concept thema

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 23.05.2013

Hernehim
Anas platyrhynchos
2 minuten lentezang luisteren en eendjes kijken

Poëziethema voor de lente: alles vloeit, levenswater

Dit is een pagina waarop ik regelmatig op een nieuw thema
één of meerdere gedichten publiceer
Lezers die zelf actief zijn met poëzie zijn vrij om werk in te sturen
Als het gedicht bij mij in de smaak valt wordt het hier geplaatst
Boze e-mails wegens niet-plaatsing zijn verspilde energie
Maar inzenden uiteraard altijd welkom op 't bekende redactieadres

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
Al 11 jaar internetactief
© HB 2001-2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

Alles vloeit

Levenswater

ss "Titus" 1930 - 1958 KNSM

Gedicht John Zwart - Bundel "Zeearmen"

Behouden

Kammen en kaken
daartussen waag ik mij
en zij draagt mij
als was ik vederlicht

de afgrond uitgedaagd
'Kijk niet naar benee' zegt ze
toont mij weerom de hemel
die kaatst in haar gezicht

Van angst te vallen, twijfel
tussen behoud en moed
heeft ze mij bevrijd
zodat zij mij de verre overkant

bezeilen doet en in behouden
aankomst laat vertrouwen
en niet benauwen door de lege
horizon verstoken van elk streepje land

Nooit heeft ze 't mij verteld
waaraan ik het verdien
dat zoveel rampspoed mij
juist kantje boord voorbij

mocht gaan - een enk'le keer
droom ik illusie, was ook zij
door blinde liefde aangedaan,
heeft ze mij dáárom niet vermoord?

Gastgedichten

Van over het IJ

van over het IJ gekomen voelt soms de stad
door baaien rok omhulde zachtheid luid zingend
op klanken van het pierement – haar deur

wijd open voor een bakkie troost maar op straat
lopen al haar kinderen te klieren terwijl intussen
elke tapgast zijn drank op mijn gezondheid proost

van over het IJ zal ik altijd blijven dat is makkelijk zat
Rotterdam liet me hard poetsen – en zij?
Zij, Mokum, lult me altijd plat.

Lente Stromen

Net als de sappen in de planten en de bomen
gaan ook mens, dier en geld
in de lente weer stromen

Fabrice Hund - NL

Zwanewater

Een droge eerste paasdag. Natte duinen.
Verrezen paasgeel: wonderveel narcissen,
brem. Kastanjeknoppen staan op springen.

Zon legt een warme hand op onze schouders.
Geruis getjilp gekwinkeleer geritsel.
Natuur, een plaats voor enkel hier en nu,
voor uren zonder woeden van de wereld.

Dun gezaaide wandelaars met rugzakken
en vogelkijkers. Orchideeën nog in spe.
Eén fiets maar met wetlandwachter,
groen gemutst. Een dikke, zoemende

hommel zoekt de weg naar mei. Hier zijn
allang geen zwanen meer. Nu ook geen
lepelaar gezien. Nee zelfs geen ei of paashaas.

Over het IJ

De oude dichter strijkt zijn baard
glad, wind veegt zijn haren over zijn
schedel. De zon ligt zwaar op het
IJ. Ik ben zojuist weer eens

gestorven, hij reanimeert mij
met een verhaal. Over dronken
dode dichters met de pont over
de dansende baren van de

Zuiderzee. Ik zag ze zich lallend
onder de kerkgangers begeven.
We grinnikten dat ze er scheurbuik
van kregen. Zwaar als een onweersbui

lag het godsdienende op het
gemoed van de jonggestorven dichter.
Ik herinner me de reizen die ik
als zelfverklaard matrozenkind maakte.

Mijn oude dichter zwijgt. Zijn besproete
hand wordt gedragen door mijn
doorleefde rug. In de verste verte
doet hij me aan mijn vader denken.

Vrij

zij lachte niet zoals
de lente lachen kan - haar woord
als ongedesemd brood wedijverde met wit
haar hand in zegenend gebaar
bloedend op vergeten gras
was niet van liefde maar van steen

zij was de tijd waarop elk water breekt
een rozenblad bewaard in glas
bloot en dood-
alleen

Met de stroom mee

Ik stak hotelkamers in brand, betrapte
de verkoopster op inkijk, prees artikelen
aan, verzegelde de dozen, dronk peinzend
koffie op het terras, las gretig Sartre en
Kafka. Schreef mijn opstel en beet
op mijn tong.

Lonkte naar jonge deernen in het park,
maar voorzichtig om het gras niet te
betreden. En in de menigte slenterde
ik met de stroom mee, langs de
promenade, winkelgraag en
diefstalgevoelig. Waar ik uit
kwam – van A. naar B. – toevallig.

Oude zomer

ik duik
een oude zomer in
het water
deint tot aan m'n mond
en smaakt naar meer

op een terras
drink ik bruisend water
om af te koelen
van 't zout op m'n lippen

Tegen

Tegen de stroom
in
zei de dichter
naar waarheid

In mij
woedt een strijd
tussen de menselijke maat
en het ideaal

in mijn taal
moet je dat
kunnen lezen
zonder gekleurde bril

Biesbosch

Hoor de wind bulderen
boven klei en waterland.
Blauwzwarte wolken dreigen,
mannen hakken wilgentenen.

Gehard door het zware werk,
verblijf in vierkante keten.
Hun vrouwen wonen in Werkendam,
zwoegen voor leefkost en koters.

Wéer zal hier het water stromen
als bij de Elisabethsvloed.
Nóg ruisen hier de verhalen
door ontelbare biezen en kreken.

(Blijf! Drijf!)

Is het al tijd?
Ja het is altijd
10 over de eeuwigheid

Drijf!

Blijf in alles en niets

Daar waar alle voorlopigheden
Voorgoed zijn opgeheven
Voor ons
Voor altijd
Zoiets

de klok vooruit

het is alweer zomertijd
hoe gaan de maanden snel
maar lang duurt een seizoen

geduld geleerd

er was wat kou maar ook
de hoge luchten helder
blauw was blauw en kleine
wolkjes zilverwit

de zon het lage zoeklicht
dat langs de einder scheert

tegemoet

vanuit nectar
bloeide iets liefs open
iets liefs

dat vleugels kreeg
en wou fladderen

na een lang seizoen
van tegemoet zien

Zomertijd

De klok is weer een uur vooruit.
de zomertijd begint
en de bomen hebben het nu al heet
ze lopen naakt rond
geen blad die hun schaamtakken bedekt

Als het zomertijd is, waarom
dunne meisjes op straat in hun
dunne jasjes rillen en bang zijn
om dik te lijken in een warme jas?
waarom droogt een koude druppel
snel op in de ooghoeken van de
daklozenkrantverkoper? Waarom
kunnen de extra geschonken dekens
de bedden in de Sint Josephkerk niet
meer opwarmen? Je zou bijna zeggen
dat de hitte naar mijn hoofd stijgt.

Waar blijft het licht...

In tijden van wachten op zonlicht
droom ik van een kust
met glimmende steentjes en schelpen,
met kabbelend water en golven met druppels als diamanten,
die schitteren in alle kleuren van de regenboog.
Ik wacht niet op zon,
die in de zee zakt,
maar op de zon,
die uit de zee zal opkomen.

van de auteur. Kopiëren en vermenigvuldigen zonder toestemming vooraf is verboden

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 29.03.2013

Hernehim
anas penelope
Poëziethema voor de winter: bescherming, overleven

Bescherming

Overleven

De Storm (1916) - Bart van der Leck
Deze kunstschilder en vormgever leefde van 1876-1958.
Van der Leck vormde met Piet Mondriaan en Theo van Doesburg
de groep "De Stijl" in de periode voor en tijdens de 1e Wereldoorlog.
Het schilderij behoort tot de collectie van het Kröller-Müller Museum, Otterlo.

Anas penelope is de 'fluiteend' die wij slechts zien als de winter heel
nabij komt. De smient broedt en brengt 's zomers de jongen groot in
verre noordelijke streken, noord Scandinavië, Finland, Siberië -
tot de nakomelingen groot en sterk genoeg zijn om mee op reis te gaan
naar onze habitat, voor beschutting en om te overleven.

Het zijn vegetariërs, ze leven van waterplanten, wieren, mossen en gras.
Waar zij vandaan komen sneeuwt het in november al en in de wateren
is maandenlang hun voedsel onbereikbaar, verdwenen onder een dik
deksel van ijs.
Eind oktober komen ze naar hier, op zoek naar beschutting tegen de
ijzige winden en ze vinden plekken met rustig open water. Hun verblijf
tot overleving duurt niet lang: tot de eerste geuren van komende lente
onmiskenbaar zijn op de zuidelijke wind. Op een dag zijn ze alle weg.
Ze kwamen hier al ver vóór Noormannen of Batavieren.
Eendachtigen, die niet kwaken maar heel stil zijn, alleen de mannetjes
fluiten bij gevaar. Naarmate zij hun beschermde winterverblijf steeds
meer met mensen moesten delen leerden ze dat deze wezens naar hen
keken als vogelvrije 'eendenbout'.
Zo werden ze steeds schuwer en krijgen maar weinig mensen ze nog
zó goed te zien dat ervaren wordt hoe schitterend mooi ze zijn.
Je vindt ze op luwe plekken bij en op zoet water. Ver jaag ze niet!

© John Zwart - november 2012

Beschutting.
Een dijk biedt bescherming tegen de dreiging van het water bij een storm,
maar tegelijk is die dijk een dreigend gevaar, een klip voor een schip dat bij
storm onhoudbaar voortgedreven wordt naar de lage wal.
Beschutting is vaak meer gevoel dan realiteit. Een gevoel van vertrouwen.
Vertrouwen dat we tegen onheil beschermd zijn. Dat de dijkwachters goed
hun werk doen. Of "voor alle zekerheid": een schietgebedje, een talisman,
of gewoon maar nergens bij stilstaan telkens als we in de auto stappen.

Het kind dat blind vertrouwt op bescherming door z'n ouders. Ook als die
onmachtig zijn wanneer de rivier het huis binnenstormt, of als plots soldaten
komen die de deur intrappen, of er een raket op het dak ontploft.
We vertrouwen op de diagnose van de dokter en dat we pensioen krijgen
voor de premie die werd betaald. We vertrouwen wanneer we instemmen
met loonsverlaging, dat we niet als dank worden ontslagen. Dat ons spaar-
geld veilig is, en de rente ook, waarover de belasting al werd afgedragen.

De beschutting voor de dieren in de winter is een dikke vacht en een extra
vetlaag, dat is hun enig vertrouwen om de lente te kunnen halen. Mensen
hebben dezelfde overlevingsstrategie: zuinig op hun laagje vet want ze willen
overleven en je weet immers maar nooit hoelang die winter duren zal.
Het zal wel heel slecht zijn voor de economie, maar zo werkt het in de
natuur en de menselijke natuur is niet anders. Laat dat versneld veel geld
uitgeven maar over aan de dikste speklaag, die overleven immers toch wel.

Hoeveel beschutting hebben wij? Wat is de waarde van vertrouwen?

Zoveel waarop wij moeten vertrouwen om ons dagelijks bestaan
          te kunnen leven zonder door de aarde te zakken!
Vertrouwen op de sneeuwmassa's die zich aan de berghelling
          boven het dorp vastklampen.
Vertrouwen op de zwijgbeloften en de glimlach van verstandhouding,
          erop vertrouwen dat ongelukstelegrammen niet ons gelden en dat
          de plotselinge bijlslag van binnenuit uitblijft.
Vertrouwen op de wielassen die ons over de snelweg dragen
          te midden van de driehonderd keer vergrote stalen bijenzwerm.
Maar niets van dat alles is eigenlijk ons vertrouwen waard.

De vijf strijkstokken zeggen dat wij op iets anders kunnen vertrouwen.
Op wat? Op iets anders, en zij volgen ons een eindweegs daarheen.
Zoals wanneer het licht op de trap uitgaat en de hand -
vol vertrouwen - de blinde armleuning volgt in het donker.

Uit "Schubertiana" van Tomas Tranströmer
in een vertaling uit het Zweeds van J.Bernlef.
Uitgave De herinneringen zien mij - De Bezige Bij, Amsterdam

meisjes' dijkvertrouwen

door woeste januaristorm nog kort geleden klonk in
mijn hoofd de stem van moeder door de vlagen met
haar verhaal aan mij

gespannen samen aan de radio in drieënvijftig

over toen zij nog klein meisje was die hand van angst
om haar hart - hoe stoelen dekens en matrassen en
een strobaal en de geit naar zolder gingen en weinig
uren later heel noordhollands waterland één golvend
verschiet verdronken daken een zoutwater zee tot
aan de zaan

'maar jij, jij hoeft niet bang te zijn', zei ze mij vol vertrouwen
'want nu is er de afsluitdijk'.
en vandaag zie ik in mijn hoofd een beeld van blote meisjesbenen die
rokken hoog geheven door het sluitgat over de grove kluiten gaan
vijfenzeventig jaar meisjes' dijkvertrouwen, maar zal die stoere dijk
het blijvend houden?

"Noordhollands Dagblad" Bijlage Over de dijk.
"Cultuurhistorisch Blad voor Flevoland" juni nummer 2007
Gepubliceerd t.g.v 75 jaar Afsluitdijk.

Winter

Hij maait zijn snede strak over de aarde
de adem van de wintervorst
Mededogen is hem onbekende waarde
al het andere houdt z'n adem in

Bovengronds kan nog slechts bestaan
wat sterk is en wat aangepast
De kwetsbaarheid is allang vergaan
zocht dekking of groef zich diepte in

De strenge heerser gaat nu selecteren
de weerbaren die zal hij sparen
maar ziek en zwak zal niet vegeteren
gaat als voedsel hongerige magen in

IJzige taak onmisbaar in de cirkelgang
hij doet het want het moet gebeuren
als voorbereiding voor het groot belang
de intocht van de volmaakte lentekoningin

Gastgedichten

Derwaarts

wat is voorbij
als het nog op mijn tong ligt
of in mijn hoofd en buik
aan knoppen draait

wat is voorbij
als ik mij vastklamp
en met verweerd drijfhout
voor anker ga

zolang ik dagen
toedek met dons
en denk aan wie er waren
hoort voorbij erbij

Ik verlang

niet veel, slechts één
gewonde vogel, één
dwaalgast die overwintert
in mijn huis met zachte veren
en ronde snavel.

clair - obscur

in donkere dagen
brand ik kaarsen
voor een bundel licht in onze gedachten

eindelijk sprookjeslicht
lumineuze gedachten in duisternis

Winterommetje door Grave

Beschutting
zoek ik
tegen oude gevels

Ze koesteren
me
met hun oude ogen

Wind striemt
kent -met geen mens-
enig mededogen

Zoekt zich
-slinks-een weg
door steeg en pad

Bladert verwoed
door oud papier
tersluiks weggeworpen

Ik stak de sleutel
in het slot
op de deurmat:

jouw lieve Kerstwens.

Wenn der Schwache dem Starken die Schwäche vergibt,
wenn der Starke die Kräfte des Schwachen liebt,
wenn der Habewas mit dem Habenichts teilt.
wenn der Laute mal bei Stummen verweilt,
und begreift, was der Stumme ihn sagen will,
wenn der Leise laut wird und der Laute still,
wenn das Bedeutungsvolle bedeutungslos,
das scheinbar Unwichtige wichtig und gross,
wenn mitten im Dunkel ein winziges Licht
Geborgenehit, helles Leben verspricht,
und du zögerst nicht, sondern du gehst,
so wie du bist, drauf zu,
dann, ja dann fängt Weihnachten an.

hoe anders

‘ik kom hier weer wonen’
jij zei het en ik dacht slechts:
je bent niet weggeweest

ik kom hier weer wonen
met mijn hart, is dat
wat je bedoelde maar
niet zeggen kon?

jouw hart dat op de deur klopt
de klink naar beneden drukt
en zegt: ik ben thuis
mijn koffer staat in de gang

jouw hart dat kamers vult
het tapijt oplicht
ons bankstel woorden geeft
de kussens schreefloos maakt

je omarmde mijn stilte en zei
zachter: ‘ik kom hier weer wonen’
ik voelde het kloppen

Aroma's van het leven

Ik wandel
in de geuren van de herfst
bladeren overspoeld
door regen dwarrelen neer
op uitgeputte schouders

niettemin uit onverwachte hoek
dwarrelen vlinders op mijn huid
opnieuw proef ik
alle aroma's van het leven

Het meisje dat Nolens las

Ze hield van bier en bluesmuziek
gezicht op polderdijk en molens
het oeuvre van de dichter Nolens
en werkte in de koekfabriek.

Ze diende niemand van repliek
al dreven ze de spot met haar
dan nog, geen woord in ‘t openbaar
bevreesd voor dat vilein publiek

zocht zij beschutting in de kerk
want daar, bij haar geliefd triptiek
van moeder, kind - het scheppingswerk –

was zij gelijk ’t perfecte naakt
en pas misvormd in haar kroniek
normaal geboren, gek gemaakt.

Over leven...

Wij zijn
de overlevers
de overlevers
zijn wij

Musea vol vitrines
met voorwerpen
waaraan onze geschiedenis
rijk kleeft

Wij weten van water
weten van ijs
slaan bruggen
's winters wakken

Wij zullen zelden
door een nacht ijs
zakken
onze kreten gaan

-doodgewoon-door merg en been:
'wij zijn de overlevers,
maar de dood beleven
doen we allemaal op rij.

flarden en reepjes

kou kondigt zich aan
door kieren van deuren
het tocht in flarden en reepjes

nu de kou is gekomen
blijkt de wintermuts
het verkeerde kledingstuk

om het hart te warmen

Met de deur op een kier

Ik loop een beetje rond de deur te hangen
De dagen moe en weken meer dan zat
De laatste maanden kropen zwaar en mat
Naar ’t einde, begeleid door zwanenzangen

Het onheil dat zich in mijn leven vrat
Doet innerlijke vreugd geducht verwrangen
Ik koester ook geheel niet het verlangen
Te waken tot dit jaar het heeft gehad

Hoewel, als ik de wintertuin in kijk
De bomen wit berijpt met ijskristallen
Dan voel ik me toch allemachtig rijk
En denk, kom op, nu niet de boel verknallen

Al sloeg de afgelopen tijd zijn klauwen
Van ’t komend jaar wil ik op voorhand houwen

van de auteur. Kopiëren en vermenigvuldigen zonder toestemming vooraf is verboden

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 21.10.2012

Hernehim
delichon urbica
Poëziethema voor herfst: weggaan en terugkomst

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

"Frau am Fenster"
Olieverf op linnen (ca. 1822)
Caspar David Friedrich (1774-1840)
Expositie: Berliner Nationalgalerie, B.R.Deutschland

De vrouw aan het venster kijkt naar buiten.
Misschien kijkt ze wel ergens naar uit, of vormt het beeld wat zij buiten ziet
alleen een stramien voor haar gedachten, die heel ergens anders verwijlen.
Er is iemand vertrokken, dat wordt gesymboliseerd door het schip dat
aangemeerd ligt, een schip waarvan we alleen maar de mast kunnen zien.
Misschien verwacht ze de terugkomst van een dierbare, verlangt ze ernaar
en wil de kunstenaar ons dat laten zien door haar blik uit het venster en
het aangemeerde schip.
Maar misschien wacht ze helemaal niet op een schip, maar doet dit schip
haar denken aan iets of iemand die zij verloor.
Toch, veel van ons leven brengen we door met wachten.
Wachten tot iets eindelijk overgaat, of ongeduldig wachten tot iets gebeurt
waarnaar we al lang hebben uitgezien.

"Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan", is een oude wijsheid
die ik van grootouders meekreeg als kind. Er klinkt berusting in die woorden,
een berusting die een kind niet opbrengen kan, en zo moet het ook zijn.
Een kind kijkt altijd vooruit vol verwachting, naar de schoolbel als het weer vrij
naar buiten mag, naar de vakantie die bijna eindeloos lijkt, naar de verjaardag.
Het gaan hervindt zich onmiddellijk weer in terugkomen van hetzelfde of iets
nieuws vóór zich. Volwassenen leren in onze gematigde klimaatzone een
kringloop te zien in de eindeloze opeenvolging van de seizoenen
die altijd gaan en komen.
Maar zelf zijn we eindig, het is al een hele overwinning daar vrede mee
te vinden. Lang geleden bedachten nadenkende mensen er een "hemel" voor.
Maar wie dat aanvaardt moet ook verder, want die hemel confronteert ons ook
met de oneindigheid. En de oneindigheid lijkt soms afschrikwekkender dan
de dood. Voor wie de ouderwetse "hemel" met Gods troon en engelenzang
niet vertroosten kan, die moet verder aan de slag met de oneindigheid.
Dat is al even moeilijk als het aanvaarden van een geloof, eindig als we zijn
kunnen we de oneindigheid niet bevatten. Het waarneembare heelal in zijn
onmetelijkheid doet al duizelen, je moet er nóg verder mee, met aanvaarden
dat er een onmetelijke schil is van leegte van elke vorm van materie.
Geloof dat dan maar, net als van die elektronen, die je ook niet kunt zien,
maar waarvan je het bestaan ook niet meer betwijfelt.

Het lukt niet altijd, dat dieper denken, ook daar zijn we niet toe in staat.
Alleen bij vlagen. De sterrenstelsels schieten met onvoorstelbare snelheid
weg van een schijnbaar middelpunt. En die beweging versnelt nog steeds,
maar wie zegt dat dit almaar doorgaat?
Misschien vertraagt alles weer over 5 miljard jaar of langer, keert dan om tot
alles weer naar elkaar toe raast in een krimpimpuls vanuit de randen van het
niets. Dan begint alles weer van voren af aan. Gaan en terugkomen.
Het is een gedachte en niemand kan bewijzen of het wáár of onzin is.
Maar het kan ook iets zijn dat rust geeft, tijd is immers een begrip wat alleen
maar wordt ervaren zolang we leven, dus het maakt niets uit hoe snel of traag
een cyclus buiten ons verloopt. Het lijkt me een mooie gedachte te geloven
dat alles ooit weer bijeen zal zijn, klaar voor de volgende oerknal.

Tijd

Tijd - het is vreemd, het is vreemd mooi ook
nooit te zullen weten wat het is

en toch, hoeveel van wat er in ons leeft is ouder
dan wij, hoeveel daarvan zal ons overleven

zoals een pasgeboren kind kijkt alsof het kijkt
naar iets in zichzelf, iets ziet daar
wat het meekreeg

zoals Rembrandt kijkt op de laatste portretten
van zichzelf alsof hij ziet waar hij heengaat
een verte voorbij onze ogen

het is vreemd maar ook vreemd mooi te bedenken
dat ooit niemand meer zal weten
dat we hebben geleefd

te bedenken hoe nu we leven, hoe hier
maar ook hoe niets ons leven zou zijn zonder
de echo's van de onbekende diepten in ons hoofd

niet de tijd gaat voorbij, maar jij, en ik
buiten onze gedachten is geen tijd

we stonden deze zomer op de rand van een dal
om ons heen alleen wind

Rutger Kopland (1934-2012)

Voor de verre prinses

Wij komen nooit meer saam:
De wereld drong zich tusschenbeide.
Soms staan wij beiden 's nachts aan 't raam,
Maar andre sterren zien we in andre tijden.

Uw land is zoo ver van mijn land verwijderd:
van licht tot verste duisternis - dat ik
Op vleuglen van verlangen rust´loos reizend,
U zou begroeten met mijn stervenssnik.

Maar als het waar is dat door groote droomen
Het zwaarst verlangen over wordt gebracht
Tot op de verste ster: dan zal ik komen,
Dan zal ik komen, iedren nacht.

Jan Slauerhoff (1898-1936)

Afsluitdijk

Het licht wil mij iets kenbaar maken –
mij aan te raken met de zachte
glinstering van golven –

Gefluister nog niet aan de
horizon onttrokken – wolken die
continu op dreiging staan – van
kwaad tot erger – In een morgen

Die op verwachting lijkt – Afsluitdijk –
zover wij reiken. Alles moet nog totdat
wij zover zijn haar te verlaten –

Kilometers verder – een voortdurend
praten – tegen elke beweging in.
Niet te haasten.

Onderhuurders in het voorbij gaan

We zijn anders niet dan
onderhuurders in het voorbij gaan
en zijn beland op land dat we bodem heten om niet
te vergeten hoe wind en waterklanken daarbij behoren:

het kabbelen klotsen kolken waaruit het is herboren en
waar tijdelijk ingetoomd het tij zijn tijd wacht met
onmenselijk geduld zoals het land als het met recht
weer bodem is wacht tot het eens weer rijzen zal

wij zijn te klein en
duren niet genoeg en kunnen niet
bevatten hoe eens dit land het huilen van de wolven
hoorde hoe hier de mammoet liep en toen de zee haar
rechten nam het onder haar wateren rusten mocht

hoe het slechts tijdelijk is dat ingetoomd de zee ons
dit land nu toont dat weer voorbij gaat als vrije loop
zijn loop neemt - we kunnen het niet bevatten
want wij zijn klein van stuk en kort van duur slechts
onderhuurders in het voorbij gaan

groene zegen

(nieuwe oude natuur: Oude Maasarm Keent)

een oude arm die zaden
verleidt tot ontkiemen
en vogels met vervlogen
namen de hand reikt

drassig land dat rijkdom
uit de tijd trekt en bomen
op oevers laat grazen

nieuwe natuur hangt
onze haast aan de wilgen
geeft hier en nu
weer wortels

Voortgedreven

Koersend op de hemel

zwervend over zeeën
belandde hij op jouw strand,
jij baadde in zijn bewondering

al wachtte treurnis nabij
was het toch hartsverlangen
dat won: lokt jou de branding?

gedachten beheerst door
de nacht, wetend van vertrek
voor weer 'n andere bestemming

beloofde hij je een ster
om je achter te laten

wegdromen

sommige dromen zijn het mooist
als ze dromen blijven

dan kan ik verder verlangen
in mijn luchtballon
in wolken van fantasie

Een reis over het oude continent

Europa kraakt in naden en voegen
draagt de sporen
van verminkt verleden

Europa bouwt en bouwt
probeert zichzelf te overschreeuwen
op plekken waar de stilte krijst

Hoor de echo's van de laarzen
zie hoe de tanks de stad binnenrijden,
met helmen boven vuile gezichten
van jongens die ergens anders willen zijn

Babies waren ze, prachtige babies,
met hemelheldere ogen,
een onweerstaanbare lach

Je zoekt de sporen van de waanzin
die raasde over dit continent.
Je hoort de taal van de stille getuigen,
hoog opgetast in een houten barak.

Aan wat hier werd uitgevochten
heb jij geen deel gehad,
maar wie erheen werd gestuurd
had er ook niet veel mee te maken.

Babies waren ze, prachtige babies,
met hemelheldere ogen,
een onweerstaanbare lach

Jou kon ik laten gaan, ik wist zeker
dat je terug zou komen.
Zij liggen daar, ze spreken nog.
Jij zwijgt nu je weer thuis bent.

Cirkelgang

bestaat het te keren wat weder komt
de seizoenen, de legio braakliggende uren
die niet te bezaaien zijn.

dode grond bevat geen kiemen
en zal opnieuw verwaaien, het stof zal steken
in ogen van drooggelegde haaien

blauw van de nachten drijven dagen
als makke schapen voorbij, de avonden vallen
aan, hun bek vol van een stuiterende maan

wekken ze de schijn te keren wat weder komt

met jouw ogen
verlicht ik in de nacht de tijd
dwalend langs hemelen en ravijnen
pluk ik sterren als pinksterbloemen
schrijf ik jouw naam op elke regenboog
en dromend als een verzonken stad
bevaar ik de zee van alle verhalen
eeuwig op weg naar de haven
van jouw gezicht

Moeder's glimlach

onder de douche denk ik
aan moeder's lichaam
toen ik haar zo overviel -
voel schaamte dat ik niet vertederd was

ik weet wat die glimlach
me toen zei: wacht maar
wacht maar ...

water overspoelt mijn
weemoed terwijl ik naar
beneden kijk waar rode
nageltjes hun best nog doen

toch jammer
dat mijn moeder die niet had

My Gedigte Tuin deur

O hoe bly ek jou lyf op hoogtes soek
My hele wese roep uit na jou vrug
Ysberg blits vulkaan tot in elke hoek
Gooi ek nié tou op om jou te bevrug
Ek ry jou heelnagdeur tot daglig breek
Dié tuin van my bemes ek jaar na jaar
In SY paradys tot bloeisels uitsteek
Gesiggies tapisserie bo die blaar
Tonne humusverrykte kwatryne
Ego oor berge dale hemelruim
Tanka's 'Pop-'n-Wheel'oor witsandduine
Uit Japan klots haikoes soos branderskuim
In die limeriek sonnet vrye vers
Noem maar op ... sokkie ek met opsitkers

uitverkoren

(verkiezingen alweer)

ik zie jongens in een gymzaal
de broeken veel te groot

net als hun vragende ogen:
kies mij, verkies mij, neem mij

in jouw team
bij trefbal

van de auteur. Kopiëren en vermenigvuldigen zonder toestemming vooraf is verboden

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 17.08.2012

Hernehim alauda arvensis

Zomerthema voor poëzie: theater en illusie

Dit is een pagina waarop ik regelmatig op een nieuw thema
één of meerdere gedichten publiceer
Lezers die zelf actief zijn met poëzie zijn vrij om werk in te sturen
Als het gedicht bij mij in de smaak valt wordt het hier geplaatst
Boze e mails wegens niet-plaatsing zijn verspilde energie
Maar inzenden mag uiteraard zeker naar het bekende redactieadres

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

Theater en illusie

In het theater worden rollen gespeeld. Een actrice of acteur kruipt in de huid van
een ander personage. Hoe beter je als toeschouwer die gespeelde persoonlijkheid
ziet, hoe beter de acteur zijn vak verstaat. Lukt het op z'n best, dan vergeet je
de acteur totaal en zie en hoor je alleen nog maar de uitgebeelde figuur.
In een bepaalde benadering van theater is eigenlijk van "kruipen in de huid van"
helemaal geen sprake meer, daar is de voorwaarde dat de speler de andere persoon-
lijkheid "wordt". Zich zodanig inleeft dat de emotie voor de scène naturel ontstaat.
Je zou eigenlijk kunnen zeggen dat 't dan "kruipen in de ziel van" is,
in plaats van spel.
Het is een vorm van acteren die door de acteur-regisseur Constantin Stanislavski
(1863-1938) werd geïntroduceerd. De "methode", die eind negentiende eeuw door
de legendarische Sarah Bernhardt (1844-1923) al werd gebruikt om emoties vanuit
het eigen gevoel te kunnen uitdrukken, zodat ze als écht, niet "theatraal", op
het publiek overkomen.
Zij ging daarin zo ver dat zij, om zich in te leven in een dramatisch stuk, in een
doodskist ging slapen.
Regie volgens de "school" van deze Stanislavski, die in West Europa zowel als
de Verenigde Staten aanhangers kreeg, stelt hoge eisen aan de acteurs door
de theatermakers.
Theater maken is ook het leven van alledag. Het is 't omgekeerde van het podium
of scherm. Men is niet zichzelf met zijn eigen natuurlijke emoties,
het is de persoonlijkheid zoals men liefst gezien wil worden.
In feite speelt iedereen in zijn dagelijkse leven een bepaalde rol. Eronder zit de
echte persoonlijkheid die niet wordt getoond. Dat is een diepere laag die
afgeschermd blijft tegen de buitenwereld, in extreme gevallen voor de héle wereld,
als voor de kwetsbaarheid van het meest eigene al te zeer wordt gevreesd.
Bij onze demissionaire minister president Mark Rutte zie je duidelijk dat hij voor
publiek en de camera een rol speelt, geen goeie acteur dus. De echte Mark – de
net niet geslaagde junior – probeert hij te beschermen achter een gedecideerde
ferme rol, net niet overtuigend helaas, geen topacteur.
Theater maken kan soms een geraffineerd machtsspel zijn. Vrouwen zijn daarin
zeer bedreven. Er zijn er vele die, bijvoorbeeld in een ruzie, zoveel emotie binnen
zichzelf mobiliseren dat ze over de top gaan. Bewust escalerend om een doel
te bereiken: de eigen zin doordrijven zonder lastig compromis.
Zo spelen ze een sterke rol, terwijl de man die zo'n gedrag vertoont er niet mee
weg komt. Onmannelijk gedrag wordt hem noch door de vrouwen, noch zijn
eigen sekse vergeven.

John Zwart – 1 juni 2012

Dit portret van Sarah Bernhardt maakte Alfons M Mucha
op verzoek van de bewonderaars van de grote actrice.

Illustratie: Beeltenis van de actrice Sarah Bernhardt,
               in haar rol als Gismonda.
               Werk van Alfons M Mucha (1860-1939) in opdracht gemaakt en
               vermenigvuldigd als affiche. Eigenlijk dus gewoon reclamedrukwerk
               voor de voorstellingen in het Theatre de la Renaissance te Parijs.
               Dit soort "reclamekunst" werd veel gemaakt in Art Nouveau stijl
               eind negentiende eeuw.

Sarah Bernhardt (1844-1923) is een actrice die tot een legende werd. Dat is het
geheim achter het feit dat zij, meer dan een eeuw na haar grote theater triomfen,
nog steeds wordt besproken als een bijzonder fenomeen: "The Devine Sarah".
Het verhaal over de afkomst van deze actrice is heel onalledaags. Haar moeder
werd in 1821 als Julie Bernardt geboren in Amsterdam, maar trok als jonge vrouw
onder de naam "Youle" naar Parijs. Daar leidde ze een bestaan als "courtisane"
in hoge Parijse kringen.
In 1844 is de 23 jarige "Youle" bevallen van een dochtertje, Sara, dat bij
ontstentenis van een wettige vader, werd ingeschreven onder de naam van haar
moeder: Sara Bernhardt.
"Youle" werd niet gesteund door bevestigd vaderschap van haar kind, maar zij
werd ongetwijfeld wel 'royaal' financieel ondersteund. Ze stuurde de kleine Sara
naar de Augustijner kloosterschool van Versailles en toen het kind zestien werd
naar het Parijse Conservatorium voor muziek en declamatie. Sara, mocht twee
jaar later al debuteren op het podium van de Comédie Francaise, ze werd echter
na 'n kortstondige verbinding aan de Comédie alweer ontslagen, wegens een
heftige ruzie en handgemeen met een mede-actrice.
Vervolgens trad de achttienjarige (inmiddels "Sarah", met 'h') in de voetsporen
van moeder "Youle" – zij verliet het conservatorium en Parijs en vestigde zich in
Brussel, waar zij de "maitresse" werd van Henri, Prince de Ligne.
Van hem baarde zij twee jaar later, in 1864, een kind. Het jongetje, Maurice,
was echter ook weer wettelijk vaderloos – de familie de Ligne stond niet toe dat
Prince Henri een huwelijk zou aangaan dat zo ver beneden hun stand was.
De beledigde Sarah keerde de De Lignes de rug toe en reisde weer terug naar
Parijs, waar zij haar bestaan zeker wist door de contacten van moeder "Youle"
in de hoge kringen . Haar serieuze theaterstart begon toen aan het Theatre de
L'Odéon.
Opmerkelijk waren haar travestie-rollen, als een vrouwelijke Florentijnse minstreel
en een vrouwelijke Hamlet, spraakmakend haar vertolking van Medea. Ze genoot
een adoratie als dramatische actrice in heel Europa, zowel als de Verenigde
Staten en Zuid Amerika; en ze inspireerde verschillende bekende kunstenaars
tot aan háár toegewijde werken. De Tsjech Alphons Maria Mucha beeldde haar
uit in de rol van Gismonda en verbond haar imago daarmee aan de Art Nouveau.
Haar betrokkenheid bij de allereerste (stomme) films in Amerika leverde haar
een ster op, postuum aangebracht in het beton op het voorterrein van Grauman's
Chinese Theatre in Hollywood, de roemruchte "Walk of Fame".
---

Als ik sterf
dan liefst
zoals
Sarah Bernhardt.

Theatraal
groots,
ontroerend.

En dan
weer opstaan
voor de bloemen.

Hans Vlek

It's all
make belief

Isn't it?

Marilyn Monroe

gerafeld (bij de dood van Rutger Kopland)

de man die het niet droog hield
bij jonge sla
is nu verdord en opgekruld tot graf

sinds die diep gewortelde boom
op zijn weg stond
is hij niet meer de oude

werd van psychiater tot patiënt
lag in een vitrine te kijk
als een aangereden dier

zo ontwierp hij een weiland
met koeien uit
zwartwitte puzzelstukjes
de dokter noemde het waan

soms wilde hij wegrennen
zolang zijn benen hem konden dragen
met zijn kop door het dubbelglas
naar het einde van de wereld en terug

de dokter noemde het waan
anderen spreken van fantasie

zo'n verknoopte ziel
laat je niet gaan
die ontrafel je niet met gedichten
niet door een sussend woord
maar met een chemische reactie

je nagelt hem op de plaats
heer als hij bleef
klaagde hij nooit
over het dichtedeurregime

na jouw theater (aan Norma Jeane)

zo vele kijken maar hebben niet gezien
dat ook het goedbedoelen, voor het angstig kind
dat lang na ontwaken zich nog in de greep van
de bange droom bevindt, die niet wijken doet

niets is genoeg zo weet alleen wie zelf
de klauwen van depressie kent

ze kijken maar ze hebben niet gezien
als je toch weer lacht dan menen ze: het is voorbij
maar het was je laatste energie – er is de klauw
die even afwacht tot je eigenlijk rusten moet

ik hoop zo graag dat je gewiegd wordt
als je nu nog ergens bent

Poppentheater

doodstil hangen ze
met touwtjes aan de balken
in Krumlov droom ik
marionetten tot leven
ze komen in beweging
hun houterigheid verdwijnt

liefde, haat, geweld
zie ik als echt gespeeld
ik knipper met mijn ogen
stof valt op hun hoofden

Voor de duur van het spel

Mijn klok telt af
bij alle wedervaren
Mijn klok telt af
vanaf het pril begin

Mijn klok telt af
bij alle blije klanken
Mijn klok telt af
met slagwerk tinkeling

Mijn klok telt af
voel de gewichten dalen

Wie staat mij bij
om ze weer op te halen

Wie staat mij bij
om niet van slag te raken
Ook jouw toneel
mag het niet blijvend maken

Ook jouw klok telt af
telt in hetzelfde tempo mee
Jouw klok telt af
te snel van lieverlee

Straattheater

de straat slentert
door
de stad
op het ritme
van passanten

kind holt
vrouw huppelt
man fietst
jonge bende boemelt
koppel vertrekt verliefd
duif landt voor een kruimel
poes sluipt

's nachts
valt de straat stil
slaapt
op haar kasseien
droomt
haar verhalen over
de passanten

Illusie

Blind voor alle gemiste kansen
de onzorgvuldigheid
waarmee hoogmoed dacht
het makkelijk te maken

bleef de meute dansen
in een ritueel

Voor verbaasde blikken
vierden zij geloofsillusie :
hun Mirakel van Charkov

(voor wie het nu al niet meer herkent:
de NL supporters bij EK voetbal 2012)

Carmelita of overspel

Droge woorden krimpen na in de coulissen.
De eenakter is gespeeld. Zacht roffelen handen
op de stoelleuning. De leeuwenkop blijft stoïcijns,
de mijne ook.

In de hoek rommelt een actrice met rekwisieten.
Haar lispelende mond zegt niets, zij is geen zuster van de karmelieten
hoewel haar ogen bedelen.
Armoedige grond moet bemest.

Ik sla mijn slag op de gekeerde wang,
ontrol de vloer onder de voeten en verlaat het toneel.
De winteravond is verspeeld.

Huppeldrang

Hier gaat mijn pad langs fleurige coulissen,
de spelers zijn daar kwebbelend verborgen,
tóch: één steeg op – hoe kon mijn blik hem
missen – juicht mij nu toe vanaf zijn vreugdetop.

Mijn levenslust door gram en kou geknaagd
in dit theater opgetild uit aardse zorgen, langs
glanzend geel, teer wit in groenkanten kraag
erachter – velden dieprood waas – het dartel veulen in galop

alauda arvensis

Poppenspel

oude poppenkastpoppen
aan de waslijn
spelen samen een sprookje
uit mijn jeugdbibliotheek

ik berg de legende op
tover ze bij valavond wakker
en
vertel ze aan mijn kleinkinderen

die nadien slapen
op het ritme
van
grenzeloze fantasie

Pierrot Lunaire

Bedelaar,
Rijmelaar,
Wat doe je daar?
Ik sprokkel woorden her en der
En stook een vuurtje met een ster
Ik kleur de stralen van de Maan
En trek haar kleed van zilver aan
Ik neem een droom, wat tederheid,
En kneed met vrome kinderhand
Een wonderland van mij alleen.
Daar speel ik op één snaar
Een lied voor haar
En ween.

van de auteur. Kopiëren en vermenigvuldigen zonder toestemming vooraf is verboden

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 30.05.2012

Hernehim turdus merula

Maandthema voor poëzie: eeuwige oorlog

Dit is een pagina waarop ik per maand op een thema
één of meerdere gedichten publiceer
Lezers die zelf actief zijn met poëzie zijn vrij om werk in te sturen
Als het gedicht bij mij in de smaak valt wordt het hier geplaatst
Boze e mails wegens niet-plaatsing zijn verspilde energie
Maar inzenden mag zeker naar het bekende redactieadres

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

		Een poosje geleden werd opeens – als terloops – een oorlogsepisode tot een element in mijn blog "Standbeelden spreken niet" (11.04.2012). Achteraf beschouwd kan dat wel eens géén toeval zijn geweest. Want onbewust komt de tweede wereldoorlog telkens opnieuw voelbaar dichterbij, zodra de maand mei weer nadert. Ik vraag me af, of dit ook voor jongere mensen nog geldt – of dat het gevoel hen onbekend is. Dat april-mei voor al die mensen, decennia later geboren, gewone lentemaanden zijn. Toch verschijnen er elk jaar weer nieuwe verhalen, wat erop zou duiden dat die periode van dreiging, bezetting, geweld en uiteindelijk bevrijding steeds nieuwe generaties schrijvers en dus ook de jongere lezers beweegt. Het zijn niet gewoon die 5 jaren, het gaat om een ingrijpende episode die niet binnen een tijdsspanne te vangen is, wegens de enorme invloed die zich uitstrekt tot in de verhoudingen en conflicten van vandaag. De invloed van de eerste wereldoorlog - 'the great war' – was door de enorme verliezen onder de soldaten nog lang zeer zwaar: 'flanders fields' onderwerp van veel verhalen, romans, poëzie. Maar ze werd overspoeld door de tweede, die zich al in de jaren dertig aankondigde en nog steeds doorleeft. 'De Oorlog' is dus eigenlijk een "eeuwige oorlog", zo besef ik steeds meer. Vooral als je het begrip wereldwijd ziet: vanaf 1945 is er nog nooit een jaar gepasseerd dat niet ergens op de wereld een oorlog werd gevochten. Het thema voor de maand mei: "eeuwige oorlog". Ook uw poëzie is welkom. John Zwart – 25.04.2012 Kunstwerk: "Cannons in the mud" - Alfred Bastien 1917 Oilpaint on canvas - Exhibition "Canvas of War" Canadian War Museum Ottawa
Vrede Komt een duif van honderd pond, een olijfboom in zijn klauwen, bij mijn oren met mijn mond vol van koren zoete vrouwen, vol van kirrende verhalen hoe de oorlog is verdwenen en herhaalt ze honderd malen: alle malen zal ik wenen. Sinds ik mij zo onverwacht in een taxi heb gestort dat ik in de nacht een gat naliet dat steeds groter wordt, sinds mijn zacht betraande schat, droogte blozend van ellende staan bleef, zo bleef stilstaan dat keisteen ketste in haar lenden, ben ik te dicht en droog van vel om uit te zweten in gebeden, kreukels knijpend evenwel, en 'vrede' knarsend, 'vrede, vrede', Liefde is een stinkend wonder van onthoofde wulpsigheden als ik voort moet leven zonder vrede, godverdomme, vrede ; want het scheurende geluid waar ik van mijn lief mee scheidde schrikt mij nu het bed nog uit waar wij soms in dromen beiden dat de oorlog van weleer wederkeert op vilten voeten, dat we, eigenlijk al niet meer kunnend alles, toch weer moeten liggen, rennen en daarnaast gillen in elkanders oren, zo wanhopig dat wij haast dromen ons te kunnen horen. Mag ik niet vloeken als het vuur van een stad, sinds lang herbouwd, voortrolt uit een kamermuur, rondlaait en mij wakker houdt ? Doch het versgebraden kind, vuurwerk wordend, is het niet wat ik vreselijk, vreselijk vind: het is de eeuw dat niets geschiedt, nadat eensklaps, midden door een huis, een toren is komen te staan van vuil, lang vergeten keldermodder, snel onbruikbaar wordend huisraad, bloedrode vlammen en vlammend rood bloed, de lucht eromheen behangen met levende delen van dode doch aardige mensen, de eeuwlange stilte voor- dat het verbaasde kind in deze zuil gewurgd wordt en reeds de armpjes opheft. Kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen, en herhaal ze honderd malen: alle malen zal ik wenen. © Leo Vroman		Vorige maand bracht een KNSM schip uit mijn jonge jaren mij naar de mythe van de Griekse halfgod Daphnis. En "Daphnis en Chloë" sloot prachtig aan op het thema "Liefde en haar ongemakken". Nu is het alweer mei en tijd van herdenken en besef van de waarde van vrijheid. Het m.s. "Daphnis" was er één uit een serie van drie zusterschepen. Vrijwel gelijktijdig gebouwd op twee werven in het jaar 1954 – daarmee eigenlijk een symbool van het echt ópveren van Nederland na de tweede wereldoorlog: alle reders bouwden nieuwe schepen om hun oude lijndiensten te herstellen en de oude vooroorlogse vloot – voorzover niet tot zinken gebracht – te vervangen. Een ander KNSM schip waarop ik eind jaren vijftig voer was het s.s. "Titus". Oók gebouwd in een serie van drie, in het jaar 1930. De gelijktijdige bouw van die schepen was óók een symbool, dat van vertrouwen in het eind van de crisis. Alle drie genoemd naar Romeinse keizers, nogal pompeus voor kleine stoom- boten van slechts 1750 brt., De andere twee waren s.s. "Tiberius" en s.s. "Trajanus". Ik beeldde mij echter in dat "mijn schip": s.s."Titus" de naam droeg van de zoon van onze grote schilder Rembrandt, want in 1906 was op de NDSM werf aan de andere kant van het IJ het passagiersschip s.s."Rembrandt" gebouwd. Vader en zoon dus. Maar er was nog een andere reden om trots op dat stoombootje te zijn, want het speelde een moedige rol tijdens de tweede wereldoorlog. Dat verhaal vormt de verbinding naar het thema: "eeuwige oorlog". s.s."Titus" PHZS - 1750 brt. triple expansie stoommachine, oliegestookte ketels. Werf Rostock. 1930 - uit dienst en gesloopt 1959. Reder KNSM Amsterdam Hier vredig afgebeeld in de haven van Rhodos. Kunstwerk: Olieverf op canvas. door Fred Boom
Goudschip van de Nederlandse Staat In de meidagen van 1940 toen de Duitse "Wehrmacht" Nederland op meer plaatsen binnenviel, lag s.s."Titus" van de KNSM afgemeerd in Amsterdam. Die oorlogsdreiging hing al een tijd in de lucht, maar Nederland probeerde neutraal te blijven. Toch hield men rekening met de veroveringsdrang van de agressieve oosterburen en destijds hield De Nederlandse Bank nog altijd een flinke hoeveelheid goud in haar kluizen, als tegenwaarde voor het bankpapier. Het ging om de indrukwekkende hoeveelheid van 555 ton. Dat goud mocht natuurlijk in geen geval in handen van de Duitsers vallen. De Nationale Bank van Noorwegen had op 20 maart 1940 al haar goud van Oslo naar de Verenigde Staten laten overbrengen. Nederland begon met eenzelfde actie en bracht intussen al 371 ton in veiligheid overzee. Begin mei 1940 was er nog 184 ton goud over in de Nederlandse kluizen van de bank. Terwijl s.s."Titus" in Amsterdam lag was een deel van 't resterend goud al opgeslagen in Rotterdam aan de Boompjes, vanwaar het verder naar Groot Brittannië moest. Daartoe zou de Britse destroyer HMS Black Swan naar Hoek van Holland opstomen. Toen brak 10 mei aan, met een snelle opmars van de Duitsers onze grenzen over richting de hollandse vesting, achter een tweetal verdedigingslinies, die echter al spoedig niet houdbaar bleken. Al op de 10e en 11e mei werden er luchtlandingstroepen op Rozenburg en in de buurt van Hoek van Holland gesignaleerd. Alle schepen moesten zo snel mogelijk open zee kiezen - "uit handen van de vijand blijven", was het parool. In Amsterdam gooide ook s.s."Titus" de trossen los en stoomde over het Noordzeekanaal naar IJmuiden. Op dat moment bevond zich 114 ton goud in Rotterdam, de stad die drie dagen later zou worden gebombardeerd en waar de Luftwaffe magnetische mijnen had afgeworpen in de Nieuwe Waterweg. 70 Ton goud lag nog in Amsterdam. De kapitein van de "Titus" kreeg opdracht in IJmuiden te wachten met zee te kiezen, een behoorlijk risico voor schip en opvarenden. In allerijl werd geregeld dat "het Amsterdamse goud" met vrachtwagens naar IJmuiden werd vervoerd en in de ruimen van de "Titus" geladen. Ook werd contact opgenomen met personen die groot risico liepen bij eventuele overgave en bezetting - zij stonden op een evacuatielijst voor passage naar Engeland. Nog dezelfde nacht verliet de "Titus" IJmuiden met 70 ton goud en 32 evacués aan boord. Ondanks de dreiging van onderzeeboten en jachtvliegtuigen liep het schip de volgende dag behouden een Britse haven binnen, terwijl het goud uit Rotterdam door een mijnexplosie op de bodem van de Maas belandde... John Zwart, 1 mei 2012 Diverse bronnen, o.a.: "Zuidfront Holland mei 1940".		Amsterdam huilt Hij nam me mee, achterop de fiets met voorop nog een houten band De pont hoestte zwarte roet, toch bereikten we de overkant Amsterdam, ongezien herkend de huizen zag ik kleumend leunen: 'Het is een stad, waar alle muren elkander steunen' We reden naar de markt, opeens keken gevels ons met holle ogen aan Ze schenen schedels, grimmig grijnzend 'Die huizen, pappa, wie heeft dat gedaan?' 'De mensen moesten stoken, zij hadden het zo koud' 'Een leeg huis vol gaten wordt nooit warm, wat dom' 'Hier woonde toch al niemand meer, eerst waren er de Joden Die komen nooit weerom' © John Zwart - 1983
Vrouwen uit het verzet (Gedicht bij het beeld van bronzen platen van Elly Baltus Aletta Jacobstuin, Heerhugowaard) Van wijken weet ze niet. Ze blijft waken over eigen grond, over het gras dat aarde weer te boven kwam. Ze kan niet zonder harnas, zonder laarzen om haar slanke enkels. Zo staat ze sterk, de rug gerecht. Elke vijand moet en zal ketsen tegen het metaal dat haar gezicht verbergt, schouders vermant, krulhaar inkapselt en tepels pantsert. De moederlijk gebogen arm koestert hart en ziel. Het vaderland. Getrouwe kranten houdt ze achter haar rug geborgen. Zij vergeet de eenentwintig weggestreepte vrouwennamen niet. Waken blijft ze over eigen grond, over vrij en onbezorgd gelach van meisjes met feestelijk wapperende haren – © Inge Boulonois – 4 mei 2012
Two Dreams I remember the bombers, The Flakschutz, the spicy Smell of hot phosphorus, Mixing with the stench Of charred human flesh. The Leader's sharp voice, The boy tied on the table Howling in horrible pain. Can the pistol be heard By those who are shot In the neck or the temple? I heard all that. I am War. A passing plane draws A white line in the skies. We had bread with cheese And butter, and dad a beer. The evening has no ending. A nearby blackbird answers The cheerful radio comment To a great match of soccer. The young neighbours' baby Cries sharply and happily. Mom is humming a lullaby, I heard all that. I am Peace. © Philippe		Onverdraaglijk Grote ogen, zij kunnen het duister niet verdrijven Koud glas tegen het voorhoofd, trillende knietjes, verkleumde angst Een priemend licht snijdt als mes in de pupillen Zwarte silhouetten scherp uitgestoken, weerloos in dat massieve licht Niet kijken, néé niet kijken, maar kijken dat moet toch Mijn god! Ze lopen met geweren laat ze niet schieten, nee niet schieten, dat màg niet Gestrekte armen gaan omhoog, figuurtjes lang en smal Het lijken, nu al, martelaren, aan de polsen opgehangen, het ijskoud moordwerktuig op hen gericht Het licht gaat uit, wat gaat er nu gebeuren Stemmen klinken nog, maar het duister geeft niets prijs Peilloos diepe spanning als een oneindige reis Het duurt zolang, hoe is dat vol te houden wanhopig afweer tegen angst, voor 't geluid dat schrikwekkend galmen zal eindeloos nagalmen in de oren: Knal ! © John Zwart – oktober 1987
Stil voor alle mensen die niet konden opstaan niet konden doorgaan, zelfs geen pleister op de wonde kregen herdenken is het dragen van gevallenen naar de pleisterplaats van de ziel daar zwijgen zij als stil en stiller koor onmondig het lied van onschuld van weten wat geen mens wil wie luistert naar deze open wond blijft ver van het mijnenveld van zwart-wit bekent kleur voor vrede, steeds weer steeds meer vrijheid, geef het door © Monica Boschman		voor wie achterbleef en die leed die lijdt niet meer wie mee leed lijdt nu alleen blijft nog het helpen dragen © John Zwart – 2007
Het zingt van boven hoe vaak nog het geneuzel van toezingen dan machtigen tellen snel hun zegelringen hoe vaak heeft men niet staan te gebaren aan de hand van Jezus God en de Allah-en in misplaatste beleefdheid naar de anderen als enig doel hun omgeving te veranderen want buiten doet het al eeuwen chargeren door laarzen kanonnen en stapels geweren die galmen op pleinen in stegen van steden en ouders en kinderen van de aarde vegen en nu gewoon van grotere hoogte neerslaan omdat geloof en cultuur hen niet aanstaan hoe lang nog bemensen wij de fabrieken van lobbyisten die onze hemel verzieken © Rudolf Schinkel		Oorlog Ze breken niet uit als rijpe zweren eerder al iemand die begint en dan is er geen houden aan tenzij Ach – achteraf weet niemand hoe het begon een geweerschot in Serajewo of ergens iemand die een Jood uitschold Soms slaat een kudde op hol als er één blind is of kwaadaardig Toe maar – was je handen maar in onschuld: kan ik er wat aan doen? © John Zwart
Muur m'n ogen stromen over van verdriet elke traan is een steen ik stapel ze geef ze een schop een gebroken muur voor m’n ogen © Inge Deconinck
Halfstok ze kropen bij elkaar in bange oorlogsjaren gaven elkaar wat warmte een beetje veiligheid een kind werd hen geboren in derde gruwel Lente ik voelde hun angst en honger tot de bevrijding kwam in elke cel ken ik de rouwvlag van 4 mei 5-5-1943 © Marion Spronk
Historia Sanatio ik moest leren om te plassen op de pot netjes eten de ene buurvrouw groeten de andere negeren nauwelijks ouder begrijpen dat het geloof goed was oorlogen noodzakelijk zijn mij tot het gelijk van het geld bekeren de ongelijkheid van allerlei groepen aanvaarden kleingehouden de grootsheid van onze geschiedenis lezen	terwijl de les van de tijd zich verschool in waarheden van de meerderheid overkwam mij de praal van de pracht bleek schoonheid een keerzijde pas toen openden de annalen zich voor de kennis van het leven zag ik de geschiedenis tot oorlog leidt verrees het heden waarin wij denken aan touwtjes te trekken terwijl de koers nauwelijks kenbaar is als je het verleden onderzoekt om toekomst te hebben houdt herinnering stand dalen de dagen tot een betrouwbaar landschap © Dick van Hoeve
© Copyright - De gedichten op deze poëziepagina zijn en blijven eigendom		van de auteur. Kopiëren en vermenigvuldigen zonder toestemming vooraf is verboden

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 29.04.2012

Hernehim phylloscopus
collybita

Maandthema voor poëzie: liefde en haar ongemakken

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

"Daphnis et Chloé"

Chloé de Verleidster

Daphnis is een figuur in de Griekse mythologie.
Hij was de zoon van de god Hermes, boodschapper der goden en beschermer
van de reizigers en herders. Daphnis was een halfgod, zijn moeder 'n bosnimf.
De jongeman werd vanwege zijn schone gestalte en aantrekkelijke gelaat zeer
bemind door de nimfen, die hem allen bewonderden.
Hij had toegang tot de berg Olympos, waar de twaalf Griekse goden wonen en
waarvan Zeus de onbetwiste oppergod is, maar hij mocht daar niet permanent
verblijven. Als halfgod leefde hij ook regelmatig tussen de mensen, waarbij hij
zich dan vertoonde als een eenvoudige herdersjongen.
Zijn rustige bestaan raakte opeens in opschudding toen hij Chloé ontmoette,
een jonge vrouw uit de mensenwereld.
Elke dag die Daphnis in bos en veld doorbracht placht hij een bad te nemen in
een beek. Toen Chloé dat ontdekte begon zij hem bij het baden te bespieden
en ze raakte geheel vervuld van zijn onaardse schoonheid. Zij besloot zich aan
hem te vertonen en contact te maken. En als we afgaan op de strofen van de
oude Griekse dichters en de verbeeldingen van Chloé die kunstenaars van haar
maakten, mocht Chloé er zelf ook wel wezen. Zo is het niet verwonderlijk dat
Daphnis op zijn beurt in de ban raakte van de mooie Chloé.
Toch is het duidelijk dat Chloé de verleidster was door Daphnis telkens te gaan
zoeken, zich aan hem te tonen en vervolgens ook nog te vragen om zijn pan-
fluit te mogen bespelen. Het vervolg laat zich niet moeilijk raden...
Toen de nimfen vernamen dat Daphnis de liefde had bedreven met 'n mensen-
vrouw ontstaken zij in grote woede en ze besloten hem zwaar te straffen.
Hij werd letterlijk versteend.
Maar de Goden op de Olympos kregen mededogen,
er waren immers meerdere Goden die met nimfen, maar ook met gewone
mensenvrouwen hadden verkeerd – waaruit halfgoden waren geboren zoals
Daphnis er ook een was. Het gedrag van Daphnis werd hem door de Goden
vergeven en zijn verstening werd opgeheven door aan hem de godenstatus te
verlenen.
Maar de liefde tussen Daphnis en Chloé eindigde hiermee als een droevig
Romeo en Julia verhaal. Eigenlijk pleegden ze beiden verraad jegens elkaar,
Chloé door hem te verleiden terwijl zij wist dat hij ervoor gestraft zou worden,
Daphnis doordat hij zich liet opnemen in de godenwereld. Dat hield voor hem
de consequentie in dat hij eerst Chloé moest verloochenen. Een mythe van
een onmogelijke liefde, van twee werelden die niet verenigbaar zijn.

"Daphnis & Chloé"
Schilderij in olieverf op doek (1877) van Raphaël Collin (1850-1916).
Expositie: Musée des Beaux Arts, Alençon. France.

Vijfjarenplan

Ik hou van jou. Hou jij van wat niet kan.
Hou jij van je capaciteiten, ik van je gebreken.
Jij van je trots, en ik van hoe die zacht kan breken –
in mijn armen. Jij van je moed. Ik van je zwakte nu en dan.

Hou jij van de toekomst. Ik van wat voorbij is gegaan.
Hou jij van de honderd levens die je wilde leven.
Ik hou van dat ene dat is overgebleven
en van hoe je daarom zo ver weg kunt zijn dicht tegen mij aan.

Ik hou van wat is. Jij van wat zou.
Hou jij van mij. Ik hou van jou.

Herman De Coninck
"De Gedichten". Arbeiderspers 1998

Daphnis en Chloé hebben de dichters en de beeldhouwers in de oudheid
geïnspireerd. En in de afgelopen twee eeuwen ook nog vele schilders,
musici en balletdansers.
De oogst is misschien niet zo overweldigend als al het werk dat aan
"Romeo en Julia" is gewijd, maar tóch:
Vele schilders, van Marc Chagall (1887-1985) tot en met nu nog levende
beeldend kunstenaars, hebben het paar vereeuwigd.
Heel naturalistische beelden zag de 19e eeuwer Gaston Renault in zijn
geest voor zich en hij creëerde een bijna fotografisch kunstwerk in 1855.
De Franse componist Maurice Ravel (1875-1937) schiep in 1912 een
choreografische symfonie, die daarna vele dansers bracht tot de creatie
van een Daphnis & Chloé ballet. Een paar decennia terug was dat nog
de Australische choreograaf Graene Murphy die schreef voor de
Sydney Dance Company (1980).
Ook in Nederland liet choreograaf Rudi v. Dantzig (1933-2012) zich door
Daphnis, Chloé en Ravel inspireren.

John Zwart – maart 2012.

"Daphnis & Chloé" par Gustav Renault (1855) Geveild bij Sotheby's 2006
Nieuwe eigenaar onbekend.

Bij het Hernehim thema voor april 2012 "Liefde en haar ongemakken".

Hoe ben ik er nu op gekomen om juist de mythe van Daphnis en Chloé
te kiezen voor dit thema?

"Daphnis" was de naam van een vrachtschip met een zeer bescheiden
passagiers-accomodatie van de KNSM Amsterdam, waarop ik in het
jaar 1958 een reis naar het Caribisch gebied maakte - bijna alle eilanden
van Trinidad tot en met Puerto Rico werden aangedaan.
Pas na die reis ontdekte ik de oorsprong van de naam van het schip.
Het boeide mij, dat mythologische verhaal van een onmogelijke en dus
ongelukkige liefde.
Een vrouw die haar zinnen had gezet op een man die bovenmenselijk
was en een halfgod die genoeg mens was om daaraan toe te geven en
tenslotte alleen bleef met zijn verlangen.

Midden jaren vijftig van de vorige eeuw werd er een serie schepen gebouwd
in Amsterdam die alle drie de naam kregen van Griekse en Egyptische
mythologische figuren: Isis, Osiris, Daphnis. Alle waren ze rond 3000 brt,
(= ca. 3800 dwt) en ze namen naast vracht slechts 12 passagiers mee.
In de ogen van vandaag kleintjes dus, ze werden destijds ingezet in de
vaart op de Middellandse Zee havens, maar dus ook wel eens in de verre
transatlantische dienst.

Vrij

zij lachte niet zoals
de lente lachen kan - haar woord
als ongedesemd brood wedijverde met wit
haar hand in zegenend gebaar
bloedend op vergeten gras
was niet van liefde maar van steen

zij was de tijd waarop elk water breekt
een rozenblad bewaard in glas
bloot en dood-
alleen

Licht ontvlambaar

beter was het dan hij ooit
in zoete sfeer waarin ook zij verbleef
sprak ze niet tegen
–dit is van samen, ja, maar ook van twee–
het leek nu waarlijk toch of nooit
iets op zou kunnen wegen

zoals dat enkel scheef gevallen
woord dat raakt als onverdraaglijk
scherp snijdend in het tere weef-
sel van behaaglijkheid

reflexen zijn te snel
–geleerde spreukenwijsheid is vergeten-
wat gij niet wilt dat u... enzovoort
teruggesmeten wordt het valse woord
zo wordt zo vaak in liefde wreed
gestreden en verlossend even wreed verzoend

het dal, de berg, zo heb ik steeds begrepen -
maar hij sloot zich af, ik zag hem zich
verschansen, terwijl zij -in wanhoop?- hem al wreder
daagt zwijgt hij, ontwijkt haar lansen, hij stort
zich er niet in, maar slaat ook niet

op de vlucht –doodslaan evenmin- hij leest
in Elsschot, slaat het boek dicht met een zucht

Briefwisseling

woorden worden aaneen
geregen, fluisterend fladderen
ze heen en weer
en vallen er stiltes

dan raap ik ze gretig op
en ik filosofeer, dan herlees
en proef ik opnieuw
onze relatie van voorheen

dan zet ik mij aan de slag
ontplooi het eerste frisse blad
van onze voorjaarsrenovatie

van de bergflank

we zullen elkaar vergeten
zei ze – gelooft ze het?
op de duur zei ze
maar hoe kan ik
terwijl ze mij toelacht
onder mijn handen van
blad na blad ik de
brieven koester die
ik – nee
voor geen goud

mijn hoofd voller
aan herinneringen
dan gedachten

steeds weerloos tegen
het biddende torenvalkje
de reikhalzende zwanen
paarden's plotse draven
de wulp zijn weemoed
wolkenschaduw die
strijkt over een vergezicht
van groen achter lange haren
die naar rietpluimen wuiven

hoe kan ik
voortaan
blind en doof

Mijn bolsjewiek uit Beverwijk

Bij nader inzien
ben je toch de ware existentiële
liefde niet
stond op die ansichtkaart
poststempel Parijs
die je me pas na weken stuurde

Maar ook al heette zij Simone
dat hoorde ik later van vrienden
een Sartre ben je nooit geworden
zag ik toen ik je onlangs googelde

Aangeslagen

Geboren in een verschrikkeljaar
astroteken, vliegende vis
heb je in het zog van de tijdspijl
jezelf nog niet overtroffen
snel weten waar alles met zich verbindt
weigeren dingen naar hun aard te meten

nu je, zoals men zegt gedichten spreekt
strooi je duizend letters in het rond die
lachen, wenen, waken, slapen
het zijn jouw woorden, aangeslagen zinnen
jij onverbloemd helemaal

lieflijk is het
hoe je alles dat onvruchtbaar leek
ontsluit
dat doe je dan met zinnen die openbarsten
als klaprozen full color in een waaiwind
hoor, een sax speelt heel lage tonen
tot een melodie, jouw melopee .

Epiloog: Schmetterlinge imitieren ihre Flucht

De wind

Langzaam en plechtig
bewegen deze avond
de kruinen van de bomen.

Meestal is het alleen
in de vroege morgen zo:
alsof ik kijk maar een oude prent.

Alsof hun donkere, zwaarbebladerde takken
bewegen in lang voorbije eeuwen.

Vanmiddag nog speelde de wind
met het blonde riet en met zijn haren
toen hij lachend voor me stond.

Ik wist niet toen ik daarnaar keek
dat al vanavond alle bomen
langzaam zouden wuiven.

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 31.03.2012

Hernehim parus major
Maandthema voor poëzie: vriendschap en andere ongemakken

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

	De Franse filosoof Michel Montaigne Vriendschap is er in vele soorten en met zeer onderscheiden diepgang. In de Renaissance kwam de filosoof Michel Montaigne (Bordeaux 1533-1592) tot verschillende psychologische beschouwingen van de mensheid, en ook tot zelfonderzoek (hij schreef de eerste 16e eeuwse essays). Montaigne over de vriendschap: "Vriendschappen in relaties gaan soms om meer dan dat men elkaar wel eens van pas kan komen, maar om de ander als persoon. Maar die zijn zeldzaam: het is al veel als het lot dit eens per 300 jaar één keer laat gebeuren. Ze zijn dermate met elkaar verweven en verbonden dat ze niets van zichzelf voor de ander verbergen. De volmaakte wederkerigheid tussen twee mensen. Liefde tussen man en vrouw ontwikkelt uiterst zeldzaam tot die intiemste vorm van vriendschap omdat zij vaak alleen maar lichamelijke begeerte is. Die raakt verzadigd en kan dan zelfs omslaan in vijandschap." Het lijkt dat Montaigne vooral man-man en – heel héél misschien vrouw-vrouw vriendschappen - buiten de familieverbanden het meest kansrijk vindt om zich te ontwikkelen tot de "volmaakte wederkerigheid". Hierbij acht hij in zijn tijd de mannenvriendschap meer in staat tot diepgang dan die van de andere sekse. "Dama Griega en el Baño" Griekse Vrouwen bij het Baden - Olieverf op canvas (1767) Joseph Maria Vien - Geëxposeerd in Museo de Arte, Ponce, Puerto Rico.
Count on me Count on me through thick and thin A friendship that will never end When you are weak I will be strong Helping you to carry on Call on me, I will be there Don't be afraid Please believe me when I say Count on... You can count on me Oh yes you can Whitney Houston (1963-2012)	wederkerigheid wind, golven, stroom en kolken – de scherpe rots, de bank van zand en het schrikwekkend diep, wat weet een landrot van de dreiging die ons samenbindt bij pompen of verzuipen krijgt afgunst nooit een kans - laat de praters zichzelf maar aan hun haren heffen in benauwde bruinberookte kroeg, vol van hun strijd in wijsheidwaan het glas gebroken, de jas gescheurd - het schip zeilt blinkend binnen © John Zwart – februari 2012
Zeg niet wat onzegbaar blijft, Raak me aan met tere handen. Laat die onuitspreek'lijkheid Niet in ijdel woord verzanden. Laat het wonder niet verbleken In de schijn der werk'lijkheid. Laat geen stil gezwegen teken In geschal van klanken breken. Laat de liefde enkel spreken In de taal der tweezaamheid. © Philippe	als de gestorven sterren soms zingt ze in je hoofd met de stem van Barbara Streisand dan klinken jaren voorbij als nú 'memories light the corners of my mind' dan is daar iemand, die er niet meer is met wie je blijdschap deelde 'it is the laughter we remember' zelfs het sterven verliest zijn macht aan het beeld doet niets meer af 'whenever we remember' nimmereindig vliegt dat beeld zoals we waren door eeuwigheid 'the way we were' zijn eindeloze reis tot eind der tijden verdwijnt alles – maar slechts uit zicht 'the way we were' -- het is daar nog, net als de gestorven sterren die we aan de hemel zien elke nacht weer als de dag van gisteren © John Zwart
(wiskundige verklaring omtrent vriendschap) Veronderstel dat ik jouw "ons en mijn" ergens achter me zou kunnen laten * dan zou ik onmiddellijk terugkeren naar mijn "ons en jouw" om elkaar elders * wederom opnieuw * te ontmoeten © Rik Comello
(j'arrive) Ofwel: ik kom er aan! * Schreef mijn compaan * Waar blijf je dan? * WIe ik? * ik zit hier nog even met mijn nog onverloren verdriet in deze door God vergeten dodelijk anonieme rotstad te wezen * Desondanks: houdt moed vrees niet * Vergeet de horreur * Herinner je de lol de gekte, het verlangen en de gelukzaligheid van ons samenzijn zonder pijn * Weet dat ik kom zonder verdriet over mijn tegen die tijd hopelijk verloren verlies * ik zeg je en ik schrijf je mijn compaan; * ik kom er aan! * © Rik Comello
Herkenning het is meer dan verstrengeling van onze belangen hoe je kijkt, hoe je lacht, je geur , gevoel voor humor maar bovenal de klik al jaren lang ben jij zonder woorden vertrouwd en mij nabij je rare trekjes zijn mij dierbaar jij ontziet mij waar nodig kan ook vlijmscherp benoemen waar het wringt kortom, een vriendin voor het leven © Marion Spronk
Kraaien Kraaien roepen in de morgen van de nok van pannendaken waar de spreeuwen onder wonen. Vroeger noemden ze me 'broeder' toen ik nog op zolder speelde - 'Wat eenzelvig', zei mijn moeder – en wij krassend samen spraken in de vroege kou geborgen maar dat is zo lang geleden... Ja hun broeder was ik, Jorge en niet anders mijn verleden. Van één vader zijn wij zonen. Duister werden mij hun paden hun gebruiken en hun zeden vreemd werd mij het plechtig kraken waarmee zij hun trouw beleden. 'k Koos mij andere kameraden die geen ernst aan mij besteedden. Toen eenieder mij benijdde om mijn aanzien en mijn welstand joeg ik kraaien van mijn dakrand bang dat men mij ging vermijden. Kraaien roepen in de morgen van de nok van pannendaken. Vleugellam gemaakt door zorgen over halfvergeten zaken die een kraai krebintig maken hip ik over ’t witte laken. Door met crèpe behangen ramen kras ik haperend hun namen. © Katja Bruning
To love or to hate (Boekenweek thema 2012 " Vriendschap en andere ongemakken ") Als het verdriet op de lippen ligt – dan maar niet – hoe lief ik ook de liefde zie – ons tweeen ooit gegeven. Wij drijven uiteen – bitter en in een Leven dat geen van ons voor ogen had – in wrok omgekeken – smart die het hart bijkans doet bezwijken – niet meer eensgezind te blijken – Wij kijken langszij. Hoe jij mij en ik jou – ogen stuurs turend naar een verte die maar weinig perspectieven biedt – een verleden dat aan onze daden haakt – In wrok – ieder woord herhalend – tot de dag van vandaag. Maar als het verdriet op de lippen ligt – wees gastvrij, zet de deur op een kier, zwaai hem half open. Misschien zal ik dan binnenlopen – vergeten bovendien waar het om spande – en lachen om wat achteraf zo futiel is gebleken. Als... © Elbert Gonggrijp, Heerhugowaard, 3 maart 2012
onuitgesproken kom naast me zitten op de bank met of zonder woorden met een gezongen lied of ingehouden kom zoals je wil maar vertoef naast me met je hart © inge deconinck
De Jezus die ik ken We zitten ongedwongen met elkaar te praten terwijl we vissen aan de oever van het meer. De ~Winde Gods~ blaast onze dobbers heen en weer, dat ondergaan we beiden rustig en gelaten. We spreken samen over zaken, heel private -van dat ik ook niet altijd één der trouwste ben- Waarop hij zegt: ~’t Is Magdaleen die ik beken, tenslotte zijn we mannen, geen castraten.~ En als we uitgehengeld zijn, een paar uur later, gaan we op huis aan met een maaltje Petrusvis dat straks gebakken en gekruid heel lekker is, vooral met wijn er bij, helaas er is slechts water. Maar hij zegt: ~Geen paniek, we raken best bezopen~ en uit de kraan, o wonder, komt Chablis gelopen. © Koos

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 27.02.2012

Hernehim alcedo atthis - ijsvogel
Maandthema voor poëzie: winternacht

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

Edvard Munch impressionist - Werk Winternacht - 1923 In 2011 te zien in de Kunsthal Rotterdam - Privé bezit (bruikleen)	klaarheid als de volle maan in de middernacht hoger nog dan de zon ooit in de zomer schaduwen etst op het sneeuwtapijt – de zwarte hemel in contrast meer nog het zwarte niets vertoont dan staan we in dat niets op een uitzichtpunt van vier dimensies en zien beelden van toekomst en verleden samenvallen in dit moment van stil aanschouwen © John Zwart 5 febr. 2012
winterreis een tekening in wit op grijs papier de wereld slaapt, de dag laat op zich wachten onwillig aan te breken nu de nachten zo koud en kleurloos, onbarmhartig schier het leven kluisteren en mens en dier doen huiveren, beschutting zoeken, trachten het lijf te warmen, blind voor winterpracht en schoonheid van zwarte eenzaamheden, wier stilte haaks op ‘t onontkoombare lawaai van alledaagse samenleving staat als grauwte van de nacht bij ‘t eerste haangekraai in tere wintertinten overgaat natuur tot leven komt, helder en fraai en mij gelukkig verder reizen laat © netraam	het licht het licht bestaat bij gratie van het donker zoals het leven bestaat bij gratie van de dood even het kleine leven ervoor en erna de grote dood de ongekende leven met zicht donker en licht van nature waartoe zouden we zelf nog meer duisternis scheppen © John Zwart – 2002
zing ik van haar of van de winternacht? schrei niet om wat niet blijft waar weemoed wijzer lacht een kleine vogel roept in 't riet grijp niet naar het avondrood geen lied verslaat de tijd geen kus de dood © Philippe
Karel Het daglicht tempert zich al vroeg tot donker. Geen hond op straat, slechts een verdwaalde kat die jankend van de kou te rillen staat, zijn ruipig vel doorweekt, stijf van de honger. De buien druilen natte sneeuw en regen. Je bent wel gek dat je de nacht in gaat als warmte ‘t leven zo behaaglijk maakt; de vlammen in de haard, het glas geheven. Dan denk ik ~waar is Karel toch gebleven, hij is al langer dan een dag op sjouw.~ Ik trek mijn jas aan en trotseer de kou en zoek het dorp af tot de buitendreven. Ik zeg ~klojo~ hij doet ~mauw~ als ik hem vind. We gaan op huis aan, ik gelukkig als een kind. © Koos Haydn
Fabelachtige droom buiten valt sneeuw zigzag naar beneden intussen slaap ik en heb een fabelachtige droom mijn droom heeft vleugels en vliegt naar je toe © Inge Deconinck
Uitschreeuwende mist Licht van ijskristal gebroken avond heldert de stratosfeer op adem benemende hoogte Schenkt aan nacht vrij spel met smoor, vervaarlijk dicht en met kleffe ochtenddeken of bij vorst op neushoogte een met rijp en motsneeuw parelend belicht winters wit © Rudolf Schinkel
Winter ik ben de sneeuwvlok en de kou ontwricht verkeer op wielen mijn adem verstart wat beweegt ik ben de ijzige adem die ledematen bevriest water een glad vel geeft ik houd het land in mijn greep bij min twintig en meer huiver, vlucht in je hol © Marion Spronk
Ster van Bethlehem Weer het verhaal gehoord. Geboorte, stal en ster, dat destijds zeldzaam felle baken. De sterrenwacht bezocht. Beluisterd hoe de koepel met geknars de hemel openschuift. Eeuwen ver geloerd naar duizelende melkwegen verlucht met luisterrijk lichtecht. De Kleine Beer gezien. Zijn kleinste ster is oneindig malen groter dan wat in de kom van handen, in het slimste hoofd past. Naar de ster van kerst gezocht. Niet gevonden. Was het een komeet, een nova? Of had een Meesterhand toen twee planeten naar een plaats van samenstand verwezen boven de drie wijzen in het oosten? Ons oog heeft wel weer loepzuiver in beeld hoe oneindig nietig wij en hoe begrensd ons werelds heden. Hoe de eindeloosheid ons omspoelt met een verwonderlijk gevoel van vrede – © Inge Boulonois

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim - Themapoëzie
met het oog op cultuur

Laatst bijgewerkt: 30.01.2012

Hernehim passer domesticus
Maandthema voor poëzie: stroom, stromen

Boeiend om te bezoeken.
Vrij en onafhankelijk.
© HB 2012.

Hernehim is de website van John Zwart Contact

HOME Blog Nieuws Poëzie

René Magritte surrealist - Werk Collective Imagination Olieverf op doek te zien in Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen Düsseldorf-BRD	Noch mens noch vis Zilt vruchtwater stroomt als warm omhulsel omgeeft het oerbestaan zoals het embryo ervaart gedompeld in dat diep verleden dat ons verenigt over heel de schepping heen; en als vanzelf verandert elk onderbeen in een gespleten staart, voegt zich de huid aan stroomlijn die het lichaam met haar oorsprongsbiotoop vervloeid laat zijn, en wéér die meermin - telkens opnieuw – ontstaat © John Zwart – 2002
De Belgische schilder René Magritte (1898-1967) verloor als 13 jarig kind zijn moeder. Hij vond 's morgens vroeg haar dode naakte lichaam in het riet van de Sambre-oever. Zij had een witte doek om haar hoofd gewikkeld.	René Magritte verbeeldde zich dat zij was verdronken omdat zij zo graag vis wilde zijn. Later als schilder kwamen regelmatig vissen voor in zijn werk, en figuren waarvan het gelaat onder doeken schuilgaat.
zoals vogels altijd weer in een dichte zwerm uitwijken naar het zuiden zoals kuddes altijd weer tijdens de grote trek het dorre land verlaten zoals mensen altijd weer in vermoeide massa's vluchten voor elkaar zo probeer ik altijd weer in mijn dooie eentje te ontkomen aan mezelf © Anke Labrie - OBA Amsterdam Gedichtendag 2012	panta rei pieren, lichten op hoge ijzeren staketsels in de open omarming waaruit wij ontkwamen vervagen al achter de kim mijn boeggolf in onverbroken tuimeling schuift bruisend langs mijn flanken in nimmereindig tijdverdrijf verkleint nu in ver verleden onontkoombaar hoe de kleuren van de tederste omhelzing reeds verbleken © John Zwart

Stroming op 't strand raap ik een veer op van een zeemeeuw doop 'm in zout water en schrijf een luisterboek over het wisselend tij © Inge Deconinck
Vrouwvis ach zotteke wat doet gij hier zieltogend op het strand? gij waart een blonde zeemeermin uw schubben glansden zilver mag ik u kussen opdat gij leven zal? © Marion Spronk
Een watermerrie ik ontdeed mij stukje bij beetje hevelde been na been en dan; geen plaatsje overslaand de ogen gesloten gewoonweg zalig zo'n jaarlijks terugkerende weldaad daar toch ontglipte mij de zeep: op de tast, de voet vooruit gleed ik pardoes op mijn stuit trok mij, nogal geschrokken omhoog aan stevig houvast welk ineens, om een reden, onverklaarbaar brak al stui stui stui stuiterend dreef ik van de trap ploeterde, vocht, maar zonk onder wijl het kolkende water snel tot aan de vensters steeg het huis spontaan uit z'n voegen deed barsten mee vloeide ik in een waterval ik viel en viel oneindig diep een smak, een kledder nat naast mijn waterbed © Rudolf Schinkel
In zeearmen In zeearmen wil ik verdrinken me om en om wentelen in het herkende water in de warme vloedgolf het gekende land ontkennen de horizon afwenden alleen nog maar de zoute lippen van de zee de eenzame mond van mijn schipper © Femmie Elshout - 2002
Golfbeweging de zee werpt zich op het strand geeft golven prijs houdt steeds wat achter voor zichzelf © Inge Deconinck - 2012
Tot het verdwijnt Een vogel door de storm bewogen wanneer het elke reden mist – Een gedicht dwarrelend van straffe woorden – in een herfstig perspectief – Voortgejaagd, te vliegen en te dalen, licht en vooruitstrevend – Opgaand in het groter geheel van vluchtige wolken – Uit zicht. © Elbert Gonggrijp - 2012

^hernehim.nl

HOME

Deze website wordt geheel onafhankelijk gepubliceerd en geredigeerd door John Zwart

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2011

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Niesje de Jonge en Anke Labrie

Thema van de maand: vooruit ! waarheen?

Pagina laatst bijgewerkt: 30.12.2011

Hernehim opent aan het begin van elke maand een nieuw thema.
Een openingsgedicht van een gerenommeerde dichter zet de toon.
Alle dichters die zich door het thema aangesproken voelen kunnen
toepasselijk bestaand of nieuw geschreven werk inzenden.
Het thema staat de hele maand open. Een afgesloten thema blijft
staan onder het actuele zodat alle inzendingen tenminste gedurende
een volle maand op deze pagina te lezen zijn.

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Themapoëzie archief 2010
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008
Overig proza archief:
proza 2008

december 2011
Thema van de maand: vooruit! waarheen?

Illustratie: Vrouw te paard - 1922
Olieverf op doek - René Magritte (1898-1967)
Expositie: Musée Magritte Museum, Brussel - Bruxelles, B

Gust Gils
is een al half vergeten Vlaamse schrijver en dichter die het prikkelend thema
"Vooruit! Waarheen?" op Hernehim Cultuur mag dragen.
Hij werd geboren te Antwerpen in 1924 en overleed negen jaar geleden in dezelfde
stad op 78 jarige leeftijd.
In zijn levensonderhoud moest hij voorzien als bediende, maar het kunstenaarschap
beheerste zijn leven van jongs af. Hij hield zich bezig met allerlei beeldende kunst,
van tekenen tot graveren, in de jaren vijftig werd het vooral de houtsculptuur.
Daarnaast schreef hij paraproza, een soort science-fictionachtige absurde verhalen
en poëzie. In de jaren 60 en 70, toen de wereld in de ban was van de bemande
ruimtevluchten en maanlandingen, raakte Gils gegrepen door science-fictionlectuur
die zijn eigen werk blijvend zou beïnvloeden. Een generatie ervoor was landgenoot
René Magritte als schilder al naar het surrealisme gegroeid
(Ceci n'est pas une pomme) - in een vergelijkbare ontwikkeling gaat Gils richting
absurdisme (Gefotokopieerd).
Maar waar het werk van Magritte volle ernst is, kenmerken Gils' schrifturen zich
door humor en zelfspot.
In 1954 was hij al mede-oprichter van het experimentele literaire tijdschrift "Gard Sivik"
genoemd naar het gelijknamige roemruchte Jazzcafé in Antwerpen.
In 1966 krijgt Gils de Lucy B en C.W. Van der Hugtprijs voor zijn bundel "Een plaats
onder de zon" en in 1996, aan het eind van zijn productieve jaren, valt hem nog de
Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap ten deel.
In Nederland is Gust Gils aan de aandacht van het grote publiek ontsnapt, maar
in 2004 wijdde VPRO Boeken postuum een uitzending aan deze opmerkelijke maar
toch vrij onbekend gebleven dichter.

Gust Gils

Gefotokopieerd

eerst
heb ik fotokopie genomen
van mijn ogen

daarna
hetzelfde gedaan met de rest
van de wereld
en nu
kan ik met gerust gemoed
de ene kopie de andere
laten observeren

zodat er
niet langer behoefte bestaat
aan de originelen

Gust Gils

william burroughs rides again

kwam daar de biochemies telegeleide
innerlijke brigade aangerukt
om mij op heterdaad
van bewustzijnmisdrijf te betrappen maar
bijtijds nog

kon ik ontsnappen per schietstoel
vanuit mijn eigen hersenpan
ook ik ben niet van gisteren
gij sibernetiese heren van het
seksvrije geweld

Gust Gils
Uit: "Afschuwlijke roze yogurtman"
Manteau – Antwerpen-Amsterdam 1972

Een horizontale lijn die stijgt naar een verticaal

Het begrip "vooruitgang" was in de christelijke wereld 'in den beginne' niet bestaand.
Immers eerst was er een paradijselijke toestand geweest... maar daaruit werd de mens
verdreven. Hij kwam in een staat van barbarij terecht en moest voortaan zwaar en
langdurig boeten om die oorsprongsstaat weer enigszins te benaderen.
Geestelijke zaken hadden veel meer betekenis in het leven dan materiële.
De gedachte aan het bestaan van een proces van "vooruitgang" komt eerst in de
Renaissance (periode 1400-1600) waarin basis wetenschappen worden bestudeerd en
oorspronkelijke inzichten tot opbloei komen (periode 1500-1700). Uit die wetenschap
evolueert de techniek, tijdens de Verlichting (periode 1650-1800), waarin vervolgens
breed het bewustzijn groeit dat men leeft in een tijd van vooruitgang, gesymboliseerd
door de stoommachine.
In de kunsten wordt de Verlichting echter als verarming ervaren omdat fantasie, gevoel
en geest lijken te worden verdrongen door het rationele, berekenbare van de techniek,
waardoor men niet meer in de diepte gaat. In reactie daarop komt de Romantiek,
uit verzet, in hang naar de tegenovergestelde richting: de natuur.
In de recente eeuwen (periode 1800-2000) ziet men steeds duidelijker hoe de techniek
almaar méér mogelijk maakt, wat tot hoge waardering van het menselijk intellect leidt:
"mind over matter". De technische verworvenheden volgen elkaar steeds sneller op,
de aanhangers van de Romantiek vervallen in nostalgie naar het verlorene:
de Zwarte Romantiek is een kenmerk van veel kunstenaars uit begin 19e eeuw.
Maar er zijn er ook die dan juist de moderne wereld voluit omarmen en dáárbij weer hun
fantasie vrij spel geven, de boeken van de Franse schrijver Jules Verne (1828-1905) zijn
daar fraaie voorbeelden van.

In de 20e eeuw stelt men onomstotelijk vast dat kennis zich in versnellend tempo
ontwikkelt en de theorie krijgt aanhang dat wetenschap en intellectuele vermogens
niet lineair maar exponentieel groeien. Men meent er eenzelfde proces als celdeling
in te herkennen. In dat geval moet de lijn van die versnellende ontwikkeling op weg zijn
naar een verticaal, een eindfase als een explosie.
Hiermee zijn we al volop in de sciencefiction beland.
Waar Jules Verne's technische fantasieën nog tot beredeneerde mogelijkheden waren
te herleiden, de Amerikaanse auteur Vernor Vinge (1944) -opgeleid in de informatica-
slaat met zijn literatuur geheel de weg van sciencefiction in. Daarmee is niet gezegd
dat óók hij niet overtuigd zou zijn dat zijn verhalen op afzienbare termijn werkelijkheid
kunnen worden. Binnen technologische singulariteit wordt het mogelijk dat straks
intelligentie wordt gemaakt die groter is dan die van de mens die deze nieuwe entiteit
creëert. De gedachte wint plaats dat "het zwijgend stille universum" verre van leeg is,
maar "vol van intelligentie zover ontwikkeld dat het zich van onze beperkte wereld
heeft afgewend".
Beperkt nog, maar op dit moment wordt serieus transhumaan onderzoek verricht om
het menselijk brein rechtstreeks te koppelen aan een computerbrein dat de capaciteit
van het mensbrein in een klap gigantisch zou kunnen vergroten.
Vinge voorspelt ons al een datum: in 2030 is het zover.

de pijnfuif

vrienden ik heb de pijn
maar op de kachel gezet
om ze warm te houden

als iemand pijn wil
ze is lekker vers
neem gerust

en neem wat meer
er is pijn genoeg
voor iedereen

Gust Gils
Uit "Uniek Onkruid"
Manteau – Antwerpen-Amsterdam 1972

Citaat:

"Het vlees is zwak
en de wil is ook niet veel zaaks"

Gust Gils (1924-2002)

inzendingen

Laatste upload binnen de themamaand december

2011 - 2012

ieder einde tegelijk 'n nieuw begin
omdat tijd geen rust kent ontglipt
ieder moment, slechts in een veelvoud
van herhaling vinden we behoud

© JohnN

ingezonden themagedicht

Oud en Nieuw

hoor, de wanden
van het ei kraken
het barst uit zijn voegen

de oude vogel
ligt verfomfaaid
in zijn stervensuur

het vuur van
een nieuw jaar zindert
vernietigt de sintels
van wat voorbijgaat

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

Een magische poort

ik zoek me een nieuwe weg
om alles wat op mijn pad komt
te verwerken
het is te overvloedig

ik zoek me een nieuwe weg
een tweede manier
om de finale te halen

wie weet die magische poort
waarachter
die weg voor mij ligt?

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Afsluitdijk (#2)

Het licht wil mij iets kenbaar maken –
mij aan te raken met de zachte
glinstering van golven –

Gefluister nog niet aan de
horizon onttrokken – wolken die
continu op dreiging staan – van
kwaad tot erger – In een morgen

Die op verwachting lijkt – Afsluitdijk –
zover wij reiken. Alles moet nog totdat
wij zover zijn haar te verlaten –

Kilometers verder – een voortdurend
praten – tegen elke beweging in.
Niet te haasten.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Elbert Gonggrijp

ingezonden themagedicht

toverbede

het meisje ondergaat
haar lijden aan de wereld
en innerlijke chaos
in noodgedwongen solitude
zo ziet zij dit bestaan

keuzes maken is haar makke
naast behagen, aandacht vragen

tenslotte bidt ze,
tot haar sprookjesgod

tover,
tover mij weg
tover mij een weg

naar licht en lucht,
eeuwigdurend dons
het liefst nog ben ik Tinkerbell
want sneeuwwit zal ik niet meer zijn

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Cor J van der Stokker

ingezonden themagedicht

Wanen

het regende toen ik je tegenkwam
de wind joeg door je lange natte haren.
jij liep hooghartig naar de lucht te staren
maar zag dat ik notitie van je nam

jou zo te zien maakte mijn benen lam
het liefst wou ik me aan je zijde scharen
om je voor alle wanen te bewaren
je afgewende blik wierp snel een dam

ook deze keer liep jij me weer voorbij
want je gekwelde geest wil blijven zwerven
hij liet de sterren in je ogen sterven
en drijft je voort als 't rusteloze tij.

jij loopt als koning in een oud livrei
en geeft bevel de hemel zwart te verven.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Corry van Doorn

ingezonden themagedicht

Vooruit

vakken van leven en belang
zorgvuldig gedicht met ritsen

de vulling bepaalt de smaak
laten we proeven en eten

en daarna onze rugzak weer vullen
met zacht en lach en ach

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Hotel California

Straks weer
voor de achttienduizendste keer
Hotel California op alle radio's
en weer
ben ik voor even terug
in de doorrookte kamer
waar de nachten dagen werden
Hotel California en weer
deze kick voor Frenk
kijk eens,
de naalden liggen klaar
op de koelkast in de keuken
onder de poster met het zeepmeisje
naast het gasstel met het hete water
ja, wij koken de naalden altijd uit
er is een shot voor iedereen en weer
Hotel California

nu een requiem
voor de verraden jeugd, in memoriam,
voor de jongens die het niet haalden,
de vrienden die zich versnoven,
de klinieken bevolkten, de pensions,
ze kwamen er nooit meer uit

California, je weet wel, van de soep
en de bouillonblokjes,
en die hit uit de toptweeduizend
doorgedraaid, dolgedraaid
doodgedraaid,
tijd om een tijd te vergeten
You can never leave....

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Petra van Rijn

Uit haar winnende voordracht op het Fluxus Festival

ingezonden themagedicht

onvertaald

uren kan ik kijken
van boven de boeg
naar opstuwend water
hoe het breekt en breekt
en breekt achter de dolfijnen,
dansende ervóór
>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
ik kan niet begrijpen
waarom zij zólang dansen blijven,
maar geen woorden vinden
anderen uit te leggen
waarom ik zolang
kijken bleef

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
JohnN

ingezonden themagedicht

Oostvaardersplassen

Wat wil de pen. Als ik je beschrijf, op hoeveel
letters kom ik uit – het kale vlak gevuld met
vogels – rustig, in rumoer – bang of

Onverschillig. Te blijven of te gaan – als het
moet. Als de dood bestaat dan heel snel,
sluipend of op grote wieken.

Het zal je beurt maar zijn – nergens houvast,
nergens liefde. Er op of er onder. Zoiets
onvermijdelijk.

Zwart voor ogen zien – je woorden te doven.
De anderen – zij zwijgen – zij hebben nog
tijd voor te vluchten, te grazen, te duiken,

Te vissen. Bedachtzaam, tot op het einde.
Kijken op of lopen door. Tegen de wind in
de kop in de veren.

Wie de clou kent, wacht op de vlerken, de
schelmen. Wie hen tegenhoudt is een sterke
– breekt er de wetten – to live or let die.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Elbert Gonggrijp

ingezonden themagedicht

Het ware Kerstverhaal?

het was in de tijd van barre winters
dat Jozef de ezel van stal haalde
en zijn geliefde Maria vroeg
de geest te vergeten van wie zij
kuis een kindje droeg

Jozef had het niet begrepen
en dacht aan het zevende gebod
was zij hem ontrouw geweest
geslapen met de pottenbakker
dan had hij een oogje toegeknepen
maar een rendez-vous met een geest?

hij bleef wantrouwig maar trouw
en tilde haar op de ezel
nog lang na hun vertrek
klonken spot en hoongelach
de twijfel maakte hem gek

het was in die tijd van barre koude
dat de lange reis was volbracht
het geesteskind, een zoon, werd geboren
midden in de winternacht
Jozef legde hem in een kribbe
en huilde zacht

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Hanny

ingezonden themagedicht

wie ben ik?

Ik ben een vraag die geen antwoord wil
daar niet om vraagt of naar taalt
ik ben een vraag die blijft
tot in lengte van dagen
aan wanden knaagt

ik ben het antwoord
maar ken het niet

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Lichtmatroos

Ik droomde dat ik in mijn poppenhuis woonde
en in de leunstoel van mijn vader
over de Zee van de Blauwe Keukentegels voer,
mijn handen waren te klein voor het grote roer,
het fornuis was mijn veilige baken.

Het achterdeurtje klapperde van angst
voor de klauwen van de woeste wind.
Met stroop of rozijnen? vroeg de moeder
aan haar kind en joeg terloops met harde
hand de wind terug in zijn hok.

Mijn vader zou gauw thuis komen,
zo wit als de takken van de bomen.
Eigen schuld dikke bult, siste het laatste
kluitje boter in de pan,
had hij maar niet op pad moeten gaan
met dunne zomerkleren aan.

Ik klom aan wal en sloop naar
het slaapkamertje van mijn ouders.
Over de stoel hingen de knoken van de dood.
De maan die tussen de gordijntjes loerde,
lachte zich een rolberoerte

om de borstrok en de lange onderbroek
zonder mijn vader erin, wat logisch was
want hij lag stil aan de slootkant
waar het riet een slaapliedje zong,
maar niet voor hem.

Ik had geen trek meer in pannenkoeken
maar lustte er wel tien
toen ik zijn klompen op het tuinpad hoorde
moest ik verschrikkelijk huilen
om de pannenkoeken waar mijn moeder
zout op had gestrooid.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Femmie Elshout

ingezonden themagedicht

Het Paleis

Van een glanzend, geel paleis
licht weerkaatste op het ijs.

Onbereikbaar leek het, ver
als het wenken van een ster.

Goudgeel licht vormde een pad
dat ik maar te volgen had.

IJzig koud was het daarbuiten.
Planten bloeiden achter ruiten

planten uit de warme Tropen
en een glazen deur ging open.

Als een boeddha zat hij daar
glimmend, vredig, groot en zwaar

als een beeld dat, warm en levend
me aandachtig en toegevend

aankeek en me wel herkende
zich goedgunstig naar me wendde

maar niet groette, noch iets vroeg
als was het zichzelf genoeg.

Ik werd warmer en verkilde.
Vond ik wat ik vinden wilde

toen ik liep langs ’t gele pad
dat zo lang was en zo glad?

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Katja Bruning

ingezonden themagedicht

Voorbij het Noodlot

Het noodlot zal zich niet verder nestelen in mijn lijf
Ik duld dat niet
Langzaam maar zeker vecht ik weliswaar
met kleine stapjes om het noodlot uit mijn lijf
te bannen naar afgelegen oorden

Ergens achter tralies waar het niemand anders treffen kan

Niet alleen kleine stapjes zet ik
maar ik dirk me op zoals ik nooit eerder deed
Zo herkent het noodlot mij wellicht niet meer
en verdwijnt eenvoudig weg

vanzelf

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Op de huid

ze zijn als zand
op het oog zacht
vooral in de zomerzon
maar eenmaal in je kleren
gaan ze schuren

ik ben het oliemannetje
met zijn kannetje
de lijmman die meent
dat hij alle stukken wel
weer lijmen kan

je kunt altijd het één of
het andere maar niet èn –
en daarom grijp je
meestal mis iets met
een wet van murphy

geloof ik
dat het is

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
JohnN

ingezonden themagedicht

vrucht

ze doet blikken
kantelen
uit haar ledematen spruiten
bloesemende verwachtingen

ze is iemands kind
met zijn ogen en zijn mond

dat je weet, wat je weggeeft
zal zij niet opvragen

niet de geloften
noch de gaten in de tijd
een enkele judaskus
of hoe speeksel smaken kan
met het bouquet van verraad

zij heupwiegt door het vruchtwater
zij is de blanke pit
in de schoot
ze breekt potjes
waar anderen zich aan snijden
zich van geen kwaad bewust

zo gaat dat, mijn kind

jij bent ogen en oren
jij bent ongeboren
je bent de naam van de vader

als je afgedreven wordt
door het riool gespoeld
als een kakkerlak
weet dan dat ik je vader
tot barens toe liefhad

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Jolies Hey

ingezonden themagedicht

Het wordt stilaan tijd

Het is stilaan tijd voor een ander signaal

want hoe klein en kil ook je wereld is
toe, laat in je geest geen plaats voor haat
daar gewis ginder stil een onschuld slaapt
gewikkeld in de hartslag van de ouders

het is stilaan tijd voor een ander signaal

dan jouw ongeloof in anders denkende
je kent ze niet en toch geef je ze een sneer
beschimpt en schoffeert hen keer op keer
alsof zij zo anders zijn zo meer mens wellicht?

het is stilaan tijd voor een ander signaal

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Rudolf Schinkel

ingezonden themagedicht


bestaan er andere mensen dan gelukzoekers wijs ze mij aan ik zal ze het land uit jagen © Hans Wap	Themagedicht op: Vooruit! Waarheen? Hans Wap

ingezonden themagedicht

Winterlicht

Liefste, tijd bevriest en licht wordt winter
– druppels kou al aan het gras, bomen
stram van lijf en leden.

Zijn zij onze goede vrienden? Treft ons niet
een zelfde lot – star te zijn tot op het bot
– vergeten namen op de ramen ?

Ik ontsteek alvast de kaarsen – om te
weten wie wij waren – voor het korten
van de dagen

– dus breek het brood, drink de wijn en
herinner ons wat voor ons ligt – dat de winter
op zal klaren – en het duister weg zal gaan

– zoals het schikt – in Gods genade.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Elbert Gonggrijp

ingezonden themagedicht

Renaissance

bewust breek ik de avond
bang dat het zwijgen van de merels
de tijd vertraagt
in onbewogen ogen
en kou doet kruipen in huiverhaar

van de schoonste scherven
lijm ik mijzelf merels en meer
dicht de nacht
wanneer de maan de torenhaan raakt
en stap naakt uit dit stilleven

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Hanny

ingezonden themagedicht

Autoweg

We blijven onderweg
naar wat verder op til is.
De haast rolt door en door
op voorgebaande stroken
met naasten nabij opzij

voorbij. We nemen afstand
strak turend sturend naar later.
Witte strepen houden ons
in toom, ze vrijwaren
rustige en grazige weiden –

voor als we zijn uitgeraasd.

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Inge Boulonois

Het gedicht is onder een video
te bekijken op Youtube

ingezonden themagedicht

Durend zwijgen

Het is een maanloze nacht
recht vooruit het zicht naar
schitterend zwart
voor de boeg wiegt
het stralend zuiderkruis

Gedachten vliegen uit
op vleugels van lichtjaren
en teksten komen als vanzelf
maar zelden uitgesproken

Woorden moeten sober
blijven met witregels
onder dit durend zwijgen

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
JohnN

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

Themagedicht op: Vooruit! Waarheen?
Inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME


november 2011

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

                   Boeiend om te bezoeken.
                   Vrij en onafhankelijk.
                   © HC 2001-2011

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Niesje de Jonge en Anke Labrie

Thema van de maand: oogst

Pagina laatst bijgewerkt: 30.11.2011

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Themapoëzie archief 2010
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008
Overig proza archief:
proza 2008

november 2011
Thema van de maand: oogst

Illustratie: De oogsters - 1565
Olieverf op doek - Pieter Bruegel de Oude (1525-1569)
Expositie: Metropolitan Museum of Art, New York, NY.

Ed Leeflang
werd geboren in Amsterdam west in 1929 en studeerde Nederlands in diezelfde
stad. We hebben deze dichter gekozen voor het jubileumthema "oogst" omdat
hij een 'zaaier' was – en wie wil oogsten moet eerst zaaien.
Ed Leeflang was een echte onderwijsman. Zowel als leraar Nederlands op het
Lyceum in Schouwen-Duiveland als later in Amsterdam op de Pedagogische
Academie besteedde hij veel aandacht aan de poëzie in zijn lessen. Ongetwijfeld
zullen de leerlingen die daar gevoelig voor waren zich meer zijn gaan verdiepen in
gedichten. Misschien zijn ze die zelf wel gaan schrijven, in ieder geval hebben ze
het plezier van poëzie lezen geleerd.
Ik stel me bij hem net zo'n stimulerende leraar voor als ik zelf ook had.
Leeflang was een man die niet stond te springen om zelf snel een bekende
publicerende dichter te worden. Omdat hij met zijn werk dicht bij de realiteit bleef
dus niet in de stijl schreef die in zijn tijd 'en vogue' was, was hij zelf wellicht ook
wat terughoudend. Maar zijn anekdotische gedichten waren heel geliefd bij zijn
leerlingen, die in dit verband als representant voor 'het brede publiek' kunnen
worden gezien.
Hij publiceerde soms in het blad "Tirade" en stuurde gedichten in voor prijzen, die
hem wel nominaties opleverden, maar geen bekroning. Pas na zijn vijftigste
verjaardag debuteerde hij met zijn bundel "de hazen en andere gedichten" bij de
Arbeiderspers, de oogst van lange jaren dichten. Het was een rijke oogst, want
het boekje verdiende gelijk de Jan Campertprijs in 1980.
Er zouden nog 9 bundels volgen, de laatste postuum.

Ed Leeflang hield van het vlakke land van Zeeland, de polders en van het strand
met de duinen. Al zijn gedichten hebben dan ook een band met de natuur, óf met
zijn wereld van het onderwijs. De critici in de laatste twee decennia van de vorige
eeuw waren gewend aan de toen gangbare hermetische stijl - zij waren niet altijd
mild voor hem. Zijn derde bundel "Op Pennewips plek" (1982) met gedichten uit
zijn schoolervaringen kreeg lovende woorden van Ad Nuis, maar Rob Schouten
zag er vele zwakheden in. Tomas Lieske had later een oog voor alle geraffineerde
vondsten en kwam tot de conclusie dat het echt lang niet zo pretentieloos en
anekdotisch was als op het eerste oog.
Zelf zag ik dat ook in "De Drieteenstrandloper", waarin het druk voortbenende
vogeltje aan de vloedlijn tot een dichter wordt die zijn regels schrijft, die vervolgens
door de zee weer worden uitgewist, want immers, de tijd wist alles op den duur.
De toenemende welvaart zag hij nadenkend aan. De oogst van het bestaan...
hoe is de moderne mens gerijpt, wat heeft hij/zij bereikt?
Materialisme en hebzucht zijn nu de achtergronden waardoor ons leven wordt
beheerst. Wat bracht die ons dan een economie die almaar moet groeien?
Zulke gedachten moet Ed Leeflang gehad hebben bij het schrijven van zijn
gedicht "Reclames in het landschap".
Ed Leeflang, een laatbloeier, die gelukkig nog 28 jaar verder schreef na zijn
debuut en op 17 maart 2008 in zijn geboortestad Amsterdam stierf.

Ed Leeflang
© foto VPRO

"Oogst" beste lezers, wat is oogst? Is het in de herfst binnenhalen wat de zomer ons
geschonken heeft? Of is het wat we overhouden als we het kaf van het koren hebben
gescheiden? Rijke oogst of misoogst als het tegenvalt.
Wat heeft 10 jaar Hernehim Cultuur u als lezers en ons als redactie opgeleverd?
Bij het passeren van deze "mijlpaal" - dat mogen we wel zeggen, want hoe lang is het
dat we internet hebben nog maar - is er natuurlijk een moment van beschouwen, van
terugkijken, van wegen en vanzelfsprekend ook vooruit kijken.
Hoe kijkt u naar het thema "Oogst"? Leverde Hernehim Cultuur u iets om te oogsten?
Wat is uw terugblik op uw eigen werk in de afgelopen tien jaren u eigenlijk waard?
Kneed het thema soepel en laat het resultaat verrassend zijn: uw kijk op "Oogst"!

Reclames in het landschap

Zo kom je ertoe je af te vragen
wat kost de kraai boven het bietenveld
wat is de trage fietser waard
die nadert op de polderweg
tussen de laagstam appelbomen.

Zo kom je ertoe te denken over
de prijs van zijn bril, zijn schoenen,
het ruiten hemd, korting en koersen
waarvan hij wie weet wakker ligt.

Zo kom je ertoe te raden naar
de premies die hij moet betalen
tegen blik- en waterschade.

Zo zou je je het hoofd nog breken
over het tarief van zijn zes dragers.

Ed Leeflang – Uit "De hazen en andere gedichten"

De drieteenstrandloper

De zee kan het niet helpen,
in weeën komt haar drift;
voor haar opwelling wijkt hij,
haar bedenking beent hij na.

Van zijn bestaan verschijnt
het vluchtig spijkerschrift,
in scheve aanloopregels,
bijna kwatrijnen.

En door haar plompverloren dweilen
worden zij weggewist.

leder spoor van zijn gedribbel
moet verdwijnen, of hij zich in
de drang om voort te leven
zonder nadruk had vergist.

Ed Leeflang – Uit "De hazen en andere gedichten"

inzendingen

ingezonden themagedicht

Boekenkring

onze brieven horen niet
in de prullenbak
we bundelen daarom
onze hoofdstukken met zorg
en naaien ze nadien aaneen

met borduurgaren
van mijn opa die kleermaker was
zo hebben we al één boek

maar we werken verder
tot alle bladen geclassificeerd,
genaaid en gelijmd zijn
tot we talrijke briefromans hebben

we rangschikken ze in een kring
een nieuwe boekenkring geboren

Themagedicht op: oogst
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Bij het vertrek van Jo van Loon

Jo wacht op de roeiers, de
trossen moeten los
Zwak en vermagerd ligt hij aan
de kade, onverzettelijk zichzelf

Je kunt hier bellen tot je een ons
weegt, klaagt hij, er komt
geen hond
Ze zitten liever aan elkaar

Een man van het geloof
schoof ook nog even aan
De redder reisde mee, er was
nog niets verloren

Het werd geen goed gesprek, hier
viel geen ziel te redden
Hij kon maar beter gaan

Straks is hij weg, terug naar zee
dicht bij zijn vrouw
Op een schip van de Lijn, met alles
wat een mens zich wensen kan

De droomreis van
een zakenman

Themagedicht op: oogst
Ton Huizer

ingezonden themagedicht

Populieren

In grove lijnen vind ik de geliefden
terug – grijze populieren die
gelaten in hun ruimte staan

– imposant – te dromen bomen
aan een overkant – een verlangen
dat van binnen aan jeugd en

stilstand denken doet – een tijd
nog nooit begonnen. Een thuis uit
de dag geklommen – daar te zijn,

onaangekondigd, maar uiterst
aangenaam. Om in te wonen,
om te beseffen, je af te vragen – hoe

kaal een taal is waarin alles haast
oneindig wordt – in wezen. Winter
zover het oog reikt – lief te hebben

– in vrede.

Themagedicht op: oogst
Elbert Gonggrijp

ingezonden themagedicht

Marrakech

In deze koningsstad spant kleur de kroon
men legt het liefst de rode loper uit

de zon draagt hier haar gouden djellaba
medina mengt haar verf met gulle gloed

waar stucwerk kanten poorten haakt
vind ik de doorgang in een oude muur

patronen maken hun portret in mozaiek
hun schat wordt door een wacht bewaakt

rumoer gonst in het doolhof van de soek
een stem uit minaret maant tot gebed

het verse groen van muntthee geeft me rust
ik vind de stilte in mezelf

een droom maakt me tot koningskind en
hangt het zilver om mijn nek

ik voel de hand van Fatima

Themagedicht op: oogst
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Zonder datum

Ze heeft een wipneus
en ook vlechten, sproeten.
Z'is klein en uiterst snel en kwik.
Ze heeft een rechte nog naïeve blik,

en wie haar later krijgt
mag spreken van geluk.

Themagedicht op: oogst
J C Aachenende

ingezonden themagedicht

Herfst in de Eeuwige laan
(Herfstimpressie Eeuwige laan, Bergen)

Wie zal ze dragen – hangend in het korten
van de dagen – vlammend van het oordeel
tot het loslaat.

Wie zal haar behagen – als je terugkeert
op je pad en ziet dat alles anders
was dan dat je vermoedde.

De wind trotseert de eiken, bijna
eeuwig in deze laan, waar de tijd
gekromd in stammen staat – de kroon
voltooid, het blad nog daar.

Een Gouden Eeuw - feest zo ver ik hier
kan kijken

Themagedicht op: oogst
Elbert Gonggrijp

ingezonden themagedicht

Oude Man

Ontsteld schudt nekhuid los
ontsnapt aan zijden shawl
en teruggestopt met staakvingers
in panisch gebaar van die zich
haast ontmaskerd weet.
De oude man weet nog van wanten
spreidt charme gul ten toon
in rafeljasje losse zomen een
broek met knieen en kreukelkont.
Gewichtloos drijft hij op zijn jeugd
de Harley Davidson voorbij
ooit hyena proeft hij nog met ogen
het onbereikbaar schoon en treurt
afscheid neemt de geest van dromen
waarachter ooit een leven was
vol stormen van verlangen die zijn
gaan liggen ongevraagd kom
dan reik ik je mijn hand en met
mijn warmte zal ik jouw kou verdrijven
omdat mijn beurt zal komen en
ook ik dan warmte af moet smeken.

Themagedicht op: oogst
Gerdin Linthorst

ingezonden themagedicht

"de beste vluchtplaats is de fantasie" - Arthur Japin

Droom en daad

Er wordt gezegd
bewaar de droom
de werkelijkheid valt meestal tegen
Zo blijft je eigen fantasie
je tegengif voor het leven

Houd het maar vast
waar je het altijd vindt
het is jouw geheime deur
streef de vervulling toch niet na
die stelt te vaak teleur

Goed, wie het waagt
beproeft zijn droom
met groot gevaar van pijn
Of denk jij te weten dat werkelijkheid
mooier dan droom kan zijn?

Themagedicht op: oogst
JohnN

ingezonden themagedicht

Ode aan de kastanjeboom

Oktober. Dagen zijn mistgrijs gekleed
en wilde kastanjes vallen maar raak. Hun boom
een kerel, zijn dos vol groene stekelbollen.

Als dobbelstenen rollen ze weg, hun hoop
gericht op boomhoog. Onweerstaanbare pralines,
rap door kleine handen opgeraapt, binnen als schat
verloren gelegd: dood in minder dan een winter.

Buiten kreupelt herfsttijd weken door. Wind raast,
zon bindt in, loof gloeit na totdat het oud en bruin
wordt afgelegd en de boom naar zijn wortels keert.
Bloot en naakt moet hij de kou weerstaan.

Alsof het niets is, schept de kastanjeboom
na wintertijd als eerste nieuw blad. Lentekanjer –

Themagedicht op: oogst
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Ooit ( zal het anders zijn )

Vandaag

of eigenlijk
's ochtends vroeg

in alle rust
met zicht op zee
even in de eeuwigheid
vertoefd

Des avonds wederom
thuis weer hevig geconfronteerd
met de dood

Tot nu toe nog steeds
met die
van een ander

Themagedicht op: oogst
Rik Comello

ingezonden themagedicht

Oogst

achter de ploeg loopt een man
golvend worden akkers geruld
een sterke os doet zijn werk
trekt door oerkracht de voren

mensen en dieren wachten
op de rijpe maïs van het veld
generaties lang zwoegen
in de keerkring van tijd

Themagedicht op: oogst
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

wat over is

ik heb een appelboom geplant
omdat de grond gastvrij was
de aarde klaar om te ontvangen

tijd heeft hem aan de tuin gehecht
een plek gegeven naast de struiken
die hij nu naamloos kent

een boom went snel aan elk seizoen
aanvaardt verlies van bloesem in de lente
verdraagt een herfst die hem ontkroont

toch
als de kou zijn botten telt
zie ik ook pijn en rouw
ontdaan strekt hij zijn magere armen uit
naar iets dat onbereikbaar is

en op de grond ligt het restant
van wat hij heeft gegeven
ik ben te laat
liet oogst voor wat het was

Themagedicht op: oogst
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Oogsten

geplukte kersen
ontpit ik
droog ze
in
de zomerzon

kersenpitkussen voor kille winteravonden

Themagedicht op: oogst
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Meesterlijk

dit bronzen buitenbeentje
vond ik op de markt
op haar rug lag zij daar
tussen roze lampenkappen
en allerhande koperwaar

op haar billen een teken
van de meester
wanneer ik haar goed bekijk
zijn de borsten perfect
ongelijk

Themagedicht op: oogst
Hanny

ingezonden themagedicht

Tot die tyd ryp is

Ek sal vir myself ’n paadjie uitkap
deur hierdie woud ; teen steiltes uit,
deur ruwe bos ; ook vlugroetes,
’n agterdeurtjie vir gevaar bewaar.

Ek sal vir my ’n voetpaadjie uitkap
teen jou hartseer strand ; al langs
die branders, van jou hart se wand.

Themagedicht op: oogst
Floris Brown

(Nederlandse vertaling
door John Zwart)

Tot de tijd rijp is

Ik zal mij een paadje uitkappen
door dit woud; van hellingen
door oerbos; ook vluchtrouten,
een achterdeurtje bewaren voor gevaren.

Ik zal mij een voetpaadje uitkappen
naar jouw hartzeer strand; langs de
branding van jouw hartewand.

ingezonden themagedicht

Als liefde zaait

Ze stemt de dag waarachtig mooi
haar oogopslag getooid
met zachte bloesemtinten

zo anders dan voorheen
wanneer de herfst zijn tred gezet
met uitgelezen kleuren
haar enkel meer ontheemd

als zou het losgelaten loof
slechts donkerte verkonden
tussen het geel en rood

zo anders dan verwacht
de vroege schemer onbeschimpt
de dagen nog te komen
begroetend met een lach

als zaait de liefde lente
en weet zij zich op tijd geoogst
vol stille ogentroost.

Themagedicht op: oogst
Jelou

ingezonden themagedicht

Optrekje aan zee

Omdat mijn lichaam zich in naïviteit verloor
een minnaar me ontvluchtte op de tractor
sloeg ik oogsten over
wilde niets meer op oude grond geplant.

Het rafelige touw dat daar achterbleef
hing aan een vlieger vast.
Ik knoopte het rond mijn pols.

Liet me naar het vergevende water brengen
onder een koepel vergeldende zon
via de bries met groene baren.

Aan een strand vol grijze bloemen hield ik halt.
Daar hang ik nu
van augustus tot augustus vast.

Themagedicht op: oogst
Lisette Waterschoot

ingezonden themagedicht

Met onbekende bestemming

Een woedende storm
een verzengend vuur
een zachte huid
op een dode muur

het vermoeide riet
gewiegd door de wind
een krans madeliefjes
op het hoofd van een kind

een rimpel licht
op een zwarte rivier
het angstige hart
van een weerloos dier

een oude rots
die de golven laat
het oor van de slachter
dat het lam verstaat

de ontwakende aarde
in schuchtere kleuren
haar diepe voren
en al haar geuren

een vlucht wolken
in een regenplas
alles zal ik zijn
nooit meer wie ik was

Themagedicht op: oogst
Femmie Elshout

ingezonden themagedicht

Fruitstilleven, zeventiende eeuw
(van Johannes Bosschaert)

Volmaakt van smaak.
Vruchten koesteren dankzij verf
nog steeds hun droom van boom.

Tussen een paar bloemen
toeft een vlinder, echt als buiten
waar de pronkschilder begon. Hij plukte

een handvol bloemen, ving één vlinder,
ritselde een vracht vruchten. Schikte alles
binnenshuis in opgekalefaterd daglicht
tegen een aardedonker fond.

Toen kwam pas het echte werk: de kunst
om zo lang met penseel te strijken
tot de houdbaarheid niet meer verstrijkt –

Johannes Bosschaert - Fruitstilleven, zeventiende eeuw

Themagedicht op: oogst
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Swifterbantmensen (Archeologie)

Klokbekers liggen in de grond,
asvlek merkt het haardvuur;
tij vloeide zorgzaam sediment,
conserveerde oercultuur.

Onberoerd bleef het daar rusten
tot het opeens te kijken lag.
Nieuw land duikt op, dijkomringd
als gold het hier de jongste dag.

Maar dit is ouder dan het oude
- waar dagelijks werd rondgewroet -
hier toont zich even prehistorie

tot daar die dragline graven moet.

Themagedicht op: oogst
JohnN

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

oktober 2011

oktober 2011
Thema van de maand: mededogen

Illustratie: Paulus geneest de kreupele te Lystra - 1663
Olieverf op doek - Karel Dujardin (1626-1678)
Expositie: Rijksmuseum Amsterdam

Ida Gerhardt

Bij de naam van dichteres Ida Gerhardt gaan onze gedachten onwillekeurig naar het
Nederlandse rivierenlandschap, vooral dat van de IJssel.
Binnen ons thema "mededogen" kunnen we bij Ida Gerhardt veel werk vinden om
hieraan te verbinden, zeker als we 't thema breder nemen dan de primaire betekenis
en het beschouwen als een diepe betrokkenheid. Een vrije benadering zoals we dat
bij elk nieuw thema altijd graag zien.
In de 20e eeuw, háár eeuw (ze leefde van 1905-1997), heeft zij gezien hoe het
traditionele landschap tot haar verdriet steeds verder werd bedreigd:
"Het schoon van Holland: welhaast doodgesnoeid, de vogel zwijgt,
de rank is uitgebloeid. Een harde zon schijnt op de koolaspaden,
waarlangs gekneusde dovenetel groeit."
Een ander teken van mededogen is haar bundel "Het monogram", verschenen in 1955,
die wel wordt beschouwd als een monument voor haar overleden moeder, met wie zij
bijna voortdurend in onmin heeft verkeerd.
Haar vader was schooldirecteur en kreeg na Gorinchem, waar Ida Gardina Margaretha
Gerhardt werd geboren, een aanstelling in Rotterdam.
De moeder vond het verschrikkelijk om daar in een volkswijk terecht te komen, maar
vertoonde ook los van die spanning tekens van haar geestelijke wankelmoedigheid.
Het ging niet goed tussen haar en de leergierige jongste dochter, die het Erasmus
Gymnasium volgde en daar Griekse lessen kreeg van leraar-dichter J.H.Leopold in
de jaren 1922-24. Hoewel Ida nog geen enkel gedicht schreef herkenden leraar en
leerling de poëet in elkaar. Er ontstond een buitengewone betrokkenheid die gewone
omgang tussen leraar en pupil ver oversteeg.
Onder zijn invloed koos zij na haar eindexamen een universitaire studie klassieke talen
aan de Leidse Universiteit. Zo vloog ze uit, weg van het ouderlijk huis in het voetspoor
van haar oudere zuster Truus. Hoe zij heeft geleefd als eerstejaars studente, daar zijn
de bronnen weinig expliciet over. Een uitspraak van haarzelf luidt: "dat eerste jaar in
Leiden was het mooiste jaar van mijn leven". Een feit is dat Ida zich op last van haar
ouders haar tweede jaar liet uitschrijven in Leiden – dat haar toelage tot het minimum
werd gekort en dat ze maar verder moest op eigen kracht in Utrecht.

Ida Gerhardt © foto Uitgeverij Kontrast

In datzelfde jaar 1925 overleed J.H.Leopold, haar literaire mentor uit Rotterdam.
In Utrecht was er een weerzien met Marie van der Zeyde, een medeleerling van het
Gymnasium in Rotterdam, die later haar beste vriendin en na verloop van tijd haar
levensgezel zou worden.
Het ging toen niet goed met Ida, die schamel gekleed ging en zich slecht voedde
uit armoe; het was Marie van der Zeyde die mededogen aan haar betoonde en hielp.
In 1932 is ze toch nog afgestudeerd in Utrecht, toen werd de slechte band met het
ouderlijk huis – inmiddels Wassenaar – hersteld, één jaar voor het overlijden van
haar moeder in 1934.
Ida volgde haar vader in het onderwijs, in de crisisjaren eerst tijdelijke baantjes,
soms zelfs onbetaald, na Groningen eindelijk een vaste aanstelling in Kampen.
Wat voor onderwijzeres is zij geweest? Een van een verdrietig kind op schoot
trekken of een die klaarstond met de vierkante stok, zoals mijn juffrouw Prins?
Ik hoop toch het eerste.

De Slachtlammeren
(voor de kinderen in Noorwegen)

De hondsdagen met rosse hitte,
van onweer drachtig, en geladen
met onbestemde haat en angsten,
voorzeggen dat het onderweg is.
- En in de nacht tevoren is er
dat vragend blaten van de lammeren
en het schorre antwoord van de ooien,
een voorgevoel van naderend onheil.
- En, steeds weer overrompelend, is het
er ’s morgens, het vervaarlijk schreeuwen,
het driftig klappen van de hekken,
het nors cordon dat stokkenzwaaiend
de lammeren opeist, de onnozelen.
En onder duizendvoudig blaten
van de beangste moederschapen
en het hinniken van schichtige paarden
wordt gemelijk het bevel voltrokken;
tot aan de ontdekte allerlaatste,
de kleine smekende verstekeling,
gehaast in het wagenkrat geworpen.

En zij zijn weg gelijk zij kwamen,
de mannen met de dorenstokken.

Om huis en stallen hangt beklemmend
een stank van zweet en mest en modder;
wij mijden zwijgend, als bij afspraak,
het drassig land vol wagensporen.

Volgen, als steeds, de twee etmalen
des aanklagens, het koor der ooien.
Om hen die niet meer zijn weent Rachel.
En op de derde morgen, steevast,
of er geen kindermoord geschied was,
is heel de kudde aan het grazen.
Doch als wij trachten door de modder
ons stap voor stap een weg te banen,
is bij het hek de wacht betrokken.
Twee machtige rammen. Vast voornemens
hun horens door ons heen te stoten.

Ida Gerhardt
Uit: "De adelaarsvarens" (1988)

Mededogen.
Veel mensen denken, als ze het werk van Ida Gerhardt lezen, aan een godsvruchtige
vrouw, recht in de leer – zij is, wellicht door haar jaren in Kampen en haar nieuwe
psalmvertalingen, geliefd onder gelovige mensen. Maar natuurlijk was Ida geen engel
en zeker geen heilige, evenmin als welk ander mens ook.
Misschien is haar geslotenheid over haar persoonlijke leven heel verstandig en wel-
overwogen geweest. Intimi kregen bij hoge uitzondering haar telefoonnummer. Over
haar band met J.H.Leopold wordt gezwegen en over haar relatie met Marie van der
Zeyde laat men zich wat versluierd uit. De meeste biografen schrijven zoiets als:
"er wordt aangenomen dat er tussen Ida Gerhardt en Marie van der Zeyde een
lesbische relatie heeft bestaan".
Maar wat doet het ertoe? Ida Gerhardt was wel gelovig maar zij was ook een vrouw van
vlees en bloed, met de woelingen in haar gevoelsleven die erbij horen.
Zo ging het bijvoorbeeld mis tussen Ida en haar zuster Truus, die eerder dan zijzelf
gedichten begon te schrijven. Toen Truus publiceerde en Ida nog geen enkel werk aan
het publiek had getoond, maar wel aan Marie, schreef Marie van der Zeyde over het
werk van Truus een recensie. Allerminst objectief natuurlijk en ze had er verstandig aan
gedaan zich afzijdig te houden. Maar van der Zeyde boorde Truus zonder mededogen
de grond in: "het had niets met poëzie te maken". Elke dichter krijgt in z'n leven wel
eens dit soort publieke uitspraken te slikken. Ze doen zeer, maar we moeten ze laten
afglijden: ze zijn vrijwel altijd ingegeven door jaloezie. Truus noch Ida onderkenden dit
en een hardnekkige ruzie tussen de zusters was het gevolg.
Ida Gerhardt heeft Adriaan Roland Holst nog gekend . Die prees haar vroege werk in
hun persoonlijke contacten maar deed dat nooit in het openbaar. Ze bleef hem dat
kwalijk nemen. Sprak het vermoeden uit - nadat ze eenmaal zelf naam maakte en
prijzen won - dat hij in haar een bedreiging zag voor de glans van zijn eigen roem.
Ze koesterde het verwijt dat hij haar zijn steun onthield in haar beginjaren toen ze die
zo nodig had: ze kampte met veel onzekerheid en twijfels over haar kunnen.
In een brief (aan wie, wordt niet meegedeeld) beschrijft ze dat ze was "als een
schaatsenrijder die dreigt te verdrinken in een ijskoud wak, en Roland Holst kwam
warm gekleed in zijn rijtuig voorbij". Hij had een "ijsstok" bij zich, maar stak die niet
toe en reed onbekommerd verder... Ze vermeed sindsdien elk contact...
Ook Kees Fens en Gerrit Komrij stonden bij haar niet in een goed blaadje.
Boosheid over kritische publicaties...
Ach er is niets nieuws onder de zon.
Misschien moeten we wel mededogen hebben met al die onzekere dichters, die vanuit
hun eigen onzekerheid geen mededogen voor elkaar kunnen opbrengen.
Vriendin Marie overleed zeven jaar eerder dan Ida en er kwam niets goeds meer uit haar
pen. "De Adelaarsvarens" werd haar allerlaatste werk. Ze werd psychotisch, er kwamen
angstaanvallen - waarschijnlijk opgeroepen doordat ze nagenoeg blind werd – ze voelde
overal bedreiging om zich heen.
In het letterkundig museum ligt nog 'n stuk papier uit die laatste levensjaren, waarop
zwervend over het blad hier en daar wat letters staan: een wanhopige mislukte poging
om nog iets te schrijven...
Wij kunnen ons mededogen richten op Ida Gerhardt en al die andere dichters die soms
niet meer presteren als ze een sterke schouder naast zich moeten missen.

Ida Gerhardt liet veel sporen na

Vijf jaar na haar dood werd in 2002 het
"Ida Gerhardt Genootschap" opgericht.

Het Genootschap heeft bij Uitgeverij Kontrast een boek uitgegeven:
"Een tocht door ingedijkt laagland"
daarin worden veel plekken in Nederland getoond waar de dichteres
haar sporen heeft nagelaten.

© Copyright foto muurgedicht: Ida Gerhardt Genootschap -
Illustratie uit het boek - "Een tocht door ingedijkt laagland" .

inzendingen

ingezonden themagedicht

Een bemoedigend vers

Waar watersnood de geur van
zomer, zalig zotzijn, gras en bloeiend
landschap vermorst tot grauwe
ledigheid onder een laag wolkendek
terwijl een enkele zonnestraal het
drassig pad onder de kaplaars
ontmaskert als onbegaanbaar
daar spant de geest samen met de tijd
telt de beschikbare uren en
zegeningen: het boek, de muziek, de vriendschap,
het gesprek, de droom.

Waar regeringen in langgerekte
vergaderingen bijeen gedoogd door
nieuwe barbaren zich plooien in
zetten en tegenzetten terwijl Europa
kreunt onder een schuldenlast op
schouders van onschuldigen
daar stelt men zich teweer doet van
zich horen – vroeger of later.

Zo zullen wij buigen maar niet breken
verzinnen wij listen terwijl we
doorstaan formuleren ideeën en
doorbreken het zwijgen tot de
laatste roofridder is verdreven en
het bolwerk van zijn macht gesloopt.
Op de ruïnes declameren wij gedichten
en heffen het glas wetend dat elke
ruïne de wederopbouw in zich draagt.

Themagedicht op: mededogen
Gerdin Linthorst

ingezonden themagedicht

De stad

De stad, zij steunt, zij zucht, zij schreeuwt
zij wordt gefolterd en zij wordt gestreeld
Terwijl zij haar gestrekte armen
reikt naar de ochtendzon
besmeuren vuile zwervers
de plooien van haar nachtjapon
Terwijl zij aan de zomen lieflijk geurt
wordt aan haar borst haar kleed gescheurd

Als steeds die horden haar belagen
hoe kan zij daarbij nog behagen
Wordt telkens door rabauwen
opnieuw haar schoot geschonden
door haar ware minnaars wordt
weer haar bloedend hart verbonden

Na jaren keer ik weer – ze toont mij haar aangezicht
en zegt: "kom dichterbij" – dat is waarvoor ik zwicht

Themagedicht op: mededogen
JohnN

ingezonden themagedicht

achter luiken

de herinnering aan mens zijn
geen beknopte machine

ook mijn ogen vertellen
van die geschiedenis

of toch een machine
maar net iets menselijker

dan gisteren

Themagedicht op: mededogen
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Brak bloed

de kom in mijn handen
trilt en zabbert
als de verschoppeling
op de mat

verwoed dep ik
streel ik
vervloek ik

de schoft

water
druppelt langs
de blessen van het beest

versnijdt zijn bloed
en mijn hart ‘t meest

Themagedicht op: mededogen
Hanny

ingezonden themagedicht

Twinkelingen

mijn ziel
boordevol
leegte

spiegelt zich
in
eigen tranendal

met hemelsbrede open armen
omhels je me
til je me bergop

mijn ogen twinkelen...

Themagedicht op: mededogen
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Wat blijft

bij ‘Nij Bethanië’
schilderij van Jopie Huisman

zou het vandaag
kleren van een oude vrouw
onderbroek en sokken

steek voor steek
met eigen hand gebreide broek
nee het zou

een paar nylons
een stringetje stofje van niks
een kast vol

ja zo zou
zo zou aangekleed en wel
maar toch alleen

een oude moeder
verdwijnen in het duister donker
van koude nacht

Jopie Huisman - Jopie Huisman Museum
Themagedicht op: mededogen
Gedicht van Gerard Beentjes

ingezonden themagedicht

Mensen bouwen machtige bruggen
wijd en zijd – her en der

Maar die brug van mens tot mens,
is hun vaak een brug te ver.

(ook op NOS redactieblog 23 oktober)

Themagedicht op: mededogen
Marijke Vos

ingezonden themagedicht

Vriend en gek

Hij was er nog
die eenzame drenkeling
in de golfstroom van het
winkelend publiek

een herboren in zichzelf
verloren mens
in gesprek met het heelal
over wat nodig was
om erger te voorkomen

herkenning
een warme, klamme hand
we dronken koffie, keken
zwijgend uit
over niemandsland

komt het goed? vroeg ik
denk het niet, sprak hij
we raapten onze moed bij
elkaar, gingen weer
op weg

Themagedicht op: mededogen
Ton Huizer

ingezonden themagedicht

Bergopwaarts

Het kreupelhout
in drooggevallen greppels
was hij nu voorbij
hoger klom hij
tussen schaduwen
van kromme eiken

Het pad
was niet bepaald
gebaand
hoekige keien staken
door de zolen
van zijn schoeisel

Zon had vandaag
geen enkel mededogen
klom op z’n klamme
schouders
waarop z’n rugzak zich
met gespen leek vast te klampen

Hij keek
achterom
kwam op adem
het landschap
met het gehucht
aan zijn voeten.

Themagedicht op: mededogen
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

De pleinen

Ik sprak die taal vroeger ook
De taal die ze op dat plein spreken,
De taal van al die pleinen
De pleinen overal ter wereld
Waar we spraken in de
taal van het verzet, de stenen, de opstand
de revolutie, de vrijheid
Die sprak ik ook, die taal
Dat sprak ik, vroeger
de taal van het plein

Nu spreek ik de taal van de angst
De taal van het misgaan
De taal van de gewonden, de gemartelden en
de doden, de gehangenen bungelend in de wind
De lijken van de oude demonstranten
vervangen door de lijken van de nieuwe onderdrukten
Dan schiet die taal tekort
En kan ik alleen maar sprakeloos kijken...
naar de gruwelijke beelden op de televisie

Dan ben ik taalloos

Themagedicht op: mededogen
Ronald Offerman

ingezonden themagedicht

de mensen gaan hier stuk voor stuk

waarom verliet je het huis
waar ik tot sterven toe het leven wilde
hier is geen straat
dit land verbrandt nog met de hand
alleen de bergen rusten uit
steen gehouwen trotse hersenen van aarde

een oude vrouw draagt leven weg
begraaft zich zelf in takkenbossen
voor avondrust
nooit komt iets terug

zij lijkt een zacht gesmolten
terra cottameisje
ingehaald door de zon
ik kan zo mooi op je hoofd je schrijven
je had ook moeten rennen kind
je ruikt nog zo naar rozen nog

Themagedicht op: mededogen
Pom Wolff

ingezonden themagedicht

http://ingeboulonois.nl/

Themagedicht op: mededogen
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Zijn schrikbeeld

(voor allen die de zestig voelen naderen)

Jeugdige wandelaar.
Menig jong vrouwspersoon
Waagt er een oogje aan,
Kijkt nog eens om.

Maar volgend jaar is die
Ongelukzalige
Kreupel, verschrompeld,
Onzindelijk, krom.

Themagedicht op: mededogen
Katja Bruning

ingezonden themagedicht

Geen weer

Wachtend op winter
die niet komt
kokhalst het land
om het water
te verzwelgen

Rauwe rukwind
scheurt de
twijgen om ruw
in 't rond
te smijten

Gedwee geduldig
pony's, afgewend
op stramme benen
keert hun kont
het weer

Themagedicht op: mededogen
JohnN

ingezonden themagedicht

Hoe vrij is vrij

de troosteloze strakheid van
uitgebannen kleuren, de gaten
in het metershoge apenootjesgaas

je ogen vlak daarachter om
mijn blik te kunnen vangen
wanneer ik vingertoppen wring
op zoek naar jouw bestaan

de draaideur piept commando
voor legitieme passen naar vrijheid
van gewapend glas en ijzeren
gordijnen

met voorbedachte rade wordt
geborgen in een kluisje, een poort
geeft veilig antwoord op een
ongestelde vraag

het oeverloze wachten op
jou en je geleide, mijn armen
om je heen beperkt binnen het reglement.

Themagedicht op: mededogen
Jelou

ingezonden themagedicht

Dierendag

opeens ontmoet ik
de dood
in eigen tuin

uit het vlieggat
van een vogelhuis
tuurt een lijkje

poes vrat moeder op
voorzichtig begraaf ik
haar jong

Themagedicht op: mededogen
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

lastdieren

til jij mijn verhaal eens op
je vroeg het achteloos
ik spande mijn spieren
maar mijn beweging zweeg

samen pelden we pinda’s en prikten hopbellen door
verrotte eieren en lichtzinnige verwachtingen
kieperden we over de randen van hoofdstukken

je oefende een nieuw loopje
wennend aan verlichte last
en vervolgde toen de weg
en je verhaal

Themagedicht op: mededogen
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

martelaren

dat allah toch groot mag zijn

driehonderd doden
tot laatst in staat te horen
angstroepen en gegil in pijn

de omslag brengt uitzinnig
feest het vieren van de overlevers
ieder trekt naar het zelfde plein

driehonderd zijn er al geweest

driehonderd moeders horen diep
geknield in het vrijdaggebed
hoe groot allah wel moet zijn

ze moeten eraan geloven

waarom anders was haar een kind
geboren wat hij het leven zo jong
verbiedt als alle anderen juichen?

driehonderd doden hoorden
angstroepen en gegil in pijn
het later juichen niet

o,geef hen toch dat allah groot mag zijn

Themagedicht op: mededogen
JohnN

Opmerking.: zeven maanden na het Tahrirplein in Cairo
was het dat waard?

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

september 2011

september 2011
Thema van de maand: ontspannen

Illustratie: Repose - ca. 1901
Olieverf op linnen - John White Alexander (1856-1915)
Expositie: Metropolitan Museum of Art, New York, NY USA

Hans Andreus
is de dichter die we hebben gekozen bij het maandthema voor september: "ontspannen".
Afgaande op zijn gedicht "Liggen in de zon" (1968) zou je haast zeggen dat hij, op het
moment dat hij dit schrijft, de ultieme ontspanning al gevonden heeft.
Toch zit het anders, als je leest over zijn leven, waarin het schrijven van poëzie eigenlijk
een tweede leven is, bespeur je een diepe behoefte. Ik ontdek een gelijkenis met de
schrijver Arthur Japin. Die verklaarde te hebben ontdekt dat de beste vluchtplaats voor
het leven de fantasie is. Altijd bereikbaar en in staat iedere narigheid buiten te sluiten.
In je fantasie kun je een nieuwe werkelijkheid creëren waarin alles mogelijk is. Japin
vond hierin zijn overlevingsstrategie, hij had het als kind niet bepaald gemakkelijk gehad.
Johan Wilhelm van der Zant, de echte naam achter het schrijverspseudoniem "Hans
Andreus", werd geboren in 1926 in Amsterdam. Hij was een ongewenst kind dat
eigenlijk geaborteerd had moeten worden en groeide op met zijn moeder en maar heel
kort met een vader, die niet zijn natuurlijke vader was.
Over die jeugdjaren valt veel meer te schrijven, maar de twee voorgaande regels maken
al voldoende duidelijk dat hij het minstens zo beroerd getroffen had als die andere
schrijver die een zelfmoordenaar als vader werd toebedeeld.
Ik zag onmiddellijk de parallel met Japin: beide zochten zij ontsnapping in het theater.
Toch bleek bij ieder van hen hun grotere kracht te liggen in het schrijverschap, niet in
het acteurschap. De Amsterdamse toneelschool leverde wel het pseudoniem op:
een medeleerling heette Yda Andrea, toen creëerde hij zijn nieuwe persoonlijkheid:
de Hans Andreus, die in niets dezelfde zou zijn als Johan van der Zant.
Hij raakte bevriend met Bertus Swaanswijk (Lucebert) en Simon Vinkenoog. In plaats
van aan het toneel te gaan vertrok hij naar Parijs, waar hij vijf jaar lang zou blijven.
Hoewel hij zichzelf vooral als dichter zag was hij ook een veelschrijver. Behalve met
poëzie kon hij vooral in kinderboeken zijn enorme fantasie en ontsnappingsdrang alle
ruimte geven. "Volwassenen zijn beperkt, ingekaderd", zegt hij in een interview,
"voor kinderen is alles nog mogelijk". Doordat hij ook enorm vaardig bleek in proza,
werd Andreus – zich "dichter" noemend – een broodschrijver.
Terug uit Parijs vestigde hij zich In Scherpenzeel.
"Waarom in zo'n stil dorp, Scherpenzeel?" - "Vanwege de rust".
Een noodzaak voor hem, omdat rust onontbeerlijk is om te kunnen schrijven. En omdat
hij véél moest schrijven had hij die rustige omgeving nodig. Hij debuteerde op 25-jarige
leeftijd in het jaar 1951 bij Uitgeverij Holland met zijn bundel "Muziek voor kijkdieren".
Toen begon al een stroom van verhalen, liedjes, teksten voor radio en tv en kinderboeken,
vooral veel kinderboeken.
"Van dichten kun je niet leven, met al het andere erbij wel".
De verfrissende gedichten in de debuutbundel trokken aandacht en zijn naam werd al
spoedig gevestigd.

Hans Andreus

De dichter Hans Andreus "heeft iets met licht". Licht, dat staat voor
het zintuiglijke, maar ook voor de spirituele betekenis en voor het verlangen.
Scheidslijnen tussen de zintuigen kent hij niet, alles vloeit in elkaar over.
Zo leert hij het licht niet alleen in kleur en warmte te ervaren, maar ook in muziek
en dans. Eens gaf hij zijn innerlijke tegenstrijdigheden prijs:
"ik ben romantisch en praktisch, zakelijk en impulsief".
Niet altijd even makkelijk in de omgang, maar misschien juist zó toegerust met de
essentia voor een goed schrijverschap. Zijn oeuvre is indrukwekkend, ondanks dat
hij ziek werd rond zijn 50e levensjaar en er kwaadaardige tumoren werden gevonden.
In 1977 overlijdt hij te Putten (Gld.) pas 51 jaar oud.
Tijdens zijn leven ontving hij veel blijken van erkenning: voor de kinderboeken van de
"Meester Pompelmoes serie" kreeg hij van de CPNB prijzen die voorlopers waren van
de Gouden en Zilveren Griffel; de verzamelbundel "Gedichten 1948-1974"
werd in 1977 postuum bekroond met de Henriëtte Roland Holstprijs.

Liggen in de zon

Ik hoor het licht het zonlicht pizzicato
de warmte spreekt weer tegen mijn gezicht
ik lig weer dat gaat zo maar niet dat gaat zo
ik lig weer monomaan weer monodwaas van licht.

Ik lig languit lig in mijn huid te zingen
lig zacht te zingen antwoord op het licht
lig dwaas zo dwaas niet buiten mensen dingen
te zingen van het licht dat om en op mij ligt

Ik lig hier duidelijk zeer zuidelijk lig zonder
te weten hoe of wat ik lig alleen maar stil
ik weet alleen het licht van wonder boven wonder
en ik weet alleen maar alles wat ik weten wil.

Hans Andreus

Uit: "Muziek voor Kijkdieren" – Windroos UitgMij Holland 1951

Ontspannen is misschien wel het moeilijkste voor de moderne mens.
En het lijkt wel steeds moeilijker te worden in de loop der tijden. Want het
bombardement van impulsen dat van buitenaf onze zintuigen prikkelt is
steeds maar heviger geworden.
Om ons te beschermen tegen die marteling leert onze geest zich te verweren
met een aantal filters, teneinde maar een fractie van alles tot ons bewustzijn
te laten doordringen - want anders zouden we er onder bezwijken.
Het negatieve effect daarvan is dat we onverschillig worden ten opzichte van
veel wat er om ons heen kan worden ervaren. Toch menen we dat er iets
bijzonders moet zijn om de voorwaarde te scheppen ergens plezier aan te
kunnen beleven. In plaats van ons eens te ontspannen in onze vrije tijd, moeten
we vrijwillig heel sterke prikkels ondergaan, soms zoeken we zelfs extreme
spanningssituaties op waarbij de adrenaline rijkelijk vloeit.
We zien het aan de ontwikkeling van pretparkinstallaties die almaar meer
spektakel bieden, aan de vroegere rustige personeelsuitjes die zich nu richting
wildwater raften, parachutespringen en bungy-jumpen bewegen.
Misschien is het goed om eens afstand te nemen en bij onszelf te rade te gaan
of we die ontwikkeling wel zo graag willen of dat die ons misschien wel slinks
wordt opgedrongen?
Duidelijk is dat we door altijd maar met de stroom mee te gaan we steeds
minder of misschien wel helemaal niet meer aan ontspannen toekomen. Daarin
zien sommige ondernemers dan weer een niche in de markt: we kunnen een
weekendje of zelfs een hele week in een meditatiecentrum boeken, of kiezen
voor inschrijven op een complete cursus mindfulness. Steeds nieuwe namen
voor wat in de kern niet anders is dan: bewuster leven.
Misschien heel gemakkelijk te bereiken. Gewoon door stil van een landschap te
genieten, in plaats van er met een mountainbike of motor doorheen te razen.
Of gewoon eens oefenen met nietsdoen en je beperken tot het ondergaan van
alle zintuigsensaties tijdens liggen in de zon.

inzendingen

ingezonden themagedicht

Het vergeten

Wijn is klaar uitgeschonken
glazen fonkelen
in laat herfstlicht

De tuin is
heil voor het oog
het geurt naar peppels

Wij leunen
achterover in kussens
van muziek

Geen klok telt
zon is enig uurwerk
en hoe onbetrouwbaar

‘Speel nog eens
op je gitaar’, troubadour
en dicht, dicht, dicht

want woorden liggen
zo te grabbel
in het vergeetboek.

Themagedicht op: ontspannen
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

Rooibosthee en een signorita

hier zit ik dan te staren
met tegenover mij de tijd
die zich
als ware hij één met mij
in mijn blikveld vlijt

wij roeren in de rooibosthee
ons voorgezet om half twee
waarna we de gordijnen sluiten
om lichtjes aangedaan
en tabak hebbend van lijnen
in rook op te gaan

Themagedicht op: ontspannen
Hanny

ingezonden themagedicht

wat blijft

pieren, lichten op hoge ijzeren
staketsels in de open omarming
waaruit wij ontkwamen
vervagen al achter de kim

mijn boeggolf in onverbroken tuimeling
schuift bruisend langs mijn flanken
in nimmereindig tijdverdrijf
verkleint het nu in ver verleden

alles verteert, niets beklijft,
de tederste omhelzing bij ieder
afscheid ten spijt

alleen de tijd vergaat maar blijft
bestaan – zoals de zee die telkens
anderen ziet en weer omarmt

zij draagt ons eeuwig door de tijd

Themagedicht op: ontspannen
JohnN

ingezonden themagedicht

Zintuigen

Het enig land dat mij draagt
en een glazig oog
dat wijde velden schouwt
het pad te vinden
voor mijn indifferent dwalen

met een hand het oog onttrekken
aan wat op me toekomt

klagend gras onder mijn voeten

wind als om mij heen
op zoek naar golven

geuren om tijd te definiëren

en de eindeloze balans
met twee benen het gewricht
van de verte te ontdoen
van al haar bijgeloof

Themagedicht op: ontspannen
Jan Kleefstra

ingezonden themagedicht

Ik zeg wat ik denk

Ik zeg wat ik denk, ik doe wat ik zeg,
zeg jij hun heilig boek moet verbrand,
want ik beroep mij op de traditie.
Hoewel. Ruk jij de Bijbel uit zijn verband?

Nee, schreeuw jij, moord en onverstand,
de nieuwe endlösung: de Islam moet weg
te beginnen uit Rotterdam, uit Nederland.
Niks geen parabel, niks geen linkerwang.

Weet, eerder wandelen over het zand
de witte en zwarte kinderen door elkaar
met elkaar als gelijken en geliefden.

Vandaag in de tram klinkt al de ringtoon.
Hoor! Fatima zegt: Hansje, gaan wij straks
samen naar het strand, samen hand in hand.

Gerard Beentjes
Uit: "de nagel van de tijd" - De Witte Uitgeverij 2010

Themagedicht op: ontspannen
Gerard Beentjes

ingezonden themagedicht

Pinksteren

Schuitje ga gezellig varen
langs een lint van landerijen.
Vaar naar waar het witte geitje
gras graast bij het bonte weitje.

Zon wil door wat wilgen wemelen
vonkel vlekjes op het water.
Papa plaag met leuke lachjes.
Bootje vaar maar, maar vaar zachtjes.

Windje wapper met de vaantjes
aan de rietstok. Pap, 't is Pinkster!
Verder, bootje, vaar tevreden
voer ons naar het Heerschap Heden.

Vinkje fluit je vlugge versje
talm en treuzel in de twijgjes.
Schuitje schommel, dein en dommel.
Bijtje beuzel, hommel hommel.

Tafeltjes draag je gebloemde
frisgewassen feestgewaadjes.
Rode ranja met een rietje.
Papa! Een kanariepietje!

Bootje wacht met weg te wandelen.
Water wieg het boze bootje.
Eerst het vogeltje wat geven.
Vaar weer verder door de dreven.

Visje blaas je glazen bellen.
Koetje kijk met dromenogen.
Schuitje vaar voorbij seringen
naar het Land van Lotharingen.

Themagedicht op: ontspannen
Katja Bruning

ingezonden themagedicht

Ontspanning

ik ritsel tijd
uit vastgebreide steken
haal draden uit hun voegen
tot vorm en beeld weer onbepaald

deinend drijf ik dag tot nacht
in laat maar lekker komen
de stilte een verlangen naar

schenk mij wat wijn
met namen ongeweten
mijn huis een ware sponde
de mens een uitgebannen soort

kraaien laat ik aan de haan
ik wentel mij in dromen
een hunkering naar ongekend

ik rooster brood
en spelen met geneugten
strijk graagte langs mijn wangen
opdat zij zacht en weer vol sjeu

Themagedicht op: ontspannen
Jelou

ingezonden themagedicht

Mijn stoel

laat me stilzwijgend
kuieren in de tuin in mijn stoel
met zijn behaaglijk gevoel

vertel jouw woorden in de toekomst
ik wacht wel

Themagedicht op: ontspannen
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

bedwelmende klanken

als mijn verlangen meer wil
dan me wentelen
zwijmelen in de zon

krekels de hitte vieren
zwijgen in al mijn talen
kan ik slechts één worden

opgaan in hun zelfgemak

gelijk de zwoele mistral
die zwelt en weet wanneer
zich terug te nemen

zijn schepping als klanken
van klassieke schoonheid die
andere gevoelens in mij wekken

Themagedicht op: ontspannen
Svara

ingezonden themagedicht

Uitje

wij hadden saam een uitje
MacDonalds was ons doel
we wilden een Big Mac en Cola
dat geeft een jong gevoel

met tien roestige rollators
schuifelden wij naar binnen
wij vonden een mooi plekje
ons feestje kon beginnen

ze zeiden dat wij schreeuwden
nou ja we zijn hardhorend
wij werden toen verwijderd:
"Uw luidruchtigheid is storend"

Themagedicht op: ontspannen
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

dag zonder

de dag begroeten zonder moeten
hooguit mijn tanden poetsen
en misschien een hele late douche

wat hangen op de bank

een koffie graag zo aangereikt
een vers geperste jus d’orange
en een croissant

een niet te dikke krant

wat zappen
met een glaasje wijn

- de zon schijnt vrolijk zonder mij –

en ’s avonds brengt de pizzalijn
alles gratis thuis

Themagedicht op: ontspannen
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Als eenzelvige dromer

steeds korter slapen de mensen in elkaar
om dan zichzelf dagelijks weer te verlaten
als lieden van een christelijke civilisatie
goed genoeg nog om op het werk te staan

ten onder gaan wij aan de papieren ontwaarding
waar we dagelijks breeduit aan worden herinnerd

versplinterd als aimabel en ruimdenkend mens
blijk ik reeds vervlogen en niet meer te bestaan
bestaat deze maatschappij alleen in anderen
terechtgekomen in een schijn van heiligheid

hier in dit bos kunnen we weer een beetje
als eenzelvige dromer tot ons zelf komen
de stilte bevlogen op het netvlies printen
zonder de altijd oeverloze stemmingsmakerij
van een manipulerende en machtige media

Themagedicht op: ontspannen
Rudolf Schinkel

ingezonden themagedicht

zomer in Zoutkamp

op maandagmiddag zomert het in Zoutkamp
de haven koestert boten in haar schoot

een meeuw vindt hoogmoed op een paal
vergaapt zich aan gestrekte rug van brug

witte wolken liggen in het water, willen
spelen met de weerschijn van de zon

een grutto strijkt zijn zeilen, vindt stilte
achter struiken in het groen van wei

op klein terras stroomt goud geluid van
bier in de volmaakte kragen

ik leun tegen het leugenhuis, bedenk
een smoes om hier te blijven

Themagedicht op: ontspannen
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Idiomatisch

Doe het niet. Trap nimmer in de strik
van woordentwist. Vermijd het slagveld
van de taal. Lach grootspraak weg.

Spits je oren voor de keel van vogels.
Toom de slang van eigen tong in.
Sta verstomd en wees volmaakt

ontbabeld. Hoor de kat ontspannen
spinnen en ga liggen in de hangmat
van jezelf. Kijk om je heen, zie

het idioom van alle windstreken:
het telkens anders vallende licht –

Themagedicht op: ontspannen
Inge Boulonois

Uit mijn kersverse bundel "Het geluk van een tafel".
mijn site Inge Boulonois voor € 7,50 (excl. porto) te bestellen.

ingezonden themagedicht

Bladspiegel

Het Donker Spaarne ziet zijn tegendeel
de overzijde badend in het licht
alleen van daaruit zien ze schaduwzij
wat men ervaart bepaalt alleen het zicht.

Wie langs 't Donker woont ziet 't leven vrolijk:
de overoever kaatst de kleuren van de zon
hij kijkt ten venster uit en leeft het licht als
toen de dichter die de klanken horen kon.

Een meisje danst lichtvoetig pizzicato haar
blonde hoofd getooid met bloemenkroon
hij slaat een blad op, wil de bloemen lezen
in de spiegel van die trage stroom.

Themagedicht op: ontspannen
JohnN

in respect voor Hans Andreus en de oude Windroosreeks

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

Inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

augustus 2011

augustus 2011
Thema van de maand: trouw

Illustratie: Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw - 1434
Olieverf op paneel 82 x 59 - Jan van Eyck
Expositie: National Gallery, London

Willem Elsschot
leek ons om meer dan één reden een passende dichter ter introductie van ons thema
voor augustus. Vooral natuurlijk vanwege zijn beroemdste gedicht "Het Huwelijk".
Elsschot werd geboren in Antwerpen, waar zijn ouders een bakkerij hadden, in het jaar
1882 als Alphonsus Josephus De Ridder. Zijn schrijverspseudoniem is min of meer bij
toeval ontstaan, het manuscript voor zijn romandebuut "Villa des Roses" bood hij aan in
het jaar 1907 bij uitgever van Dishoeck. De uitgever zag wel brood in het vermakelijke
verhaal, maar had al een "De Ridder" in haar fonds. Dus deed men hem het vriendelijke
verzoek: "bedenk een schrijversnaam". Inmiddels is deze "Willem Elsschot" (1882-1960)
– ondanks zijn bescheiden oeuvre – een van de bekendste in ons Nederlands taalgebied.
Zó bekend dat na zijn dood zelfs het Willem Elsschot Genootschap – kortweg WEG –
werd opgericht.
Zijn leven begon en eindigde in Antwerpen met daar tussenin een Parijse, Rotterdamse
en een Brusselse periode. Dat "Villa des Roses" ontstond in de tijd dat hij in Rotterdam
woonde, onder de positieve invloed van 'mejuffrouw Anna van der Tak'.
Zij was een ongetrouwde medewerkster op het kantoor van de Scheepswerf Gusto, waar
Alfons De Ridder begin vorige eeuw zijn brood verdiende. De toen midden-veertigjarige
vrouw was 't gretige gehoor bij de smakelijke verhalen van de Antwerpenaar, die hij haar
over zijn Parijse jaren opdiste. Die moest hij opschrijven, zo meende zij, en werd daar-
mee de persoon die de schrijverscarrière opstartte van een zeer geliefde Nederlandse
auteur. Hij eerde haar stimulans door het boek aan haar op te dragen.
Willem Elsschot was wat je zou kunnen noemen 'een moeilijke jongen'. Hoewel hij de
gelegenheid kreeg om het Atheneum te bezoeken werd hij wegens recalcitrant gedrag
van school getrapt. Dat zal de eerzame bakker, die zijn vader was, verdriet hebben gedaan.
Ontrouw aan de verwachtingen dus. Er volgde een leven van loopjongen en manusje van
alles tot kleine kantoorbaantjes waarin zijn onrust hem naar Parijs bracht. Daar werkte
hij voor een louche Zuid-Amerikaanse zakenman en woonde in een pension, tezamen
met medebewoners die de karakters zouden worden in zijn "Villa des Roses".
Na Rotterdam vertrok Elsschot naar Brussel. Een jongeman met een gebrekkige school-
opleiding, maar intelligent en avontuurlijk. Hij richtte zijn eigen reclamebureau op waar
hij altijd druk doende was met teksten schrijven. Het dichten en romanschrijven raakte
weer wat op de achtergrond, wat niet verwonderlijk is voor een kleine ondernemer die een
duizendpoot moet zijn. Via contacten met Menno ter Braak en Ed du Perron, voor de
oorlog zeer actief met "Forum", kwam zijn schrijverschap weer opnieuw tot leven.
Het bekendste en zeer succesvolle werk werd de roman "Kaas" over de jammerlijke loop-
baan van een reiziger-groothandelaar in Edammer kaas, waarin ongetwijfeld veel 'autobio'
verborgen zit.

Willem Elsschot

Zijn privéleven blijkt even opmerkelijk als zijn maatschappelijke loopbaan. Hij had als
tiener al een relatie met de hulp in de huishouding bij zijn ouders, Fine Scheurwegen,
waarmee hij later trouwde en tot zijn dood in 1960 samen bleef.
Zij kregen samen zes kinderen onder wie dochter Ida De Ridder die dit decennium
toont ook schrijverstalent te hebben met de publicatie van twee boeken over haar beide
ouders. In 2007 verscheen bij Polak & Van Gennep "Fine", een eerbetoon aan de moeder
van de schrijfster, de echtgenote van het fenomeen 'Willem Elsschot'.
"Over mijn moeder, over wie voordien slechts dit met de wereld werd gedeeld: zij verwierf
enige vermaardheid door binnen hetzelfde etmaal te sterven als mijn vader".
Zestig jaar was Alfons samen met Fien, maar hij had een aantal jaren een verhouding
met de dichteres Liane Bruylant. En, wat niemand ooit vermoedde, hij hield er nog een
geheim dubbelleven op na: een zeer langdurige relatie met nog een ándere vrouw, die
pas lang na zijn dood aan het licht kwam.

Het Huwelijk

Toen hij bespeurde hoe de nevel van de tijd
in d'ogen van zijn vrouw de vonken uit kwam doven,
haar wangen had verweerd, haar voorhoofd had doorkloven
toen wendde hij zich af en vrat zich op van spijt.

Hij vloekte en ging te keer en trok zich bij de baard
en mat haar met de blik, maar kon niet meer begeren,
hij zag de grootse zonde in duivelsplicht verkeren
en hoe zij tot hem opkeek als een stervend paard.

Maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond
het merg uit haar gebeente, dat haar toch bleef dragen.
Zij dorst niet spreken meer, niet vragen of niet klagen,
en rilde waar zij stond, maar leefde en bleef gezond.

Hij dacht: ik sla haar dood en steek het huis in brand.
Ik moet de schimmel van mijn stramme voeten wassen
en rennen door het vuur en door het water plassen
tot bij een ander lief in enig ander land.

Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad
staan wetten in de weg en praktische bezwaren,
en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

Zo gingen jaren heen. De kindren werden groot
en zagen dat de man die zij hun vader heetten,
bewegingloos en zwijgend bij het vuur gezeten,
een godvergeten en vervaarlijke aanblik bood.

Willem Elsschot

Hoe is het met de trouw gesteld...
Beschouwen we bijvoorbeeld het direct voor de hand liggende, de trouw in de echt.
In vroeger tijden was de echt in de beter gesitueerde kringen vooral een bekokstoofd
gebeuren. Ouders van opgroeiende dochters en zonen overlegden met elkaar hoe er
een passende combinatie tot stand kon worden gebracht dat tot wederzijds voordeel
van de families kon leiden.
Onbaatzuchtige liefde was daar geen voorwaarde van belang. Dat de echtelijke trouw
daar niet de beste voedingsbodem vond ligt voor de hand. Maar het geïnstitutioneerde
huwelijk bleef in stand, meestal een leven lang. Tot ver in de vorige eeuw waren de
trieste voorbeelden overal waarneembaar, zie onze oranjes Juliana en Bernhard.
Bij minder welgestelden ontbraken de middelen om op een eenmaal genomen besluit
terug te keren en de kerk zorgde voor een bijna onneembare belemmering met ruim
voorhanden voorraden hel en verdoemenis. Sinds het einde van de 20e eeuw is de
greep van de kerk verzwakt en zijn door contracten gebonden mensenkinderen veel
mondiger geworden, vrouwen zijn geëmancipeerd, sommige stappen zelfs uit een
onbevredigend huwelijk met afwijzing van enige alimentatie: zij zorgen voor zichzelf.
Trouw en ontrouw zijn opeens veel belangrijker geworden en de eisen die partners aan
elkaar stellen zorgen voor een voortdurend kritische beschouwing van hun onderlinge
verhouding. Paren vormen zich en gaan uiteen, niet vaker dan vroeger waarschijnlijk –
want de innerlijke mens is nog steeds dezelfde – maar niet meer in het geniep, want
de staat onder contract kan zonder 'schande' worden verbroken. En kinderen komen
buiten elk contract om, net als in de holbewoners-tijden en bij de maîtresses van de
vreemdgaanders in de eeuwen daarna. Er wordt geen rit door de dorpsstraat op een
mestkar meer aangeboden door de gemeenschap, die hooguit de schouders ophaalt
en alleen boven een glaasje eens lekker roddelt. En 'recht op zich voort te planten' is
zelfs als trofee verworven door paren waar moeder natuur dit biologisch onmogelijk
heeft gemaakt. De schande is omgekeerd, het is onbeschaamd om aan mensen te
vragen hoe ze aan hun kinderen zijn gekomen.
Dat heeft grote gevolgen, Aleid Truijens schreef in 2007 al een aardige beschouwing
als recensie op het boek "Liefde á la carte – trends in moderne relaties" van Malou
van Hintum en Jan Latten ("whats in a name..."JZ) verschenen bij uitgeverij Archipel.
Citaat: "Hoeveel opa's en oma's hebben kinderen van een lesbisch ouderpaar, dat hun
kinderen kreeg van een bevriend homostel? Toch al acht grootouders, met de vier
ouders erbij veel lootjes om te grabbelen bij de toedeling van sinterklaassurprises.
Maar het kan nog ingewikkelder: beide stellen gaan uit elkaar en vinden een nieuwe
partner – de nieuwe stiefouders – die ook kinderen hebben: de nieuwe stiefbroertjes en
-zusjes. Die hebben in het gezin van hun andere ouder wellicht ook weer 'stiefjes', of
het nieuwste koppel heeft er een liefdesbaby bij gemaakt. Het aantal oma's en opa's
kwadrateert... Trouw 'tot de dood ons scheidt' is een uitstervend verschijnsel.
Langzaamaan worden we een land vol ex'en en overbodige mannen. Van Hintum en
Latten voorspellen het matriarchaat".
Zijn we er gelukkiger op geworden? Dat is nog een open vraag. We kunnen zoveel
keuzes maken op meerdere momenten in ons leven dat dit leidt tot keuzestress.
En dat weer onherroepelijk ook tot foute keuzes.
Misschien was dat oude bekokstoofde instituut nog niet eens zo gek.

inzendingen

ingezonden themagedicht

trouwdicht

ze sluiten haar weer in de armen
de bruidsjurk zoekt ze uit met ma
en, mits het doorgaat deze keer
wordt heel de dag betaald door pa

ze speldt zichzelf iets op de mouw
weet ze, als ze de sluier wegslaat
nog eenmaal in de spiegel kijkt
voor ze het ouderlijk huis verlaat

de lach geleend van een actrice
een knellend muntje in haar schoen
hoewel blauwtjes genoeg gelopen
één korenbloem tussen het groen

gehuld in oude kant en nieuwe zijde
wordt haar de trouwbelofte opgelegd
de ringen schitteren en de familie straalt
het alfabet is klaar en zij heeft a gezegd

de slotzang echoot in het kerkportaal
onder een boog van bloesemtakken
raakt de rijst haar smalle schoot
even wankelt ze, op de te hoge hakken

Themagedicht op: trouw
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Trouw

er komen zeker dagen
dat het mée laten stromen
niet mijn koers zal zijn
ik verloochen dan mij zelf

bij de eerste tekenen
van ontrouw aan mijzelf
zal de lucht betrekken
krimpt de zon in mij

zal ik moedig kunnen zijn
niet schuilen in een bunker?
de storm van verandering
vraagt om standvastig zijn

Themagedicht op: trouw
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

Kansspel

we konden wat verworven was gemakkelijk
verwerpen, er waren momenten genoeg
waarop we beseften dat

kijken naar elkaar, als aan onszelf
sleuren was, maar
iets in de ander was toch anders

dan verwacht, we hebben alles
overwogen, kenden avonden waarop we
van elkaar verlost, meenden te vergaan

in vergeten, opgeven en dan doorzien
terugkwamen omdat we begrepen
dat trouw, vallen was naar elkaar

Themagedicht op: trouw
Lisette Waterschoot

ingezonden themagedicht

Levensvlam

er zijn zoveel woorden
die mijn gedachten kleden
met roesjes en strikjes
me verkleden zo hen past

vertrouwd ga ik mee
in woelige wateren in wollige
wolken waan en wroet ik
tot de rand van mijn schedeldak

waar venijn verdwijnt
door het oog van eerlijk vurig licht
ontmoet ik mezelf mijn enige
altijd trouwe medepassagier

Themagedicht op: trouw
Svara

ingezonden themagedicht

liefdesverjaardag

je schenkt me een jurk
vergeet-me-nietjes

we verdwijnen
in het pashokje

en zoals je ziet
we blijven passen

Themagedicht op: trouw
Inge Deconinck

ingezonden themagedicht

Levenslang

Het geeft niet dat je weg bent
ver weg of bij een ander lief
en of je terugkomt, ooit wel
of helemaal nooit niet

Onze uren zijn verstrengeld:
gedeelde tijd die niet meer
uit te wissen is, over te doen
of kwijt te raken
vooral niet af te nemen

Het geeft niet dat je weg bent
ver weg of in een ander bed
of dood, want
onze wegen blijven verbonden
om wat ooit was
waarover wij alleen maar weten

(RAZ Teksten)

Themagedicht op: trouw
Jos Rietveld

ingezonden themagedicht

Spiegel

je bent trouwer dan mijn hond
die wegloopt naar zijn bot

als ik lach, lach jij
als ik hoop, hoop jij
als ik huil, huil jij
als ik loop, loop jij
als ik zwijg, zwijg jij

vandaag beklad ik je met rode letters:
ik kan het best alleen

Themagedicht op: trouw
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Achter het stille raam

achter dat hoge stille raam,
uitziend over de tuin
die niet meer is
-parkeerblik-
ziet mijn oog slechts donkerte

mijn blik keert om,
droomt neer in boomkruinen
waar door lindelente
gestorven jonge vrouwen
voorbij fietsen

en achter mij haar stem
ik ben nu heel oud, jij bent
het enig kleinkind
dat mij nog bezoekt
ik ken je als je praat

ik kan je mijn lange leven
gaan vertellen, avonturen
weinig en toch zoveel gebeurd
dat nu als een zucht voorbij
schijnt door het harde werken

weer neem ik afscheid
zij raakt mijn hand met bei'
haar handen, ja je bent het echt,
de andere morgen roept ze:
zuster, ga ik nou dood?

ik kijk omhoog
-van tussen het blik-
naar het hoge donkere raam,
nu weet ik zeker: ik zie
haar schim, zij lacht naar mij

Themagedicht op: trouw
JohnN

ingezonden themagedicht

Zichzelf

zijn hele leven is hij
trouw gebleven
aan zichzelf

het is zijn vijfde vrouw
die eindelijk begrijpt
dat dit zo zal blijven

die ziet dat hij geen huisdier is
geen koppig kind van vier
niet haar vader of haar broer
zelfs geen trouwe echtgenoot
en goddank geen maatje

en die daarom van hem houdt

Themagedicht op: trouw
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Lakens (Opgedragen aan Francisca)

Ze heft de lakens in het zonlicht
haar wilde ziel huist er nog in
in tegenlicht wordt ze herboren
een raadselachtige godin

De lijn orakelt in haar handen
ze speurt de verre hemel af
naar tekens die haar lot bestemmen
een vluchtend hert, de bek vol kaf

Ze schildert kleuren op het bleekveld
legt bonte doeken op het gras
ze balanceert tussen hun randen
en speelt het kind dat ze ooit was

De lakens waar ze zich in hulde
de tere lijnen van haar hals
haar handen wit van madeliefjes
de hartstocht in haar levenswals

Ze vouwt de lakens in een rechthoek
haar wilde ziel ertussen in
laat ze het hijgend hert verdorsten
gehoorzaam aan haar schikgodin

Themagedicht op: trouw
Femmie Elshout

ingezonden themagedicht

Ik heb jou mijn naam beloofd

donker daagt jouw schaduw
op het bankje bij de dijk

je wiegt met de meeuwen
en fluit de golven voor je uit

de geur van pijptabak
trekt wolkjes in mijn hoofd

ik lees de omrande woorden
laverend boven zee

blijf ik je ontmoeten
ik heb jou mijn naam beloofd

Themagedicht op: trouw
Hanny

ingezonden themagedicht

Te goeder trouw

je huid verzucht
mijn diepste adem ooit

als zou gisteren
vandaag hernieuwd
de vlammen overtroeven

het moment
voorgoed vereeuwigd
in zachte bedding

tijd te goeder trouw
zichzelf verbindt

van glans verzekerd
door de eigen ziel
zolang zij transparant

Themagedicht op: trouw
Jelou

ingezonden themagedicht

Keukenprinses

Dat is het ergste, als je soms dacht dat je leuk
was, dat je mij met terugwerkende kracht laat

stampvoeten op de vloer in de keuken bij je
moeder waar de afwas voor mij stond en jij

me hielp de dingen op hun plaats te zetten
en op de hare. Met de toegift van je lach mij,

aangedaan om nooit meer te vergeten, mini-
maal onbereikbaar maakt tot het product

van je berekening tot slot wel uit moet komen
op nul, en samen met dienbladen, afdruiprek

en teil de vaatkwast vol van olijk schuim aan
jeugd en liefde ongerept de kast ingaat. Ach.

Had ik eenmaal alles opgeruimd geweten
wat ik nog altijd dacht: hoe leuk je was.

Themagedicht op: trouw
Nina Werkman

dit gedicht staat in de bundel "Antidata"
verschenen bij Uitgeverij Holland - 2009

ingezonden themagedicht

geschenk

zachtheid , zei je
ik had mijn ogen dicht

later was je weg
op zoek

ik had mezelf in
slaap gewiegd

met oren dicht geloofd
in het verkeerde woord

trouw, dacht ik
en zekerheid

zachtheid, zei je
en je ging

Themagedicht op: trouw
Lisette Waterschoot

ingezonden themagedicht

waar ben je

mijn vriend
wat waren we uitbundig vrij
in onze tijden aan de kust

toen we keken naar
mooie, minder mooie vrouwen
zand in onze oorschelp droegen

wij die de zee en zon zo vaak bezochten
waar late zeewind weinig woorden ving
en wij begrepen dat het goed was zo,
waar ben je toch gebleven

Themagedicht op: trouw
Cor vd Stokker

ingezonden themagedicht

trouw

hij kijkt naar haar en zoekt
genegenheid in een gebaar
de aandacht van een oogopslag

maar hij vindt niets behalve dan
haar roerloos zitten op de bank
een hand die zo gelaten ligt
de blik die langs hem gaat

hij legt zichzelf het zwijgen op
alleen zijn hart neemt nog de grote
woorden trouw en liefde in de mond

Themagedicht op: trouw
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Zoals het meestal wordt

Of misschien ook niet:
hij baart geen opzien meer in huis,
noch ik. Een zin kromp in.

Het harde bed blijft vierkant staan
net als de nieuwe oude tafel.
Bezetten we de overkant van ik
of ik en blazen nog wat zeepbellen.

Ik luister naar het raam of kijk
me buiten weg, volg aandacht
die steeds kruimels van het blad schuift.
Een opgewekte vogel pikt
soms in mijn ribbenkast.

We blijven zitten waar men zat.
Omdat. De suiker roert zich
gillend door de koffie –

Themagedicht op: trouw
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Het Huwelijk (De Wederhelft) – Tom Lanoye

Toen zij bespeurde hoe de kanker van de tijd
de ogen van haar man deed zwellen — twee tumoren;
zijn lach had weggeteerd, zijn hoofd had kaalgeschoren;
besloot ze, afgedankt, te leven voor haar nijd.

Ze vloekte binnensmonds, maar grijnsde hem lief toe
toen hij, in walg, haar ochtendlijk toilet begluurde;
zelfs toen, toch weer, zijn lust hem naar haar lichaam stuurde
en hij kokhalzend neerkeek op ‘die oude koe’.

Nooit viel ze uit haar rol, al spoog zijn helse mond
verwijten als een zuur. Ze kweet zich van haar plichten,
maar lachte zwijgend zó, dat hij haar nors betichtte:
Zij wenste hem reeds nu een bed onder de grond!

Ze dacht: ik sla hem dood, begraaf hem in de tuin.
Naast hem de hoer die elke dinsdag, twintig jaren,
de oorzaak was van het verlies van al zijn haren.
Daarna die reis, van Palma naar de Balearen,
die hij steeds heeft belet, uit schrik voor ’t zilte schuim.

Maar doodslaan deed ze niet, want tussen droom en daad
staan wetten in de weg, en praktische bezwaren.
En ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

Zo gingen jaren heen. De kindren werden groot
En zagen dat de vrouw die zij hun moeder heetten,
Als altijd stil en grijnzend bij de haard gezeten,
Een extra sjaal om haar verkwijnde schouder sloot.

Themagedicht op: trouw
door redactie geplaatst

Willem Elsschot schreef zijn gedicht "Het huwelijk" in 1910,
dat was in het Elsschotjaar 2010 precies honderd jaar geleden,
Het Vlaamse 'enfant terrible' onder de huidige generatie dichters
Tom Lanoye schreef 100 jaar na dato zijn parafrase vanuit het
gezichtspunt van de vrouw: "De wederhelft".

ingezonden themagedicht

Maria Consuela

Maria Consuela Arroyo was born and was raised
On the south side of town
With eyes holding midnight,
And face like an angel come down.
In softness and beauty,
She grew like a rose without thorn.
At fifteen, she married,
At sixteen, her first child was born.

And time is a lover,
A planter in ripeness,
Who harvests your dreams.
Time is a river,
That sweeps us along in its stream.
It brings us together,
And tears us so surely apart,
And there's no wrinkled crone,
In her dry skin and bones,
Who is not a young girl in her heart.

Maria Consuela Arroyo,
She bore seven more on the south side of town.
And her love for her family
Like soft rain, came whispering down.
Like flowers in the garden,
They flourished in beauty and grace,
With their eyes like dark mirrors
Reflecting the love in her face.

And time is the traitor.
Time is the villain who stalks on our stage,
The bringer of heartache,
The bringer of wrinkles and age.
It brings us together
And tears us so cruelly apart,
And there's no wrinkled crone
In her dry skin and bones
Who is not a young girl in her heart.

Maria Consuela Arroyo,
Her man died in battle, across the dark seas.
And her children were scattered
Like feathers that ride down the breeze.
She kneels in the darkness,
Nine candles she lights every day
And Padre Alphonso remembers their names when he prays.

But, time's the black angel,
The dark curandero who brings the long sleep.
Time is a shepherd
Who's keeping a watch on the sheep.
He brings back together
The souls that he once tore apart
And he comforts old crones
In their dry skin and bones
For he still loves the girl in their hearts.
Time is a lover,
A planter in ripeness
Who harvests your dreams.

Themagedicht op: trouw
door redactie geplaatst

Het lijkt alsof Tom Lanoye zich op een of andere manier
geërgerd heeft aan het ontluisterende gedicht van Elsschot
en alsnog, een eeuw nadat het gedicht ontstond, revancheert
met De Wederhelft.
Mij (de redacteur) heeft het altijd enigszins geprikkeld dat de
gevolgen van "de tand des tijds" niet aan de tijd, maar aan
de vrouw zelf worden aangerekend, terwijl ook zij het slechts
moet ondergaan.
Ontroerend is voor mij al jarenlang de benadering van
Tim Henderson geweest in de songtekst van Maria Consuela.
De tijd is de bedrieger, de stalker die haar schoonheid langzaam
vernietigt. Zijn roze afsluiting met het uitzicht op een hiernamaals
kan mij helaas niet troosten.
Alleen wie jong sterft ontloopt ontluistering.

Klik HIER om de Glaser Brothers te beluisteren

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

Inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

juli 2011

juli 2011
Thema van de maand: wandelingen en zoektochten

Illustratie: Avondwandeling in Arles - 1888
Olieverf op doek 73 x 92 van Vincent van Gogh
Expositie: Staatsmuseum Hermitage, St.Petersburg, Russia

C.O.Jellema (Groningen - 1936), hield altijd vast aan zijn initialen.
Alleen voor de echte intimi werd hij "Cor", de dichter uit het noorden die Cornelius
Onno was gedoopt.
Wandelen - zoektochten, dat zou zeker een thema zijn geweest dat hem had
aangesproken: Jellema was een natuurman, dwalen en observeren deed hij, langs
en op de Wadden maar ook in de directe omgeving in zijn laatste 15 levensjaren.
Als een zoektocht zou je zijn hele geestelijke ontwikkeling kunnen zien, hij was
lang op zoek naar de plek die hij zijn homoseksuele aard moest geven, onderhield
in dit verband een zeer uitgebreide correspondentie met Maarten 't Hart. Maar
vooral was hij op zoek naar de betekenis van het bestaan en 'het onuitsprekelijke'
erachter - waartoe hij tóch telkens pogingen doet om het indirect te benoemen:
"en wij zijn hier om het te noemen tot wij niet meer zijn".
Dit werd heel treffend zijn grafschrift.
Jellema's vader was dominee, het gezin verhuisde van Groningen naar Drenthe
waar de kleine Cor toen al leerde om te houden van de bossen en heidevelden
daar. Hij leek voorbestemd zijn vader's voetspoor te volgen naar de kansel en
ging theologie studeren in Utrecht. Maar hij besloot toch anders, ging verder in
Duitse taal- en letterkunde en werd via het leraarschap op middelbare scholen
tenslotte hoogleraar aan de letteren-faculteit van Groningen. Zo keerde hij terug
in zijn geboortestad. Meer natuurmens dan stadsmens verliet hij Groningen
later weer, om zich helemaal thuis te voelen in "Oosterhouw". Bij Leens in
Hunsingo, in een deel van de provincie vlakbij het Natuurgebied Lauwersmeer.
Hij greep zijn kans om vervroegd afscheid te mogen nemen van het hoogleraar-
schap en kon zich toen volledig gaan wijden aan zijn schrijven en het beleven van
de natuur.
Misschien had hij wel een bijzondere verbindingslijn met het 'onuitsprekelijke
Niets', want hij is niet ouder geworden dan 66. Gelukkig maar dat hij zijn
innerlijke oproep tot "carpe diem" heeft gevolgd.

C.O. Jellema, in 2002 (foto H.C.)

Wie meer wil lezen van en over deze dichter-essayist-vertaler >

Meer dan aan de lente denk ik aan die ene
heel koude winternacht, alleen, wij beiden,
en jij, voorop om mij naar huis te leiden,
hebt met een fakkel toen mijn pad beschenen.

Schoonheid aanschouwend weet men zich gescheiden:
'k zag jou de fakkel in het rond bewegen,
jouw silhouet omsproeid door vonkenregen
die spoorloos in het donker zich verspreidde.

Ik dacht bevrijd door sterren in 't heelal
jouw lichte gang, en dat zijn zevental
te jouwen dienste nederzond de Wagen.

Je zei geen woord, ik durfde niets te vragen:
men loopt liefst zwijgend samen door de nacht.
En wie zal zeggen waar jij toen aan dacht?

C.O.Jellema - Uit "Drie sonnetten"
Verzameld Werk – Querido Amsterdam 2005

Met het gedicht hiernaast geeft C.O. Jellema uitdrukking aan de verschillende
aspecten die een verband kunnen hebben met een wandeling.
Een wandeling wordt soms alleen, soms in gezelschap gemaakt. Ook als men
samen met anderen onderweg is kan men het alleenzijn ervaren. Zelfs als men
een sterke band met elkaar heeft is de mens in wezen eenzaam. De wandeling,
vooral getweeën gemaakt, kan dit verzachten, maar de gebrokenheid van het
bestaan wordt niet opgeheven "want wie zal zeggen waar jij toen aan dacht?"
schrijft Jellema terwijl hij toch de waakdroom koestert dat zijn metgezel een
godsverbondenheid bezat tijdens de nachtelijke tocht - waarin zelfs de Grote Beer
aan het firmament speciaal voor hem werd ontstoken.
Ook het schilderij van Vincent van Gogh geeft hieraan uitdrukking.
De twee vrouwen maken samen een zomerse avondwandeling in 't park van Arles.
Ze zijn samen maar misschien toch ook elk op zichzelf. Ze kijken niet blij en
elkaar niet aan. Misschien zwijgen ze, denken na over wat de één de ander heeft
verteld. Misschien heeft de één geprobeerd met de ander een verdriet te delen,
wat nooit helemaal zal lukken.
De kleuren van de bloemen onderstrepen het contrast.
Maar een wandeling waarbij allerlei plezierige ervaringen worden gedeeld kan wel
een stimulans voor ieders creativiteit zijn. En een wandeling alléén kan juist een
bevrijdend gevoel geven. Verbondenheid met de natuur laten voelen, loskomen van
de dingen van de dag, waaraan in het alledaags bestaan niet valt te ontkomen.
Loskomen van het gevoel overspoeld te worden, en ruimte vinden voor het besef
hoe voorbijgaand alles is.
De wandeling alléén helpt als de zoektocht in onszelf naar hoofdzaken lijkt te
stagneren.

inzendingen

ingezonden themagedicht

Preikestolen

ik slingerde mezelf richting
"de onwaarschijnlijkheid Hem"

binnen mijn blikveld verkasten
Lemmingen met potige pootjes
rap naar de veilige overkant

halverwege;
het regende drie lange uren
steeds tien brandslangen
en het bleek geen oefening
niet te zien was ook maar één spuitgast

voor mij die middag geen biecht
want doorweekt ik was
ik geraakte er niet

Lysefjord med Preikestolen i sommersolen - © Foto Norske Turistservice

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Rudolf Schinkel

ingezonden themagedicht

Nirwana

verder trekt de karavaan
een luisterlast lichter
de krontjong is gebleven
bij de brakke dichter

die speelt met woord en draad
zich niet aan zinnen bindt
maar onomwonden horen laat
hoe klanken reizen op de wind

en verder trekt de karavaan
het eeuwig zoemend gezang
van insecten verbijtend
tot de pleisterplaats Malang

om de tempel te bereiken
zijn nog acht paden te gaan
tot het bevrijde leven
van een uitgedoofd bestaan

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hanny

ingezonden themagedicht

Herkansing

Hij staat al te wachten;
de nette pet op
de klompen nog fris geel.
Laarzen bungelen in de ene,
overall in de andere hand.
Een man met werk behangen.

Hij zint op een begin. Ik geef gas.
"Ik zie je te weinig,
werken, altijd werken. Geen tijd jongen.
Voor je moeder niet en…"
Ik schakel. Plankgas, de snelweg op.
"Begrijp je dat?"
Ik knik, en

altijd weer zie ik die
betekenisvattende handen.
De dirigent die zijn klank en kleur pakt.

Een omweg.
De velden zijn rood verbrand.
"Het is droog jongen, voor de tijd van het jaar"
Ik versnel.
Dan verandert zijn vrouw – mijn moeder –
mooi wordt ze, mooier dan ooit.

"Druk hier.
Iedereen heeft haast"
Ik kies de rechterbaan
en neem gas terug, ongemerkt.
Vertel over mijzelf, wat ik wil
wie hij voor me is
slaan we over, we rijden een nieuwe route.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hans Puttenstein

ingezonden themagedicht

Middag in Pinara

Langs een steil bochtig pad
kruipen we gestaag omhoog.
Knarsend geluid van rubberbanden
over kiezels, zand en gruis.
De auto in de laagste versnelling
de airco op de hoogste stand.
Een koor van krekels slaat alarm
zodra de portieren een gat slaan
in de gewijde rust.
De dansende hitte wiegt de vallei
in diepe slaap. De zuchtende wind
aarzelt, maar dekt haar teder toe.
De rotsbodem houdt moedig
de Lycische historie staande,
terwijl de zon ze elke dag
blakert; verbleekt. Knoestige
bomen brengen koelte, maar
de wortels vermalen het verleden…
meedogenloos…..gestaag tot stof

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hein van den Assem

ingezonden themagedicht

autineus

alle neuzen dezelfde kant op
wie ziet dan het gevaar of het geluk
wie ruikt het vuur of het gebak
wie kijkt elkaar nog aan?

ik weet het, het was vast
niet letterlijk bedoeld, maar
laat me lekker rondneuzen
soms stampend en botsend
zodat ik in ieder geval
mezelf nog eens tegenkom

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Rode beuk

Op dat bankje voor je vrienden
nog net sterk genoeg
om me te dragen

wat laatste twijfels
van een oude man

door het vlammendal
tot ik een asla vul
en dan terug naar zee

of toch maar in de aarde
stijgen met de getijden
in oude bomen

dan naar de sterren
door kale, dunne takken
in een heldere winternacht

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Ton Huizer

ingezonden themagedicht

Ode aan Groningen

Van Turfsingel naar de
Noorderhaven waarna heel
abrupt het ommeland ons
welkom heette,
liepen we langs het water

tot zich een mooi plekje
aan de oever bood,
jij in je blije zomerjurk
en ik in verlegenheid,
gewoon wat praten over

niets, een vogel in de vlucht
en zag je die vis? En peinzend
zwijgen; toekomst veel te ver,
een snoepje. een slokje fris.
Daarna terug, daar waren weer

de stadscontouren. Mijn hand
in licht beroeren van dunne
stof, één enkel streel langs vlecht,
die was zo lang... wat wisten wij
van het geluk dat bij ons was;

we waren jong, heel jong nog
en bovenal heel bang.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
JohnN

ingezonden themagedicht

Safari

Met krakende assen wiebelt
het Nissan busje over het
pad naar de boom.
Ver weg vegen dolende wind-
hozen doelloos stof over
de horizon.

Onder de uitwaaierende
takken - tussen lage
doornstruiken en verdord
gras - centreren zich gretige
cameraogen. Zij beeldhouwen
een massieve kop, die scherp
wordt gesteld.

Een lome mannetjesleeuw,
die zich aan de busjes noch
het klikken iets gelegen
laat liggen. Onverstoorbaar
poseert hij zoals alleen een
echte vorst dat betaamt.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hein van den Assem

ingezonden themagedicht

Wandeling

Laat anderen de bergen en de dalen
het eindeloze strand, de wijde zee.
In diepe bossen zou ik maar verdwalen;
voor mij geen uitgestrekte heide. Nee,

geef mij de smalle straten van mijn stad,
de oude huizen met de hoge ramen.
Het is er prettig dromen over wat
zich afspeelt aan banale en voorname

belevenissen achter al die muren,
waar wordt gezoend, geruzied en gerouwd.
Hier zit misschien een leven te verzuren,
daar wordt misschien aan vers geluk gebouwd.

En tussen al die levens loopt het mijne
en wordt er even van zichzelf bevrijd.
De stad maakt korte metten met mijn kleine
vermeende zorgen, sust mijn eenzaamheid.

Onder het asfalt rust de zwarte aarde,
boven de daken is de hemel blauw.
Die ene verre vogel kent zijn waarde,
die ene boom blijft de seizoenen trouw.

Kijk, daar kan ik de laatste zon nog halen:
als 'k oversteek, kan mijn gezicht in bad.
In diepe bossen zou ik maar verdwalen;
geef mij de smalle straten van mijn stad.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Edith de Gilde

ingezonden themagedicht

Vindplaats

Ik zocht
zijn gezicht af
vaders gezicht
met de rimpels
rond mond,ogen
groeven in het voorhoofd

Ik vroeg
me af wat ‘m
in zijn jeugd was beloofd:
een loopbaan zonder hobbels?
een gezinsleven
geen piek of dal?

Ik sloot
hem nooit
in mijn armen
-hij had z’n ogen
niet geloofd-
herinnering…mijn pleisterplaats.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

wandeling langs Reitdiep (bij Garnwerd)

mijn voetstap vindt een pad dat dwars door
weiland gaat, langs boerenhoeve waarop
tijd nog steeds met krul geschreven staat

in Garnwerd kijkt de toren met het
zadeldak minachtend neer op boten
van plezier, hij moet vertier gedogen

het water klotst wat bruin geluid in gras
motoren hebben lak aan elk protest
de schreeuw van meeuw wordt genegeerd

de dijk blijft trots en recht zijn rug
hij weigert mij met prikkeldraad
duldt nu alleen maar schapen

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

Inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

juni 2011

inzendingen

ingezonden themagedicht

Zwerver

Hij zit soms, want dat zie ik
uit mijn raam, op oude rails
tot roest vergaan te wachten
op een trein, het fluitsignaal dat
wie weet al hoe lang
vervluchtigd is in damp en stoom

Dan, tergend traag raapt hij
een plastic zak op, zijn bestaan
gevangen in een droom
waaruit een denderende dood
hem uitweg biedt

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Karel Wasch

Uit de bundel 'alsof er iets van mij overbleef' - IDfiXe 2001

ingezonden themagedicht

Alle paden betreden
Geen zijweg gemeden
Ergens nergens ooit echt
binnen de perken gebleven

Al met al inmiddels
een weinig wijzer
Niet beroemd nog
Wel rijker

In abstractie
troost gevonden

De dag is mild
de melancholia's
staan in bloei

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Rik Comello

"Kort lied op het vege lijf geschreven"

ingezonden themagedicht

Voorheen

voorheen keek ik niet achterom
steeds vaker nu
wandel ik langs oude wegen
het verleden binnen
waar de nestgeuren binding geven
aan alle losse delen
van het boek dat toekomst heet
ik blijf het lezen
opdat ik niet vergeet

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hanny

ingezonden themagedicht

Tra

Krom gevangen
blijft mijn rug

verlangen
naar het groteske bos
waar mos mijn voeten kust

last berust
in schaduwzijden hars

gespreid met armen wars van schors
waar dorst de zoete heimwee zucht
op zoek naar lucht en kind van toen.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Jelou

ingezonden themagedicht

Voortgedreven

Koersend op de hemel

zwervend over zeeën
belandde ik op jouw strand,
jij baadde in mijn bewondering

Al wachtte treurnis nabij
was het toch hartsverlangen
dat won: lokt je de branding?

Gedachten beheerst door
vannacht, wetend van vertrek
voor een andere bestemming

Ik beloofde je een ster
om je achter te laten

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
JohnN

ingezonden themagedicht

Keerkring

levenslang wandel ik
door vier seizoenen
heen en weer
keer op keer
tussen langste en kortste dag

zo duikel ik steeds
tussen warmte en kou
pluk een roos
uit mijn zomertuin
huiver in de winter

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

wandeling
(Nacht van de vluchteling)

Ik wandel
wandel voor de vluchteling
ik wandel in de nacht
tussen zaterdag en zondag een brug

Klokslag 12 uur
zetten we
voet-voor-voet
been-voor-been

We gaan meteen
en zonder aarzeling
naar een veilige stad Den Haag
Feestend Rotterdam kijkt ons in de rug

We wandelen niet als voorheen:
zomaar een ommetje
een gang, wat losjes
het luie kuieren op ‘n zondag

Ik wandel
in de nacht
het duister me nabij
onder ‘n hemel maanlicht? een sterrenlucht?

Een vluchteling
wandelt niet,aarzeling in elke stap
het duister schamel dekmantel
de nacht...een onbetrouwbare maat?

Ik wandel
en inderdaad:
verschillen onze levens
hij wandelt niet...hij vlucht.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

elk zijpad

onbekend het landschap
waarin ik mij soms terugvind
aarde lijkt nog donkerder
dan de grond van mijn bestaan

het eindeloze zoeken
vanuit een grenzeloos vertrouwen
brengt mij op de vreemdste plaatsen

gebieden van ons wezen
eerder nooit betreden
rijk van de illusies

elk zijpad zal ik ingaan
om overtuigd te zijn
jou niet te kunnen missen

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Cor vd Stokker

ingezonden themagedicht

Wandelen

Als kind heeft hij de halve stad belopen
op de te grote schoenen van zijn broer
dan moest hij van zijn moeder wortels kopen
bij de allergoedkoopste groenteboer

Als man is hij altijd vroeg opgestaan
want de fabriek ging al om zes uur open
en als zijn fiets dan weer kapot zou gaan
dan kwam hij toch op tijd door te gaan lopen

Nu zit hij zomers lekker in de zon
naar de wandelaars op straat te kijken
Hij slaat ze gade vanaf het balkon

en ziet verbaasd dat ze gelukkig lijken
waar hij zich nooit zo in verplaatsen kon
Misschien is wandelen iets voor de rijken

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Slauerhoff
(op de dichter wiens hele leven een zoektocht was)

Stroef als z'n prijs voor kracht,
z'n groot talent en macht
over de woorden. Scherp,
veelzeggend, tegendraads.
Ideeën boordevol.
Gedachten: grote vaart.
Van uitzicht ver en wijds,
toch kort; nors en compact
maar vol van slordigheid:
zijn naam is – in het Duits
verwant aan sloddervos
want slüderaff beduidt
in lux'levende leegloper,
slampamper'op grote voet,
een aardige omschrijving
van wat een scheepsarts doet:
zitten in luie stoel
als officier op 't dek
al was 't bij hem gedwongen
door ziekten op z'n longen.

Zijn lot was: sterven jong.
Zijn leven: zwerven wijd
over de zeven zeeën.
Toch kwam hij aan z'n eind
in een tehuis in 't Gooi
en in een proper bed.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
J.C.Aachenende

ingezonden themagedicht

halt

ga niet verder
maak hier een pas
op de plaats
of twee

een pas op de plaats
waar sta je
een pas op de plaats
wat let je

ga niet verder
maak hier een pas
op de pleisterplaats
van je ziel

een pas op de plaats
als diepste sprong

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Heer met hoed

flamboyant en extravagant
wandelt, nee schrijdt hij voorbij
neemt even zijn hoed af
voor grijze vogels op de galerij

van het appartementencomplex
tot dat donkere straatje
waar hij ooit strategisch was neergezet
als een tinnen soldaatje

men fluistert, beschimpt en kluistert
hem op fictieve gronden
hij ronselt en raust, hoereert en smoust

voorbij het kruispunt naar lager wal
zwerft over de stoep zijn schaduw
hij neemt hem mee tot hij sterven zal

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Hanny

ingezonden themagedicht

Duingezicht

De ets bepaalt het uitzicht aan de wand.
Hij heeft alleen wat vegen en wat vlakken
maar met getij en winden draagt hij brakke
verbeelding aan en vult mijn kinderhand.

Bij tijd en wijle laat ik ’t vasteland
door z’n te nauw bemeten bodem zakken.
Bij tijd en wijle zeker ik mijn hakken
in dit van fantasie vergeven zand.

Aan het bureau-eind wenkt een goede fee
en lonkt en lokt en leidt mij naar de nipte
ontsnapping uit het daaglijks wel en wee.

Ik stap de klompjes in van Piggelmee
en wandel weg in hoogten en in diepten.
Voorbij de duinenrij weet ik de zee.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Nina Werkman

ingezonden themagedicht

Wandeling over de Champs-Elysées

Nog liever dan over de Champs-Elysées
wandel ik met mijn dochter
over de holle wegen van de Elyzeese Velden,
gelukzalig door het Filosofendal

'dochter uit Elysium, wij betreden,
dronken van vurige hartstocht,
hemels wezen, jouw heiligdom'

rap wordt het lange trappad
van de Duivelsberg beklommen
('En even weer een vreemde ontroering:
die ruimte en dat licht. Alles was vreemd.
Een opgetogen meisje, volwassen.
Ze kan nog leven, ik leef ook nog.')

wordt het genieten groter
te weten dat de dichter N.
het uitzicht zozeer bewonderde
alsof hij zelf daar op de heuveltop
het panorama opriep?

en nog iets,
kende N. op zijn beurt
de goddelijke verrukking van de dichter P.
na de beklimming van de Mont-Ventoux?

de kunst van het genieten
wordt slechts geciseleerd
pas nu ik begrijp
dat zeventien Amerikaanse para's
(zoals Donald Weaver in de nacht
van 18 op 19 september 1944)
in de operatie Market Garden
hun leven lieten
op deze duivelse heuvel.

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Wenlez

ingezonden themagedicht

Strandloper

Paradijs van talloosheid en van de dood:
kwallenlijken, schelpen, krabbenpoten.
Een plenzende zon die onze blik verwijdt,
gevallen sterren droogt, de daagse oogst
aan vel tot hemd van Venus verft. Hier

ploegen wij door mulle lagen tijd,
het strand verkavelend tot volgeboekt,
obese kuilen scheppend en babelse belforts –
bakens voor de jutterhanden van het water,

later. Blote nimfjes bakken taart en geven
rondjes water weg. Nee, er is niets nieuws
onder de zon: de dag knarst van het zand,
topless blank de duinen, de horizon
krek waterpas en al ons doen en laten
wordt weer mooi in zand geschreven -

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Wijd

Wijd wijder weids vol met lucht
waar golven aan de einder
doorgaan tot vermoede verre landen.
Mijn tred vast op donker
stevig zand, voor mij uit gaan
ontelbare trippelpasjes.
Overal liet wind reliëfkunst achter
zelfportretten in zand
Ik adem diep de ziltheid waarin
de snelle visser zweeft en zwenkt
herkenning toeroept

Alleen ga ik hier
met mijzelf en alles wat bestaat

Themagedicht op: wandelingen en zoektochten
JohnN

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

mei 2011

mei 2011
Thema van de maand: spel, spelen

Illustratie: Baignade des Nymphes - 1938
Olieverf op doek van Paul Delvaux
Expositie: Museum Sint-Idesbald Veurne - B

Het bad van de nymfen is een spel, een spel met het water,

met elkaar, met zichzelf - in surrealistische sfeer

Ditmaal laten we weer een dichteres het thema introduceren: Mies Bouhuys,
schrijfster die soms in één adem wordt genoemd met Annie M.G.Schmidt.
Maria Albertha Bouhuys, geboren in Weesp in 1927 als dochter van een
onderwijzer, was tegelijkertijd actief op twee fronten.
Ze was een politiek activiste, die zich vooral met grote strijdbaarheid inzette
voor de vrouwen in Zuid-Amerika. Maar tegelijk was zij ook iemand die heel
gemakkelijk kon vluchten in de verhalen die zomaar konden ontspruiten aan
haar rijke fantasie.
Vanuit die vaardigheid werd ze een belangrijk kinderboeken schrijfster, vaak
met tekst op rijm en niet zelden geïllustreerd door de begaafde tekenares
Fiep Westendorp.
Ze werd enthousiast voor werken bij de omroep en werd tv-regisseur,
voornamelijk in kinderseries.

Mies Bouhuys

Maar onder die vrolijkheid van het werken voor en met kinderen was ze fel in
de strijd tegen armoede, oorlog en racisme. Haar vader moest in de oorlog
joodse kinderen van school sturen, maar weigerde dit. Hij werd ontslagen.
Zijn principiële houding maakte grote indruk op haar, onrecht kon zij niet verdragen.
"Om wat ik van de wereld weet/ zeg ik: waarom? waarom?/
Een handvol rijst een handvol hoop/ daar gaat het om".
Toen kroonprins Willem Alexander in 2002 koos voor de dochter van een Argentijns
politicus uit de junta, kon zij niet anders dan het feit aanvaarden maar solidair als
ze was met "los Madres del Plaza de Mayo" ('dwaze moeders' van Buenos Aires)
gooide zij zich vol in de strijd om te beletten dat vader Zorreguieta het prinselijk
huwelijk zou besmetten met zijn aanwezigheid. Max van der Stoel pendelde menig
keer om Z er fijntjes op te wijzen dat niet heel Nederland stond te applaudisseren
mocht hij zijn voornemen toch doorzetten. Een staaltje van goede diplomatie.
Als dichter heeft Mies Bouhuys geen groot oeuvre, maar in haar jonge jaren al
bewees zij haar kunnen.
In 1947 gaat ze als 19 jarige met haar gedichten op bezoek bij Ed Hoornik.
Deze dichter keerde in 1945 terug in Amsterdam, had zijn deportatie naar Dachau
overleefd. Een jaar na haar bezoek, in 1948 wordt haar debuut – en het is de enige
bundel gebleven – "Ariadne op Naxos" uitgegeven. Het werk wordt bekroond met
de Reina Prinsen Geerligsprijs.
De tweede wereldoorlog heeft duidelijk sterk haar levensloop bepaald.
Zij blijft bevriend met Hoornik en trouwt later met hem. Twee belangrijke boeken
schrijft zij op het thema onrecht en onderdrukking in de jaren tachtig:
"Anne Frank is niet van gisteren" en "Het is maar tien uur sporen naar Berlijn"
(in 1982 en 1985). In 2008 is Mies Bouhuys op 81 jarige leeftijd gestorven.

Ot en Sien

Je weet het niet, Ot, je weet het niet, Sien,
ik ben een vriendje van je.
Ik woon aan de andere kant van de heg,
maar door een kiertje kan je
nog altijd zien wat jullie daar doen,
al is het veel verder weg dan ik zeg
tussen vandaag en de tuin van toen.

Je komt op je klompjes het paadje af.
De wereld is een wonder,
een huis met een dak van wolken en zon
en jullie twee daaronder.
Ik wilde wel dat ik bij je zat
in de tent van wasgoed, de zandbak, de ton,
waar ik net als jullie de tijd vergat.

Ik wilde wel, Ot, ik wilde wel, Sien,
zo'n huisje en zo'n straatje,
zo'n winkel van Zoete met snuif en kandij
en koekjes uit een laatje.
Met zes cent kersen de koning te rijk.
Een keer door het donker met moeder erbij,
een beetje bang, maar blij tegelijk.

Er was nog zoveel te beleven toen:
weglopen en verdwalen.
De boom waait om, de vloer gaat stuk,
een half pond suiker halen.
Je vindt een kastanje, een kikker, een tak,
een scherfje blauw glas en dat brengt geluk,
al had je dat toch wel op zak.

Ik kijk naar je, Ot, ik kijk naar je, Sien.
Door zoveel bomen kan je
het bos van vroeger haast niet meer zien,
maar ik ruilde graag een kastanje
voor één zo'n scherfje blauw glas
om net te doen of het nog zo was
als toen...

Mies Bouhuys

De speelsheid van de dichters, die willen we nu eens gaan aanspreken in deze
lentemaand, die het zachte weer van april op zomerse wijze lijkt voort te zetten.

Het gedicht van Mies Bouhuys maakt bewust dat ook in een wereld van geweld
en onrechtvaardigheid er gespeeld wordt, mag worden.
Misschien móet dat juist in zo'n wereld!
Het kan helpen om een harde werkelijkheid te verdragen. Het hielp Mies Bouhuys
om met haar oorlogservaringen en die van haar man Ed Hoornik te kunnen leven.
Ook rituelen kunnen daarbij helpen, spel dat functioneel is in verwerking van verdriet.
Met de figuren in haar gedicht en de titel "Ot en Sien" springt de dichteres over de
zwarte oorlogsjaren heen naar een vrolijk verleden en haalt dat voor ons naar het nu.

Door ons te verliezen in een spel kunnen we de werkelijkheid ontvluchten, ons met
onze fantasie vereenzelvigen – maar het kan ook een heel andere kant op, en dat
zien we toch ook zo graag bij een themakeuze.
Want mensen spelen niet alleen maar samen, met elkaar, soms met iemand –
en dat is echt niet hetzelfde.
Er kan een machtsspel worden gespeeld met afhankelijke mensen,
mensen kunnen een speelbal zijn.
Het spel kan de aandacht afleiden:"geef het volk brood en spelen" en intussen
kunnen in de politiek kwaadaardige spelletjes worden gespeeld.
Maar het spel van een acteur of actrice kan ons in de ban brengen, in vervoering
meeslepen.
Misschien is wel het mooiste spel het spel van verbeelding van een jong kind,
onbevangen, als je dat echt durft mee te spelen kun je iets van puurst geluk
proeven, maar dan moet je wel eerst van je volwassen voetstuk afstappen.

John Zwart - 30 april 2011

Jip en Janneke gevolgd door Pim en Pom
herkenbare illustraties van Fiep Westendorp

inzendingen

ingezonden themagedicht

in duigen

in een kring van onnozele kinderen
zingen wij Jan Huigen in de ton

we leren vallen en opstaan
lopen verder in het rond

dat is het leven
tot alles in duigen valt

Themagedicht op: spel, spelen
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Knikkeren

Glanzende stuiters liggen tegen de schutting op een rij
In het midden die hele grote, groengeel met rood en blauw
Raak ik die dan zijn ze allemaal, echt allemaal van mij
Maar mis ik op een haartje na, dan is de buit voor jou.
Ik zet me schrap, schat de afstand, blaas bezwerend
Op het sterren vonkend projectiel, haal diep adem en
Laat los, en met mijn vingers cross rolt de grote stuiter
Rechtaf op zijn doel: Raak ! Glas op glas knallen ze
Veelkleurig vlammend op elkaar, ik heb gewonnen !

Maar ik deel mijn winst graag met de verliezer, ik deel
Mijn winst graag met het meisje met die blauwe ogen
Ik deel mijn winst met haar, het gaat toch om het spel
En niet om de knikkers, en bovendien speel ik heel
Graag weer eens een ander spelletje met haar.

Themagedicht op: spel, spelen
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Zachter nog

Ben je in mij gebleven waar je blijkbaar
moet zijn al zeg ik je gedag, geef mij dan

weer je knie; ik speel met de harmonica, met
al mijn woorden, al mijn vingers – En zachter

nog zal ik je aaien deze keer, nog zachter nog,
het harde van je jukbeen af naar omlaag, dat

stukje. En daar je rug, vlakbij je riem, daar
bij de moedervlek onder je trui. Snij jij dan

maar weer fluitjes uit wilgenhout. wees weer
mijn grote broer, mijn vader, Sinterklaas,

de enige, maak al mijn poppen, fietsen,
dromen, maak alles goed.

Themagedicht op: spel, spelen
Nina Werkman

ingezonden themagedicht

Springtime

in spin, de bocht gaat in
en spring
draai het touw stevig rond
dubbele zwiep
voeten veren licht als
veders van de grond

uit spuit, de bocht gaat uit
rennen, draaien, keren
dubbele zwiep
en luchtig passeren
touw als arcadeboog
in voorjaarsvlucht gezien
met mijn eksteroog

Themagedicht op: spel, spelen
Hanny

ingezonden themagedicht

langgeledenliedje

'"ik stond laatst voor een poppenkraam''
het langgeledenliedje duikt weer op
uit stoffig brein wanneer ik langs
de etalage loop, de uitstalling
bekijk van afgod Heer Bart Smit

"'ik zag daar zeven poppen staan", het
zingt maar door, mijn blik valt op
een altaar waarop alle koopwaar
blinkt en schittert in de schijn
van neonlicht

"ze deden allemaal zo"' dat zong ik
elke dag opnieuw, dan liet ik zien
dat "zo" beweging lijf en leden
bij de kladden greep, nu activeert
een kind het spel met

drukken op een knop of tikken
op een scherm, de tast verwekt
bedrijvigheid　in batterij of digitaal
de poppen in de　poppenkraam
vermaken zich wel zelf

ik loop weer door en denk maar
liever aan het niets van "olleke
bolleke rebusolleke" weet nog hoe ik
"'olleke bolleke knol" zong met
een knol in wollen sok

Themagedicht op: spel, spelen
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Het rond van tafel

Er zou
een ronde tafel
komen

Want ouders
en kinderen
werden aan elkaar gelijk

Er zouden
geen vragen
meer worden gesteld

Zoals bij
Pim-Pam-Pet
en het Ganzenbord

kende geen
domme gansjes meer
sinds de Mammoetwet

Wij zitten wel
nog in de put
soms ronde na ronde

Wij weten nu
wat pastoor en pater
konden en de therapeut

aan tafel
bij lange na
nog niet.

Themagedicht op: spel, spelen
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

Nog eenmaal

Niet weer de jongen zijn
die in een hoek van het schoolplein
zijn lichaam als een pantser droeg,

die thuis in ogen toekomst las
waarin hij iemand anders was,

uit dromen wakker in het donker vroeg
of er aan eeuwigheid geen eind zou komen.

Ne bis in idem.

Wel eenmaal nog het wiegend gaan
op wagens bol van hooi

en in het koren warm en hoog
opnieuw de zondeval doorstaan.

Themagedicht op: spel, spelen
Atze van Wieren

ingezonden themagedicht

Wat wil ze nou

Ach waren ze allemaal maar zoals
Ciska D met dat overslaan geen
Misverstaan maar ze zijn er zo zoet
Gevooisd en lieflijk op het oog hun
Hand en wang voelt teder aan
Je houdt het schild niet hoog

Je smelt naar mild met drang naar
Koester liefst meteen maar als je
Dacht aan overwinnen helpt zij je uit
De droom je onderschat dat andere
Geslacht wat niet het zwakke is zij viert
En trekt het zo weer aan
ze ment jou aan haar toom

Themagedicht op: spel, spelen
JohnN

ingezonden themagedicht

Roulette

ik wilde je nog vragen
welk spel je speelde
in al die verfomfaaide dagen
de visjes die we deelden

liggen op apegapen
een stapel kleurenblind
en het rad draait door,
ook zonder wind

de bank is blanco
facturen verbrand
jouw inzet een veeg
in mijn blote hand

de laatste champagne
grand cru van een parvenu
verpand aan de tollenaar
rien ne va plus

Themagedicht op: spel, spelen
Hanny

ingezonden themagedicht

De rode step

Schrijf mij een boek
vol jeugdige herinneringen
de rode step vooraan

noem geen namen of
plaatsen
ik zal ze niet herkennen

leg linoleum vast in mooie
marmerwoorden
rieten tegels
in huiskamergesprekken
de suitedeuren glas-in-lood

geef pagina's de ruimte
voor af te zetten voeten
in putdeksel-slalom

laat knerpend grind, de
sloppen langs mijn rubber
banden zoeven,
de oude man gekromd
zijn bruine tanden bloot

vang stemmen achter deuren
wasgoed aan de lijnen
autoloze straten vol
met tijd en ongeremd

toon mij het kind op rond
draaiende spaken, de wereld
aan zijn voeten op die
ene lange stoep

noem geen begin of eind
maar tel de spijlen van de hekken
de kieren van de luiken
de voegen tussen tegels

de groene deur zal piepen
in roepen om te eten, het rode
ijzer schaven langs de stenen
van de schuur
het achterom verwelkomd.

Themagedicht op: spel, spelen
Jelou

ingezonden themagedicht

De poëet

Maakt van een wolk een sok
van god, hij ziet de zon
als ploert, de maan als stuk
meloen en tijd als zee van zand
waarin hijzelf ontregeld strandt.

De dichter speelt ook wel voor koe,
grazend naar gezwollen vragen,
loeiend in gevoelvol gras
maar in zijn hart wou hij nog steeds
dat hij twee hondjes was.

Talend naar clichés in spe
speelt hij zwijgend in zijn eigen
hutje of hermetische paleis
waar hij zwelgt in de zekerheid
te schrijven voor de eeuwigheid.

In die staat van veel genade
legt hij daags een inktvers vers,
soms rijm erin, vaak ongerijmd.
Aldus vermaakt hij zich en ons
en doet gewoon zijn eigen zin –

Themagedicht op: spel, spelen
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

jouw spel

ik wist allang dat je vaak deed alsof
je leefde in het rollenspel en meestal
veinsde je de lach

een arme marionet met duizend draden
vast aan anderen en altijd trokken ze　
je strak

dan weer een bleke figurant die op het
podium de pantomime deed in　
krachteloze scène

soms dacht ik bij me zelf dat jij misschien
wel blij zou zijn wanneer je rol was
uitgespeeld

nu jij bent weggegaan, het afscheid liet
voor wat het was, hoor ik de mensen zeggen:
hij had ook geen talent

wanneer de nacht haar witte tanden
blootlacht met de afstand van een ster
dan zie ik je zoals je bent

Themagedicht op: spel, spelen
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

in galop

ben ik Roy Rogers weer,
voor even zal het leven
zich helemaal naar mij richten
alles loopt gesmeerd

in galop door alle straten
gevolgd door ‘ tumblin' tumble weed ’,
zelfs de buurvrouw schrikt van mij
haar dochter heb ik eindelijk gestrikt

zolang het paard maar wil
zullen mijn wetten gelden
en ook de liefde is geregeld nu,
tot ik een stem herken

het is die van mijn moeder
het paard begint te steigeren,
en nog vóór haar ' binnenkomen ' luidt
zal mijn laatste salvo klinken

Themagedicht op: spel, spelen
Cor vd Stokker

ingezonden themagedicht

Brood en spelen

Altijd
zullen het brood
en spelen zijn

De krijtlijn van de meet
de krijtlijn van de finish
de blonde lokken van de miss
-niet te vergeten- haar droge zoenen

De krijtlijn van het doel
de scheids- en lijnrechters
die het altijd bij
het rechte eind hebben

De buitenspelval en
het opzettelijk vallen
in het doelgebied
en het gejoel uit duizend kelen

Altijd
zullen het gebakken brood
en eindige spelen zijn

Themagedicht op: spel, spelen
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

de oude spoorlijn

er werd geschoten in de tuin van onze buurman
achter de struiken zag ik twee soldaten liggen
en eentje zat er op zijn hurken bij de heg
een andere liep hard weg, hij struikelde en viel

grote geweren hadden ze, die heel hard knalden
ik hoefde niet naar school, mijn grote zusje wel
die was al weggegaan voor de soldaten kwamen
het waren er een heleboel, op grote vrachtwagens

ze droegen helmen en ze schreeuwden hard
ik werd een beetje bang en mama denk ik ook
want ik moest papa halen, achter van het land
die was nooit bang, hij lachte tegen de soldaten

ze mochten van hem eten maken op ons erf
voordat ze weer verder gingen vechten
met z’n allen zetten ze een grote ketel op een jeep
er kwam een donker straaltje uit een kraantje lopen

ijzeren kroezen hadden ze, sommigen slurpten
zij aten brood, alleen maar bruin, met kaas en jam
wij aten warm, net als altijd, en papa ging gewoon
naar bed na ‘t eten en sliep door alle herrie heen

de jeep bleef staan, ze gingen naar de oude spoorlijn
voor ons huis, waar wij altijd soldaatje speelden
ze vertrapten onze hutten, schuilden in onze kuilen
renden gebukt door onze tunnels en schoten heel de tijd

mama bleef alsmaar in de keuken en papa was alweer
naar ‘t land gegaan. het was niet echt, zei mama steeds
maar de geweren wel, dacht ik, waarmee ze schoten
ik verstopte me toch maar een beetje achter het gordijn

toen ze m’n zusje op ging halen, mocht ik niet mee
het was geen oorlog, zei ze boos, ik moest niet zeuren
ik kroop meteen onder de tafel toen ze weg was, verborgen
onder ‘t kleed, mijn ogen dicht, mijn vingers in mijn oren

het werd al donker toen ze terug kwam met mijn zusje
ze schoten beiden in de lach, alle soldaten waren allang weg
papa lachte me niet uit, vertelde me wat losse flodders waren
en dat die mannen dus, net zoals wij, soldaatje speelden

Themagedicht op: spel, spelen
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Topsporters

vergleden in vergetelheid
de spekrijders van toen en ook
de fongers fiets voor Fannie Koen
lang weggewenteld in de tijd

van eeuwig roem naar zakken poen
van premiescoren, transfersommen
voor wie of wat dat kan niet bommen
wie slim speelt mikt op vroegpensioen

van elke scheet hun breed verslag
in rijke taal van k * t en kl * ten
en nooit wordt iemand teruggefloten
de topsporter die alles mag

Themagedicht op: spel, spelen
JohnN

ingezonden themagedicht

Uw themagedicht ?

Inzender

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

april 2011

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Niesje de Jonge en Anke Labrie

Thema van de maand: overvloed

Pagina laatst bijgewerkt: 30.04.2011

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Themapoëzie archief 2010
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008
Overig proza archief:
proza 2008

april 2011
Thema van de maand: overvloed

Illustratie: De zieke Bacchus - 1594
Olieverf op doek 67x53 van Carvaggio
Expositie: Galeria Borghese, Roma

De natuur schenkt overvloed, maar dat betekent niet dat de mens

ook onmatig moet zijn. Als Bacchus zich niet beheerst wordt hij ziek of dronken.

Overvloed, het nieuwe thema, is weer met zorg gekozen om veel verschillende
invalshoeken te bieden aan onze inzenders.
Er zit iets heerlijks, iets zorgeloos in het woord, het "big spender" gevoel waar
de reclame voor de loterijen op speculeert. Maar voor speculanten kan er een
dreiging van uitgaan. Overvloedig aanbod betekent altijd dalende prijzen. Dus zij
houden meer van tegenvallende oogsten en schaarse bronnen.
In Zuidoost Azië klinkt overvloed levensbedreigend. Maar elke vulkaanuitbarsting
brengt later vruchtbaarheid aan het land, de lavaovervloed schrikt de mensen niet
af, integendeel.
Het hele leven is overvloedig. Het heelal onmeetbaar, de sterren en planeten
ontelbaar, het leven op aarde niet te bevatten. Planten zetten een veelvoud van
het zaad dan er nodig is om zichzelf te handhaven. De zon douchet de aarde
ononderbroken met een hoeveelheid energie waarvan enkele promilles voldoende
zouden zijn om alle koude van de winterseizoenen binnenshuis te verdrijven en
aan al onze drang van reislust onbeperkt tegemoet te komen zonder vervuiling.
Er is overvloed aan voedsel, overvloed aan geld. Toch lijkt die overvloed ons
telkens met problemen en conflicten te confronteren. Doen we dan iets verkeerd?

Abraham Gerrit Vermeulen (1946-2004)

Het is van

Het is van avondzon
en het glas van rode wijn
Het is van geel licht
tussen mijn ogen

Het is van wind
en koelte op mijn huid
Het is van rook
en de reuk van vuur

Het is van stilte
en wolken in de lucht
Het is van vogels
hoog daaronder

Het is van deze dingen
waarvan de wereld is gemaakt
dat mijn spreken staakt

En over blijft, zonder een spoor van spijt
het gevoel van overbodigheid

Abraham Gerrit Vermeulen

Uit: "Bram Vermeulen - Gedichten"
Nijgh & Van Ditrmar - 2004

De dichter die we naar voren halen met de introductie van het thema van april,
"overvloed", is Abraham Gerrit Vermeulen (Den Haag 1946), beter bekend als
"Bram Vermeulen". Misschien niet iemand waar de lezer direct aan dacht
maar dit, helaas te jong gestorven, multitalent was bij tijden zeker óók dichter.
Hij schreef ooit over zichzelf: "...zoals een bakker alleen bakker is als hij brood
bakt, zo ben ik geen zanger, alleen als ik soms liedjes zing...soms componeer...
soms schilder...soms schrijf...etcetera"
Hij is verbonden met de activiteit zolang hij daarmee bezig is, en regelmatig was
dat ook poëzie schrijven – en even vaak was dat hetzelfde als hij zijn liedteksten
schreef, want die van hem zijn van een bijzonder poëtisch gehalte. Wanneer je
hem hoort zingen met zijn wat schorre stem toont hij daarmee prima in staat te
zijn de emotie in zijn tekst over te brengen: warmte, mededogen, melancholie.
In zijn jongensjaren leek het leven voor Bram Vermeulen slechts beloften in te
houden van veel glorie in de topsport. In de jaren zestig speelde hij volleybal op
het allerhoogste niveau. Maar in zijn studententijd (psychologie, jaren zeventig)
kwam hij in contact met Freek de Jonge. "Neerlands hoop in bange dagen"
ontstond als tweemans formatie en zo werd Bram van topsporter cabaretier.
Dat ze solo gingen in de jaren tachtig blijkt achteraf een goede wending voor elk
van beide. Bram werd componist, liedjesschrijver en zanger, terwijl Freek zich
tot "one man show" grappenmaker ontwikkelde. Vermeulen gaat ook schrijven
als columnist in Avenue. Hij ontplooit zich als een kunstenaar met overvloedig
talent: schilder, poëet, liedjes- en tekstschrijver, zanger, muzikant, theatermaker.
Op zijn eigen manier was hij een pacifist. In de jaren negentig toerde hij met veel
succes door Vlaanderen met het programma "Oorlog aan den oorlog" (wat is
geschreven op de eerste wereldoorlog). Ook "Mannen maken oorlog" sprak bij
de Vlamingen het meest aan.
Veel van Vermeulen's liedteksten zijn te genieten als eenvoudige en pure poëzie
Het bekendste lied "een doodgewone jongen" beschrijft heel invoelbaar de
kinderangsten, hiervoor werd hem de Annie M G Schmidtprijs verleend in 1995:
"[...] je moet honderd meter adem in/ niet op de stoepnaden staan/ zingend langs
de blinde muur/ anders komen ze d'r aan […] oversteken op het zebrapad/ alleen
op de witte banen staan/ je moet stappen tellen tot de hoek/ anders gaan we d'r
áán […] mamma, doe open mamma..." Zijn "Testament" is ongelooflijk populair
geworden in overlijdensadvertenties, of als citaat bij de plechtigheden er rond:
"...en als ik doodga, huil maar niet/ ik ben niet echt dood, moet je weten/ het is
maar een lichaam dat ik achterliet/ dood ben ik pas als jij mij bent vergeten..."
Regels uit zijn lied "Steen": "ik heb een steen verlegd in een rivier op aard".
inspireerde dichteres Diana Ozon in haar werk.
In 2000 werden al zijn liedteksten tot dan gebundeld in "Het groot Nederlands
verzenboek", in datzelfde jaar verschenen een bundel essays "Vermeulen weet
het beter" en een novelle "Enkele reis moeder".
Ook alle gedichten die hij schreef werden gebundeld en de novelle "Waarom ik
bij haar blijf", ze verschenen in zijn sterfjaar 2004.

Het gekozen gedicht van Bram Vermeulen hierboven, doet ons zijn persoonlijke
ervaring van "overvloed" in het leven beseffen. Alles van waarde buiten het 'bezit'
betekent al zoveel dat je er zelf overbodig bij wordt.
Net als Willem Wilmink: "...het is niet fijn om dood te zijn/ soms maakt me dat
een beetje bang/ het doet geen pijn om dood te zijn/ maar dood zijn duurt zo lang.."
was Bram Vermeulen soms beheerst door doodsangst. Op de duur verzoende hij
zich in de overtuiging van reïncarnatie. We kunnen blijven gissen hoever hij hierin
ging, of dat het slechts de artiest in hem was die beweerde dat hij tijdens de
eerste wereldoorlog als soldaat in de Vlaamse loopgraven vocht. Bram vreesde dus
niet het dood zijn, maar het sterven (wie niet?). Zelfrelativering is ook een goede
verzoening met de vergankelijkheid zoals uit het gedicht spreekt.
Bram stierf aan hartfalen – vlood uit het leven in zijn slaap, zonder lijden.

< Bram Vermeulen is dood,
maar hier is hij nog helemaal 'live' met "Rode Wijn"

< "Pauline"

< "De wedstrijd"
postuum eerbetoon gezongen door dochter Katarina

inzendingen

ingezonden themagedicht

Zinkend zand

schroomvallig heb ik het water benaderd
mijn voeten ontbloot
in ontzag het betreden
met blijdschap
zoals men de liefde beroert

nog immer suist de hoorn van de meerman
de wijze die uitbarst in branding
en stormen bedaart
een kleine zeemeermin baart
zijn groene haren nu grijs

en zuigend trekt de eb aan mijn benen
ik duizel en knipper
tast naar de einder
waar alles wijkt, alles smelt

ah die onmetelijkheid
de lokzang van leegte en dood..

nu: wandelen in een zonnig park

Themagedicht op: overvloed
Lieve De Vos

ingezonden themagedicht

De foto

Nu weken na de tsunami in Japan al duizenden doden
geborgen zijn en een loods volgepakt is met gevonden
herinneringen, nu natte verbleekte foto’s van verloren
gegane geliefden te drogen hangen aan strak gespannen
lange lijnen, nu zoeken de nabestaanden om die éne foto.

"Ik zoek een foto van mijn verdronken zoontje"
zegt een jongeman desgevraagd; "hij was nog maar twee".
Hij buigt ten groet en zoekt verder;
tussen de trouwfoto’s
de foto’s van oude mensen
van baby’s en kleuters - een overvloed aan foto’s.

Tussen de foto’s van de doden
blijft hij hoopvol zoeken om die
éne foto !

Themagedicht op: overvloed
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Noordzee

Als zij stuwt rondom het eiland
bruisend in opkomend tij
zoeken vogels ijlings dekking
achter dijk en duinenrij

In haar liefdevol omarmen
spreidt zij levend water uit
dor het zeegat over banken
straks voor vogels nieuwe buit

Stromen keren zich weer zeewaarts
mystiek' trekkracht van de maan
banken zullen opnieuw droogstaan
vogelzwermen dalen gaan

Eeuwenlang bleef dit behouden
vogels, water, oergeluid
van natuur voel je haar adem
zeegat in en zeegat uit

Themagedicht op: overvloed
JohnN

ingezonden themagedicht

Streling in de hitte

als de zon me raakt
voel ik me gestreeld
door een krachtige wind
uit het noorden

ik ontvang in warmte
zijn glorie in vol ornaat
tot in de toppen

Themagedicht op: overvloed
Svara

ingezonden themagedicht

het huis van de dichter

ik haal je op en neem je mee
op blote voeten gaan we naar
het huis van de dichter
daar schuilt het woord
in elke ademtocht

de dichter kent de kwetsbaarheid
zijn taal is naakt totdat de vorm
van vers de zin verstaat

hij leeft in overvloed, maar
zoekt de waarde in de schaarste
daar vindt hij soms een wonder in de
wereld die voor ons verborgen is

hij haalt de mooiste parels
uit de kleinste schelp
misschien dat wij ze mogen zien
wanneer hij opendoet

Themagedicht op: overvloed
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Overvloed

Soms denk ik de deur dicht
Teveel kabaal
Teveel uitgesteld verscheiden

Dan praat ik met een plant
Of leen wat leven
uit een boek

Totdat er een plicht roept
die niet valt te vermijden

Dan sluit ik me weer aan
in de rij
voor de kassa

Om iets te kopen
wat ik eigenlijk niet nodig heb.

Themagedicht op: overvloed
Ton Huizer

ingezonden themagedicht

Mateloos

kan er geen genoeg van krijgen
blind voor overdaad
altijd weer te veel
te groot
te

je
zegt het mij wel honderdmaal
totdat je zwijgt voorgoed
met mij is er geen land
meer te bezeilen

ik leg bloemen aan je voeten
die al op het voetstuk staan
door mij daar neergezet

Themagedicht op: overvloed
Cor J van der Stokker

ingezonden themagedicht

Landschap met kerk en dorp

Starend naar Van Ruysdael
zie ik billboards noch mobielmasten
het platte land bestaan, geen files
van flats of lasso's van x-baanswegen
stikvol blik met hete adem
van en naar industriegebieden gaan.
De horizon ligt languit,
zonlicht struint door puur
en hoog oud-Hollands blauw,
oranje daken zwermen om een kerkje.
En tussen schoven hooi,
te tellen schapen zonder gele oorlellen
picknickt een gezin in lang groen gras.
In kloppend perspectief:
piepklein hun ik –

Themagedicht op: overvloed
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

de super supermarkt

hij heeft een lijstje meegekregen
- is tegenwoordig alles snel vergeten –
zelfs zijn leesbril heeft hij bij zich
ze hing hem mopperend om zijn nek
toen hij de deur al bijna uit was

tandpasta
waspoeder
krieltjes kant- en- klaar
sla
bananen

tandpasta

tandpasta fresh gel
tandpasta duo sensitive
tandpasta menthol power
tandpasta fluor voor gevoelige tanden
tandpasta anti tandsteen
en nog ongeveer vijftig andere soorten

waspoeder

waspoeder classic
waspoeder special
waspoeder professional
waspoeder duplo
waspoeder helder fris
en nog ongeveer vijftig andere soorten

hij probeert te vluchten
naar de groente en het fruit
als een wieltje weigert
scheelt het weinig of hij valt

krieltjes kant-en-klaar

krieltjes duo
krieltjes medium
krieltjes met kruiden
krieltjes mini
krieltjes barbecue
en nog ongeveer twintig andere soorten

dan maar naar de sla

ricula
botersla
gemengde sla
veldsla
en nog ongeveer twintig andere soorten

zijn laatste hoop gevestigd op bananen
dat moet lukken

bananen biologisch
bananen extra biologisch
bananen groot
bananen per stuk
bananen onverpakt
gestippeld, groen, geel, zwart

zijn hart…

hij gooit het lijstje woedend in de lege tas
gaat lekker naar de winkel bij hem om de hoek
die dure winkel, waar zíj hem altijd vriendelijk helpt

die winkel zonder zegels, korting en speciale acties
en waar goddank geen keuze is ‘uit een ruim assortiment’

Themagedicht op: overvloed
Anke Labrie

ingezonden themagedicht

Deze kant op

Hier, déze kant op:
Zie ik de hemel dichtbij mijn hoofd
Zo dichtbij dat ik met de wolken wil dansen
en met sterretjes spelen
Ze tellen, tot er een
in mijn handen zal vallen

Hier, deze kant op
is de lucht vaak zo somber
Dan zie ik 's zomers geen ballonnen meer zweven
geen kinderen die met hun vliegers spelen

Hier, deze kant op
waar de zon opkomt en ondergaat
al even mooi als daar in Zuid Amerika
Zo jammer dat ze 's zomers
lang niet elke dag schijnt

Maar de volle maan
zie ik dichtbij vanaf mijn balkon
Zo dichtbij dat ik haar kan groeten
en zij antwoordt met haar brede glimlach

Hier, deze kant op
zingen de vogels een andere symfonie
Zijn er zoveel bloemen die ik dáár niet zie
Hier, deze kant op
blijven me zoveel dingen wenken waaraan ik
aan de overkant steeds maar moet denken.

Themagedicht op: overvloed
Leonice Leite Da Silva

ingezonden themagedicht

Primavera - met de haren in de wind

Was ik de wind die blaast, ik vond
haar in het veld van pluizenbollen
en ik - gevuld met pluisjes -
gaf elk die ik voorbij zou hollen
iets van haar eind'loosheid die
de mensen stil verbaast

Themagedicht op: overvloed
JohnN

ingezonden themagedicht

Heerlijk avondje

De wijn
is gedronken
het glas
keer op keer geleegd

De wijn
is langs lippen
tong en gehemelte
gestroomd

De woorden
werden
zoet en bitter
bij elkaar gedroomd

De woorden
werden
met de lippen
afgeveegd

Handen werden
na afloop geschud
er werd gekust
op beide wangen

Ons klonk nog na:
het zingen
bij de wijn en
de overvloed aan woorden.

Themagedicht op: overvloed
Harry Daudt

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

maart 2011

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: buigen of barsten

Pagina laatst bijgewerkt: 31.03.2011

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Themapoëzie archief 2010
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008

maart 2011
Thema van de maand: buigen of barsten

Illustratie: De kunstenaar bij de maan - 1917
Gouache en aquarel op papier 32x30 van Marc Chagall
Expositie: Basel, collectie Marus Diener

De schilder geeft zich over aan dromen, zweeft over het doek, los van de wereld

In een tijd waarin kunst politiek bruikbaar moest zijn houdt hij zich trots bij zijn inspiratie

Buigen of barsten, een bijzonder thema dat weer vele wegen opent
naar nieuwe themapoëzie. Het kan zelfs als vervolg worden gezien
op het vorige thema "loop van een leven". Immers een leven kan
getekend worden door het maken van een keuze tussen meegaan
met een hoofdstroom of voor de eigenwijze weg.
Kiezen voor buigen voor een sterke tegenkracht of juist dán harde
confrontatie aangaan, wat daarvan ook de gevolgen kunnen zijn,
biedt ook inspiratie.
In de natuur zien we dat jonge bomen buigzaam zijn, gaandeweg
gaat hun buigzaamheid over in een verstarde vorm. In landen waar
de wind meestal uit dezelfde richting waait groeit het hout schuin
omhoog van de wind weg. Waar de passaat stevig blaast zien we
laag gebleven bomen met horizontaal gegroeide kruinen.
Kiezen we voor het 'geloof der vaderen' of gaan we op zoek naar
onze eigen waarheid ondanks de afwijzing die dat ons oplevert...
En waar dictators heersen met ijzeren hand liggen inwoners diep
gebogen - totdat de heerser zijn hand overspeelt...
dan barst de bom.

Onze introductiedichter deze maand: Ingrid Jonker (1933-1965)

Bitterbessie dagbreek

Bitterbessie dagbreek
bitterbessie son
'n spieël het gebreek
tussen my en hom

soek ek na die grootpad
om daarlangs te draf
oral draai die paadjies
van sy woorde af

dennebos herinnering
dennebos vergeet
het ek ook verdwaal
trap ek in my leed

papegaai-bont eggo
kierang kierang my
todat ek bedroë
weer die koggel kry

eggo is geen antwoord
antwoord hy alom
bitterbessie dagbreek
bitterbessie son

Het dramatische leven van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, geboren in de
Westkaap in 1933, vertoont alle tekens van buigen of barsten. Vader deed er alles
aan zijn dochter geestelijk te onderwerpen aan gedrag wat hij voor haar als passend
oordeelde. In haar puberteit werd ze tegen wil en dank opgenomen in het nieuwe
gezin dat Abraham Jonker had gesticht nadat hij gescheiden was van haar moeder.
Ze groeide eerst op bij oma aan Gordonsbaai, waar ze alle vrijheid genoot, maar toen
moest ze opeens het bescheiden, welopgevoede stadsmeisje worden, dat heel goed
haar plaats kende.
Zij had talent voor schrijven, vooral poëzie, maar haar vader vond dat ze zo snel als
maar mogelijk was in eigen levensonderhoud moest voorzien, zo kwam ze op haar
zeventiende als typiste op een kantoortje terecht - maar haar schrijfambitie liet zich
niet beknotten nadat ze een werkend meisje was geworden.
De politieke denkbeelden van Abraham Jonker, conservatief en autoritair, waren ook
volledig tegengesteld aan die van zijn dochter met haar grote vrijheidsdrang - en haar
compassie met de arme zwarte bevolking.
Ingrid moest vaak buigen om te overleven, maar deed dat niet vaker dan onvermijdelijk
was. Zij brak niet, ook niet nadat haar eerste bundel "Ontvlugting" werd gepresenteerd.
Ze droeg die op aan haar vader die wel aanwezig was, maar hij had de botheid om het
boek aan te nemen met de opmerking dat hij de volgende dag wel eens zou kijken of
zij hem ermee te schande had gemaakt.
Haar gedichten tegen de apartheid - waarvan het meest spraakmakende "die kind" -
dat zij schreef na het bloedig neerslaan van de demonstraties tegen de pasjeswetten
in Sharpeville, ontmoetten in de jaren vijftig veel weerstand. Later, toen de anti-apart-
heidbeweging in aanhang groeide en vanuit het buitenland werd gesteund, vond zij
eindelijk weer een uitgever voor haar tweede bundel "Rook en Oker". Een jaar later
bekroond met een literaire prijs. Maar haar leven verliep toch in de marge en mede
door een ongelukkig liefdesleven brak Ingrid tenslotte toch. Ze benam zichzelf in 1965
het leven door verdrinking in zee, onbetreurd door Abraham Jonker zowel als haar
schoonfamilie Venter.
Na de vrijlating van Nelson Mandela en de politieke overwinning van het ANC werd
Ingrid Jonker postuum nog een Zuid-Afrikaanse beroemdheid. Mandela las haar
gedicht "die kind" voor een groot publiek door de uitzending op radiio en tv van de
opening van het eerste democratisch gekozen post-apartheid parlement.
Luister naar een opname van haar eigen voordracht ervan.

Een originele geluidsopname van een voordracht door Ingrid Jonker HIER te beluisteren

Een uitgebreider levensverhaal van Ingrid Jonker is HIER te vinden.

inzendingen

ingezonden themagedicht

Bittervrucht van dageraad
(Bitterbessie dagbreek)

Bittervrucht van de dageraad
bittervrucht van zon
een spiegel is gebroken
tussen mij en hem

Wil ik langs de hoofdweg
rennend op een draf
telkens slaan er paadjes
met zijn woorden af

Dennenbos herinnering
dennebos vergeet
waar ik ook verdwaal
trap ik in mijn leed

Papegaai-bonte echo
lach me, lach me uit
totdat ik bedrogen
op het spotwoord stuit

Echo is geen antwoord
antwoordt hij alom
bittervrucht van dageraad
bittervrucht van zon.

Vertaling van Gerrit Komrij

Themagedicht op: buigen of barsten
Gerrit Komrij's vertaling van Ingrid Jonker

ingezonden themagedicht

Buigen en barsten

Nadat de zeebodem openbarstte raasde
een muur van water over een kuststrook
van Japan, duizenden verdronken mensen,
jong en oud, baby’s en grijsaards,
(de dood is niet selectief) werden bedolven
onder het puin van weggespoelde huizen.

Reddingswerkers bergen nu de doden,
rond elk opgegraven lijk staan ze in een
kring even stil en buigen in eerbied
voor het mysterie van de dood.

Themagedicht op: buigen of barsten
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Vlees

Het is
het buigen in de wind
wind uit uiteenlopende richtingen

Het is
het buigen,mijn kind
het barsten geeft scherven

In huid
in vlees
eigen vlees.

Themagedicht op: buigen of barsten
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

Brandmerk

de formulierenmaffia
stelt steeds die vraag
natuurlijk ken ik al jaren
mijn geboortedatum

als ik niet antwoord
word ik bestempeld
ben een verkeerd persoon
bij alle loketten

er wordt al gewerkt
aan sierlijke oormerken
opsporing verzocht
kan dan naar huis gaan

verder komen er ook nog
onderhuidse implantaten
aangebracht bij verse babies
in de rechter bil

opsporing verzocht
door Big Brother per GPS

Themagedicht op: buigen of barsten
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

des storms

zie hoe hij maait en graait
vlaagt door vuige straten
haakt aan doornen van
rozerood
horendol
goed gemutste hoofden
scheert door ferme
ademstoot, schuine leemtes
fluistert in kale oren
een wijl
zich eenzaam voelt
enkel nog een briesje
moe
schor geschreeuwd
zijn laatste zuchtje tintelend
teder langs de voren van mijn
blanke vel

Themagedicht op: buigen of barsten
Ria Westerhuis

ingezonden themagedicht

De pleinen

Themagedicht op: buigen of barsten
Ronald Offerman

ingezonden themagedicht

was het maar een lopend vuurtje

brand alom
zelfs bovenop een torenhoge
watergolf met 800 km/u
zelfs uit het gewapend
beton van ééns in 'n miljoen jaar

en overal uit naam van
god-weet-wat

maar waarom schieten ze
dan toch steeds in de lucht?

Themagedicht op: buigen of barsten
JohnN

ingezonden themagedicht

Wat overblijft

Nee, niet rechtlijnigheid
niet langer het aaibare
het uit één stuk zijn
Niet zó op het voetstuk staan
dat je zegt –

Wie boog de uiteinden om
kerfde kartelingen
met wrede hand
wie sloeg de bres.

God nog an toe
het staat nog
maar vraag niet hoe.

Themagedicht op: buigen of barsten
Atze van Wieren

ingezonden themagedicht

Het verlangen van de dichter

De zee schrijft klanken
in de rand van de schelp
cadans van de branding
in kartels gehard.

De dichter smeedt verzen van
vuur, verbrandt al zijn schepen
vaart uit op zijn woorden
tot schipbreuk gedoemd.

Themagedicht op: buigen of barsten
Anke Labrie

Het verlangen van de dromer

De droom vindt voeding
in de gele kamers van de oost
papaverbollen zijn verpulverd
verlangen is tot rust gekomen.

Langzaam danst zij uit beeld
zwanger geprojecteerd
op de versmalde wanden
verstrikt in zijn visioenen.

De dichter Jan Jacob Slauerhoff zou met zijn leven en levenshouding
ook heel goed voor het thema "buigen of barsten" kunnen staan.
Maar we zetten hem al centraal in april 2010, in het thema "jong zijn",
als dichter die altijd jong bleef: hij werd nooit ouder dan 38 jaar.

Anke Labrie verwijst naar zijn eeuwig verlangen naar de verten, koste
wat kost, waaruit ook de onverzettelijkheid van het thema "buigen of
barsten" spreekt.
En van een drieluik knip je de kop niet af, dus bij uitzondering plaatsen
we de hele reeks verlangens van dichter, dromer en dokter.

Het verlangen van de dokter

De esculaap, het godenteken
ligt doelloos in zijn handen
ook de muzen doen niet open
als hij in zijn wanhoop aanklopt.

Woorden leggen het hier af
zelfs gebaren lijken zinloos
bij het vers gedolven grafje
waar de schelpen zijn vertrapt.

ingezonden themagedicht

Laat ‘m barsten

Zij schopt
zand weg
gaandeweg het zand
dat door wind
uit zee is aangeblazen

Zij schopt
gedachten weg
die haar dwars
voor de voeten komen
de scherpe korrels haar pijn

Zij gaat
haar gang
nu bevallig
gedachten met zand
weggeschopt:

‘Laat hem barsten’.

Themagedicht op: buigen of barsten
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

Ongebroken

het craquelé van mijn hart
toont vele barstjes
die het leven aanbrengt

elke keer buig ik
voor het lot
opdat ik niet breek

liefde polijst de nerven
haalt ruwe randjes weg
verhult kwetsuren

Themagedicht op: buigen of barsten
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

overmacht

hij doet zijn grijze rugtas af
de uniforme last van brugklas

een stem van wat zijn moeder is
wil weten of hij vrienden maakt

het antwoord is verpakt in trieste
taal, maar zij merkt luchtig op:

je hebt als kind al veel gefantaseerd
wie weet dan nog wat waarheid is en

ze hebben tegenwoordig toch op
school een protocol voor pesten?

zij gooit zijn woorden op een grote
hoop en steekt ze in de hens

het is koud vuur, de kilte trekt pas
weg als hij de zwarte toetsen voelt

zijn hotmail wordt verstoord: reclame
meldt een rendementsgarantie

hij　buigt het hoofd en investeert in zwijgen
belegt de pijn voor later zorg

Themagedicht op: buigen of barsten
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Paadje

Het moet over blote aarde gaan.
Minder mul dan strandzand zijn,
minder hard dan regelrechte A’s en E’s
die in de eigen moordgang gaan.
Stapvoets doet een paadje overleven.

Door gaat het tot waar het zicht
zijn doel vermist. Vaak kronkelend,
soms hobbelend maar zelden dood.

Dwaalt zelf het liefst in onopvallend grijs
of bruin en in het wilde weg, ver van de wereld af
door mooi, vooral vergeten groen.
En liever gebogen dan gebarsten.

Alle tijd gevuld met langzaamaan.
Op het heden komt het aan –

Themagedicht op: buigen of barsten
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Cutty Sark

Recht vooruit stuwde steeds de meermin
jouw bruisende vaart, trotse zeiler,
hoog getuigd, bijna te hoog voor
je slanke romp en spitse steven

Voortjagend op de passaat, op je sublieme
aerodynamiek, achteloos menige pluimen-
brakende pijpendrager veruit de baas

Voorbestemd ooit door de zee genomen
tenonder glijdend in het diep, of onder haar
niets ontziend gebeuk uiteengeslagen, dat toch
verkozen boven langzaam rotten aan vergeten kade

Een eerloos einde van vergrijsde roem, dan liever
het verterend vuur van korte metten, verachting
voor het namaak op verkromde spanten

een replica dat je niet bent

Themagedicht op: buigen of barsten
JohnN

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

februari 2011

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: loop van een leven

Pagina laatst bijgewerkt: 28.02.2011

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008

februari 2011
Thema van de maand: loop van een leven

Illustratie: Bygging Ebely - Winterstudio - 1929
Olieverf op doek 149x115 van Edvard Munch
Expositie: Munch Museet, Oslo

De bouw van een nieuw woonhuis, atelier of bedrijfsgebouw

is een belangrijke fase in de levensloop ...

Februarithema "loop van een leven"
Hiermee leunen we aan tegen de komende boekenweek, die volgende
maand v/a 16 maart begint. Die staat in het teken van de biografische en
autobiografische literatuur, romans tegen een biografische achtergrond,
met als slogan Curriculum Vitae.
Om de diversiteit te demonstreren verwijst de CPNB bijvoorbeeld naar
Multatuli - Leven en werk van Eduard Douwes Dekker door Dik vd Meulen,
Nina van Eric Smit en Bernhard - Een verborgen geschiedenis van
Annejet van der Zijl.
Als dichtersthema is "levensverhaal / curriculum vitae" een te strak
kader, daarom geven we meer ruimte aan de poëet: in zijn/haar gedicht
zal op herkenbare wijze 'de loop van een leven' een rol spelen.

Onze introductiedichter deze maand: Herman de Coninck

Voor Mekaar

Vroeger hield ik alleen van je ogen.
Nu ook van de kraaiepootjes ernaast.
Zoals er in een oud woord als meedogen
meer gaat dan in een nieuw. Vroeger was er alleen haast

om te hebben wat je had, elke keer weer.
Vroeger was er alleen maar nu. Nu is er ook toen.
Er is meer om van te houden.
Er zijn meer manieren om dat te doen.

Zelfs nietsdoen is er daar één van.
Gewoon bij mekaar zitten met een boek.
Of niet bij mekaar, in 't café om de hoek.

Of mekaar een paar dagen niet zien
en mekaar missen. Maar altijd mekaar,
nu toch al bijna zeven jaar.

Herman de Coninck

Herman de Coninck (Mechelen,1944)
is de dichter die we gekozen hebben ter introductie van het maandthema
"loop van een leven". Daarvoor is een heel gegronde reden, want de Coninck
is bij uitstek een 'chroniqeur' van zijn hele literaire en persoonlijke leven.
Bij zijn dramatisch overlijden, in Lissabon op 22 mei 1997, heeft hij een enorme
brievencollectie nagelaten, bestaande uit meer dan 15.000 schrijfsels van elke
mogelijke aard. Iedere ontvangen brief of kattebelletje werd bewaard en van elke
brief ooit door hemzelf geschreven behield hij een kopie.
Voor de beheerders van zijn nalatenschap een 'mer a boire' aan gegevens.
De Conincks hele leven verliep tussen de letters. Geboren in Mechelen in 1944,
waar zijn ouders een boekwinkel hadden, volgde hij in die stad het St.Rombouts-
college en was het als vanzelfsprekend om Germaanse filologie te gaan studeren
in Leuven. Na eerdere ervaringen met het schrijven in schoolkranten werd hij daar
al een spilfiguur van het Studentenblad "Universitad". Na zijn studie was hij jaren
lang redacteur bij "Humo", en bij dat blad vooral actief met interviews in samen-
werking met Piet Piryns. In 1983 richtte hij het "Nieuw Wereldtijdschrift" op, dat
een belangrijk literair blad moest worden. Het bereikte tot zijn teleurstelling niet
het gewenste lezersaantal om langdurig te blijven bestaan.
Zijn leven is vervuld geweest van zowel liefde als verdriet. Als jong student moet
hij de vroege dood ervaren van zijn vader in 1962. Later zou hij zijn eerste vrouw,
An Somers, verliezen bij een auto ongeluk. Verhuisd naar Antwerpen Berchem
hoopte hij nieuw geluk te vinden bij zijn tweede vrouw, Lieve Coppens - doch dit
huwelijk strandde in een echtscheiding. Op middelbare leeftijd vond hij daarna
troost bij de 11 jaar jongere weduwe Kristien Hemmerechts.
Als dichter zet de Coninck zich enigszins af tegen de experimentelen: hij houdt
vast aan een toegankelijke stijl. Door sommigen verguisd maar geliefd door velen.
Hij wordt in Vlaanderen toch gezien als de dichter bij uitstek "die het volk leerde
poëzie lezen". Zijn romantische debuut in 1969: "Lenige liefde" kenmerkt een
wat ironische stijl - hij krijgt er direct al de Yangprijs voor en dezelfde bundel valt
later nog de Prijs van de Provincie Antwerpen ten deel.
Ook de bundel "Zolang er sneeuw ligt" oogst veel waardering en wordt ook
met prijzen bekroond. De stijl hiervan is meer melancholisch en kan wellicht
gezien worden als een rouwverwerking.
In mei 1997 bezoekt hij in gezelschap van Hugo Claus en Anna Enquist de stad
Lissabon. Op weg naar een internationaal literair congres overvalt hem een hart-
stilstand en hij sterft op straat, pas 53 jaar oud.

Meer gedichten van Herman de Coninck zijn vrij te lezen op deze internetsite:
http://www.poezie-leestafel.info/herman-de-coninck

inzendingen

ingezonden themagedicht

Kronkelig

mijn dwaalwegen zijn soms
te kronkelig voor jou
minder rechtlijnig ben ik
en ook wel zonder kaart

ik reis dan licht en onbezorgd
jij denkt: verdwaalt ze niet?
steeds weer vind ik je terug
mijn lief en ook mijn aardse voeten

Themagedicht op: loop van een leven
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

Apolloon

een zoon, zijn moeder ongenode, vloog voortijdig uit
ging struinen door veld en weide, een schare kinderen
om hals en hand - het zingen was nooit veraf

zijn muze doordrenkte het slaven van lange dagen
verkende mensuren en tijden in klare hymnes
en wekte met stillende kracht

de gonzende korven zijn nu leeg, de druiven gerooid
nog brouwt hij uit wrange sleedoornvruchten zoete wijn
om straks, als de houtduif weer haar groet roekoet
bedachtzaam madeliefjes te zaaien in het gras

Themagedicht op: loop van een leven
Lieve De Vos

ingezonden themagedicht

levensloop

als kind loop ik het tuinpad af
wanneer ik struikel over stenen
dan is er altijd iemand die naar
buiten komt, het leven tilt me op

bij elke straat wil ik de overkant
het kruispunt daagt mij uit en
haast is ongeduldig jong
gevaar wordt niet gewogen

de snelweg neemt me met zich mee
verleiding lokt steeds verder weg
mijn tempo heeft een reden
het reizen neemt een vlucht

totdat de voortgang stroomlijn mist
het leven draait in cirkels rond
de wielen vliegen uit de bocht
en ik word wakker in de berm

liggend op mijn rug zie ik hoe takken
van de bomen wijzen naar de zon
ze groeien in de richting van de wind
ik zoek een bospad op

Themagedicht op: loop van een leven
Anneke Wasscher

ingezonden themagedicht

Vraag

Mijn onderdelen vallen uit elkaar.

Geen nood, atomen maken om
het even waar hun vreugdedans.
Mijn eiwit valt uiteen tot hergebruik.
Een bacterie stribbelt nogal tegen
maar vindt geheid een nieuw tehuis.

Ja, er is veel eeuwigheid in mij.

Maar zeg eens, waarheen gaat de pijn
waar stapelt zich het hartzeer op
waar moet je voor mijn liefdes zijn
en waar blijft het lied in mijn mond,
is er een pakhuis voor dakloos geluk?

Zeg me, waar gaat verlangen heen.

Themagedicht op: loop van een leven
Atze van Wieren

ingezonden themagedicht

geen thee

zoals er in een peleton altijd een de laatste is
en een voorop
misschien schieten ze van achteren vandaag
nou ja ik ging op weg met weinig zin

zal ik zeggen ik hoef geen thee
ik kom hier niet om thee te drinken
ik kom hier voor een executie
nou ja ik was op weg

dacht aan je laatste woorden
dag en lief, beter kon het niet gezegd
ze moeten maar de laatste blijven
dit wordt geen lang gedicht

ik was op weg
kwam in een wereld die ik niet begreep
vrouwen tegen redelijke prijs lappen vlees
boven rose en beneden oud verleden

zij hing nog in een stoel
er lagen stenen om haar heen
er groeide mos op haar benen
stapte op iets dat later een gebit bleek te zijn

er lag zoveel op de grond
ze waren druk er waren feesten
ze sleepten beesten uit hun hokken
ik zag hun handen

ze sloopten vrouwen
ik rook de gieren
ik dacht ik moet hier weg
gewoon is zeker niet meer goed genoeg

ik zag een vrouw bij een herdenking
verdriet tot aan haar ogen
het had je zus kunnen zijn
misschien was je het zelf wel

een dode verder

Themagedicht op: loop van een leven
Pom Wolff

ingezonden themagedicht

Hera

een meisje naaide het kleed van haar leven
met trefzekere witte steekjes
maar eva's rijpheid kleurde rood
een man doorbrak de cocon

hoe gretig kwamen kinderen blond en bont
en gooiden alle regels om
dochters scheurden het weefsel
haar ijzeren kern smolt en kolkte
in magma van woede

tot het felle omhulsel slonk en
vuur tot vonken luwde
nu sterft ze elke dag een beetje
de moeder heeft geen borsten meer
haar grijze zonen leerden zorgen

Themagedicht op: loop van een leven
Lieve De Vos

ingezonden themagedicht

Toentertijd

Mijn vader was klokkenmaker
in zijn vrije tijd.
In enkele seconden lagen
alle radertjes op de keukentafel
uit-ge-spreid.

Maar tijdens de reparatie
keek hij niet op een minuutje.

En terwijl mijn vader de tijd
naar zijn hand probeerde te zetten
schilde mijn moeder de aardappelen
en las ik in een spannend boek.
-Even stond de tijd stil-

Toentertijd had mijn vader geen horloge,
later wel.
Maar na het overlijden van mijn moeder
had de tijd elke betekenis voor hem
verloren.
De klokken in zijn kamer stonden stil.
.......................................................
Nu tikken ze weer.
Bij ons.

Themagedicht op: loop van een leven
Cor Visser

ingezonden themagedicht

parafrase

je dist verhalen op van je pianolerares
ze klinken na in haast vertrouwde toon:
juffrouw Mol komt uit haar graf tot leven
en mijn gedachten - vluchtend van de les

toonladder en étude worden om het even
streng beluisterd - de liniaal van hout paraat
om elke fout verdiend staccatotik te geven

en om mijn oefenspijbel stevig in te wrijven
speelt ze chopin voor - heel klassiek
zo toont zij aan: jij zult het toch nooit leren

in droom van dave en oscar heb ik geen repliek

met tijd komt pas begrip van brede sferen
valt bach tot zappa binnen mijn optiek

maar uit mijn klavier klonk lang niet meer muziek
wil jij nu voor mij spelen? ik zal 't hoog waarderen

Themagedicht op: loop van een leven
JohnN

ingezonden themagedicht

les van hout

de jaarringen zijn niet rond
en de kern zit niet in het midden

ik zie de les van deze stam
maar geldt die ook voor mij?

nee wacht met zagen
ik weet genoeg

of wil het nog niet weten

Themagedicht op: loop van een leven
Monica Boschman

ingezonden themagedicht

Adel verplicht

Ik ken je niet.
Je bent, zegt men, een dochter
van de broer van mijn moeder
In je trekken zitten lijnen van haar stam,
je hebt in je gang iets wentelbaars
zoals haar vader.
Je geeft zijn, haar, ons bloed
door in je kroost. Dat zegt men.

Ik heb je nooit gekend.
Mijn en jouw kinderjaren
zijn totaal verschillend afgeplakt.
Jij doorliep vreemde lessen van een hoger soort
en hebt mijn platen nooit gedraaid.
In mijn dubbelzijdig album staat
geen foto van jouw groeiend lijf,
en toen de witte seringen jouw huis versierden,
sliep ik die nacht mijn eigen droom.

Toch is niets aan jou mij vreemd.
De herkenning plet de jaren
die ons scheiden tot één moment.
In de soap van je prinselijk leven
klinken de akkoorden van mijn muziek,
hebben wij dezelfde taal geleerd
en geuren je borsten
van de bloemen uit mijn tuin.

Ik ben, zegt men, de zoon
van de zus van je vader.
In het kruispunt van jouw stam
ligt mijn adel verborgen.

Themagedicht op: loop van een leven
Ad van Schijndel

ingezonden themagedicht

Windstilte

In een jurk gehesen kleeft ze aan het raam,
door een waterval van vitrage ingelijst.

Tropisch de kamer, kouder haar handen
dan zij ooit was, gezicht als van papier maché.

Haar theeniplippen kabbelen voort, het refrein
bewakend wie ze was. Was met mijn vader,

het eigen huis, de grote bloementuin. Achter haar
hipt een mus op een klein stuk gazon. Windstil

is het. Op het hek rekt zich de nazon uit –

Themagedicht op: loop van een leven
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

dichters zonder muilkorf

In diepdonkere tijd
blijft mij toch mijn vrijheid:
ik ambieerde geen politiek -
glans van bezit nooit mijn streven
geweest - klein creatief uit
mijn vrije geest, dát was mij lief

Ik beluister het allemaal:
verbloemde doelen, duistere
feiten verzwegen - antwoorden
verstopt in een wollig verbaal
op vragen gesteld in
klinkklare taal

ik zeg u meneer - ik zeg u
waar het op stáát:: u draait
u verhult en u liegt -
ik heb het gezegd
schiet mij nu maar neer

maar het is al gehoord
wáárom zo hard wordt gemoord

Themagedicht op: loop van een leven
JohnN

ingezonden themagedicht

Puber

Wij hebben het boze oog
in viervoud,
een mond die zich nooit rondt.
Wij zijn haar negatief,
bestaan alleen uit donker neen.
Ze taxeert ons: antieke stukken
onbegrip, onwillige lakeien
in haar armoedig paleis, volgestouwd
met alles wat ze niet gekregen heeft.

Geen matras is dik genoeg voor de prinses
op onze erwt.
Wij tellen haar spijkers op ons bed
om evenmin de slaap te vinden.

Themagedicht op: loop van een leven
Vera De Brauwer

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

januari 2011

Hernehim
pagina thema poëzie

^Hernehim

Redactie: John Zwart

Presentatie, illustratie: Monica Boschman en Anke Labrie

Thema van de maand: vieren

Pagina laatst bijgewerkt: 31.01.2011

HOME
Nieuws
Blog en proza
Themapoëzie
Vrije poëzie
Vertaalproject
Proza
Activiteiten
Over schrijvers
Contact

Archief pagina's 1 voorafgaand jaar:

Nieuwsarchief

Blogarchief 2010 dec-juli

Blogarchief 2010 juni-jan
Verslagen en recensies:

archief 2010

archief 2009

archief 2008

januari 2011
Thema van de maand: vieren

Illustratie: malle babbe - 1635
Olieverf op doek 75x64 van Frans Hals
Expositie: Staatliche Museen, Gemäldegalerie Berlin BRD

Malle babbe van Frans Hals is een heel andere vrouw dan die van Rob de Nijs:

zij balanceert op de grens van ongeremdheid en gekte, en de wijze uil ziet toe...

Onze introductiedichter deze maand: Karel Jonckheere

Winterthema

Vanaf 1 december gingen we ons richten op “vieren”. Een voor de hand
liggend thema voor de laatste maand van het jaar – immers in geen ándere
maand worden er 3 grote traditionele feesten gevierd: St.Nicolaas, Kerstmis
en Oudjaar.
Zoals al vele jaren gebruikelijk houden we het thema in januari aan,
dus alle tijd om misschien zelfs geheel nieuwe poëzie te schrijven!

Natuurlijk hebben veel dichters op zo'n feestthema mooi werk geschreven
en dat zien we nu ook weer graag binnenkomen, maar vooral hopen we
de fantasie te stimuleren om minder voor de hand liggende wegen te volgen
die “vieren” ons wijst. Want “vieren” betekent óók teugels 'n beetje lossen:
het paard of 'n mens meer vrijheid laten. Ook kunnen we wat minder streng
op onszelf zijn en alles niet zo zwaar nemen. Ons werk voortaan wat rustiger
aan gaan doen.
Met zijn “vieren” vormen we samen ook een bijzondere eenheid: een kwartet,
een muziekensemble, de vier heemskinderen, de vier windstreken,
de seizoenen en de klassieke elementen water, vuur, aarde en lucht.

Voor de introductie van ons winterthema "vieren" richtten we de blik op het zuiden,
waar de keus viel op de Vlaamse dichter Karel Jonckheere, (Oostende 1906).
In zijn geboorteplaats studeerde hij aan het Koninklijk Atheneum.
Hij vertrok vervolgens naar Gent voor een leraren opleiding. In die stad werd hij
sterk geïnspireerd door een dichter van de voorgaande generatie: Karel van de
Woestijne (Gent 1878).
Karel Jonckheere was een echte onderwijsman, hij behaalde zijn bevoegdheid als
leraar middelbaar onderwijs in de Germaanse talen en van 1929 tot 1946 gaf hij
les aan diverse scholen in Vlaanderen.
Tegelijk ontwikkelde hij zich als een reiziger, hongerig naar kennis van andere
culturen en exotische oorden. De lange vakanties bij het onderwijs zullen hem
daartoe meer dan gemiddeld in staat hebben gesteld. Hij reisde naar India,
Zuid-Afrika, Congo, Cuba, Mexico en de Verenigde Staten. Anders dan later de
nóg reislustiger Cees Nooteboom, bij wie het reizen uitmondde in reisverhalen en
in vreemde oorden gesitueerde romans, stimuleerde het reizen Karel Jonckheere
vooral in zijn dichterschap. Maar in zijn poëzie bleef ook de invloed van zijn
geboortegrond: Oostende, aan de zee - oerband van het leven. Hij wou echt aan
den lijve het leven op zee ervaren en maakte toen een reis op kabeljauwvangst
mee op een trawler naar de wateren rond IJsland. Ook is zijn werk doortrokken
van autobiografische elementen.
De bundel "Spiegel der Zee" (1946), zijn meest bekende werk, werd in 1947
bekroond met de Staatsprijs voor Poëzie. In het vervolg op zijn loopbaan als leraar
was hij in verschillende functies in dienst van het Ministerie van Opvoeding en
Cultuur. In 1956 viel hem opnieuw de Staatsprijs voor Poëzie toe, voor de bundel
"Van Zee tot Schelp". Onze oudere lezers zullen zich Karel Jonckheere nog
kunnen herinneren van de Nederlandse televisie als gevat causeur, toen hij samen
met Hella Haasse, Godfried Bomans en Victor van Vriesland het programma
"Hou je aan je woord" maakte, een satirisch forum in begin jaren zestig.
Jonckheere stierf in 1993 te Rijmenam op 87 jarige leeftijd.
De keus is gevallen op een gedicht van Jonckheere dat de controverse aangaat
met het thema. Hernehim Cultuur wil altijd stimuleren niet gelijk te kiezen
voor hetgeen voor de hand ligt. Het vieren van feestdagen, van verjaardagen lijkt
blijheid, maar is dat niet altijd. Een kind kijkt uit naar z'n verjaardag, kan haast niet
wachten... Voor een oudere mag wéér een jaar ouder soms gestolen worden.
De winterse feestdagen lijken het symbool van licht en vrolijkheid, maar wie
eenzaam is zit de dagen uit tot alles weer normaal is.
Die aspecten zitten in Anti-nieuwjaar van Karel Jonckheere.

Anti-nieuwjaar

Altijd en ergens oudejaarsavond
op een ster in een boek of een brief
ik vier mijn tijd niet in namen
ik hef geen punch op een dief.

Eeuwen zo oud als mijn jaren
mijn jaren zo jong als de wind
die met datumloze gebaren
mij uit de kalenders ontbindt.

Deze avond blijf ik afwezig
betrek een aanwezigheid
op einders die mij genezen
van mijn vergankelijkheid.

Karel Jonckheere
uit: "In de wandeling lichaam geheten",
Manteau Brussel 1969

inzendingen

ingezonden themagedicht

vieren en andere linkse hobby's

de gedichtendag gaat mij voorbij
eerst moet er voor het brood gestreden
de geest van deze maatschappij
verfoeit ten diepst onledigheden

de fiscus doet mij telkens kond:
pas op! de maand is rap verleden
ik wacht uw penninkskes terstond
uw schone vers stemt niet tevreden

voor luchtige onthaastigheden
biedt nijverdag geen tijd voor mij
verlokkend aanbod moet gemeden
gedichtendag gaat mij voorbij

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Ademloos

Weet je nog
hoe jij
de teugels
vieren liet
Jouw handen
losjes
het commando gaven

Dat hoeven
nauwelijks
de aarde raakten
De paarden
draafden
op het ritme van je stem

Weet je nog
dat om ons heen
de vrieskou zweefde
als een waas
van wit
gewolkte adem

Boven fier
geheven hoofden
èèn woord genoeg kon zijn
Het beeld
vertraagde
tot een
stapvoets gaan?

Themagedicht op: vieren
Käthy de Jong

ingezonden themagedicht

Lente vieren

Aan het raam gezeten
zal ik de komst van lente vieren
het zachte groen
en zachter geel
van bol plots bloem

Aan het raam gezeten
voel ik nu
de veile tocht
door reet en kieren
ontkenning van de wollen sok

Aan het raam gezeten
zoek ik troost
bij weer- en sneeuwberichten
van winterse genoegens
de zondebok

Aan het raam gezeten
tel ik bloemen
door vorst & gevolg
als een handtekening
in mijn raam gegrift.

Themagedicht op: vieren
Harry Daudt

ingezonden themagedicht

geef mij
eenvoudig blauw winterblauw
het schoonst voor lage zon die
schijnt uit handbereik en kijk
je overwint de vaart van
zonnewind
om waar dan ook naartoe
in ogenknip voorbij de maan
je blik als zeus gericht op
het bestaan en vier het hoe gedachten
toch sneller dan 't licht

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

hoe dan ook

dat ik je alleen maar
hoef te denken
en het mooi in mij spat

hoe klein het kan zijn
koffie in de zon
op een ochtendterras

leven in eenvoud
liefde kon worden
en hoe dan ook

een woord zoals wij
weer uiteenvalt
in een ik en een jij

Themagedicht op: vieren
Pom Wolff

ingezonden themagedicht

Trouw is de stam van trouwen

Elke dag opnieuw vieren wij
trouw de stam van trouwen
plechtig aan elkaar beloofd
vastgelegd met sierlijk schrift
in een officiele acte en bezegeld
met een kus.

Nu vierenvijftig jaren verder
vieren wij nog elke dag de dag
van toen de dag van nu de dag
van het werkwoord trouwen
met; "Mijn liefste ik hou van jou,
ik blijf je tot mijn dood toe trouw !"

Want de essentie van het werkwoord
Trouwen is de stam: Trouw!

Themagedicht op: vieren
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Haast U

de oliebollen
kunnen nog besteld

de Eiswein
is in prijs verlaagd

zo ook de straatkrant

hij hunkert
naar uw warmte
voor slechts 1 euro 80

goedkoper
kan haast niet

haast u
er moet gevierd.

Themagedicht op: vieren
Jelou

ingezonden themagedicht

Het einde

De scheurkalender op z’n dunst.
We ezelen de files in, de winkels
uit met mondvoorraad voor tien.
De oude kuddegeest drijft ons weer bij elkaar.

Om samen van alles te nemen, te eten,
kwinkslagen te kaatsen en oud zeer te soppen,
onze hoofden dik gevoerd met roes
terwijl de koelkast zoemt van welbehagen.

Aan alles komt een begin.
Klokslag scheurt het jaar zich los,
het jongste uur ontfermt zich over ons,
zoent zich wijd in. We drommen vrieskou in
voor namaaklicht en gierende bewijzen van bestaan.

Veel later staan we zeldzaam traag
en zeldzaam langzaam op. We gaan
het jaar weer overdoen –

Themagedicht op: vieren
Inge Boulonois

ingezonden themagedicht

Vieren

het oude jaar is bijna op
draagt alle sporen van gebruik
het nieuwe komt zo uit de kast
zoals het schoonschrijfschrift
waar je zo goed op hebt gepast
– zo smetteloos en onbevlekt –
voorzichtig schrijf je in het net
"2011" op het etiket

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Arabella

en dan moeten we nog over kerstmis schrijven
hier geen boom die 't een bal kan schelen
geen lichtslang, ledsnoer lampjespiramide
noch interactieve vrolijk roodgemutste
hohohokabouter

tenminste één kalkoen die niet had hoeven sterven
ik noem haar Arabella
zij die volgepropt zit met gebeden
vruchteloos maar vol gevederd
en wachtend tot we vergeten
dat laatste kalenderblad te scheuren

Themagedicht op: vieren
René Brandhoff

* 28 december - dag van de onnozele kinderkens

ingezonden themagedicht

Kandelaar

mijn nachtkaars
gaat niet uit
helder brandt zij
in duistere uren

haar kleine vlam
behoed ik
op dwaalwegen
in mijn leven

jaar na jaar
hernieuwt zich het
innerlijk vuur
van Kerstmis

Themagedicht op: vieren
Marion Spronk

ingezonden themagedicht

Gemis

'Gaat het jou wel goed,
wat is er dat je mist'
vroeg mijn versmadend lief,
en ik doorzocht voor haar
mijn hoofd, mijn hart en leden.
Vond er steeds andere zaken
als lezend in een lang vergeten brief.

Nee, niet de wilde hartstocht
die is wellicht voorgoed verdwenen
want lijfelijke liefde dooft
als zij niet langer wordt gevoed.
Nee, diep opwellend uit het hart
spreiden heel andere beelden
en staan symbool voor alles ooit beloofd.

Het warme welkom wil ik noemen
het weerzien vieren met 'n verfrissend glas
gezeten in een hoekje van de bank,
die oogopslag bij een boeketje bloemen
dat weer -als altijd- écht niet nodig was.

Themagedicht op: vieren
JohnN

ingezonden themagedicht

Last post op de oude hoorn

De last post op de oude hoorn
gebarsten tonen gemorste wijn
beste wensen voor het nieuwe jaar
vergezellen uit een oude wonde
schreeuwend schreien om de
laatste nooit meer te herhalen in
koper　verspilde verstilde seconde
valse beloftes in een gedicht rond
oude woorden opnieuw geschikt
geboren in een dronken nacht
verdwijnen als in het morgenlicht
de kater woord na woord verkracht.

Themagedicht op: vieren
Cor Visser

ingezonden themagedicht

Jaarwisseling

Hoofs en gebukt rijpt de tijd
onder de torenslagen.
Het nieuwe jaar sleept het versleten
Nog met zich mee,
de trappen op van het vergelijk.
Wat overhelt is het verspilde woord,
dat zonder tegengeluid werd geuit,
tijdens ondermaatse dagen,
die naamloos onderuitgezakt,
op kalenders en telramen,
zijn weggedoken.

Ik geef het jaar handen,
vol oude wensen,
en een stem zonder geluid,
om op uit te rusten,
als schreeuwen
aanstaande is.
Geen nieuwe beloftes straks.
In het voorbijgaan zwaai ik,
nog wat namen uit.
Nee niet meer omkijken!
Wat was is voorbij,
de toekomst klinkt nog vrij en leeg.
Hoe vol ben jij van
het vorige jaar geweest?

Themagedicht op: vieren
Michel Martinus

^Hernehim

een cultuurpagina

HOME

Hernehim is onafhankelijk en vrij - Eindredactie John Zwart