wit, het water en het zand van ons

is het vaste land voor onze voeten
om ons te laten gaan

ingezonden themagedicht

Arnoud de Jong
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Een zachte held

Mijn vader was een held
Geen stoere bink van brandweer of politie
Geen ruige zeebonk op de wereldzeeën
En ook niet de sterkste man van de straat.

Ik heb dat wel eens betreurd,
moet ik zeggen als ik eerlijk ben...
Tot ik later leerde dat er verschillende soorten vaders
en dus ook verschillende soorten helden zijn.

Mijn vader was een zachte held
Hij was een tekenaar van fantasie
Een schilder van onze jeugdportretten.
Welk kind kan dat zeggen, dat hij een schilderij heeft van zichzelf?
Hij was een schrijver van de mooiste letters,
zo statig in hun sierlijkheid.

Hij zaaide boontjes in rechte regels in de aarde van zijn tuintje
En ik mocht helpen, wij zaten op ons hurken naast elkaar
de kleine kleuter naast de grote man op houten klompen.
Ik zat op zijn arm en hij liet mij de wereld zien.
Ik voel zijn vaste hand nog in mijn nek bij het fietsen leren.

Mijn vader was een zachte held,
een held die zoveel wist en er altijd voor ons was.
Een geweldige en lieve vader,
de held die nu een standbeeld heeft
in de herinnering en in ons hart.

ingezonden themagedicht

Anneke Wasscher
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

de bruggenbouwer

de oude man staat midden op de brug
zijn sleetse lange jas verraadt gezag
uit het verleden, boven kromme rug
bewaart de hoed de warmte van de dag

hij kijkt naar meervoud van de brug, de pijlers
wijzen naar het water, de kantlijn vraagt
om een verbinding middels steen of ijzer
zijn blik keert zich naar binnen, beeld vervaagt

hij waant zich even sterke bruggenbouwer
staat midden in de wereld en de tijd
verdringt de grijze rol van toeschouwer

verbeelding laat hem bruggenbouwer zijn
dan wordt hij moe, in knopen van zijn jas
vindt hij verbinding tegen kou en pijn

ingezonden themagedicht

Matt Harvey
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Wimbledon heeft een heuse huisdichter die dagelijks
rond het heilige gras van het roemruchte centrecourt
bivakkeert.
Met een heel scherp oog voor de ego's op het veld.
Het gedicht is nauwelijks te vertalen, maar is zelfs voor
mensen met weinig talenkennis te genieten, want het
is een soort geluidsreportage.

Harvey schreef al over de ballenjongens van Wimbledon,
over het bezoek van Koningin Elizabeth en over de beroemde
'strawberries' (aardbeien), en is op zoek naar haiku over
het eindeloze treffen van John Isner tegen Nicolas Mahut.
Het gedicht hiernaast gaat over de sfeer van zomaar een match
tussen twee grootheden, waarschijnlijk Nadat vs Haase.
Let op alle verschillende stuiter/slag/en-return geluiden in het
gedicht en de verontwaardiging en 't gemopper van de spelers.
Een feest van woordvondsten met repetitiegeluid!
Aanbeveling: hardop lezen!

Kijk HIER naar de match van Rafael Nadal tegen Haase voor inspiratie

thwok !
(a game in the life)

bounce bounce bounce bounce
thwackety wackety zingety ping
hittety backety pingety zang
wack, thwok, thwack, pok
thwikety, thwekity, thwokity, thwakity
cover the court with alarming alacrity
smackety dink, smackety dink
boshety bashity crotchety crashety
up loops a lob with a teasing temerity
leaps in the air in defiance of gravity
puts it away with a savage severity
coupled with suavity
nice
"15-love"
(reaches for towel with a certain serenity)

bounce, bounce, bounce, bounce
thwack, thwok, plak, plok
come to the nettety
bit of a liberty
quickly regrettety
up goes a lobbity
hoppety skippety
awkwardly backwardly
slippety trippety
tumble & sprawl
audible gasps…
"15-all"
(opponent asks how is he?
courtesy, nice to see
getting up gingerly
brushity thighsity
all, if you’re asking me
bit big-girls-blousity)

bounce bounce bounce
whack, thwok, plik, plok
into the corner, then down the linety
chasety downity, whackety backety
all on the runnity, crossety courtety
dropety vollety – quality, quality…
… oh I say what impossible gettery
no, umpirical rulery – nottety uppity –
oooh – doesn’t look happety
back to the baseline
muttery muttery muttery muttery
"30-15"

bounce, bounce, bounce,
|thwacketty OUT
bounce, bounce, bounce,
thwacketty BLEEP
"second serve"
bounce, bounce, bounce,
thwacketty – slappity
thwackety thumpity
dinkety-clinkety, gruntity-thumpity
clinkety
thump!
"30-all"
fistety pumpety, fistety pumpety COME ON!
"quiet please"

bounce, bounce, bounce,
thwacketty thwoketty
bashetty boshetty
clashety closhety
OUT!
"what?"
lookaty linety, lookaty line-judge
line judge nodity
wearily query
umpire upholdery, indicate inchery
insult to injury
give line-judge scrutiny
face full of mutiny,
"40-30"
back to the baseline
through gritted teethery
muttery mutiny mutiny muttery

bounce bounce bounce
thwak, thwok, thwak, plok
thwakety plik, thwoketty plak
to-ity fro-ity fro-ity to-ity
slowity quickety quickety slowity
turnety headety, headety turnity
leftety rightety leftety rightety
seems like we’ve been here a bloomin eternity
rightety leftety rightety leftety
topety spinnety, backhandy slicety
lookety watchety, scratchety bottity
fabulous forehand, backhandy slicety
furious forehand, savagely slicety
fearsome ferocity, vicious velocity
bilious backhand – blasted so blistery…
…half a mile out but that line judge is history
OOOWWWWWWWWT!

" GAME
new balls please"

ingezonden themagedicht

Cor Visser
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

De Rommelaar

De rommelaar dat is een man
die van alles wel een beetje kan
hij rommelt hier, hij rommelt daar
en krijgt nog vrij veel voorelkaar.

Soms is hij redelijk museaal
in stoeien met de moedertaal
hoogstzelden ziet hij dan het licht
en produceert een slecht gedicht.

Heel vaak is het dan grof banaal
hutspotstamperig triviaal
het geeft natuurlijk toch wel baat
want het houdt hem van de straat.

De rommelaar dat is een jongen
die de lucht schreeuwt uit zijn longen
wanneer hij zijn tekst in noten giet
zichzelf verwent met eigen lied.

In de keuken vindt hij zijn maatje*
tapt daar vaak uit een ander vaatje
kookt bij voorkeur de rapen gaar
Ja ! Dat is 'em nou: De Rommelaar !

Uit: Dichter bij dichters, Boekenbent 2007.

ingezonden themagedicht

Monica Boschman
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

enkele reis

het mandje van de luchtballon
kitesurfen, bungeejumpen
freestyle weet-ik-wat

ik ben de man die alles kan
diep in mijn hart zo bang
voor de enkele reis
van het leven

ingezonden themagedicht

Harry Daudt
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Mannetjesputter

‘Hij is mans genoeg’
zegt hij
met zijn pilsje, koud in de kroeg
tussen zijn mannenbroeders

Zijn mannenstem
verpakt in driedelig kostuum
zijn grijze stropdas losjes
na het gezwoeg om het dagelijks brood

Hij kleurt dieprood
tot in zijn mannennek
als hij zijn eega
ontwaart in het gat

van de deur
die het manvolk
scheidt van
het vrouwvolk

ingezonden themagedicht

Hanny
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Vijfde op de schaal van richters

Drager van de kruik, scherm niet met mijn geweten.
Raap de scherven van de sokkels uwer heren.

Ontbeer de paleizen waar vrouwen hoereren en breng
mij naar de man die water, vuur, aarde en wind
in zijn lemen handen heeft gegrift.

Laat hem kruiken maken, de beloning zal een overwinning zijn.
Wanneer de lans gebroken wordt in hemeltergend licht
zal mijn leger de ramshoorn blazen.

Drager van de kruik, stel mijn bevindingen op schrift.

ingezonden themagedicht

Erika de Stercke
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

De Giro

Onthaarde benen ploegen door weer en wind
berg op, over hindernissen naar het dal
een kleurrijke helm beschermt het lichte karkas

gedreven door instincten
versterkt met een ijzeren wil
vlamt hij over het asfalt
de blik op overwinnen

een ophitsend publiek
mild met onkuise woorden
stuurt de renner hangend boven zijn zadel
door de bocht, gevaarlijk scherp
het applaus is luid
het zweet zuurverdiend
en de banden onbeschermd dun

het schavot is nog ver weg

ingezonden themagedicht

JohnN
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Amourette

Het is zover:
de wind is ondergedoken,
een vlak van twinkelingen
verraadt waar

een zonnevloed
stort sensuele prikkelingen uit
over uitgestrekte blotenavelmeisjes
ze giebelen signalen

de jongens ernaast
ze spelen onverschilligheid.

ingezonden themagedicht

Monica Boschman
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

(m)

op het oog ben je
de beste maatjes
met je ego

maar voor je vrouw een kiloknaller
in het winkelwagentje doen?
kom op man

onder de denkfabriek
van alles onder controle
woekeren jouw wensen

laat ze vrij
open de jacht met gevoel
en toon je trofeeën

zeker weten
het smaakt naar meer
kom op man

ingezonden themagedicht

Hanny
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Rozengeur en bloemenwater

met lange vingers steel jij
op een blauwe maan dagdromen
van geest verlaten gronden
en dood gewaande bomen

je vliegt door openstaande deuren
laat voeten zakken in de grond
vlecht meterslange draden
sluit zonder knopen een verbond

je wilt de groene lakens delen
huid en haar met handen boeien
over spelen tot de haan kraait
en met het eerste licht vergroeien

ingezonden themagedicht

Monica Boschman
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

instructie

stook van je dikke dossiers
een vreugdevuur van vrijheid

vang met je knellende stropdas
een meisje op de vlucht

zoek een lange glijbaan
roetsj om het roetsjen
(dus niet voor status, geld, macht)

soms hebben mannen
even een duwtje nodig

ingezonden themagedicht

Margerite Luitwieler
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Inzending op: de vrouw, wat wil zij - dat ook als een vraag aan haar
mocht worden opgevat, maar op dit thema mag dus óók een ? volgen.
Dan past deze nostalgie naar de ruige cowboy wonderwel... Mannen:
doe toch je auto weg en koop een paard!

Mannen op paarden

met vuile hoeden
gespierde kuiten
stoppelbaarden.

Dát vind ik pas stoer.

Kronkelende bovenlichamen
tegen bergen óp.

Maar er zijn hier geen bergen.

En wanneer het donker is in de gang
en licht mijn huid verkeerd
raakt
zak ik door de bodem van de stad.

Hij slokt alles op,
steelt alle woeste beweging voorgoed
je ziet nog wel een enkele cowboy
maar die is dan te voet.

ingezonden themagedicht

Anneke Wasscher
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Zeeman

zijn lichaam is gewend aan tegenwind, in
weerstand van het water vindt hij kracht

de hang naar vrijheid ademt zilte lucht
zijn longen blazen trots in bolle zeilen

hij leeft met het getij van macht, laveert
en daagt gevaar uit met elan van lef

soms roept de wal hem wel terug want
roekeloos wordt door een storm bestraft

de zeeman hoort alleen de klankrijm van
zijn eigen hart, negeert een verre stem

die zegt: mijn lief ik heb te lang gewacht
de nacht zal altijd naamloos zijn.

ingezonden themagedicht

Jakomijn Kersten
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

de laatste keer dat ik het warm heb
ben ik ver van hier de zon woont
in mijn hoofd speelt de hoofdrol in
mijn leven dit rimpelloos heen en weer
wiegend bestaan de zanger die erbij
hoort verwarmt of hij zingt of praat
mijn vergeten hart langzaam zak ik
achterover handen neuriën zacht
door mijn haar even voel ik de zwoele
warmte van zijn lijf zijn leden het
langzaam om me heenglijden zijn
voorzichtig bezit nemen voor ik traag
mijn bijna waken verruil voor de eindige
gelukzaligheid de vredige slaap
zorgvuldig geregisseerd met de meest
liefdevolle ogen alleen gericht
op mijn gezicht

jakomijn kersten

ingezonden themagedicht

Peter Jansen
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

De afdronk

deze wijn laat zich uitstekend vermengen
met nauwelijks verstaanbare bekentenissen

bij het gekletter van schaars verlicht bestek
laten wij ons gemakkelijk gaan

als eenmaal de ziel is blootgelegd
volgt het lichaam gewillig de impulsen
die het bedje van gemarineerde verlangens
ontstijgen

met de ochtendzon zullen wij alles weer
van ons afspoelen en zetten wij onze
maskers weer op

ingezonden themagedicht

Harry Daudt
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Dingen naar haar hand

Te dingen
naar haar hand
haar uitgestrekte vingers
waaraan het rood van nagels
waarmee ze ook klauwen kan

Te dingen
naar haar land
waarin ze groen en kleurrijk kweekt
handig onkruid wiedt
mij haar kruidendrank biedt

Die godendrank
zoet of bitter
smaakt of bitterzoet
op lippen en tong
langs m’n gehemelte

Waardoor ik
zonder gezichtsverlies
in stilzwijgen
op mijn schreden
terug kan keren.

ingezonden themagedicht

JohnN
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

graag wil ik kritisch zijn, een vleug cynisme mag je
ook van mij verwachten, maar wie mij echt kent weet:
in wezen ben ik mild, 'n zachtmoedig mens
"in 't diepst van mijn gedachten"

maar dit pinksterweekend aan de waterkant verging
me zien en horen want met nietsontziende drift werkt men
aan het aanzien van z'n pand - daar moest men dringend
cirkel zagen en ook dril gaan boren

gelukkig is 't geen tijd van wonderen, ik was in woede over
het water naar de overkant gestapt - in taal waar geert van
blozen zou verhaal gaan halen - hij zit nu aan de borrel
vermoedt niet eens waaraan hij is ontsnapt

ingezonden themagedicht

Margerite Luitwieler
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Hij kijkt nooit om.
Dat vind ik zo mooi aan hem.

Behalve wanneer ik nog
voor het raam sta
om naar hem te zwaaien.

ingezonden themagedicht

Anneke Wasscher
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

de vader

wanneer hij soms eens thuis is
in het licht van zondag, sluipt
broze warmte weer geluidloos
weg uit het bestaan

het kind weet dat de kille stilte
regel is, want donker van zijn blik
dwingt tot ontzag voor wie hij is
en zij juist niet

een kinderwereld van verschil
wil witte draden spinnen door
de dagen, het zilver zingen
met het lief van lied

soms komt ze dichterbij en
raakt hem aan met kleur van
tekening, dan kijkt hij op
maar ziet haar niet

ingezonden themagedicht

Cor Visser
Themagedicht op: de man - wat drijft hem

Avondmaal

Met de zilte hostie op mijn lippen
dacht ik aan háár lichaam

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME


mei 2010

Hernehim pagina thema poëzie	^Hernehim
Boeiend om te bezoeken. Vrij en onafhankelijk. © HC 2001-2011	Redactie: John Zwart Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie
Thema van de maand: de vrouw - wat wil zij	Laatst bijgewerkt: 30.05.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

mei 2010
Thema van de maand: de vrouw - wat wil zij

Illustratie: meditation - 1917
Olieverf op doek van Gabriele Münter
Expositie: Städtische Galerie im Lenbachhaus, München

introductiegedicht

Martin Bril (Utrecht 1959-Amsterdam 2009)

kreeg in het laatste decennium van zijn te korte leven een grote bekend-
heid als columnist. Hij deed een filosofiestudie aan de Universiteit van
Groningen waar hij als student een schrijversduo vormde met Dirk van
Weelden, daarna volgde een opleiding aan de Filmacademie in Amsterdam.
Zijn filmische kijk op de wereld toont zich duidelijk in zijn stijl van schrijven:
Martin Bril is een echte observator, die een scène beschrijft, met zijn land-
schapsimpressies doet hij aan Nescio denken.
Men zal niet zo snel een dichter in hem zien, toch schreef hij ook een
groot aantal gedichten, prozagedichten waarmee hij een diffuse scheidslijn
tussen column en poëzie gemakkelijk overschrijden kon.
In de jaren negentig leidde hij in Amsterdam een nogal wild leven, hij bracht
het als romanschrijver nooit verder dan twee uitgaven ´Voor de wind´ (1990)
en ´Altijd zomer, altijd zondag´ (1994) - had er waarschijnlijk ook het geduld
niet voor - maar ontwikkelde zich intussen tot een vaardig schrijver die van
iets kleins iets groots kon maken.
Hij schreef als gewaardeerd freelancer zulk klein werk voor Het Parool,
Vrij Nederland, NRC Handelsblad zowel als de Vlaamse de Morgen.
Na de eeuwwisseling onder vast contract bij Het Parool. De kleine pareltjes
werden in series verzameld en gebundeld. Een hele reeks werd in Frankrijk
gesitueerd: ´Tout va bien´. Daaruit las hij graag voor publiek. "Daar woon
ik vaak langdurig", zei hij dan, om te vervolgen: "Nu zult u wel denken,
een rijke columnist met een tweede huis in Frankrijk. Maar dat is niet zo,
mijn vróuw heeft een huisje in Frankrijk."
Met zijn groeiende populariteit ging het zijn gezondheid bergafwaarts.
Zijn laatste jaar bracht hem een vaste plek op de voorpagina van de Volks-
krant en de erkenning van zijn schrijverschap door de Bob den Uylprijs
voor de bundel `de kleine keizer´. De feestelijke uitreiking haalde hij op
enkele dagen na net niet.

Gevonden foto

Was will das Weib?

Heeft ze deze houding aangenomen voor haar minnaar
Die achter haar, maar buiten beeld, klaar staat om haar
Zo aanstonds te penetreren, of is ze doende voor
Het slapengaan de wekkerradio in te stellen - en waartoe dan
De rode handdoek, of lag die daar nog van het afdrogen
's Ochtends na het douchen? Wat draagt ze overigens,

De vrouw? Een negligeetje dat opkruipt, een T-shirt of een
Zwart hemdje dat gewoon heel kort is? Getuigt haar houding
Van nadrukkelijke bereidwilligheid, of juist niet, en is hier
Sprake van een achteloos, toevallig, ja, bijna huishoudelijk
Moment? In dat laatste geval is de foto misschien mooier
Dan in het eerste geval, misschien, misschien, misschien,

Ik weet het niet zeker.

Wel zeker weet ik dat ik dezelfde foto ook had gemaakt, als
Het mijn vrouw was geweest die even zo over het bed had
Gehangen - gesteld natuurlijk dat ik mijn fototoestel bij de
Hand had gehad.

Martin Bril

Gevonden foto

Podcast Pauw en Witteman met Mieke Stellinga.

De vrouw
in een Freudiaans licht "Was will das Weib"
Het thema van de maand mei op Hernehim Cultuur

Vrouwen zouden de macht in de wereld kunnen hebben - ze zouden veel
meer macht móeten hebben zo klinkt het vaak van de statistiekfanaten
onder de vrouwen, terwijl zij schande roepen over alle belemmeringen die
mannen hen in de weg leggen, zodat het nog verre is om van een balans
tussen de seksen in de leidinggevende en machtige functies te kunnen
spreken.
De carrièremakers onder de vrouwen ervaren een "glazen plafond":
Seksistische behandeling, slinkse tegenwerking en onzichtbare blokkade.
Maar om mannen nog meer in verwarring te brengen klinkt er een aanzwel-
lend ander geluid: "Feministen zijn vrouwonvriendelijke seksisten met een
bemoeizuchtige inslag", zo hoorden we Mieke Stellinga, een vrouw, in een
aflevering van Pauw & Witteman zeggen.
"Er moet maar eens afgerekend worden met de valse voorstelling van
zaken die feministen al sinds de jaren zeventig van de wensen en verlan-
gens van vrouwen geven". Deze Mieke deed research en schreef het boek
'De mythe van het glazen plafond'.
Nu hebben met mij al vele mannen een tijd lang geluisterd naar hetgeen
vrouwen allemaal aan wensen te kennen gaven - en we deden ons uiterste
best het hen naar de zin te maken, we leerden baby's verluieren, de was
sorteren, ons eigen hemd en háár blouse te strijken om soms plots te
ervaren dat dit nou precies verkeerd was: véél te soft.
Na de metroman vielen ze opeens op een macho die dan weer "in" was..
Ze verlieten ons voor een wat hardhandiger behandeling van lijf en geest
en lieten ons verbijsterd achter. Allemaal redenen te meer om mannen
in toenemende onzekerheid te brengen en hen bijna een eeuw na Sig-
mund Freud opnieuw vertwijfeld te doen verzuchten:
"Was will das Weib?"
Begrijpt zij zichzelf wel? Misschien kunnen vrouwen ons iets van de sluier,
die over deze hersenbreker hangt, oplichten? Onder de dichters zijn ze
toch immers in de meerderheid, ze hebben het glazen plafond verbrijzeld
- of er niets van gemerkt?
Of is er een mannelijke dichter die Freud overtreft en het allemaal allang
dóórheeft? We zijn benieuwd.

John Zwart

inzendingen

ingezonden themagedicht

voorbij

een schaduw schampt
het kussen in de nacht
herkent ze zijn gezicht
dat om genade smeekt
een plek bepleit?

ze hoort het liefdeslied
van lang geleden, de
woorden zijn zichzelf niet
meer, verschrompelen tot
restje schrale taal

hij heeft geen plaats meer
want het arm verlangen is
gevlucht voor samenzijn
het beeld vervloeit en
langzaam bloedt het dood

Anneke Wasscher
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

ondergronds

door gedempte grachten
vaart de dichteres

grond wijkt voor haar vormen
de geul spuwt woorden

het vaarseizoen
is geopend

Monica Boschman
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Gemis

lieverd
wil je
als je klaar bent met je huiswerk
even naar me luisteren

herman
je weet wel
die jou zo’n leuke meid vindt
blijft vanavond slapen en
hij slaapt in mama’s grote bed

lieverd
wat is er
daar hoef je toch niet om te huilen
vind je het dan ook niet fijn
dat we nu weer met z’n drietjes zijn

Peter Jansen
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Leef Tijd

het vrouwtje in de rode jas
heeft nog veel levenslust
ze is al vijfenzeventig
toont zich als net zestig

na haar weduwtreurnis
lacht zij weer naar het leven
op de golfbaan ontmoet zij hem
een poener met een petje

hij is een prille vutter
kent niet haar aantal lentes
tevreden delen zij getwee
zijn brood, zijn bad, zijn bed

Marion Spronk
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

ik wil de wil voelen
de wil die alles aankan

die zonder te krijgen
wil

dat wil ik ook
van jou

Margerite Luitwieler
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht
Ze.. ze danst de tango van verlangen in steeg en kroeg, ze zoekt een hand die strelen kan en rafels van de zelfkant helen kan, al is het maar voor even haar lichaam wordt verkocht en huist in kerkers van gebruik, hoe lang de vrijheid al gevangen is, dat weet ze niet, de angst heeft het vergeten de nacht ziet schimmenspel, een fado vindt het levenslied, soms komt de weemoed ‘s morgens veel te vroeg, dan heeft geen mens haar stem gehoord © Anneke Wasscher	*Anneke Wasscher* Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij
ingezonden themagedicht

op mijn nachtkastje

wachten
woorden

op jouw
beide oren

Inge Deconinck
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Op zijn knieën
graaft een vader
voor zijn kinderen
een bankje uit het strand.

Ze blijven doodstil zitten.

Liggend op mijn buik
kijk ik naar hoe hij
er bij lacht, er van geniet.

En verderop
zie ik een vrouw
aan wie ik zie
dat zij hetzelfde in hém
ziet.

Alles is los zand.

Margerite Luitwieler
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Drievuldigheid

Maagd

ze rijgt de madeliefjes
tot onschuldskrans
op haar jonge hoofd

Moeder

met bloed en pijn baart zij
het kind dat zij ontvangt
in haar open schoot

Wijze

ze kent het leven
geeft spreuken door
aan haar nageslacht

Marion Spronk
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Wat wil ze nou

Ach waren ze allemaal maar zoals
Ciska D met dat overslaan geen
Misverstaan maar ze zijn er zo zoet
Gevooisd en lieflijk op het oog hun
Hand en wang voelt teder aan
Je houdt het schild niet hoog

Je smelt naar mild met drang naar
Koester liefst meteen maar als je
Dacht aan overwinnen helpt zij je uit
De droom je onderschat dat andere
Geslacht wat niet het zwakke is zij viert
En trekt het zo weer aan:

ze ment jou aan haar toom

JohnN
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

overnachten

de maan mijmert
tussen de bomen
en kijkt haar ogen uit
naar morgen

ik mijmer
tussen de lakens
verlang mijn ogen nat naar gisteren

Inge Deconinck
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Eva

Zo ligt zij daar, de handen in de schoot,
over het zinloos moederschap te mokken:
haar ene, de zachtmoedige is dood,
en Kaïn, die het teken draagt, vertrokken.

Zonder gezicht is de haat tegen haar god
wiens plan als vonnis aan haar werd voltrokken
en zonder mond vervloekt zij fel het lot
dat baren degradeert tot domweg fokken
van leven dat straks toch ontbindt en rot.

Daar ligt ze dan, ooit was ze uitgerekend,
nu is ze uitgeteld aan één en twee.
Als voor de derde straks haar vliezen breken,
houdt ze nog steeds, tegen de zwaarste wee,
haar handen in de schoot gebald tot vuisten,
denkend aan toen de wolf sliep naast de ree
en god nog als God in de bomen ruiste.

Theo van de Wetering
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Lily Tomlin

What does a woman want

Before I lay me down to sleep,
I pray for a man, who's not a creep,
One who's handsome, smart and strong.
One who loves to listen long,

One who thinks before he speaks,
One who'll call, not wait for weeks
I pray he's gainfully employed,
When I spend his cash, won't be annoyed

Pulls out my chair and opens my door,
Massages my back and begs to do more.
Oh! Send me a man who'll make love to my mind,
Knows what to answer to "how big is my behind?"

I pray that this man will love me to no end,
And always will be my very best friend.

(Vertaling) - JohnN

Wat een vrouw zich wenst

Voor ik ga slapen in 't nachtelijk duister
Bid ik om een man van 't eerlijke werk
Die óók nog knap is, verstandig en sterk
Eén die mij altijd aandachtig beluistert.

Eén die steeds nadenkt voordat hij spreekt
Haast mij te bellen zodat ik niet hoef te wachten
Met 'n fantastische job, heb ik zo in gedachten
Dan spendeer ik zijn geld terwijl hij niet verbleekt

De deur houdt hij open en kust mij de grond
Mijn rug 'n massage, staat weer níeuws te beginnen
O! Stuur mij die man die mijn ziel kan beminnen
Het antwoord goed kent op "Hoe dik is mijn kont?"

Ik bid voor zo'n man die mijn liefde verdient
Die me zijn dienst biedt als mijn beste vriend.

ingezonden themagedicht

( v )

ze ziet en zwijgt, hij denkt
dat ze altijd praat
ze ziet en voelt, hij denkt
dat ze overdrijft

ze zwijgt, verzwijgt
het zwijgen

stilte beroert oergesnor
man is man en vrouw is vrouw
een mantra die samen brengt
tegen beter denken in

Monica Boschman
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Het morbide meisje

Het morbide meisje mengt medeklinkers
ze klotst klinkerklonters in kleurige gekapte blokjes
middels haar langzaam draaiende taaldraadmixer
Ze beschildert doeken totdat ze strak gespannen
de straat overhangen met gotisch geschreven graffiti
Kaligrafische kakofonie van lettertekens de hemel tekenend
samen betekenis verwervend via de lezer
die gps-gestuurd de straten indraait op zoek naar
de eindmeet die steeds een akelig metaalvreemde stemweg ver-der ligt
Zij grijnst mee met mijn gekweekte medelij
uitgespreid over de bereide slijmlaag in het petrischaaltje
ze roert een noeste K van haar sokkel en beweegt
een op om aan te worden zodat heuvels onoverkomelijke bergen wezen
Het weze gezegd, het morbide meisje kent haar stiel,
ze meet de kreet die uitgestoten voer voor vocaal vulgaire vocabulaire vormt.
En dan nog komt ze grappend uit de hoek om
aan de andere kant van de lijn letters te lezen die
van de typemachine gestommeld zijn in een bak klinkklare nonsens
Ze rijgt ze aan elkaar als ware de waarheid een satéstokje dat
wijze woorden doorprikt tot een cocktailgesprek
gekakel op een onbeduidend feestje dat iedereen al lang vergeten is
alvorens het goed en wel begonnen was omdat de gastheer
de parasieten bestreed met het serveren van steeds lauwer wordende
zinsneden gekliefd uit een pièce montée van hapklaar gestapelde wijsheden
duizend in een dozijn
waarna de gastvrouw bezweek onder het te zware zwijgen van lang vervlogen
jaren
Het morbide meisje moet en zal de monddood gemaakte minnaars redden
ze staart daarom naar de andere kant en joelt jolig naar het jonglerende jongetje.

Philip Meersman
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Pearl

zij woont in zichzelf, wiegt haar lijf
in koude uren, drijvend op golven van
verstand tussen gestoorde binnenmuren

soms grijpt ze radeloos haar penselen
gedwongen door schimmen die kwellen
kwast zij helse pijnen in scherpe lijnen
mondloos, zo hebben ze niets te vertellen

haar signatuur strijkt ze kolossaal
met enorme halen over de muur en voor
één moment waant Pearl zich fenomenaal

Hanny
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

de vrouw

ze breekt al eeuwenlang het brood
en geeft het door, haar lichaam wil
een bloedband

steeds zoekt ze naar betekenis
weeft alle letters van het leven
tot een zin

soms vindt ze licht, verbindt de
kinderdromen met een liedje van
verlangen naar

de warmte van een ander mens
een man of vrouw die lijfelijke kou
verdrijven kan

dan ziet ze ’s avonds op de wand
hoe schaduw woordenloos
verhaal vertelt

en staat ze oog in oog met
ademloze blik, zo mooi kan
donker zijn

Anneke Wasscher
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

ingezonden themagedicht

Reclining figure (1938 Henry Moore)

Hoe ik hier maar lig. Zo goed
als geen mond tekent mijn minieme hoofd.
Een intieme holte heb ik niet:

mijn schoot is een groot gat
tussen dubbeldikke stootwillen van armen
voor wie me met een schreeuw verlaat.

Veel ronder ben ik dan een mens
van ribben, dan ruggengraat.
Geen pees, geen duimbreed spitsheid

heeft de beeldhouwer voor mij uit steen
bevrijd. Gebeiteld ben ik minder veeg
dan vlees en heb genoeg bekijks alleen
wil ik er ook wel eens een dagje niet zijn -

Inge Boulonois
Themagedicht op: de vrouw - wat wil zij

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME


april 2010

Hernehim pagina thema poëzie	^Hernehim
Boeiend om te bezoeken. Vrij en onafhankelijk. © HC 2001-2009	Redactie: John Zwart Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie
Thema van de maand: Jong zijn (afgesloten)	Laatst bijgewerkt: 28.04.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

maart - april 2010
Thema van de maand: Jong zijn

Illustratie: lente - 1910
Olieverf op linnen van Ferdinand Hodler
Expositie: Het werk bevindt zich in privébezit.

introductiegedicht

De dooden en de kinderen

Kom vaak bij ons. Jij die begint te leven
Verstaat ons 't best en bent het dichtste bij.
Een kerkhof vind je, evenals een wei,
Een plaats goed om te draven en te spelen.

Je praat met dingen die geen antwoord geven,
Die enkel lachen, stil, lang, als de zon
Er schaduwen als glimlachen doen zweven.
Ook grauwe steenen in een dartle bron

Zijn oude watermannen van heel vroeger.
Zij moeten stilstaan en zij lachen goedig
Als je, schoenen en kousen in de hand,
Over hun hoofden springt naar de overkant

Om toovenaars te zoeken in het woud.
Je gaat stil zitten op een dooden boom,
Wilt blijven kijken, maar slaap maakt je loom.
Dan komen wij en worden even oud.

J.J.Slauerhoff

Het gedicht hiernaast komt uit de oorspronkelijke bundel
"Serenade", waarin het gedeelte -Voor de kinderen-.
De dichter Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) is geboren in
Leeuwarden en voer een deel van zijn leven als scheepsarts
aan boord van passagiersschepen op Oost Azië en Centraal
en Zuid Amerika. In zijn jongste jaren kwam hij graag op
het eiland Vlieland, waar zijn moeder van afkomstig was.
Hoewel hij een afkeer had van Friesland en Nederland, om de
burgerlijkheid die hij verfoeide, kwam hij tijdens zijn studie in
Amsterdam nog graag naar de pastorie in Jorwerd, waar hij
vriendschap had gesloten met de dominee en een korte
liefdesrelatie had met diens dochter Heleen.
Heleen zou altijd zijn trouwe correspondentievriendin blijven.
Op haar werden diverse gedichten geïnspireerd in de cyclus
"Landelijke liefde".
Het werk van Slauerhoff is heel veelzijdig, door zijn varende
leven dat onderbroken werd door enkele langdurige verblijfs-
perioden in China, Indië, Spanje en Marokko.
Slauerhoff schreef ook enkele romans en een serie korte
verhalen, waarvan het bekendste "Schuim en asch" is.

De bundels van Slauerhoff zijn slechts antiquarisch te koop.
Verzamelde poëzie "Alle Gedichten" uitg. Nijgh&Van Ditmar.

Meer over Slauerhoff in de rubriek "Schrijvers"

inzendingen

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Een jongen van dertien

Dertien was ik
en het lot mij beschoren
om tijdens de eerste nacht
van onze vakantie, die zomer
in Zandvoort aan Zee,
het bed te moeten delen met
Nienke, drie jaar ouder,
wat moest ik er mee?

Tranen met tuiten,
door mij toen vergoten,
om gedaan te krijgen
dat teniet werd gedaan
datgene, waarvoor ik drie
jaar later in de rij
zou moeten staan.

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Eerste verraad

Langs bakken weelderig groen
beklommen we hoge treden naar
het bordes. Stevig bewaarde ze
houvast aan mijn grote klauw
Haar mondje bij de les, want
ze moest tonen dat ze alles wist:
'en dan krijg ik een groene cape en
de zusters een groene muts en de
dokter een petje met misschien een
vergrootglas dat aan een riempje zit.'

Ik hoor mijn echo door een engeltje
van ongeschokt vertrouwen, zoals dat
een beulsgeweten niet verdragen kan.
'en het doet maar even pijn en dan
ga ik slapen en weer vlug naar huis',
meedogenloos is haar nog nietweten.

Ik knik gewetenloos en vlucht, tot ze
weer uit de roes ontwaakt en toon van
vaderliefde het bewijs met knuffelbeest
en waterijs. Haar donkere ogen glanzen
nat, kijken mij plots wijzer aan en
ik weet dat we beiden leerden, als
mijn dochter spreekt met geknepen keel:
'pappa het deed wèl pijn, heel veel'.

ingezonden themagedicht

*thema "jong zijn"*	Kinderspel Het kinderspel heb ik niet verleerd Niet de speelgoedauto’s die van de helling rijden mijn en zijn benen vanaf de knie Niet de speelgoedfluit die we spelenderwijs in elkaar moeten zetten Niet de houten keuken met pannen, waaronder koud het heilig vuur Het kinderspel… ik heb het niet verleerd Zit bij mijn kleinzoon achter het stuur. © Harry Daudt
ingezonden themagedicht
*thema "jong zijn"*	nog zachter nog Ben je in mij gebleven waar je blijkbaar moet zijn al zeg ik je gedag, geef mij dan weer je knie, ik speel met de harmonica, met al mijn vingers, al mijn woorden – En zachter nog zal ik je aaien deze keer, nog zachter nog, het harde van je jukbeen naar omlaag, dat stukje. En daar je rug, vlakbij je riem, daar, bij de moedervlek onder je trui. Maak jij mij dan weer fluitjes uit wilgenhout, wees weer mijn grote broer, mijn vader, Sinterklaas, de enige, maak al mijn poppen, fietsen, dromen, maak alles goed. © Nina Werkman
ingezonden themagedicht
*thema "jong zijn"*	Broos De liefde maakt niet blind maar kwetsbaar, klein en broos. De liefde perkt ons in en maakt ons sprakeloos. Wij lijden aan gebutstheid en ander ongerief. Nooit willen wij de kluts kwijt, alleen maar: heb mij lief! De liefde doet ons vallen, maakt nederig of boos. De liefde maakt ons allen allemachtig machteloos. © Rikkert Zuiderveld
ingezonden themagedicht
*thema "jong zijn"*	Als ik een doos met wasco was Ik leg mijzelf voortdurend op volgorde, klaar om me te kunnen tonen als een vette maar volmaakte regenboog. Al zitten op de binnenkant van het deksel vieze bruine strepen en zijn er hinderlijke krassen in een onbestemde kleur ik heb het witte krijtje lief al is het wat gesleten, het omhulsel gescheurd en los geraakt al is het zwarte krijtje afgestompt (niet zo zwart meer) en bijna uitgesmeerd ik zie doorheen het hele kleurenalfabet gespeld van de witte wieg tot aan het zwarte graf: niets kan in omgekeerde richting leven. Soms is er die kleine groezelige hand die mij openrukt en leegschudt boven een maagdelijk tekenvel. Een kinderstem: 'ik wil roze neem jij grijs' en tegelijk met de geboorte van de eerste wolk begint onder mij de zon te schijnen. © Joanna Schermer

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Ik wil opnieuw een klein kind zijn
naief en zacht met verwonderde ogen.
Ik wil ronduit en zonder nadenken beminnen,
zoals men een blauwklokje of het schemer bemint.
Ik wil mij verheugen in al wat klein is
alleen stil en schoon.

Ik wil een gele bloem plukken op de oever
van een beek met een bed van zand
mijn moeder kussen
aan 't venster zitten wachten
tot God de sterren ontsteekt.
Ik wil een kinkhoorn aan mijn oor drukken
en mij afvragen of dat het leven is
wat zo wonder daarbinnen ruist

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Lespakket

Als de megalomane ambitie
van kleine zielen
het weer dreigt te winnen
van de speelse wijsheid
van vrije geesten,

wordt het tijd
de schoolbel te luiden,
het speelveld te ruimen
en opnieuw
ons huiswerk te maken

Over vrijheid van expressie,
overtuiging en beweging
Dat zijn we aan onszelf
en onze kinderen verplicht

Want zonder de positieve energie
van vrije mensen,
dooft uiteindelijk
ieder licht.

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

La primavera

jaloerse minnaar
je verjoeg de herfst met zijn warme kleuren
uit schrik dat hij me zou bekoren
je huilde in kale bomen
omdat ik sliep in je paleis van ijs
onder je witte deken
je zuchtte op plassen en beken
die onder jouw kille adem bevroren

nu je me wakker kust, hoor ik je vragen
of ik dit jaar de kristallen kroon zal dragen
die op de troon naast de jouwe rust
neen, en toch ben ik jouw koningin
want wat geen sterveling vermoedt:
wij zijn voorgoed geliefden
al is ons samenzijn steeds kort
omwille van ons groot verschil

buiten ligt het leven stil
zolang ik hier bij jou vertoef
lief, ontdooi je koude armen
al dat dode maakt mij droef
ik wil de aarde weer verwarmen
hoor je de vogels die me roepen?
open de poorten, dit is mijn dag!
ik strooi bloemen langs mijn pad
volg mij in je laatste oogopslag

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

even

vers fruit kleurt
en geurt het nu

oprecht onwetend
van het rottingsproces
dat al is ingezet

de fruitteler en groenbak
weten beter, maar zwijgen

proeven van jong geluk

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Sprookje

ik loop het ruiterpad, volg ridderspoor
droom duizend keer en een keer meer
hoop dat een sprookje levend wordt

bomen zetten kronen op mijn hoofd
verbeelding vlecht de geesten, het
blad zingt epos in eenstemmig koor

de minstreel pakt mijn hand, vindt
pad naar nachtelijke vijver, waar
vlam van hartstocht op me wacht

verstrengeld in de takken van weleer
hoor ik de nimfen zuchten, ze voeden
weemoed in een nest verlangen

hoefgetrappel neemt bezit van bos
verraadt aanwezigheid dichtbij
het is een paard in licht galop

dan zie ik voor me op de open plek
dat ruiter ridder wordt, hij voert
het levensteken in zijn schild

in schaduw van de maan tilt
hij me in het zadel van verhaal dat
door de zinnen is ontwaakt

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Jan Huygen in de ton

Haar handen strijken rimpels
glad, gezoet in ulevellen
verjaagt ze stok en staf voor
een verbannen
hink-stap-sprong

Het notenhouten tafelblad
weerspiegelt rood
haar konen, de rand gevat
in juveniel
gegoten klatergoud

Zijn blikken vullen grijs met
groen is gras en klaverweiden,
zijn uitgestoken arm een
pas gewonnen
toegangskaart

Haar hart lacht verse sproeten
bloot, de handen op
zijn schouders, danst hij haar leest
terug naar daar
met hoepeltjes erom.

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Een handje liefde

weet je nog
hielen draaien in het zand
de aarde vlakken met je hand
een kuiltje vol geluksmomenten
geschat op waarde zonder centen

weet je nog
alle namen van oliemooi tot piraat
regenboogjes rollend over straat
voelend bijna wie verliezen zou
want meestal was de pot voor jou

ik weet het nog
rabarbertjesogen twinkelend licht
je zanderige hand naar mij gericht
daarin glom de schoonste koningsbonk
die je mij voor het eerste kusje schonk

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

FLOTTOW

Pas zes en slecht in verzien
kocht papa voor mij de eerste bril.
Dat moest omdat ik met de beste wil
van achter uit de klas het bord niet zag.
Hoge huizen groeiden in mijn wereld
minstens tot de hemel en hadden
geen daken.
Dat kwam, zei de oogarts, doordat je
bijziend bent, dan kun je niet ver zien !
(Het was ook al een oude man !).

De eerste bril kochten we bij Hofstede op
de Nieuwestad. In de richting van de
Peperstraat lopend zag ik manshoge
letters op het dak van een winkel staan.
"Kijk papa, er staat FLOTTOW op het dak !"
"Dat weet ik jong, dat staat er al jaren !"

Daar aan mijn vaders hand ging de wereld
voor mij open en de stoepen waren zó hoog.
En toen al zag ik het zwerk drijven boven
de spits van de Roomse toren.

Vlakbij huis schold een buurjongen:
"Brillejoad !!"

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

bezoek

Dat wij elkaar die eerste handjes geven,
we moeten wel klein zijn: kniekousen, jasjes
met veel ceintuur en knopen voor het aftellen.

We rekenen nog niet, taal zeggen we, we leren
schrijven of het is zondag want ik ben bezoek:
ik ben van waar het anders is. Daarom zingen
ook van mij woorden de versjes in, dat het

past. Wij weten meer: het schip, de vuurtoren,
we weten water nieuws dat ergens overstroomt;
daar is mijn pop, daar ga je mij om aaien, kijk
waar het donkert in de beelden, dat zijn wij.

We moeten zwaaien, het geeft niet, het gaat over
later of niet maar ik ben al weer weg en jij nog
veel te bang voor kusjes.

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Tien

voeten op andermans land
krijtwitte hinkelbaan
steentje in de hand
zwiepend touw
draaien, spinnen, springen

barsten van de kou
glijden, vallen, sneeuwbal
handen blauw
stalen buizen sprietlopen
passen, meten, evenwicht
zondag zoethout kopen

appels jatten, belletje trekken
schuilen, lachen, gezien
de weg was onze straat
oh, was ik nog maar even tien

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

twee kindervoeten

twee kindervoeten rennen naar de zee
de branding komt steeds dichterbij, het
zand glijdt weg, de bodem zakt, maar
angst voor een verdwijnend land bestaat
nog niet, vertrouwen gaat heel ver

twee kindervoeten rennen naar de zee

nooit is de hoogtij van de vloed het
spelen moe, herhaling wordt geboren uit
de levenslust van golven, verbazing houdt
zich vast in trance van ademloos

twee kindervoeten rennen naar de zee

geen tijd voor zanderige boterhammen
geen tijd voor vliegers in de wind

wie speelde er ooit zo lang met mij, zo
weergaloos lang, wie kwam terug?
misschien heb ik het wonder nog nooit
echt gezien of is het tij gekeerd

ik zoek de kindervoeten weer
ik wil het feest van zee

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Jonge vader

het vaderschap stond
mijlenver van zijn leven
tot hij 't zag - hoe het vulde
de kom van zijn handen,
die knuistjes die nu al zijn
vingers omspanden

nieuw geluk was geboren
kreeg na het flesje de hik
"lief", fluistert hij, "mijn hart
weet veel beter dan ik"

ingezonden themagedicht

thema "jong zijn"

Ode aan Groningen

Van Turfsingel naar de
Noorderhaven waarna heel
abrupt het ommeland ons
welkom heette,
liepen we langs het water

tot zich een mooi plekje
aan de oever bood,
jij in je blije zomerjurk
en ik in verlegenheid,
gewoon wat praten over

niets, een vogel in de vlucht
en zag je die vis? En peinzend
zwijgen; toekomst veel te ver,
een snoepje. een slokje fris.
Daarna terug, daar waren weer

de stadscontouren. Mijn hand
in licht beroeren van dunne
stof, één enkel streel langs vlecht,
die was zo lang... wat wisten wij
van het geluk dat bij ons was;

we waren jong, heel jong nog
en bovenal heel bang.

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME


februari 2010

Hernehim pagina thema poëzie	^Hernehim
Boeiend om te bezoeken. Vrij en onafhankelijk. © HC 2001-2009	Redactie: John Zwart Bijgestaan door: Monica Boschman en Anke Labrie
Thema van de maand: Het huis	Laatst bijgewerkt: 28.02.2010

HOME

Nieuws

Blog en proza

Themapoëzie

Vrije poëzie

Vertaalproject

Proza

Activiteiten
Over schrijvers

Archief

Contact

Februari 2010
Thema van de maand: Het huis

Illustratie: tuinpad met kippen - 1916
Olieverf op linnen van Gustav Klimt
Expositie: Verloren gegaan werk *)

*) Afbranden van Schloss Wilmersdorff 1945.

introductiegedicht

Laat het zo blijven

Zo leefden we daar in Venetië weken
als man en vrouw. Schrijf me nooit.

Ze had in haar handen wel geschiedenis,
genoeg, maar geen ander dacht ik.

Hopeloze liefdes daarvan denken ze
vaak dat ze interessant zijn. Niet voor

mij, ze horen er gewoon bij, als regen,
warme regen. Om te groeien en te rotten.

Zo lagen we lang te kijken hoe het water
uit het barokke plafond brak. (arthouse)

Zouden we elkaar ooit ontmoeten? We, we
zijn toch, zei ik waarom moet het zo, zo

Een grijs riviertje, modderig, van oog
naar oor, dat ik dat dacht, dat is wat

ik mij nog heel scherp herinner.

Liefste, ik zie je liever niet weer.
Laat het tussen ons zo blijven, as ever,

kisses, C.
Of iets dergelijks.

Rutger Kopland

Het gedicht hiernaast is van Rutger Kopland, een van
de dichters van de oudere generatie die nog altijd graag
gelezen wordt, ook door veel jonge mensen. De bekende
dichtersnaam is een pseudoniem voor R.P.H van den
Hoofdakker (1934) emeritus hoogleraar psychiatrie aan
de Rijksuniversiteit Groningen, de andere kant van zijn
bestaan. Een tweesporig leven, nu in stil getij in het dorp
Glimmen in het grensgebied van Groningen en Drenthe.

Een rustig en bescheiden man, die zich liever niet liet
binnentrekken in het spektakel die een uitverkiezing tot
Dichter des Vaderlands met zich mee zou brengen en
ook onderscheiding met koninklijk eremetaal hield hij af.
Vele bundels met vaak filosofische poëzie van zijn hand
werden met prijzen bekroond. De belangrijkste twee zijn
de Herman Gorterprijs van 1975 voor de mooie bundel
"een lege plek om te blijven" en de P.C.Hooftprijs van 1988
als oeuvreprijs.

Legendarisch is nu al het gedicht "jonge sla" geworden,
waarover hij zelf zegt: "als ik ergens kom voordragen hoop ik
dat ze daar maar niet om vragen".
Het gedicht hiernaast komt uit de bundel "wie wat vindt
heeft slecht gezocht" (Van Oorschot 1972).

inzendingen

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Achter het stille raam

achter dat hoge stille raam,
uitziend over de tuin
die niet meer is
-parkeerblik-
ziet mijn oog slechts donkerte

mijn blik keert om,
droomt neer in boomkruinen
waar door lindelente
gestorven jonge vrouwen
voorbij fietsen

en achter mij haar stem
ik ben nu heel oud, jij bent
het enig kleinkind
dat mij nog bezoekt
ik ken je als je praat

ik kan je mijn lange leven
gaan vertellen, avonturen
weinig en toch zoveel gebeurd
dat nu als een zucht voorbij
schijnt door het harde werken

weer neem ik afscheid
zij raakt mijn hand met bei'
haar handen, ja je bent het echt,
de andere morgen roept ze:
zuster, ga ik nou dood?

ik kijk omhoog
-van tussen het blik-
naar het hoge donkere raam,
nu weet ik zeker: ik zie
haar schim, zij lacht naar mij.

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Onder ons gezwegen

sinds kort heb ik dit krot gebombardeerd
tot toevluchtsoord van mijn lichtste dichtersjaren
harten, hangsloten, alles kan tenslotte breken
de dode kat die in de greppel gonst van vliegen
neem ik voor lief als een vergankelijk teken

de schemeruren waarin het sijpelt door het dak
zijn zeldzaam om de lemen woorden snel te rechten
zo ook de nachten dat de raki en de zinnen vloeien
ik zoet de vijgen, de olijven in liefdesstrofen pers
met minnaars op mijn lippen, de goeden en de slechten

ik dank de goden en barbaren in het algemeen
je weet nooit hoe vloeken aan de houten wanden hechten
hoe sporen naar de greppel naast een dode kat verwijzen
want zie de mannenschoenen leggen nog getuigenis af
van hoe ik voor dag, hier en nou, letterlijk moest vechten

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Voorbij

Het huis waarin wij samen waren
biedt anderen liefdesonderdak,
maar tussen ons staan nu de jaren
waarin geluk aan scherven brak

Het huis waarin wij samen waren,
de kamer en het zachte bed,
voorbij. Voorbij zijn ook de jaren,
in diepe lijnen vastgezet

Lijnen in gezicht en handen
waarmee wij hebben liefgehad
Voorbij, verbroken alle banden
Vreemden zijn wij in dezelfde stad

Dit gedicht plaatste ik in respect voor dhr. C.Wulffelé
die ik kende in de jaren 2002-2004.
Hij was toen reeds op jaren en had een slechte gezondheid.
In het laatstgenoemde jaar wilde hij niet meer achter de pc
en zou ook geen poëzie meer schrijven.
Ik weet niet of hij nog leeft. (Red.Hernehim)

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Ouderlijk huis

Zij boog zich omdat ze moeder was
naar mij toe: “Tem me maar.”

Vader leunde mee met haar verwende kant.
Een vader doet zo. Weet langer.
Hij zit stevig in elkaar.

Kent de tuigen om een vrouw uiteen te halen.
Het schroeven, het beitsen, het gommen.

Ik reikte ze hem aan.

Nu doen graafmachines wat hen is opgedragen:
me overvallen met haar grond.

Hier groef ze ons in.
Geest, die door mijn afgesloten gangen
nog dezelfde onrust blaast.

Grondig wilde zij die behandeld.
Ach, hoe we hier liggen.

Ik draai de hoek om.
Te haastig voorbij.

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Ons huis, ons thuis

Hier, met oude foto's aan de wand
met beelden uit vervlogen tijd
de stoelen netjes aan de kant
op 't rode kleed met franjerand

Hier, waar de klok de tijdloosheid
van alles om mij heen bestrijdt

Hier, gekapseld tegen storm en wind
meer dan beschutting die ik vind
hier binnen heb jij iets gebouwd
waaraan mijn hart is toevertrouwd

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Huisje nummer zeven

de geur van vers gemaaid gras
verbloemt het dorre leven
in dit hof, dat nimmer groen was
zoek ik huisje nummer zeven

een bord geeft wat weg is aan
Lindeplein, slechts een gegeven
ik zie geen linde staan
maar wel huisje nummer zeven

daar versteent meneer van Lem
hij was wat achter gebleven
de gemeente metselde hem
in huisje nummer zeven

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Hunsingo
(voor C.O.Jellema)

Onherbergzaam is dit land
in de winter
als zijn grenzeloze ruimte
al wat zich erin bevindt
oplost in zijn mist,
kil wijst het de vreemdeling
naar onbestemde plaatsen
langs onkenbare wegen

Het is 't onbewoonde land
na de oogst
als het gewas de kleffe klei
weer zeebodem laat,
schaarse boerderijen
in verweer tegen de leegte
in zichzelf gekeerd de
schouders optrekken

Meanderend de wegen als
't verloop van diep
gelegen maren waarlangs
straks bij vorst en tegen wind
schaatsers voortgaan, doelgericht
zoals de laatste bietenwagen
hier overhellend grommend
door de bochten wringt

Wie zo volhardt verschijnt
aan 't eind
vanuit 't grijs een wierde
warm bewoond,
verlichte vensters ogen van
hem uitkijkend door de tijd
over het pad. Komt iemand?
Je werd allang verwacht

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Trouwdag

Verdomd na 38 jaar sta ik nog steeds
te klepperen en weer geef je niet thuis.

Mijn brieven worden niet gelezen,
ik zie ze liggen op de kokosmat,
sommige aangevreten net als ik
de tand des tijds heeft
het papier geen goed gedaan.

De voeten traag door roest en meer gewicht
ga ik kilo’s zwaarder terug. Mijn missie is
nog niet ten einde. Als ik verstijfd
in hanepoten aan je schrijf

bezorg jij dan de post meneer
per auto of per zwarte koets,
nog eenmaal samen, gordijntjes
dicht en zo intiem als toen.

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Ik zoek het huis

de lichtinval herinnert zich het oude huis
verlangen vindt de kleur die ik het liefst
wil zien

de kamer past nog als een veelgedragen
jas, de geur van oud vertrouwen klampt
zich vast

gedachten tasten langs de muur met
handen van een kind, verwachten steun
te vinden

de voetstap op de houten vloer kan van
een moeder zijn, haar moet ik toch
herkennen

misschien vertekent schemering mijn
beeld, is wat ik zie een onvervulde
wens

ingezonden themagedicht

thema "It hús"

Ut hús

It hús otteret my fuort
de hurd wapperet my nei
de gong glânziget fan langstme
my nei de doar te dikerjen

as hie ik der gjin jierren
soarch kloane
yn in griengiele gloed
wurd ik no opdreaun

dat ik gean
stap
foar
stjit
de stoepe ôf

as ik omsjoch prúst
it hús my út
ruten blikkerje yn it tsjuster
stiennen foegje harren byinoar
in HEGE RECH slút it ôf.

thema "het huis"

Uit huis

Het huis ettert me weg
de haard wappert me na
de gang glanst van verlangen
mij naar de deur te staren

alsof ik er geen jaren
zorg heb gekloond
in een groengele gloed
word ik nu opgestuwd

dus ik ga
stap
voor
stoot
de stoep af

als ik omkijk proest
het huis me uit
ramen blinken donker
stenen voegen zich aaneen
een HOGE RUG sluit het af.

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Huize Oudehorst

rond de tafel van gebreken
rollen stoelen af en aan
wie lust heeft of wil spreken
kan zich hier te buiten gaan

aan thee met een biskwietje
smachtend naar het blonde bier
of cuba libre met een rietje
tapt men uit and’re vaatjes hier

kom kwezelen en klaverjassen
doe handarbeid of gymnastiek
op donderdag is ‘t bingo krassen

en rond de tafel van kreupelhout
brult broeder Wout weer fanatiek
wel eten hoor! anders worden we niet oud

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Dozen

We hebben het leeggehaald
het stond er
vol kartonnen dozen
van een bekend zeepmerk

Ze zou het gezien hebben
en gewaardeerd
ze zeepte ons in
en ons wasgoed

Ze was er
handig in
in het inzepen
het wassen en strijken

Van zaterdag tot
en met maandag rook het
in huis naar zeep
ze maakte graag schoon

Wij doen het nu
veegschoon
de makelaar kan
elk moment met een klant komen

De dozen moeten
opgestapeld, opgeruimd
onze geschiedenis
in dozen die naar zeep ruiken

Dozen die we dichtvouwen
en met plakband sluiten
een afsluiting die nog ademt
haar adem van palmolive.

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Woning

Ze blijft maar staan. Net als wij gehecht
aan vaste stek, de dingen op hun eigen
plek. Tussen geuren van geheimen,
stof dat dommelt onder boeken geparkeerd
in kasten, onder vloerkleden, het waterbed.
Muizenissen schuilen achter het behang.

De baarmoeder van heimwee.
Vesting voor geschreeuw, gezwijg,
voor kamerbrede tripjes van verlangen.
En altijd met een tafel om te leren delen
in dat licht zo ingetogen als herinnering.

Zelfs onbewoond nog wachtend op
gemorrel van de sleutel in het slot,
op digitale klokken stil van tijd verschietend.
Leeg of niet, pal achter ramen tikken ze:
seizoenen die in file door het uitzicht gaan –

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

Te laat

Achter de brede voordeur
met de leeuwenkoppen
is het stil
het dikke tapijt smoort
de voetstappen
en niemand heeft de klok
aan zijn staart getrokken

het is de stilte van de
ingehouden tranen
als de deur zacht kreunend
sluit
ontmoeten ze elkaars ogen
zien de hunkering voorbij
en laten los, te snel
de trillende lucht van
verwachting zakt neer op
de kop van de pauw in het kleed

al wachten ze op
het ene gebaar
ze lopen elkaar
voorbij -
het hart in de keel

ingezonden themagedicht

thema "het huis"

het huis huilt

verlaten stoelen kennen de
bewijzen van de daden, in
schuilplaats zoekt een
boetekleed de schuld

het huis huilt hol en
huivert bruine vlekken
op de vloeren, behang
verraadt in bloed de wraak

beelden van een oorlog
wennen nooit aan open
wonden, de toga van de
pleiter zal tot stof vergaan

procesgang gaat gehuld
in groots gebaar van woorden
getuigenis wordt schaamte-
loos monddood verklaard

toch wordt de arme aanklacht
niet vergeten, want lege stoelen
zullen altijd koude doden weten
hebben wel hun angst verstaan

ingezonden themagedicht

door: Jelou

thema "het huis"

Je had nog zo gezegd

Het dak besloeg een ruimte
groter dan jouw onrust
vluchten kon

Ik ga ervoor, lag nog vers
onder de pannen, de koekoek
was getuige

De muur was blij geweest,
het frisse geel een jas om
warm te dragen

Je geur had sfeer gebracht in
weggedoken hoeken, sporen
wanhoop uitgewist

Het rook naar levenslust, al
hing de spiegel daar met
droeve ogen

Ik ga ervoor, had jij gezegd,
maar onder het dakspant
verklaarde jij jezelf

volkomen onbewoonbaar.

ingezonden themagedicht

door: JohnN

thema "het huis"

Ald' plaets

Oneffen vensterglas verzacht
strakke akkerlijnen,
spiegelt honderdvijftig jaar
verkavelinghistorie,
maar door steeds meer gaten
wekt winterwind de vlekken
in 't vergaan velours tot leven

Het boeket rozen door lang
gestorven handen zorgzaam
in de vaas geschikt
vervalt tot stof
Elke vroege lente bloeien
de sneeuwklokjes nog, scheurt
de gevel weer wat breder
Herfststormen dollen
met dakpannen,
zolang de broedervete duurt.

Sinds de dood door de
draden van traditie knipte,
neemt hij het erfdeel mee,
steen voor steen.

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

De culturele pagina's worden onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart